2023 01 10 Gemeente Helmond Gemeenteraad Verslag

En de gemeente besloot handhavend op te treden. Het regeltje uit de APV werd erbij gehaald en de met tie-wraps bevestigde werden zonder enige kennisgeving aan de betrokken partijen weggehaald, maar de partijen, de meerdere borden van sommige andere partijen mochten blijven staan. De benadeelde partijen waren witheet, wat heeft geleid tot een brief op poten van ons afdelingsbestuur. Voorzitter, na meer dan acht maanden heeft onze burgemeester die brief beantwoord met een brief waarop op die regel van de APV werd gewezen, en ook werd gesteld, quote: op sommige plaatsen waren zoveel borden geplaatst van dezelfde partij dat er voor andere partijen geen ruimte meer was, einde quote. Maar die vele andere borden waren op de verkiezingsdag dus niet weggehaald, die werden ongemoeid gelaten. Zowel de handhavingsactie als de brief zijn wat ons betreft schoolvoorbeelden van het werken volgens de regeltjes, in volledige tegenstelling tot werken volgens de bedoeling. Voorzitter, ongeveer tegelijkertijd met de brief van de burgemeester heeft mevrouw Tamarinof de zojuist ingediende motie opgesteld. Ons bestuur en fractie hebben beide zaken in samenhang besproken.

We hebben besloten de handhavingszaak nu maar te laten rusten, maar wel via deze raadsbijdrage onze grote onvrede over deze hele gang van zaken nogmaals te uiten en duidelijk te maken dat dit voor ons, naast de door mevrouw Tamarinof genoemde reden, een extra reden is om deze motie te ondersteunen. En verder ook nog, maar dat heeft u ook

net al gezegd, het feit dat wij ook hebben geconstateerd in een groepsapp van onze fractievoorzitters, dat het in de meeste andere Nederlandse gemeenten al is verboden. Ik wil nog één, afsluiten met één suggestie te doen. In aanvulling op de grote borden stembureaus kan ik mij zo voorstellen dat als wij als partijen geen borden meer zouden mogen plaatsen, dat de gemeente gewoon 37 hele grote vlaggen laat maken met alle logo's van alle partijen erop, namen en logo's, en die als een heel erg groot herkenningspunt bij alle stembureaus laat ophangen. Dat lijkt me een veel efficiëntere manier om hiermee om te gaan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer De Mare. Heer Peters. De heer Peters: Ja, op zich sympathiek voorstel, maar kijk nog eens even heel goed naar wat de indieners van de motie vragen om in de APV op te nemen. Bij onze partij is het gebruikelijk dat er bij mensen in voortuinen borden worden geplaatst. Als het zo staat, blijft staan zoals het hier staat, en die woning ligt binnen 100 meter van een stembureau, dan moet dat bord uit die tuin gehaald worden. Dus u moet daar goed over nadenken, want daarmee belet je dus burgers om zich te uiten op welke voorkeur van politieke partijen ze hebben. Dus let op dat dat niet fout gaat lopen. En op zich vind ik het sympathiek. En die verrommeling zijn we denk ik allemaal niet voor, en we hebben het ook allemaal gezien.

En bovendien, ik zeg net tegen mijn lijsttrekker: het scheelt mij gewoon om 6 uur van mijn bed af, om een aantal stembureaus, want wij doen een aantal stembureaus. Maar ik ben het wel met de indieners van de motie eens dat we die verrommeling moeten ‘…’. De voorzitter: Heer Guldenaar. De heer Guldenaar: Dank u wel, voorzitter. De heer Van den Bogaard: Voorzitter, even als interruptie. Dat kunnen we heel makkelijk oplossen door het woordje openbaar toe te voegen. Openbare ruimte, dan zijn tuinen uitgezonderd. De heer De Mare: Voorzitter, mag ik daarop een vraag stellen die misschien een jurist weet? Gaat de APV niet over de openbare ruimte? Is het dus, met andere woorden, op het moment dat het in de APV staat al per definitie dat hij niet meer geldt voor tuinen, want de hele APV geldt toch niet voor mijn achtertuin? Ik vraag het ook gewoon. Moeten we goed naar kijken. De voorzitter: Oké, dank je wel. Heer Guldenaar. De heer Guldenaar: Dank u wel, voorzitter. Op zich een … Ik wil eigenlijk een stemverklaring eigenlijk afgeven want op zich is dat een heel goeie ontwikkeling, laat ik het zo zeggen. Toegankelijkheid, zeker gehandicapten enzovoorts, hindering. Maar ik denk dan in ons geval, en zeker omdat wij voor de eerste keer met de verkiezingen mee hebben gedaan. Er zijn een hele hoop bekende politieke partijen die helemaal geen, ja, geen reclame eigenlijk nodig hebben.

