A7 13e Voortgangsrapportage SmartwayZ.NL

1 JULI 2022 – 31 DECEMBER 2022

Voortgangsrapportage SmartwayZ.NL Samenwerken aan bereikbaarheid in onzekere tijden

Inhoudsopgave Voorwoord

3

Algemeen

5

Programma SmartwayZ.NL

5

Kansen en risico’s programma

5

Doelbereik

5

Planning en financiën

8

Infra-opgaven

11

InnovA58

11

A58 Tilburg-Breda

12

A67 Leenderheide-Zaarderheiken

12

A2 Weert-Eindhoven

12

Kortetermijnmaatregelen A2 Randweg Eindhoven

12

N279 Veghel-Asten

13

Verstedelijking en Mobiliteit Brainport Eindhoven

15

Verstedelijking en Mobiliteit Brainport Eindhoven

15

Maatregelenpakket de Run

17

Uitvoeringsplan Krachtenbundeling Smart Mobility Zuid-Nederland 2020 t/m 2023

19

Innovatie en Ontwikkeling

20

Shared service Data en Digitalisering

22

Shared service Verkeersmanagement

22

Shared service Smart Logistics

24

Shared service Slim Reizen

24

Gebiedsgerichte realisatie

25

Bijlage 1 – Governance SmartwayZ.NL

30

Bijlage 2 – Projectbladen infra-opgaven

34

Bijlage 3 – Projectbladen Verstedelijking en Mobiliteit Brainport Eindhoven

42

Bijlage 4 – Projectbladen gebiedsgerichte realisatie regio’s

45

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

2 / 68

Voorwoord Medio 2022 werd duidelijk dat de SmartwayZ.NL-infrastructuurprojecten verder vertraging gaan oplopen. Gelukkig kunnen er binnen een aantal infra-opgaven echter wel mijlpalen gemeld worden. Zo gaat de innovatieopgave die bij de InnovA58 hoort eigenstandig door, is voor de A58 Tilburg-Breda het bestuurlijk voorkeursalternatief in het BO MIRT bevestigd, is er voor de A58 Eindhoven-Tilburg € 126 miljoen door het Rijk uit de middelen voor ontsluiting van woningbouw toegekend waarmee de planuitwerking kan worden doorgezet én is er inhoudelijk vooruitgang geboekt met de nadere uitwerking van een aantal kortetermijnmaatregelen A2 Randweg Eindhoven. Dit toont eens te meer aan dat de medewerkers in het programma SmartwayZ.NL zich vanuit hun betrokkenheid volop inzetten om stilstand te voorkomen. In het BO MIRT 2022 (Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport tussen Rijk en regio) is verder de Brainportdeal gesloten. Hiermee kan gestart worden met de investeringen die nodig zijn om ruimtelijke schaalsprong 2030, conform het Verstedelijkingsakkoord Stedelijk Gebied Eindhoven, te realiseren. Rijk, regio en bedrijfsleven brengen deze middelen voor het versnellen en ontsluiten van de woningbouw en het bereikbaar houden van de regio samen in.

Het gaat om afspraken voor een totaal van € 1.045 miljoen voor de realisatie van HOV4, de Multimodale Knoop Eindhoven, een eerste pakket mobiliteitstransitiemaatregelen en de in het BOL (Bestuurlijk Overleg Leefomgeving) reeds overeengekomen afspraken over de gebiedsontwikkeling Fellenoord. De eerste contouren van de integrale afweging en de strategische heroriëntatie van het programma SmartwayZ.NL die zijn gestart, tekenen zich af. Innovatie, economische kracht en regionale samenwerking zijn succesfactoren die kenmerkend zijn voor onze regio. Tegelijkertijd vinden er in de directe omgeving van SmartwayZ.NL nog meer heroriëntaties plaats, die een nauwe relatie hebben met SmartwayZ.NL. Juist om de goede samenwerking te behouden en verder te versterken, is het van belang om die onderlinge relaties goed met elkaar te doorleven. De opgaven die op onze regio afkomen, vragen immers om een integrale aanpak (in de regio’s) en grensoverschrijdende samenwerking. Ook in de 2e helft van 2022 was corona nog een factor van betekenis. Aanvullende maatregelen bleken echter niet noodzakelijk en versoepelingen werden ingezet. Evenementen waar veel bezoekers op afkomen – zoals La Vuelta Holanda – werden ook weer mogelijk. Buiten op straat waren de gevolgen van die versoepelingen direct waarneembaar in het verkeersbeeld.

De omvang van het verkeer ging al snel richting de niveaus van voor de coronapandemie. Daarmee nam het belang van de maatregelenpakketten die in de regio’s in uitvoering zijn, verder toe. Daarom is vol ingezet op de uitvoering hiervan en heeft er kennisdeling plaatsgevonden tussen de regio’s. Ook vanuit de diverse shared services van SmartwayZ.NL kwamen in de 2e helft van 2022 concrete bijdragen om innovaties te stimuleren en de procesvoering en de bereikbaarheid te verbeteren. Mede namens mijn collega’s in de programmaraad dank ik alle medewerkers voor hun inzet die zij hiervoor hebben geleverd. In deze voortgangsrapportage leest u meer over de infra-opgaven in Deel II. In Deel III vindt u meer gegevens over de verstedelijkings- en mobiliteitsopgave in de Brainportregio. Ten slotte gaan we verder in op het Uitvoeringsplan Krachtenbundeling Smart Mobility Zuid-Nederland 2020 t/m 2023 in Deel IV. ‘s-Hertogenbosch, 9 juni 2023 Namens de programmaraad van SmartwayZ.NL De voorzitter, Stijn Smeulders

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

3 / 68

DEEL I ALGEMEEN

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

4 / 68

Algemeen PROGRAMMA SMARTWAYZ.NL SmartwayZ.NL is hét innovatieve mobiliteitsprogramma in Zuid-Nederland. Binnen het programma realiseren we de belangrijke schakels in de verstedelijking en het mobiliteitssysteem van de toekomst. Zo verbeteren we de bereikbaarheid en stimuleren innovatie. Onze aanpak varieert van het ontwikkelen van slimme oplossingen en het stimuleren van duurzaam reisgedrag tot het verbreden van snelwegen en het verbeteren van vervoersknooppunten. Binnen het programma werken we met vele partners samen, waaronder het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijkswaterstaat, ministerie van Binnenlandse Zaken, provincies Noord-Brabant en Limburg, diverse gemeenten, bedrijven en kennisinstellingen. Samen realiseren we een slim, veilig en duurzaam mobiliteitssysteem in Zuid-Nederland.

KANSEN EN RISICO’S PROGRAMMA De kansen en risico’s van het programma SmartwayZ.NL zijn uiteengezet in Tabel 1 en 2. Kansen Nr. 1. Landelijke krachtenbundeling smart mobility 2. Strategische Heroriëntatie

Omschrijving Er vinden gesprekken plaats om deze Landelijke krachtenbundeling door te zetten na 2023 Evaluatie van SmartwayZ.NL en doorkijk naar de toekomst

3. Veranderende rol van overheid in mobiliteitswereld

Meer naar de markt kijken en de markt meer medeverantwoordelijk maken

Maatregel Hierop aansluiten en op basis daarvan een uitvoeringsprogramma Zuid-Nederland maken De goede dingen behouden, versterken waar mogelijk en er nog andere aspecten aan toevoegen Als overheid meer middelen inzetten op markt- en systeemfalen

Tabel 1: Kansen programma SmartwayZ.NL

Risico’s Nr. 1. Stikstofproblematiek

2. Onduidelijkheid over situatie programma na 31 december 2023 3. Onduidelijkheid over gebiedsvisie Rijk en structurele financiering programmaonderdelen

Omschrijving De stikstofdiscussie legt vrijwel alle fysieke infrastructurele projecten stil Contracten en afspraken lopen af en afnemende betrokkenheid partners Discussie wie waar uiteindelijk over gaat en hoe onderdelen structureel gefinancierd worden

Maatregel Rechterlijke uitspraak afwachten en kleinschalig handelen binnen de mogelijkheden Aansturen op besluitvorming over vervolg met (tenminste) een overgangsjaar Smart mobility, verkeersmanagement en digitalisering een beter fundament geven in de organisatie

Tabel 2: Risico's programma SmartwayZ.NL

DOELBEREIK De 3 hoofddoelen van SmartwayZ.NL zijn: 1. Innovaties stimuleren 2. Een goede procesvoering 3. Verbeteren bereikbaarheid

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

5 / 68

Deze doelen zijn niet smart geformuleerd, dat wil zeggen dat er geen streefwaarden bij benoemd zijn. De status van de doelen is weergegeven in Figuur 1. Bij een groene kleur gaat het goed en zijn er geen aanvullende maatregelen nodig. Oranje geeft aan dat extra managementaandacht nodig is. Rood is een indicatie dat het doelbereik uit beeld raakt en steun van buiten het programma nodig is. De trend ten opzichte van de vorige rapportage wordt met volgende symbolen weergegeven: • Pijl omhoog: positieve trend • Pijl omlaag: negatieve trend • Blok: gelijke trend (geen verandering) Bereiken we onze doelen?

