A Ter kennisname geanonimiseerd

- 20 BMC, Opwaarts!

4.2​

Flink op dreef

De volgende aanbevelingen zijn afgerond

✅:

●​ Begrens het aantal vliegbewegingen op 41.500 voor 2020 en 2021. ●​ Om vanaf 2020 al direct te komen tot vermindering van de geluidbelasting vervallen de geplande vluchten na 23.00 uur. ●​ Betrek de omgeving bij dit traject via de permanente structuur. ●​ Eindhoven Airport start met het stimuleren vlootvernieuwing via luchthaventarieven. ●​ Uitrol van een Regionaal Meetnet Luchtkwaliteit en Geluid in Zuidoost-Brabant. Zorg voor goede afstemming met de Nationale Programmatische aanpak meten vliegtuiggeluid. ●​ Stimuleer vlootvernieuwing en inzet van de nieuwste en schoonste vliegtuigen via tariefdifferentiatie in de luchthavengelden. ●​ Stimuleer dat voor afstanden beneden 700 km de trein als duurzaam alternatief wordt gebruikt door deze bestemmingen niet of minder aan te bieden. ●​ Werk in overleg met de omgeving via de permanente structuur aan de verdere uitrol van het Regionaal Meetnet Luchtkwaliteit en Geluid in Zuidoost-Brabant en monitor de ontwikkelingen in luchtkwaliteit en geluid rondom Eindhoven Airport. ●​ Onderzoek de mogelijkheid voor een Regiofonds (om carriers te ‘verleiden’ om Eindhoven op te nemen als bestemming). ●​ Maak de uitvoering van de gebiedsvisie een onderwerp van gesprek in de permanente structuur. ●​ Benoem in overleg met de stuurgroep een kwartiermaker die de permanente structuur zo snel mogelijk opricht.

●​ De permanente structuur heeft de vorm van een stichting en wordt opgezet conform de uitgangspunten en functies zoals beschreven in dit advies. De bestaande overlegstructuren gaan op in één structuur met een onafhankelijk voorzitter en secretariaat. ●​ Spreek met elkaar in de permanente structuur af aan welke randvoorwaarden het proces moet voldoen voor het ontwerp van een vliegroute. De volgende aanbevelingen zijn in uitvoering

🟠:

●​ Start een nieuwe MER ten behoeve van de invoering van een nieuw sturingsmodel met als uitgangspunt 30% reductie van de geluidbelasting in 2030 ten opzichte van 2019. ●​ Inzet overige hinderbeperkende maatregelen (met name op luchthaven zelf) ten behoeve van verdere reductie van geluidbelasting. ●​ Iedere 3 à 4 jaar een GGD-belevingsonderzoek. ●​ Eindhoven Airport neemt het voortouw in het samenbrengen van brandstofproducenten, brandstofleveranciers en luchtvaartmaatschappijen om de inzet van duurzame brandstoffen op de luchthaven te realiseren. Minimaal 5% van de brandstof (bijmenging) zou duurzaam moeten zijn in

- 21 BMC, Opwaarts!

2023 en minimaal 14% in 2030. Eindhoven Airport zet zich daarbij in om in 2030 bijmenging van 20% te behalen. Hiervoor wordt een stappenplan opgesteld. ●​ Vorm uit het innovatie-ecosysteem van de Brainportregio een groep koplopers (kennisinstellingen en bedrijven) om Eindhoven Airport als proeftuin te gebruiken voor technologische innovaties die ingezet kunnen worden om de luchthaven en luchtvaart te verduurzamen en daarmee de kwaliteit van de leefomgeving van de regio te verbeteren. Daarbij komt een focus op synthetische kerosine te liggen maar wordt ook gekeken naar andere technieken zoals direct air capture van CO2 en elektrisch vervoer. ●​ Verken de toepassing van de overige hinderbeperkende maatregelen op Eindhoven Airport. ●​ Benut de nationale tickettaks (deels) voor gebruik van duurzame brandstoffen. ●​ Verbeter de lokale luchtkwaliteit en beperk de CO2-uitstoot van de luchtvaart door de inzet van duurzame brandstoffen. ●​ Zet gezamenlijk in op het versnellen van de elektrificatie van de luchtvaart. Op de lange termijn kan elektrisch of hybride vliegen net als bij de NOx-emissies ook de fijnstofemissies minimaliseren. ●​ Maak Eindhoven Airport het visitekaartje van de innovatieve hightech Brainportregio. Zet hiervoor een samenwerking op tussen Eindhoven Airport, het bedrijfsleven en kennisinstellingen.