VVD, PvdA, D66, GroenLinks, noem ze maar op. En wij hebben dat juist, juist nou voor dat laatste beetje hebben wij dat nodig, dat als mensen binnenkomen en ze zien een vriendelijk gezicht, dat ze ineens zeggen van o ja, die … Was jij dat? Oké. Nee, maar snapt u? Ik snap ook dat die borden dan uit de weg gezet kunnen worden, dat iedereen ook naar het stembureau bij de ingang vrij kan binnenkomen, maar ik denk gewoon dat dit … Ik zal een heel klein, kort hè, een heel klein voorbeeldje geven. In de omgeving waar ik woon zijn de verkiezingsborden van Mì Hellemonders zijn verwijderd, en wij vroegen daarna waar die gebleven waren en die waren vernietigd, die waren weg, die konden we niet meer terugkrijgen. Dus dat is een van de dingen wat ik eigenlijk … Een sympathiek voorstel maar wij stemmen tegen en met deze redenen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Manders aan de beurt. De heer Manders: Dank je wel, voorzitter. Ook wij zullen in die zin tegen stemmen omdat wij net na de verkiezingen met een motie zijn gekomen die nog steeds niet is uitgevoerd. Dat is een motie die gaat over de

evaluatie van de verkiezingscampagnes en ook de procedures die daarna hebben plaatsgevonden. En we hebben er uitgebreid in de raad over gehad, en dit onderwerp zou bij uitstek geschikt zijn om in breder verband te bespreken tussen de partijen. Want u hoort al, het CDA heeft een aantal argumenten genoemd, hoe zit het juridisch in elkaar? Wat zijn de consequenties? We hebben een feest der democratie, er zijn wijkkandidaten. Die wijkkandidaten, en eigenlijk, mijnheer Guldenaar heeft het er al over, die zijn minder bekend. En dat de VVD en GroenLinks, Partij van de Arbeid, geen reclame nodig hebben, volgens mij gaat GroenLinks meer dan een miljoen uitgeven en de VVD net onder de miljoen voor de Provinciale Statenverkiezingen, dus als ze geen reclame nodig hebben dan zouden ze het niet doen. Maar even dat terzijde. Het gaat erom dat we dit eigenlijk veel breder moeten uit gaan zoeken, veel breder met elkaar moeten bespreken, aders komt de verrommeling na die 100 meter. Er zijn, nogmaals, zaken, stel dat je veel mensen hebt in de buurt van dat verkiezingsbureau en die hangen allemaal dan dat voor de ramen, dan krijg je ook weer oneerlijke concurrentie. En mensen die op het laatst nog beslissen, we willen graag dat Helmonders naar dat stembureau gaan. Aan de ene kant kun je stemborden ook zien als een stukje, ja, versiering, er is iets aan de hand.

Als niemand meer iets ziet dan … Mijn buurman wist niet eens dat er verkiezingen waren. En de dag van de verkiezing moet ik hem herinneren op mij te gaan stemmen. O ja, o ja, ja. Maar, dus heel veel mensen zien dat en denken: hé, er zijn verkiezingen. Dus het is ook wel in zekere zin positief, ik snap ook uw argument van verrommeling zeker, en zeker het argument van toegankelijkheid, maar volgens mij moeten we daar breder over praten in een vorm van evalueren van de verkiezingen, en nu niet in een motie die niet helemaal goed in elkaar zit, vindt onze fractie, heel snel een beslissing nemen. Maar goed, dat is het standpunt van de VVD. De voorzitter: Mevrouw Spoek. En dan de heer Vervoort. Mevrouw Spoek-van Dinther: Ja voorzitter, dank u wel. Eens met wat voorgangers aangaven over dat ik denk dat het breder besproken moet worden. Met name ook het stukje betutteling. En ik heb ook een beetje moeite met er staat boven geen beïnvloeding in de omgeving van stembureaus, terwijl in eigenlijk de toelichting het met name ook zit op bijvoorbeeld mensen die minder ter been zijn, et cetera. En ik herken ook wat de heer van De Mare zei dat met tie-wraps vastgemaakt. Ja, dat is eigenlijk veel veiliger. Kan niet omwaaien, niet omvallen, vallen mensen er niet overheen.