T.o.v. vorige rapportage

Grootschalig gebruik van innovatieve oplossingen Innovaties Stimuleren

Internationale inbedding Gebruikersacceptatie Transparant

Goede procesvoering

Efficiënt Effectief Files verminderen

Verbeteren bereikbaarheid

Goed functionerend wegennet Co-modaliteit stimuleren

Figuur 1: De status van de SmartwayZ.NL-doelen

In deze voortgangsrapportage wordt verder alleen ingegaan op de volgende doelen: innovaties stimuleren en verbeteren bereikbaarheid. INNOVATIE STIMULEREN Grootschalig gebruik (groen) Door team Innovatie & Ontwikkeling (I&O) zijn in de afgelopen periode 2 projecten afgerond en bij andere organisaties ondergebracht voor opschaling. Dit zijn de projecten: • Safety Analysis: een project waarin is gekeken of Controller Area Network (CAN)-bus data meerwaarde biedt voor verkeersveiligheidsbereik. Dit is overgedragen naar de lijnorganisatie van de provincie Noord-Brabant. • Smart Asset Management: een project waarin is gekeken of CAN-bus data meerwaarde biedt voor het beheer en onderhoud van wegen. Dit wordt nu opgepakt door de rijksoverheid. Ook zijn er weer nieuwe projecten opgestart zoals SINFONICA, een Europees project waarin onderzoek wordt verricht naar kwetsbare doelgroepen en het gebruik van geautomatiseerd vervoer in het ‘landelijk’ gebied, en de speeddates van Mobility Lab, waarin startups aan launching customers worden voorgesteld. Tot slot zijn er projecten, zoals de opschaling van intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI’s), die na afronding door blijven lopen en resultaten blijven leveren. De

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

6 / 68

uitlevering van alle iVRI’s in Noord-Brabant van de 1e tranche zijn afgerond. Er wordt een start gemaakt richting de updates van de iVRI’s in 2023. Weggebruikers krijgen (in de toekomst) te maken met deze innovaties. Team I&O houdt zich bezig met het ontwikkelen en vervolgens de overdracht. Het daadwerkelijk uitrollen van de innovaties vraagt een inspanning van overheids- en marktpartijen en dat kost tijd. Grootschalig gebruik van innovatieve oplossingen scoort groen, vanwege de goede voortgang in het ontwikkelen en overdragen. (Inter)nationale inbedding (groen) Producten die we ontwikkelen worden in samenwerking en in afstemming met landelijke partners (publiek – privaat) opgezet. Indien relevant worden ontwikkelde standaarden vervolgens landelijk vastgesteld. Daarmee borgen we de nationale inbedding, maar ook de stap naar grootschalig gebruik. Voorbeelden zijn Slim Sturen en GLOSA (Green Light Optimized Speed Advisory). Vanuit het perspectief van internationalisering zijn er in de 2e helft van 2022 ook resultaten geboekt. De posities aan internationale tafels, zoals van ERTICO, zijn verstevigd, en het Europese SINFONICA project is goedgekeurd door de Europese Commissie. Het volgen van de Europese agenda op het gebied van Cooperative Intelligent Transport Systems (C-ITS) en Cooperative, connected and automated mobility (CCAM) vindt doorlopend plaats.

Europese partners weten SmartwayZ.NL nadrukkelijk te vinden om onze kennis, ervaring en (Europees) netwerk. We volgen de internationale ontwikkelingen en passen deze toe in ons programma en de projecten. (Inter)nationale inbedding scoort daarom groen. Gebruikersacceptatie (groen) In onze projecten bereiken en betrekken we reizigers en werkgevers, onder andere via het Brabants Mobiliteitsnetwerk (BMN) en reizigers- en gedragsonderzoek. Op basis van specifiek onderzoek en door evaluaties leren we over de perceptie, de acceptatie en het gebruik van innovaties en de aanpassing van het gedrag. Voorbeelden zijn: • het project Advanced Driver Assistance Systems (ADAS) waarbij via de werkgeversbenadering wordt gezorgd dat weggebruikers beter kunnen omgaan met ADASsystemen in hun voertuig; • het project Buurauto-Noom, waarin specifiek is onderzocht hoe andere weggebruikers reageren op het gedrag van een autonoom voertuig en hoe hun houding verandert na kennismaking met een dergelijk voertuig. Deze resultaten worden via de landelijke krachtenbundeling, shuttles en pods gedeeld en verder gebruikt; • het project Slim Sturen, waarbij met focusgroepen in beeld is gebracht hoe zij hun routekeuze aanpassen op basis van nieuwe informatiediensten. Ook is daarbij aandacht gegeven aan de Human Machine Interface (HMI) en de achterliggende gedragspatronen.

Dit heeft zinvolle kennis opgeleverd die via het project VM-IVRA (Verkeersmanagement Informatie Voor Route Advies) landelijk is gedeeld en wordt gebruikt. De effecten van innovatieve oplossingen zijn nog beperkt en sterk afhankelijk van de mate waarin wegbeheerders hiermee aan de slag gaan. VERBETEREN BEREIKBAARHEID De doelen binnen ‘verbeteren bereikbaarheid' scoren alle 3 rood. Met SmartwayZ.NL worden wel resultaten geboekt met een positieve impact op de doorstroming, maar de drukte op de weg is

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

7 / 68

toegenomen in de 2e helft van 2022, en ligt weer boven het niveau van 2019. Ook de filezwaarte ligt in de 2e helft van 2022 boven het niveau van 2019. Veel (voorheen) thuiswerkenden zijn weer in de auto gestapt. Binnen de co-modaliteit zijn het openbaar vervoer (ov) (trein en bus) en de fiets belangrijke onderdelen. De groei in het ov (na de coronacrisis) blijft nog steeds achter en het gebruik van het ov ligt nog onder het niveau van 2019. Het gebruik van de ov-fiets blijft wel stijgen. Het aantal instappers bij het busvervoer in Zuidoost-Brabant is in 2022 verder gestegen ten opzichte van 2021, maar ligt nog steeds onder de aantallen van 2019, variërend van 49% in januari tot 93% in juli ten opzichte van 2019. BIJDRAGE AAN ABCD-DOELEN In 2021 is de Strategische koers SmartwayZ.NL 2040 goedgekeurd door de programmaraad met de ambities: Aantrekkelijkheid vergroten, Bereikbaarheid verbeteren, Concurrentiekracht versterken en Duurzaamheid vergroten (ABCD). Deze ambities stellen ons in staat om dwarsverbanden te leggen en strategische keuzes en afwegingen te maken op de raakvlakken van smart mobility, infrastructuur en verstedelijkingsopgaven. Per ambitie zijn doelen geformuleerd die focus aanbrengen. Vanwege de heroriëntatie van SmartwayZ.NL is in de 2e helft van 2022 niet verder gewerkt aan de uitwerking hiervan.

PLANNING EN FINANCIËN PLANNING De planning van de infra-opgaven is opgenomen in Bijlage 2. De planning van de opgaven Verstedelijking en Mobiliteit Brainport Eindhoven is opgenomen in Bijlage 3. De planning van de gebiedsgerichte realisatie per regio is opgenomen in Bijlage 4. PROGRAMMABUDGET De beschikbaar gestelde budgetten (in- en exclusief btw) zijn weergegeven in Figuur 3 en 4 en Tabel 3. Afhankelijk van regelgeving is voor de financierende organisatie btw wel of niet compensabel. De Rijksbedragen zijn in november 2022 geïndexeerd ten opzichte van de 12e Voortgangsrapportage. Programmaonderdelen (bedragen x € 1 mln.)