●​ Zorg voor meer economische meerwaarde door het inkomend toerisme te vergroten middels de ontwikkeling van een gezamenlijke strategie en samenwerking tussen de brancheverenigingen (Eindhoven365 en VisitBrabant), gemeente Eindhoven, provincie Noord-Brabant, Brainport Development en Eindhoven Airport. ●​ Werk aan een stevigere verbinding tussen Eindhoven Airport en de regio door activiteiten gericht op sociale meerwaarde verder uit te breiden en zichtbaar te maken. ●​ Besluiten over de toepassing van bijzondere regelingen zoals geld voor uitkoop en bovenwettelijke isolatie.Voor bijzondere individuele situaties moet er een bijzondere regeling komen. Deze regeling dient als vangnet voor schrijnende gevallen waar dringend hulp nodig is, maar die door bestaande regelingen onvoldoende worden opgelost. De volgende aanbevelingen zijn niet behaald

❌:

●​ Vanaf 2022 worden voor alle vertrekkende vluchten voor de volledige vlucht gecertificeerde compensatierechten gekocht, bij voorkeur in de regio. ●​ Creëer een Klimaatfonds waaruit de compensatierechten kunnen worden betaald en de stimulering van de inzet van duurzame brandstoffen op Eindhoven Airport. Dit fonds kan worden gevoed met een toeslag van 1 euro op de tickets en door middel van andere bronnen. ●​ Haal winst uit de bebouwde omgeving. Door slim om te gaan met het planten van gewassen en groen creëer je mogelijkheden voor het afvangen van fijnstof en CO2. ●​ Zet de transitie in gang naar een bestemmingennetwerk dat aansluit bij de behoefte van de regio. Sturing op bestemmingen (hub met intercontinentale verbinding, top economic-area, aansluitend op zakelijk, leisure en VFR-verkeer) door het opnemen van een local rule en differentiatie in

- 22 BMC, Opwaarts!

luchthaventarieven door Eindhoven Airport. Ter ondersteuning van deze ambitie zou vanuit het Rijk onderzocht kunnen worden hoe meer publieke sturing aan het bestemmingennetwerk kan worden gegeven.

​ 4.3 Reflectie BMC Het rapport Opnieuw Verbonden heeft zich ontwikkeld tot een gedeeld kompas binnen het LEO. We zien dat het advies niet slechts een verzameling aanbevelingen is, maar een fundament voor samenwerking, richting en gedeelde waarden. De rol van Pieter van Geel als gezaghebbende en verbindende voorzitter wordt breed gewaardeerd en heeft bijgedragen aan het vertrouwen en de betrokkenheid van partijen. Dit is van grote waarde in een context waarin belangen uiteenlopen en het proces complex is. We onderschrijven de trendbreuk die het rapport markeert: van een groeigerichte benadering naar een focus op hinderbeperking en maatschappelijke meerwaarde. De vijf hoofddoelstellingen bieden houvast en structuur, wat essentieel is voor een stabiele overlegcultuur. De permanente structuur als overlegplatform draagt bij aan continuïteit en transparantie, mits deze goed wordt gefaciliteerd en gedragen door alle partijen. De voortgang op de aanbevelingen laat een gemengd beeld zien:

✅ Afgeronde acties tonen daadkracht en betrokkenheid, vooral op het gebied van begrenzing van vliegbewegingen, meetnetten en participatie. ●​ 🟠 Lopende trajecten vragen om blijvende inzet, monitoring en tussentijdse evaluatie. Hier ligt een kans voor het LEO om te leren en bij te sturen. ●​ ❌ Niet behaalde aanbevelingen wijzen op knelpunten in governance, financiering, uitvoeringskracht of ●​

haalbaarheid binnen de Nederlandse context.