Ineens mocht dat niet meer en stonden al die boeren los, dus dat het een rommeltje was en dat het mensen inderdaad scheelt om om 6 uur ’s ochtends, of 's nachts in mijn geval, rond te gaan rijden om die dingen te plaatsen, oké, eens, alleen inderdaad het stukje vrijheid van je politieke voorkeur uiten, het stukje juridisch gezien wat mag dan wel, inderdaad voortuin, niet voortuin. Ik denk dat het vraagt om meer evaluatie en beter onderzoek daarin. De voorzitter: Dank u wel. Heer Vervoort. De heer Vervoort: Ja, dank u wel voorzitter. De heer Manders heeft terecht aangekaart dat we op de agenda hebben staan de evaluatie van de verkiezingen. En ik denk ook dat we die af moeten wachten, ondanks het feit dat de motie wel sympathiek is. Maar ik mis zelf altijd … Ik vind het eigenlijk, de verkiezingen, de start van de verkiezingen ‘…’ de borden plaatsen. Maar we hebben afgesproken dat we een ruime evaluatie zou doen en ik vind dat deze motie daar een onderdeel van is, dus ik zou hem eigenlijk willen aanhouden, is ons advies. Dat we eerst alles goed evalueren en dan hier dit misschien wel kunnen ondersteunen. De voorzitter: Mevrouw Tamarinof. Mevrouw Tamarinof: Nou, ik heb zoveel vragen en opmerkingen gekregen, ik weet niet of ik ze allemaal nog heb, maar dan, hè, roep nog maar een keer. Ik heb nagevraagd of er nog een evaluatie kwam. Want ik dacht: nou, dan breng ik hem in.

Er is een evaluatie geweest onder ons allemaal, dat is met de fractievoorzitters besproken. Ja. Ja, ik zeg alleen maar wat er, wat jullie besproken hebben als fractievoorzitters, en dat daar niet verder op terug zou worden gekomen. Dus dat maakte dat ik het nu in moest dienen.

De voorzitter: De heer Manders heeft een interruptie. De heer Manders: Er is een verschil tussen de evaluatie, en daar bedoel bedoelt u waarschijnlijk die matrix met ja, nee, een beetje, met eens of niet eens, of een echte evaluatie van de verkiezingen terwijl wij dus met fractievoorzitters en in de commissie gaan praten over hoe kan het beter, hoe kan het anders? Dat zijn twee verschillende zaken, die ene is gevraagd in de motie en de ander is initiatief volgens mij van de griffie geweest om even te kijken … Nee, dat is een initiatief geweest om … Communicatieadviseur hoor ik hier, maar ik weet ook niet of dat zeker is. Maar dat is niet de evaluatie, want we hebben in de agendacommissie ook aangekaart dat die motie nog niet is uitgevoerd, werd ook door de burgemeester ook aangegeven: ja, dat is vanwege ambtelijke capaciteit is dat vooruitgeschoven en dat gaat in het voorjaar van 2023 alsnog gebeuren uitgebreid. En ik zie dit, die matrix met die paar woordjes erin per fractie niet als een fatsoenlijke evaluatie van de verkiezingen. Trouwens, die motie ging ook over de procedure na de verkiezingen en dat was helemaal geen onderdeel van die enquête. Dus ik hoop dat dat… Tenminste dat is voor ons zo overgekomen, ik weet niet hoe de griffie daartegenaan kijkt.

De voorzitter: Nou, de griffier fluistert mij nu in dat we dat even in het fractievoorzittersoverleg nog moeten bespreken, dus dat kunnen wij de volgende keer doen. En ik denk als wij een echte evaluatie als raad willen, kunnen we het altijd op de agenda zetten om daarmee … Maar dat is toegezegd, dus ik ga ervan uit, maar ja, ik hoor nu hier dat eigenlijk wat u net noemde de evaluatie was, dus … Dus dat moeten we even uitzoeken. Mevrouw Tamarinof. Mevrouw Tamarinof: Nou, dat was, dat had ik ook begrepen, dat dit de evaluatie was, dus ... De voorzitter: De heer Van Aert. De heer Van Aert: Ja, het is over een paar maanden is het weer verkiezingen. En dan zou ik toch wel graag willen weten wat wij, wat we kunnen doen. Dat het een rommeltje wordt of dat we dat bord iets 100 meter moeten zetten, dus … De voorzitter: Mevrouw Tamarinof. Mevrouw Tamarinof: Ja. De voorzitter: Die 100 meter, daar had u net ook iemand zei van dan mag het na 100 meter, maar u zei dat mag nooit. Kunt u dat even toelichten? Mevrouw Tamarinof: Ja, dat is volgens mij nu al de afspraak dat het niet mag. Wij hebben voor onszelf een uitzondering gecreëerd dat dat wel voor het stembureau mag.