Totalen (incl. btw)

Totalen (excl. btw)

NoordBrabant

Limburg

Rijk

Markt

Gemeente/ regio 23,16

6,05

5,00

2,45

0,10

2,45

162,48

134,28

31,31

4,60

35,21

40,00

smart mobility SMWZ-middelen

114,48

94,61

25,00

4,00

25,61

40,00

aanvulling Uitvoeringsplan

48,01

39,67

6,31

0,60

9,60

InnovA58

451,77

373,36

A58 Tilburg-Breda

52,50

43,39

14,46

A2 Weert-Eindhoven

0,54

0,45

0,06

Werkbudget (2017 t/m 2021) Smart mobility totaal

23,16

373,36 28,93 0,23

0,16

no-regret pakket komt deels uit reservering deelopgave smart mobility

A2 Randweg Eindhoven

4,60

3,80

1,82

1,82

0,17

MIRT-onderzoek Brainport

3,63

3,00

1,00

1,00

1,00

162,10

133,96

31,95

1,74

100,27

0,24

39,95

6,91

583,15

A67 Leenderheide-Zaarderheiken programmareservering N279 Veghel-Asten Bereikbaarheidsakkoord Zuidoost-Brabant

Totaal

62,70

51,82

11,63

320,65

265,00

265,00

134,92

111,50

55,75

1.361,94

1.125,57

415,43

55,75

40,00

Tabel 3: Programmabudget SmartwayZ.NL x € 1 miljoen

kst

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

8 / 68

80,08

Figuur 2: Programmaonderdelen SmartwayZ.NL exclusief btw

Figuur 3: Financiering SmartwayZ.NL exclusief btw

WERKBUDGET De provincie Noord-Brabant beheert het werkbudget en treedt op als opdrachtgever voor de uit te voeren werkzaamheden die ten laste van dit budget komen. Het werkbudget wordt besteed aan deelopgaven-overstijgende werkzaamheden zoals communicatie, monitoring en evaluatie. De dekking van het werkbudget voor 2022 (€ 800.000,-) is afkomstig uit het restbudget van de periode 2017 t/m 2021. De dekking van het werkbudget van 2023 (€ 800.000,-) is afkomstig van de programmareservering zoals besloten tijdens de programmaraad van 8 juni 2022. CONTACTPERSONEN Bestuurlijk trekker Stijn Smeulders, provincie Noord-Brabant, voorzitter programmaraad Ambtelijk trekker Zuhal Gül, programmamanager SmartwayZ.NL, SmartwayZ.NL@brabant.nl

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

9 / 68

DEEL II INFRA-OPGAVEN

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

10 / 68

Infra-opgaven In dit onderdeel geven we de stand van zaken van de volgende infra-opgaven: 1. InnovA58 2. A58 Tilburg-Breda 3. A67 Leenderheide-Zaarderheiken 4. A2 Weert-Eindhoven 5. Kortetermijnmaatregelen A2 Randweg Eindhoven 6. N279 Veghel-Asten In Bijlage 2 is een uitgebreidere toelichting per infra-opgave te vinden in de vorm van projectbladen.

INNOVA58 A58 SINT-ANNABOSCH-GALDER Het project heeft momenteel geen perspectief vanwege de overmatige stikstofbelasting op Natura 2000-gebied het Ulvenhoutse bos. Het direct grenzen van de infrastructuur aan de gevoelige habitats maakt dat elke capaciteitsuitbreiding niet vergunbaar is. De kansen voor extern salderen zijn erg klein vanwege het geringe aantal veehouderijen in de directe omgeving. Een doorstart van het project wordt daarmee afhankelijk van het succes van het landelijk stikstofbeleid in combinatie met een gebiedsgerichte aanpak. In de gebiedsgerichte aanpak Ulvenhoutse bos wordt gekeken naar lokale mogelijkheden om de stikstofsituatie te verbeteren. Eén daarvan is het gedeeltelijk verleggen van knooppunt Sint-Annabosch. A58 EINDHOVEN-TILBURG In het BO MIRT van 2022 zijn afspraken gemaakt over de doorstart van het project. Het budgettekort is aangezuiverd en de provincie is bereid om stikstofcapaciteit te leveren. Toch is een directe doorstart niet mogelijk, omdat het projectteam ontbonden is en Rijkswaterstaat (RWS) kampt met capaciteitsproblemen. Daarnaast wordt verwacht dat de uitspraak ViA15 ook impact heeft op de doorstart. Ook het sneuvelen van de bouwvrijstelling heeft mogelijk impact op de prioritering; het is immers zo dat sommige urgente beheer- en onderhoudsprojecten ook met de stikstofproblematiek te maken krijgen.

INNOVATIEOPGAVE INNOVA58 Op en rondom verzorgingsplaats Kloosters aan de A58 worden - onder de noemer Living Lab InnovA58 - door RWS, marktpartijen en kennisinstellingen innovaties getest op het gebied van duurzaamheid en circulariteit. Het testen van de innovaties gebeurt binnen 3 zogenaamde proeftuinen (innovatiestroken, Verzorgingsplaats2.0 en Innovatiepaviljoen). Succesvolle innovaties worden waar mogelijk binnen RWS opgeschaald. Nadat door de minister van IenW besloten is om de planstudie A58 Eindhoven-Tilburg (tijdelijk) stil te leggen, is besloten dat de bijbehorende innovatieopgave eigenstandig doorgaat. De innovatiestroken zijn in de zomer 2022 geopend en fungeren als proeftuin voor testen van innovaties. De aanbesteding Verzorgingsplaats 2.0 is in Q4 2022 gestart. Het innovatiepaviljoen nadert het einde van de ontwerpfase. De beoogde start van de uitvoering is Q2 2023. Het testen van innovaties loopt continu door. Recente nieuwe voorbeelden zijn bioreceptieve geluidschermen en een proefopstelling voor zonnepanelen in de obstakelvrije zone.

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

11 / 68

A58 TILBURG-BREDA Rijk en regio hebben in de programmaraad SmartwayZ.NL van 20 oktober 2022 afgesproken de onderzoeksfase van de MIRT-verkenning A58 aan te houden zonder de ontwerpstructuurvisie ter inzage te leggen. Als gevolg van een geraamd budgettekort en een forse stikstofopgave is er nu geen sprake van een vergunbaar en te bekostigen voorkeursalternatief. In de programmaraad SmartwayZ.NL van 20 oktober 2022 en het BO MIRT van november 2022 is de bestuurlijke voorkeur vastgesteld voor het alternatief, waarmee de A58 Tilburg-Breda wordt uitgebreid met een extra rijstrook per richting, hoofdzakelijk in de middenberm (uitbreiding 2x3 ‘naar binnen’). Bij voldoende budget- en stikstofruimte kan de MIRT-verkenning na actualisatie alsnog worden afgerond.

A67 LEENDERHEIDE-ZAARDERHEIKEN Als gevolg van de stikstofcrisis staat de infra-opgave A67 Leenderheide-Zaarderheiken on hold. Er is van deze infra-opgave daarom geen update ten opzichte van de 12e Voortgangsrapportage.

A2 WEERT-EINDHOVEN Er zijn 5 fietsprojecten gerealiseerd waarmee de veiligheid en bereikbaarheid voor fietsers is verbeterd. Hiermee beperken we de overlast en verhogen we de leefbaarheid en verkeersveiligheid. Onderzoeken naar alternatieven voor de automobilisten zijn afgerond of worden binnenkort afgerond. Het betreft het verbeteren van de ov-mogelijkheden (hoogwaardig openbaar vervoer (HOV)-as Valkenswaard, treindienst Hamont-Weert), inzet van collectief vervoer en bus op de vluchtstrook, smarthub Maarheeze, optimaliseren aansluitingen en realiseren van een doorfietsroute tussen Weert en Eindhoven. In 2023 gaan we financieringsvoorstellen uitwerken voor de diverse maatregelen.

KORTETERMIJNMAATREGELEN A2 RANDWEG EINDHOVEN Afgelopen half jaar is gericht geweest op de besluitvorming in het BO MIRT over het kortetermijnmaatregelenpakket A2 Randweg Eindhoven. Dat is geslaagd. Tegelijk is inhoudelijk voortgang geboekt met de nadere uitwerking van de maatregelen. Voor de fietsroutes worden bestuursovereenkomsten opgesteld. Ook wordt het ontwerp van de routes nader uitgewerkt om de scope, planning en kosten beter in beeld te krijgen. Tevens is een aantal haalbaarheids- en inpassingsstudies voor de regionale mobiliteitshubs opgeleverd. Hieruit worden de kaders voor de verdere uitwerking van de mobiliteitshubs per locatie nader uitgewerkt tot een concreet bouwplan. Ook is een stap gezet in de inventarisatie van mogelijkheden voor de organisatiestructuur van de te ontwikkelen mobiliteitshubs. Daarin moeten vragen worden beantwoord als: wie wordt eigenaar van de mobiliteitshubs, wie zorgt voor de exploitatie en het beheer en onderhoud? En wie is verantwoordelijk voor de risico’s van de hubs? Komende periode is erop gericht hier antwoorden op te formuleren en bestuurlijk draagvlak te organiseren. De bus op de vluchtstrook A50 en de inframaatregelen worden komende periode nader uitgewerkt tot een uitvoeringsontwerp. Vervolgens worden de maatregelen in de realisatieplanning vastgelegd.