We zien hier een rol voor het LEO om niet alleen te rapporteren over voortgang en successen, maar ook om te reflecteren op de oorzaken van stagnatie en gezamenlijk oplossingsrichtingen te formuleren. De toepassing van SMART-criteria op de aanbevelingen is een waardevolle stap richting transparantie en resultaatgericht werken. De uitdaging ligt nu in het vasthouden van deze lijn, het versterken van de uitvoeringskracht en het blijven verbinden van belangen.

- 23 BMC, Opwaarts!

Hoofdstuk 5 | Bevindingen over wettelijke bepalingen (COVM & CRO) 5.1 Adviserende rol en thematische reikwijdte van het LEO Volgens het Reglement LEO versie september 2023, voert de COVM haar wettelijke taken uit binnen het kader van het LEO. Artikel 3 van dit reglement beschrijft de COVM-functie van het LEO en stelt dat het LEO, gevraagd en ongevraagd, advies uitbrengt over geluidshinder rondom de militaire Luchthaven Eindhoven. Het reglement geeft ook aan dat het LEO, in de vorm van de COVM, de taak heeft om overleg te voeren en advies te geven aan de staatssecretaris over alle maatregelen en regelingen die gericht zijn op het beperken van geluidshinder door het gebruik van Eindhoven Airport. Eerder onderzoek naar de mate waarin COVM’s in Nederland voldoen aan de relevante bepalingen uit de Wet luchtvaart en het Instellingsbesluit Commissie Overleg en Voorlichting Milieuhygiëne militaire luchtvaartterreinen (AEF, 2024) geeft aan dat de COVM Vliegveld Eindhoven niet volledig voldoet aan de wettelijke eisen en het instellingsbesluit. Het zou gaan om de volgende punten: ●​ De adviesfunctie van de COVM’s sluit in de praktijk onvoldoende aan op het wettelijk kader. In het reglement van het LEO is de adviesrelatie gericht op de staatssecretaris, terwijl de wet uitgaat van advisering aan de minister van Defensie.

●​ Daarnaast is de thematische scope van de taak van de COVM-kamer van LEO beperkt tot geluidshinder. De focus van het instellingsbesluit van de COVM Eindhoven ligt uitsluitend op geluidshinder, waardoor de bredere milieuaspecten onderbelicht blijven. Andere relevante milieuthema’s, zoals luchtkwaliteit, stikstof of klimaatimpact, worden hierdoor nauwelijks of niet meegenomen in de advisering. Onze bevindingen laten het volgende zien ten aanzien van de adviserende rol van het LEO: ●​ Het LEO waarin de voormalige Commissie Overleg en Voorlichting Milieu (COVM) is geïntegreerd, beperkt zich niet tot het thema geluidshinder. Het LEO vervult een duidelijke adviesrol die zowel civiele als militaire luchtvaartactiviteiten bestrijkt. ●​ De voorzitter van het LEO adviseert niet alleen de minister van Infrastructuur en Waterstaat, maar ook de minister of staatssecretaris van Defensie, waarmee het LEO een brug slaat tussen beide domeinen. ●​ De COVM heeft formeel een bredere taak dan alleen geluidsproblematiek. De commandant van de vliegbasis verwijst daarbij naar de drie wettelijke taken: overleg over milieuwetgeving, advisering aan de minister van Defensie en het verzorgen van voorlichting en evaluatie van jaarlijkse rapportages.