De impact van de maatregelen is vooralsnog vooral te zien in de werkgeversbenadering in Eindhoven Noordwest. Daar is een pakket aan maatregelen gedefinieerd dat we samen met werkgevers in het gebied tot realisatie brengen. Daarbij is de insteek om wederkerige afspraken te maken.

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

12 / 68

N279 VEGHEL-ASTEN

In 2022 is de ‘Heroriëntatie N279 Veghel – Asten’ uitgevoerd. De reden hiervoor lag in de eerdere vernietiging door de Raad van State van het PIP N279 Veghel – Asten. In de heroriëntatie hebben de projectpartners gewerkt via een brede belangenbenadering en actuele behoeften in kaart gebracht. De Stuurgroep N279 (bestaande uit provincie Noord-Brabant, gemeenten Meierijstad, Gemert-Bakel, Laarbeek, Helmond, Deurne en Asten, het Waterschap Aa en Maas en Rijkswaterstaat) heeft in december het plan van aanpak vastgesteld, waarna alle colleges van B&W, het dagelijks bestuur en Gedeputeerde Staten met het plan hebben ingestemd. In 2023 zal een planstudie worden uitgevoerd, met een scan naar no-regretmaatregelen en kortetermijnmaatregelen. Het inzetten op mobiliteitstransitie en werken vanuit de Brede Belangbenadering zijn uitgangspunten voor deze vervolgaanpak.

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

13 / 68

DEEL III VERSTEDELIJKING EN MOBILITEIT BRAINPORT EINDHOVEN

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

14 / 68

Verstedelijking en Mobiliteit Brainport Eindhoven In dit onderdeel geven we de stand van zaken van de uitwerking van het MIRT-onderzoek Verstedelijking en Mobiliteit Brainport Eindhoven. Daarnaast gaan we in op het Maatregelenpakket De Run. In Bijlage 3 staat een uitgebreide toelichting per onderwerp in de vorm van projectbladen.

VERSTEDELIJKING EN MOBILITEIT BRAINPORT EINDHOVEN In het BO MIRT 2020 zijn de richtinggevende keuzes voor de verstedelijking van Brainport Eindhoven vastgesteld. Afgelopen jaren is gewerkt aan de uitwerking van deze richtinggevende keuzes. In het BO MIRT 2022 is na een intensieve voorbereiding de Brainportdeal gesloten. Deze deal bevestigde ook de eerder gemaakte afspraken in het BOL en BO Brainport. Hiermee kan gestart worden met de investeringen die nodig zijn om ruimtelijke schaalsprong 2030, conform het Verstedelijkingsakkoord Stedelijk Gebied Eindhoven, te realiseren. Rijk, regio en bedrijfsleven brengen deze middelen voor het versnellen en ontsluiten van de woningbouw en het bereikbaar houden van de regio samen in. Het gaat om afspraken voor een totaal van € 1.045 miljoen voor de realisatie van HOV4, de Multimodale Knoop Eindhoven, een eerste pakket mobiliteitstransitiemaatregelen en de in het BOL al overeengekomen afspraken over de gebiedsontwikkeling Fellenoord. Het ministerie van IenW, de gemeente Eindhoven en de provincie Noord-Brabant hebben hier initieel gezamenlijk € 3 miljoen voor beschikbaar gesteld. Ten aanzien van de onderzoeken die zullen plaatsvinden na het BO MIRT 2022 maken Rijk en regio nadere afspraken over de kosten en de verdeling hiervan.

De uitwerking vindt plaats langs de volgende lijnen: • Verstedelijking; • Mobiliteitstransitie; • Multimodale Knoop Eindhoven CS; • Wegen. A) VERSTEDELIJKING Op het BO Leefomgeving van juni 2022 zijn afspraken gemaakt over de verstedelijkingsopgave in het stedelijk gebied Eindhoven. De afspraken zijn vastgelegd in het Verstedelijkingsakkoord. De vervolgacties uit het verstedelijkingsakkoord worden onder regie van de gemeente Eindhoven opgepakt. De oprichting van de ontwikkelmaatschappij Fellenoord moet de ontwikkeling van dit gebied op gang brengen. De middelen (versnellingsgelden) die in 2022 zijn toegezegd, maken integraal onderdeel uit de van business case van de ontwikkelmaatschappij, evenals eerder toegezegde WBI-middelen. Op dit moment lopen er gesprekken tussen het ministerie van BZK en gemeente om invulling te geven aan de formele overheveling van middelen. B) MOBILITEITSTRANSITIE Ontwikkelas Zuidwest/HOV4: De Ontwikkelas Zuidwest vormt één van de 5 prioritaire opgaven in de Ruimtelijke Schaalsprong Brainport. Het betreft de ontwikkeling van een hoogwaardige ov-verbinding tussen Eindhoven CS, Veldhoven De Run en de High Tech Campus Eindhoven (HTC), in combinatie met de gebiedsontwikkeling langs deze as waarbij circa 11.400 woningen in Eindhoven en Veldhoven

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

15 / 68

moeten worden gerealiseerd. Deze ontwikkelopgave heeft voor Rijk en regio hoge prioriteit. De tweede helft van 2022 is het volgende bereikt. • Ontwikkelas Zuidwest/HOV4 is met businesscase ingediend ter beoordeling als grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie, ter onderbouwing is een update gemaakt van de kostenraming. • in de ‘Brainportdeal’ is overeengekomen dat Rijk, provincie, regio en private partijen gezamenlijk € 270 miljoen reserveren voor de HOV4-verbinding en start de regio een regionale verkenning om tot een voorkeursalternatief te komen. • In samenwerking tussen gemeenten Eindhoven, Veldhoven en provincie Noord-Brabant is met het oog op de afgesproken regionale verkenning een tracé- en vervoerwaardestudie voor HOV4 opgestart en is gestart met uitwerking van een visie op de gebiedsontwikkeling. • Eerste ronde participatie: in oktober 2022 vond een eerste ronde participatiebijeenkomsten plaats om de omgeving te betrekken bij de tracéstudie en daarbij input op te halen. Inmiddels is de tracéstudie afgerond. In juni 2023 wordt de gemeenteraad van Eindhoven gevraagd om het tracé vast te stellen. Niet lang daarna gebeurt hetzelfde in de gemeenteraad van Veldhoven. Tegelijkertijd wordt het plan van aanpak voor de Voorlopige Ontwerpfase vastgesteld.

• Governance: in december is door de BAG Mobiliteit een compacte Bestuurlijke Kerngroep ingesteld om sturing te geven op de uitwerking van de Ontwikkelas Zuidwest/HOV4, tevens voorportaal op besluitvorming colleges/gemeenteraden en voorbereiding agendering voor BOL en BO MIRT. Fiets •

BrabantsToekomstbeeld Fiets: de rol van de fiets is cruciaal in de mobiliteitstransitie om Brabant mobiel, leefbaar en gezond te houden. Het BTF is de Brabantse uitwerking en invulling van de ambities in het Nationaal Toekomstbeeld Fiets. Het BTF is eind 2022 ter kennisname aan de Statenleden van de provincie Noord-Brabant gestuurd.

Kortetermijnmaatregelen A2/N2: meer informatie hierover onder het hoofdstuk ‘Infra-opgaven’. C) MULTIMODALE KNOOP EINDHOVEN CS Met het nemen van de startbeslissing OV Knoop Brainport Eindhoven op 9 november 2022 is formeel gestart met de MIRT-verkenning die bestaat uit twee deelverkenningen (de multimodale knoop – bus & ketenvoorzieningen én de Spoorknoop Eindhoven). Hiertoe is op dit moment € 727 miljoen (met opgaven nog tot opplussen naar € 775 miljoen) beschikbaar voor de MMK en € 125 miljoen voor de SKE). De samenwerkende partijen werken momenteel aan het afronden van het plan van aanpak voor deze integrale MIRT verkenning. Deze dient vastgesteld te worden op het BO Leefomgeving van 13 juni 2023. Er zijn drie zaken die aandacht behoeven: • Het initiële uitgangspunt voor de financiële reservering voor de deelverkenning MMK was € 775 miljoen. De onderhandelingen tot het BO MIRT kwamen uit op een reservering van € 727 miljoen. Daarmee is er nu al een gat in de dekking van de reservering. Dit dient nog opgelost te worden tussen betrokken partijen; • De processturing op de integrale verkenning moet nog formeel ingericht worden. Er is een verzoek tot een offerte neergelegd bij APPM. Verwachting is hierover te besluiten nog voor het BO Leefomgeving van 13 juni 2023. • De stappen 2 en 3 op spoor zijn nog ongedekt (vrije kruising Tongelre en uitbreiding perrons).

D) WEGEN HWN-OWN: voor deze opgave heeft een netwerkstudie naar samenhangende oplossingen voor het Hoofdwegennet en onderliggend wegennet plaatsgevonden. Deze laat drie samenhangende oplossingsrichtingen zien voor de restopgave HWN-OWN die zelfs bij een geslaagde mobiliteitstransitie

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

16 / 68

overblijft. Hiermee is het huiswerk gedaan en ligt er voldoende informatie voor een startbeslissing. Op het BO MIRT eind 2022 is besloten dat het MIRT-onderzoek wordt geactualiseerd met de meest recente inzichten, zoals groei van mobiliteit, effecten mobiliteitstransitie, economische ontwikkelingen het tempo van de woningbouw. Dit geactualiseerde voorstel wordt uiterlijk op het BO MIRT van 2024 voor besluitvorming geagendeerd. Gemeente Eindhoven en Rijk hebben een extern bureau opdracht gegeven voor de actualisatie van de netwerkstudie. Dit is nodig als input voor de HOV4 studie, waar op dit moment het tracé van HOV4 wordt bepaald. Dit vraagt aanpassingen aan de verkeercirculatie en het OWN. Hiervoor is inzicht in het oplossend vermogen van de samenhangende oplossingen op HWN en OWN cruciaal. Zuidelijke ontsluiting Helmond: fase 1 en fase 2 van het onderzoek naar de zuidelijke ontsluiting, de kasteeltraverse/N270 en de mobiliteitstransitie zijn afgerond. De conclusie van het fase 1-onderzoek is dat de zuidelijke ontsluiting (met name N612 en Rochadeweg) zwaar wordt belast en dat de onderzochte ingrepen onvoldoende oplossend vermogen bieden voor het ontlasten van de Kasteeltravers. In fase 2 van het onderzoek hebben we diverse oplossingsrichtingen onderzocht. In fase 3 onderzoeken we de kansrijkste oplossingen verder en werken die uit.

De zuidelijke ontsluiting voor het deel N612 Rochadeweg-A67 loopt mee in de BO MIRT besluitvorming. De overige onderzoeken en conclusies worden verder uitgewerkt in 2023 en meegenomen in het ontwikkelperspectief Helmond (besluitvorming 2023). Over de financiering van de onderzoeken wordt gesproken in het AOG (Ambtelijk Opdrachtgeversoverleg) en er is contact met het ministerie van BZK.

MAATREGELENPAKKET DE RUN De uitvoering van de kortetermijnmaatregelen is in volle gang en deels al uitgevoerd. In het pakket zijn 2 grotere infrastructurele maatregelen opgenomen om de ontsluiting van De Run te verbeteren: Kempenbaan-West en Kempenbaan-Oost. Kempenbaan-West is in gebruik genomen en de hobbel over capaciteitsgebrek bij de Omgevingsdienst met betrekking tot een ontheffing is nu genomen op bestuurlijk niveau. Eind 2023 is deze weg klaar en zal de filedruk rond ASML/de Run verminderen. De noodzaak om binnen de afgesproken termijn ook voldoende parkeercapaciteit via de regionale mobiliteitshubs te realiseren blijft van strategisch belang voor ASML. Fietsen maakt inmiddels circa 35-40% van de modal split van ASML uit. Ter ondersteuning van deze ontwikkeling is verder gezorgd voor deelfietsen en zijn diverse geplande fietsroutes tussen Eindhoven Centrum en High Tech Campus (HTC) met De Run in ontwerp gereed of al in realisatie. Een nieuwe fietsenstalling nabij CS voor met name ASML is gepland, opgeleverd en gestart. De realisatie van het Veldhovens deel van de snelfietsroute De Run-HTCE is inmiddels gestart nu de Raad van State bezwaren en beroep ongegrond heeft verklaard en de aanbesteding afgerond is. Gemeente Eindhoven heeft besloten het Eindhovense deel van het pad te realiseren (in 2023).

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

17 / 68

DEEL IV: UITVOERINGSPLAN KRACHTENBUNDELING SMART MOBILITY ZUIDNEDERLAND 2020 T/M 2023

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

18 / 68

Uitvoeringsplan Krachtenbundeling Smart Mobility Zuid-Nederland 2020 t/m 2023 In het Uitvoeringsplan bundelen de overheden in Zuid-Nederland in samenwerking met kennis- en onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven hun krachten op het gebied van smart mobility. Het Uitvoeringsplan bestaat deels uit projecten die uit eerdere BrabantStad- en SmartwayZ.NL-afspraken doorlopen in 2020 en de volgende jaren. Daarnaast geeft het Uitvoeringsplan invulling aan de BO MIRT-afspraken die in november 2019 en 2020 zijn gemaakt tussen IenW en de regio (Brabant en Limburg). Ten slotte bevat het Uitvoeringsplan een set nieuwe afspraken die verder inhoud geeft aan de gebiedsgerichte realisatie, innovatie en ontwikkeling (I&O) en het gezamenlijk organiseren van shared services. PLANNING EN VOORTGANG Het Uitvoeringsplan (UP) is in maart 2020 vastgesteld en heeft een looptijd van 2020 tot en met eind 2023. Er loopt een evaluatie van het Uitvoeringsplan. De uitkomsten van deze evaluatie zullen worden betrokken in de strategische heroriëntatie.

Figuur 4: Planning en voortgang

VOORTGANG 2E HELFT 2022 • De maatregelenpakketten van de regio’s zijn volop in uitvoering. De uitvoering is erop gericht om voor het eind van 2023 aantoonbare resultaten gerealiseerd te hebben. • Er heeft via een regio-event uitwisseling van kennis en ervaring tussen de regio’s plaatsgevonden. Vanwege het succes zal dit periodiek worden herhaald. • Bij de shared services lopen verschillende projecten. Ook wordt de kennis van de shared services steeds vaker en beter ingezet in de regio’s. Meer gedetailleerde informatie over planning en voortgang is opgenomen bij de onderdelen I&O, shared services en gebiedsgerichte realisatie van deze rapportage.

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

19 / 68

INNOVATIE EN ONTWIKKELING Binnen I&O werken lokale, regionale, landelijke en Europese partners (publiek, privaat, kennis- en onderwijsinstellingen) aan de ontwikkeling van en de stap naar de uitrol/toepassing van CCAM (cooperative, connected and automated mobility). De projecten en activiteiten richten zich op het informeren, geleiden en sturen van verkeersdeelnemers (personen en goederen) op basis van verkeersinformatie binnen de maatschappelijke doelstellingen. De rijtaak van de bestuurder wordt daarbij stap voor stap geautomatiseerd en de (digitale) infrastructuur steeds intelligenter. Voorbeelden zijn de ontwikkeling van intelligente verkeersregelinstallaties, maar ook projecten als Slim Sturen of geautomatiseerde shuttles/voertuigen (Fabulos phase X) en Buurauto-NOOM (geautomatiseerd vervoer op first and last mile valet parking van deelmobiliteit). Dit gebeurt langs de leerlijnen techniek, gebruik, inpassing omgeving en organisatie. Voor de meeste CCAM-toepassingen is de Europese schaal noodzakelijk en zijn Europese stakeholders essentieel. De internationale activiteiten zijn daarom voortdurend gericht op verbinding tussen de ambities van SmartwayZ.NL en de kansen in Europa.