Over de thematische reikwijdte van het LEO komt uit de bureaustudie en interviews naar voren dat de thematische reikwijdte van het overleg breed is en diverse milieu- en gezondheidsvraagstukken omvat: ●​ Luchtkwaliteit: Binnen het LEO wordt de invloed van vliegbasis en Eindhoven Airport op de lokale luchtkwaliteit gevolgd en besproken, waarbij er specifieke aandacht is voor het meten en monitoren

- 24 BMC, Opwaarts!

van luchtvervuiling in de omgeving. Daarnaast worden ook de gezondheidseffecten van vliegverkeer op de luchtkwaliteit besproken. ●​ Klimaatdoelstellingen: Het LEO streeft ernaar om actief bij te dragen aan de (inter)nationale klimaatdoelen. Er zijn concrete voorstellen gedaan in Den Haag voor het mengen van duurzame vliegtuigbrandstoffen (Sustainable Aviation Fuel, SAF) tot een aandeel van 50%, een mogelijke invoering van een CO2-plafond en het oormerken van de opbrengsten uit de vliegbelasting voor verduurzaming van de luchthaven. ●​ Gezondheidseffecten: Gezondheid vormt een belangrijk thema binnen het LEO. Hierin wordt onder andere gekeken naar de gezondheidseffecten van vliegverkeer, zoals slaapverstoring of andere effecten van blootstelling aan geluid en luchtvervuiling. De GGD voert in dit kader een belevingsonderzoek uit onder omwonenden, dat uitvoerig wordt besproken in het LEO. ●​ Leefbaarheid: De stichting Samen op de Hoogte ondersteunt initiatieven die bijdragen aan een aangenamere woon- en leefomgeving rond Eindhoven Airport. Daarnaast worden via het Leefbaarheidsfonds projecten gefinancierd in omliggende gemeenten, met als doel de leefkwaliteit structureel te verbeteren.

Hoewel het LEO in grote lijnen voldoet aan de bepalingen uit de Regeling commissies regionaal overleg burgerluchthavens van nationale betekenis (01-01-2024), wijkt het op één belangrijk punt af: de benoemingstermijn van leden. Volgens artikel 8, leden 5 en 6, geldt voor CRO's: ●​ Lid 5: De benoeming van de leden geschiedt voor ten hoogste vier jaren. Herbenoeming kan eenmaal voor ten hoogste vier jaren. ●​ Lid 6: In afwijking van het vijfde lid kan een lid voor de tweede maal worden herbenoemd voor ten hoogste vier jaren indien het orgaan of de organisatie die het lid vertegenwoordigt daartoe om dringende reden een verzoek doet aan de voorzitter. Het reglement van het LEO stelt geen maximale zittingstermijn vast voor de deelnemers. Voor deelnemers die vanzelfsprekend rouleren binnen de politieke cyclus, zoals wethouders of gedeputeerden, vormt dit geen probleem. Voor vertegenwoordigers van omwonenden kan dit echter leiden tot langdurige zitting, aangezien zij in principe kunnen aanblijven zolang zij dat zelf wensen.

5.2​

Reflectie BMC

De bevindingen onderstrepen dat het LEO een breed overlegplatform is. Door de adviserende rol richting zowel civiele als militaire domeinen te versterken en de thematische breedte beter te verankeren, kan het LEO zijn legitimiteit vergroten en effectiever bijdragen aan beleidsvorming en besluitvorming rond luchthavenontwikkeling. De thematische blik reikt verder dan de oorspronkelijke focus op geluidshinder, al blijven tastbare resultaten op deze bredere thema’s vooralsnog beperkter. ​

- 25 BMC, Opwaarts!

Toch blijkt dat deze brede taakopvatting niet altijd voldoende zichtbaar is in de verslaglegging en communicatie. Dit vraagt om een explicietere positionering van het LEO als adviesorgaan met een integrale benadering van milieu, gezondheid en leefbaarheid. In het licht van transparantie, representativiteit en hernieuwde energie zou het overnemen van een vergelijkbare termijnstructuur als bij de CRO's een waardevolle aanvulling voor het LEO kunnen zijn. Dit versterkt niet alleen de legitimiteit van het LEO, maar bevordert ook een dynamische en actuele vertegenwoordiging van belangen binnen het overleg.

- 26 BMC, Opwaarts!