Daar wordt invulling aan gegeven door lid te zijn van gremia en leiding te geven aan of onderdeel te zijn van partnerschappen, zoals: Polis Network, Eurocities, ERTICO, NMS, CCAM-partnership, NL/NRW en EGTC Rhine-Alpine. Daarvoor worden tal van instrumenten ingezet zoals lobby, mutual learning, branding, acquisitie van Europese projecten en structurele partnerships. RESULTATEN 2E HELFT 2022 • Slim Sturen Vervolg Dit project borduurt voort op het afgeronde project Slim Sturen 1. Het richt zich op nieuwe use cases die door overheden in Zuid-Nederland zijn benoemd: milieuzones, ongewenste routes en vrachtverkeer. Hierdoor kunnen wegbeheerders het gewenste gebruik van hun wegennet communiceren naar de weggebruiker via serviceproviders. De serviceproviders zijn op hun beurt in staat om de informatie op een goede manier te delen met hun klanten waardoor het gewenste gedrag ontstaat. Voor de use case logistiek is in samenspraak met Smart Logistics opdracht verleend aan leveranciers om informatie over voorkeursroutes te implementeren. Voor de use cases ‘sluipverkeer’ en ‘emissies’ zijn marktconsultaties georganiseerd en uitgevoerd. •

Road map innovatief verkeersmanagement (i-VM) Innovatief verkeersmanagement heeft tot doel om te komen tot een roadmap voor i-VM. De roadmap zorgt voor een transitie van reactief verkeersmanagement naar proactief verkeersmanagement. Dit is nodig voor het sturen, geleiden en informeren van connected voertuigen/mobilisten op basis van beschikbare realtime en historische verkeersdata. Hierbij wordt gebruik gemaakt van Artificial Intelligence (AI) en CCAM-technieken Consultatiegesprekken zijn gevoerd en de sturingsfilosofie is opgenomen in de roadmap. De uitkomsten zijn gedeeld en afgestemd met VM-team Zuid en de eerste invulling van de actielijnen is gestart.

•

SINFONICA Het kernteam van het Europese project SINFONICA, waarbij onderzoek wordt verricht naar kwetsbare doelgroepen en het gebruik van geautomatiseerd vervoer in het ‘landelijk’ gebied, is van start gegaan.

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

20 / 68

•

Fabulos Phase X Dit project betreft een combinatie met Green and Smart Transport Delta, Digitale infrastructuur voor Toekomstbestendige Mobiliteit (DITM), Smart Mobility Research Center (SMRC). Het doel is een publiek-private innovatie- en ontwikkelomgeving voor autonome shuttles te realiseren. Daarmee kunnen gedurende 5 jaar nieuwe leervragen rond shuttles beantwoord worden die nodig zijn om de sprong van technische ontwikkeling naar deployment (inzet) te maken. Er is een sterke link met voorstellen voor Brainportlijn en Smart Mobility Delta. Het streven is om dit in 1 regionaal ontwikkelprogramma te integreren. Hiervoor loopt een proces bij overheidspartners om 1 regionaal gedragen plan te hebben, plus een marktverkenning. De landelijke aanpak is dusdanig in beweging dat er een no-regret voorstel is uitgewerkt voor Fabulos Phase X om in 2023 op te starten.

•

De 6e editie van Mobility Lab Mobility Lab is een samenwerking van start-ups en launching customers zoals gemeenten. In Q4 is de speeddatefase afgerond, waarin startups aan launching customers zijn voorgesteld. Met partners wordt tegelijkertijd vooruitgekeken naar 2023.

•

Buurauto-Noom Het bedrijf Buurauto (onderdeel MyWheels) wil haar elektrische deelauto uitrusten met automated valet parking (autonoom laten voorrijden en parkeren na afloop). Daarmee is de auto on demand beschikbaar bij de voordeur, maar hoeft de auto daar niet geparkeerd te zijn. Hiermee wordt kostbare ruimte in de wijk teruggewonnen, die hoogwaardige invulling kan krijgen (vergroenen, verdichten in woningen). Het concentreren van elektrische deelauto's biedt kansen om grote batterijcapaciteiten beschikbaar te stellen voor energieopslag of levering. Het project is een privaat initiatief waarbij medewerking wordt verleend volgens de Onderzoek & Ontwikkeling (O&O)-procedure. De gemeente Breda verleent medewerking. Hier vindt ook de uitvoering plaats. Op basis van resultaten van testritten en antwoorden op de onderzoeksvragen over acceptatiegedrag door voorbijgangers, zijn conclusies getrokken voor het vervolgtraject.

•

Wilddetectie N69 Op de N69 staat een nieuw geavanceerd wilddetectiesysteem. De waarschuwingen voor overstekend wild worden nu op matrixsignaalgevers weergegeven. Onderzocht is op welke wijze we de informatie ook rechtstreeks in het voertuig kunnen krijgen via serviceproviders. Daarbij wordt het wilddetectiesysteem als sensor toegevoegd aan de ketenarchitectuur van de Talking Traffic.

•

Internationalisering • De Europese agenda beïnvloedt op het gebied van C-ITS (cooperative intelligent transport systems) en CCAM zoals bij wetgeving rond intelligente snelheidsaanpassing (ISA). Hierbij gaat het om het ingrijpen in een voertuig als de door de overheid gewenste snelheid wordt overschreden. SmartwayZ.NL is nauw betrokken geweest bij het EU-project ISA-FIT. • (Bestuurlijke) exposure en branding van Zuid-Nederland op de Europese podia zoals bij POLIS- en ITS-congressen. SmartwayZ.NL profileert de regio als regio die ertoe doet en waar veel innovatie plaatsvindt. • Overzicht van aankomende EU-calls opgesteld. • Diverse (bestuurlijke) werkbezoeken georganiseerd met Europese overheden die met vergelijkbare projecten bezig zijn, zoals Noordrijn-Westfalen en Vlaanderen. Dit heeft onder andere tot doel van elkaar te leren en waar mogelijk samen te werken.

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

21 / 68

•

•

Enkele mondiale bijeenkomsten georganiseerd met een delegatie uit Slowakije en Colombia om (economische) kansen te onderzoeken. Uit ontmoeting met Colombia is een samenwerking tussen VIA Software en de Colombiaanse Road Safety Association gekomen. Kennis en netwerk uit Europa overgedragen aan I&O via kernteamoverleggen I&O en internationaliseringsspecials waar interessante sprekers kennis delen en ophalen.

SHARED SERVICE DATA EN DIGITALISERING Data zijn een onmisbare voedingsbron voor smart mobility. Een goede databasis stelt ons in staat om de bereikbaarheids- en veiligheidsknelpunten aan te pakken en innovaties aan te jagen. Zo kan de weggebruiker onderweg maximaal profiteren van slimme en innovatieve diensten. Het SmartwayZ.NL Data Insights Team voert data-analyses uit voor gebieden en specifieke knelpunten en opgaven. Het team streeft ernaar om alle publieke mobiliteitsdata structureel in orde te krijgen, veilig en realtime te ontsluiten én te organiseren in werkprocessen. Zo wordt wegbeheer efficiënter en goedkoper, en kunnen betere beleidsbeslissingen worden genomen. RESULTATEN 2E HELFT 2022 • Data Top 15 Verschillende Data Top 15-items zijn afgelopen periode op orde gebracht: maximumsnelheden en fietsdata zijn afgerond. Er lopen nog andere Data Top 15-items, maar er is meer capaciteit nodig om de overige items (parallel) op te pakken en de inhaalslag voor de Data Top 15-items te realiseren. Hier wordt momenteel aan gewerkt. Vacatures en omvang van de inhuur vormen hierbij een aandachtspunt. •

Projecten vanuit de regionale afspraken Verschillende projecten vanuit regionale afspraken zijn verder uitgewerkt en afgerond, zoals dashboard fiets (bijna gereed), dashboard ov (bijna gereed) en dashboard Floating Car Data en intensiteiten (gereed). Afgelopen periode heeft het Data Insights Team vele leads opgepakt en analyses uitgevoerd naar tevredenheid van klanten. Daarnaast worden de roadshows en webinars in het kader van datagedreven werken weer volop opgepakt, waardoor we veel contact hebben met de partners.

SHARED SERVICE VERKEERSMANAGEMENT De shared service Verkeersmanagement werkt aan het effectiever en efficiënter geleiden en sturen van het verkeer, en het nog beter informeren van de weggebruiker in Zuid-Nederland. Dit gebeurt samen met wegbeheerders, weggebruikers, Verkeerscentrale Zuid-Nederland (VCZN), hulpdiensten, marktpartijen en overheden. Door te leren van elkaar en kennis te delen, wordt gewerkt aan duurzaam, veilig en schoon verkeer in Zuid-Nederland. Er wordt gewerkt aan de volgende projecten: • Samenwerkingsagenda BrabantStad (basisafspraken), met daarin: • Regionaal Verkeerskundige Teams: structurele afstemming van werkzaamheden en evenementen en aanpak doorstromingsknelpunten in de 4 Brabantse regio’s. • Samenwerking diensten Verkeerscentrale: overeenkomst tussen B5-gemeenten, provincie Noord-Brabant en RWS voor het uitwerken van afspraken rond stedelijke incidentafhandeling, het opstellen van maandrapportages en de inzet van regelscenario’s door VCZN. • Verkeersmanagement Team Z.NL werkplan/onderzoeken: structurele afstemming tussen B5-gemeenten, provincie Noord-Brabant en RWS over ontwikkelingen en projecten op het gebied van verkeersmanagement.

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

22 / 68

•

Uitvoeringsplan Krachtenbundeling Smart Mobility Zuid-Nederland, met daarin: • Weggebruikers geleiden voor optimale benutting wegennet: de multimodale netwerkkaders en regelscenario’s geschikt maken voor gebruik door serviceproviders, zodat de reiziger gericht, multimodaal en persoonlijk kan worden geïnformeerd, geleid en gestuurd. In reguliere situaties en bij incidenten, wegwerkzaamheden, evenementen en parkeren. • Efficiënter gebruik van data en tools voor verkeersmanagement: alle gegevens over het verkeer, zoals reistijden, incidenten en wegwerkzaamheden worden gebruikt door VCZN voor proactief informeren, geleiden en sturen van het verkeer. De netwerkmanagementsystemen van de steden zijn gekoppeld met VCZN en kunnen worden ingezet voor de aansturing van verkeerssystemen (zoals iVRI’s) over wegbeheerdersgrenzen heen. • Aansturen verkeer met iVRI’s: iVRI’s steeds meer inzetten om doelgroepen (hulpdiensten, ov, vrachtverkeer, fietsers, etc.) te faciliteren naar tijd en plaats. Wegbeheerders helpen bij aanschaf, beheer en bediening en de rol die de markt hierbij kan spelen en onderzoeken. • Aandachtspunt: zowel voor de inzet van serviceproviders, het gebruik van het multimodaal netwerkkader, als bij het aansturen van het verkeer met iVRI’s speelt een borgingsvraagstuk.

De beleidscyclus van overheden is niet ingericht op het invoegen van nieuwe ontwikkelingen uit de innovatiecyclus. Vaak wordt dit nu per project opgelost en dat kost veel tijd. Dit verdient aandacht op strategisch niveau van de samenwerkingspartners van SmartwayZ.NL en BrabantStad.

RESULTATEN 2E HELFT 2022 • Toepassing en evaluatie van inzet serviceproviders bij La Vuelta Holanda (19-21 augustus), waarbij via social media 1,5 miljoen unieke gebruikers zijn bereikt. • Het concept multimodaal netwerkkader voor regio’s Noord-Limburg, Noordoost- en ZuidoostBrabant is opgeleverd en toegelicht aan alle wegbeheerders (in Trendsportal-, GGA overleggen). • Landelijke samenwerking over data-uitwisseling met serviceproviders/navigatiediensten (VMIVRA), zodat zij de beleidsinformatie en regelscenario’s kunnen gebruiken in routenavigatie. • Landelijke, digitale regelscenariotool (Diego) geïmplementeerd bij VCZN. Voorbereiding implementatie Diego bij alle regionale wegbeheerders is opgestart (in overleg met NDW). • Werkafspraken gemaakt met de politiemeldkamers over een verbeterd meldproces van incidenten op het Regionaal Verkeersmanagementnetwerk, via de verkeerscentrale naar de wegbeheerders. • Ondersteuning verleend aan gemeenten (zoals Boxtel, Oosterhout, Helmond, Venlo en Maastricht) bij aanvragen subsidie voor iVRI’s (2e tranche). Aanvraag gemeente Helmond is goedgekeurd. • Samen met de partners in het VM-team de ‘Koers Verkeersmanagement 2023’ bepaald (binnen de scope van de bestaande projectfiches), inclusief een onderverdeling tussen noodzakelijke (must haves) en gewenste activiteiten (nice to haves).

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

23 / 68

SHARED SERVICE SMART LOGISTICS De shared service Smart Logistics (SML) draagt bij aan het opzetten en uitvoeren van projecten die het aanjagen en tot stand laten komen van aan het internet gekoppelde trucks en datagebruik ten doel hebben. Er is al veel meer relevante data beschikbaar dan nu gebruikt wordt in de logistieke vervoersketen. Door die data in te zetten zijn substantiële winsten te behalen op het gebied van bereikbaarheid, duurzaamheid en kostenbesparing, zowel bij overheden als bij bedrijven. Focuspunten voor de shared service SML zijn de logistieke stromen van bouwverkeer binnen steden, efficiëntieverbeteringen in de stadslogistiek en de beladingsgraad van vrachtwagens. SML legt daarbij de nadruk op corridors, havens en inlandterminals. RESULTATEN 2E HELFT 2022 • Er is extra ingezet op het uitbreiden van initiatieven rondom bouwlogistiek in de B4gemeenten en Noord-Limburg. De initiatieven zetten in op slimme goederenbewegingen en personele bewegingen, maar ook vermindering van wacht- en zoekverkeer en overlast rondom de bouwplaats. Daarnaast wordt gewerkt aan slimme oplossingen voor overheden en bedrijven om in te kopen en samen te werken in de belevering. • Bij verladers is de potentie aangetoond van het gebruik van een data-analysetool om vracht beter te koppelen aan de bestemming. Op die manier wordt het aantal ritten en gereden kilometers gereduceerd.

• Om te stimuleren dat de logistieke partijen de producten adopteren en gaan gebruiken is een subsidieregeling opgezet om het adoptieproces en gebruik van relevante data te versnellen. • Er is een data-architectuur geïnitieerd en ontwikkeld door SML, via welke diensten gebaseerd op (nieuw) ontsloten data, generiek aangeboden worden aan logistieke ICT-partijen die deze vervolgens aan hun klanten in de logistieke sector aanbieden. Dit is ook landelijk toegankelijk in de zogenaamde CTC (Connected Transport Corridors). • Voor achterlandvervoerders is een dashboard (SCOPE 2.0) gepubliceerd. Hierin volgen vervoerders de gehele fysieke en administratieve reis van een geïmporteerde container. Middels deze data zijn vervoerders in staat beter te bepalen via welke modaliteit zij hun vracht gaan verplaatsen. • Meerdere van de initiatieven zijn inmiddels landelijk overgenomen en deel van het projectenportfolio van IenW.

SHARED SERVICE SLIM REIZEN De Shared Service Slim Reizen richt zich op de thema’s gedragsverandering, werkgeversbenadering, minder hinder en Mobility as a Service (MaaS), met als doel: het stimuleren van een alternatieve kijk op mobiliteit, waarbij de auto niet meer noodzakelijk wordt beschouwd als hoofdoptie. Niet alleen het ontwikkelen van reisalternatieven, maar ook de gedragsverandering is onderdeel van deze mobiliteitstransitie. Structurele Gedragsverandering Team Structurele Gedragsverandering heeft het motieven- en weerstandenonderzoek afgerond en de resultaten ervan breed gedeeld. Het grootschalige onderzoek heeft voor veel relevante inzichten gezorgd die bijdragen aan het stimuleren van mensen om anders of niet te reizen. Verder zijn in de afgelopen periode de werkzaamheden gestart voor de thuiswerk-, scholen- en e-bikeprobeerpilots. Deze zullen in het volgende half jaar verder uitgewerkt worden.

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

24 / 68

Werkgeversbenadering In het Brabant Mobiliteitsnetwerk werken overheden, werkgevers, onderwijs en marktpartijen samen om de bereikbaarheid van Brabant duurzaam te verbeteren. Werkgevers spelen hierin vanwege hun invloed op het (thuis)werken en reizen van hun werknemers een cruciale rol. De drukte op het Nederlandse (en specifiek Brabantse) wegennet en de krapte op de arbeidsmarkt zijn de 2e helft van 2022 niet verminderd. De brandstofkosten daarentegen zijn eind 2022 wel weer enigszins genormaliseerd. De behoefte om weer veel vaker fysiek naar het werk te gaan lijkt aan te houden. Ten opzichte van voor corona (2019) is de vraag naar mobiliteit door de almaar groeiende economie behoorlijk toegenomen. Oplopende drukte en langere reistijden zijn aan de orde van de dag. Voor werkgevers vormt dit een van de belangrijkste kopzorgen. Hoe vind je voldoende nieuwe jonge mensen en hoe houd je je huidige medewerkers tevreden? Werkgevers die op moeilijker bereikbare plekken gevestigd zijn, ervaren deze arbeidsmarktproblematiek nog heviger. Denk aan bedrijvenparken in buitengebieden zonder goede ov-aansluiting of organisaties gevestigd in het hart van de Brainport waar parkeerplekken schaars zijn. Hoewel recent weer uitgesteld, is de normerende regeling in aantocht.

Dit zorgt per 2024 voor extra regeldruk (administratie) en op de langere termijn voor gedwongen sturing op minder en duurzamere mobiliteit van je medewerkers. Het is een scala aan ontwikkelingen die werkgevers kopzorgen baart, maar ook kansen biedt. Kansen om minder en anders reizen te stimuleren met voornoemde ontwikkelingen als stok achter de deur. BMN, VNO-NCW en SmartwayZ.NL hebben een reeks van 4 bijeenkomsten over deze onderwerpen georganiseerd (2x in 2022 en 2x in 2023) onder de noemer Kruispunt Brabant. Minder Hinder De shared service Minder Hinder behelst twee sporen om de hinder door werkzaamheden te beperken via slim plannen en te gebruiken voor structurele gedragsverandering via slim reizen. Dit “slim plannen” is inmiddels verankerd in bestaande provinciale overleggremia. Het spoor slim reizen is in Q4 ondergebracht in het gelijknamige team slim reizen. Indien RWS en beide provincies in 2023 afspraken maken over de financiering van slim plannen na 2023, kan deze shared service eind 2023 worden opgeheven, omdat de werkzaamheden structureel zijn ondergebracht bij de 3 partners. MaaS De 2 MaaS-pilots in Eindhoven en Limburg zijn in de 2e helft 2022 afgerond. RESULTATEN 2E HELFT 2022 • Publicatie hinderoverzicht 2023-2031 ZN en agendering in RVT’s en regieteam. • Maatregelenpakket vervolgaanpak A27 opgesteld en bestuurlijk geagendeerd; besluitvorming Q1-23.

• In Limburg is Roermond Bereikbaar gestart met slim reizen opgave A73 tunnels. Daarnaast is er een voorstel klaar hoe wegbeheerders kunnen opschalen bij conflicterende hinderplanningen. Hinderaanpak is daarmee in Limburg vanaf 2023 in reguliere organisaties belegd, behoudens definitieve afspraken tussen ZLB en A2 VK over de uitvoering van slim reizen maatregelen.

GEBIEDSGERICHTE REALISATIE Gebiedsgerichte Realisatie is een samenwerking van regionale partners en SmartwayZ.NL om op het thema bereikbaarheid/doorstroming met smart mobility invulling te geven aan de ambities in een gebied. Door die samenwerking staan meer middelen, kennis en kunde ter beschikking van die ambities en is dus een groter effect voor reizigers te bereiken: hun reis staat centraal.

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

25 / 68

Daarvoor werken regio en SmartwayZ.NL in de triple helix samen om te komen tot een gezamenlijk gedragen uitvoeringsprogramma. Daarin worden afspraken vastgelegd over doelen, prioriteiten, beoogde resultaten, financiering en inzet van menskracht. Het gaat daarbij om opschaling: grootschalige introductie in de periode tot en met 2023 die concreet en merkbaar bijdraagt aan de bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid in de regio. Bij de aanvang van de gebiedsgerichte aanpak zijn voor alle regio’s gebiedsanalyses opgesteld die inzicht geven in knelpunten, kansen en uitdagingen in de regio waar smart mobilityprojecten (een deel van) de oplossing kunnen bieden. SmartwayZ.NL ondersteunt de regio-coördinatoren met het ophalen van de opgaven in de regio’s en bij het bundelen van die opgaven in werkpakketten. De uitvoering van de projecten in de werkpakketten is de verantwoordelijkheid van de regio’s zelf. De verschillende werkpakketten in de regio’s/gebieden zijn alle gericht op resultaat eind 2023. Binnen de Gebiedsgerichte Realisatie worden 5 regio’s onderkend: Zuidoost-Brabant Brainport Bereikbaar, Noordoost-Brabant, Hart van Brabant, West-Brabant en Noord-Limburg. Hieronder geven we per regio een korte toelichting op de resultaten in de 2e helft van 2022. Een meer gedetailleerde uiteenzetting per regio staat in Bijlage 4.

RESULTATEN 2E HELFT 2022 Belangrijke behaalde resultaten in deze regio’s zijn: •

Zuidoost-Brabant Brainport Bereikbaar faciliteert en stimuleert innovatieve mobiliteitsdiensten en oplossingen op straat die beter, sneller, schoner en gezonder zijn. Daarbij wordt ingezet op structurele gedragsverandering. Er wordt gewerkt met 12 projecten. De belangrijkste resultaten in de 2e helft van 2022 waren: • Structurele gedragsverandering: het onderzoek naar de customer journeys is gestart en 1 van de 3 klantreizen is al opgeleverd. Daarnaast is de uitvoering van de pilots met gedragsinterventies gestart en is 1 van de 3 interventies opgeleverd. • Werkgeversaanpak: de toolbox voor mobiliteitsmakelaars is opgeleverd, er zijn mobiliteitscans afgenomen bij 78 werkgevers onder 9.800 werknemers en er is een start gemaakt met de eerste uitwerking mobiliteitsindex in samenwerking met BMN. • Collectief besloten vervoer: afronding en evaluatie van de route en halteverkenning van 2 pilotroutes ‘s-Hertogenbosch-Eindhoven/De Run(A2) en Uden-Eindhoven/De Run (A50). • Innovatieve vervoersconcepten: Fabulos X is getest op de Automotive Campus. Voor Deeltaxi 2.0 zijn er scans uitgevoerd bij bedrijven op Bedrijventerrein Zuid Oost Brabant (BZOB) en ziekenhuizen en voor F’kes meerijden is de testfase afgerond en het plan voor uitrol gereed.

• Mobility as a Service (MaaS): grootschalige pilot bij ASML/gemeente Eindhoven afgerond en de voorbereiding van de pilots bij 10 werkgevers is gestart. • C-ITS: lokaal systeem doorstroming Helmond gereed/aanbesteding netwerk is vrijwel rond. De groene golf ambulance is gereed. ISA-retrofit is voor Helmond operationeel en voor Eindhoven in voorbereiding. • Slimme Logistiek: de bouwhub in Eindhoven is geopend, er is gestart met een pilot datadelen bouwlogistiek en het PVA voor afvallogistiek Brainport Smart District is af. • Slimmer Fietsen: de e-bike-probeeractie én de eerste grootschalige fietscampagne zijn van start gegaan. Ook is de aanbesteding en ontwikkeling van de fietsapp begonnen.

13e Voortgangsrapportage 1 juli 2022 – 31 december 2022

26 / 68

• • • •

Regionale Hubs: voorbereiding 6 regionale mobiliteitshubs, waarvan er 3 tot 4 gepland zijn om te worden gerealiseerd in 2025. Lokale Hubs/deelmobiliteit: start gemaakt met het tactisch ontwikkelplan en fieldlabs. Regionaal verkeersmanagement: het plan van aanpak is opgesteld dit wordt voorgelegd voor goedkeuring in het portefeuillehoudersoverleg (PoHo) van 16 februari 2023. Data: verzameling en beheren data voor Monitoring & Evaluatie Brainport Bereikbaar en Dataverzameling en interpretatie van mobiliteitsscans voor aantal projecten.

Als uitvoeringsorganisatie werkt Brainport Bereikbaar aan de smart mobilitytoepassingen op de A67. Met het oog op een toekomstbestendige verbetering van de doorstroming en verkeersveiligheid op de A67 tussen knooppunten Leenderheide en Zaarderheiken is in 2020 een ‘Voorkeursbeslissing Structuurvisie A67’ genomen. Het project Slimme Mobiliteit A67 is onderdeel van deze aanpak en richt zich op het oplossen van de problematiek door innovatieve mobiliteitsmaatregelen. Dit project is daarnaast ondergebracht bij uitvoeringsorganisatie Brainport Bereikbaar (BB), maar wel met een eigen doelstelling: 400 spitsmijdingen per dag in 2023 ten opzichte van 2019. • In het laatste kwartaal van 2022 is met de eerste werkgevers gestart met de implementatie van fietsstimulering. • Onder de paraplu van A67 is een deelproject ‘Samenrijden’ opgestart, dat erop is gericht om al in Q1-2023 de eerste proeven en implementaties uit te voeren. Daaraan gekoppeld wordt met alle betrokken werkgevers stimulering van reizen buiten de spits besproken en nagestreefd. • In samenwerking met het project Collectief Vervoer hebben we gewerkt aan het identificeren en implementeren van kansrijke Collectief Vervoerlijnen.