En daarom heb ik deze ene regel dan passen we aan, dat het dus niet meer mag, en dan hoeven we niet al die regels die we met elkaar hebben afgesproken, die hangt het op, die zet het neer, die zet er één, die zet er twee, dat is niet te handhaven voor die wijkhuisbeheerders. Dit is veel eenvoudiger. En dan hoef je geen boa's en ambtenaren te vragen. De voorzitter: De heer Van de Werff, dan de heer De Mare en de heer Van der Burgt. De heer Van de Werff: Ja, ik speel nou een beetje de humoristische advocaat van de duivel, maar ik zie het al helemaal voor me dat precies 100 meter van elk stembureau in een straal van die 100 meter het helemaal vol staat met die borden. Mevrouw Tamarinof: Dat mag al niet. De heer Van de Werff: Want? In de voortuinen van mensen?

Mevrouw Tamarinof: Dat mag ook binnen 100 meter, in de voortuin. De voorzitter: Heer De Mare. De heer De Mare: Ik wil graag een stukje verduidelijking vragen, misschien wel zowel aan mevrouw Tamarinof als aan de heer Manders. In de motie staat, en wij hebben dat ook nagevraagd bij verschillende, bij veertig andere PvdA-afdelingen, dat wij langzamerhand meer de uitzondering in het land zijn en niet de regel zijn. U schrijft dat ook in de motie, dat de Kiesraad heeft het geadviseerd om in de omgeving van stemlokalen geen borden toe te staan, en de meeste andere grotere gemeenten hebben dit beleid al. Dus ik wil wel even benadrukken dat zover ik het heb begrepen, wij nu nog de uitzondering zijn en wij meer proberen om aansluiting te vinden bij het algemeen geldende beleid. Kunt u dat bevestigen en weet u daarvan, mijnheer Manders? De voorzitter: We zullen eerst de rest van de vraag even … De heer Van der Burgt. De heer Van der Burgt: Ja, dank u wel voorzitter. Het betoog van mevrouw Tamarinof is gewoon duidelijk en we hebben hem medeondertekend als Lokaal sterk. De zaken zoals de heer Peters, en terecht merkt hij dat op, juridisch, die kunnen toch ondervangen worden want we moeten hem vertalen in een APV. En dan gaat het er alleen maar om van doen daar snel, want er doen bij de provinciale verkiezingen 22 partijen mee.

Dus hoeveel borden komen er daar niet te staan? Dus ik denk dat het verstandig is dat er daar op die motie, als het die haalt, als die in stemming gebracht wordt, dat er dan ook spoedig op geacteerd wordt. Dank je wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik zag nog een hand van mevrouw Spoek, de heer Manders. Eerst mevrouw Spoek. Mevrouw Spoek-van Dinther: Dank u wel, voorzitter. Als reactie op de heer van De Mare, wij zijn inderdaad een uitzondering dat het is voor de stembureaus, maar we zijn tevens ook een uitzondering dat buiten de straal van 100 meter van die stembureaus ook helemaal niets mag. In andere gemeentes in Brabant waarvan ik het weet mag veel meer. De voorzitter: Heer Manders nog. De heer Manders: Ja, dit pleit ook weer om dit wat breder te bespreken, duidelijk uit te zoeken. We zijn een uitzondering misschien, ik weet niet hoeveel procent van de gemeentes het kan, maar we zijn ook een uitzondering wat opkomst betreft. We hebben de laagste opkomst van Nederland. En we gaan 100.000 euro uitgeven aan vlaggetjes en stempels op de grond om mensen tot stemmen op te roepen. Dat doen we wel, en dit, wat heel zichtbaar is voor veel mensen, dat halen we dan weer weg. Dus nogmaals, ik vind dat hier breder over gesproken moet, er is een hele hoop argumenten.

Ik snap het aan de ene kant wel, maar om dat nu even snel af te schaffen, dat lijkt me kort door de bocht, want er zijn veel te veel vragen, opmerkingen en er is al veel discussie en het is ook interessant om met elkaar erover te discussiëren. Dus om dat nu hier af te doen met zo’n motie, ik zou dat niet adviseren, nogmaals, maar het standpunt van de VVD was al duidelijk. De voorzitter: Wethouder Dortmans zal hier even een reactie op geven en dan, namens het college uiteraard, om te kijken, om ons duidelijk te maken wat wel en wat niet kan. Mevrouw Dortmans: Dank u wel, voorzitter. En volgens mij zijn heel veel elementen die relevant zijn ook al genoemd door uw raad. Als ik strikt kijk naar de motie en naar het dictum, dan hoeft op dit moment de APV niet te worden aangepast. Er is namelijk al een verbod. Jullie hebben alleen het gebruik dat je in een fractievoorzittersoverleg voorafgaand aan de verkiezingen afspraken met elkaar maakt, waarbij je gebruik maakt van de uitzonderingsmogelijkheid, zoals die ook op de website staat, om op de dag van de verkiezingen buiten stembureaus borden te kunnen plaatsen. Maar als jullie met elkaar afspreken dat jullie dat niet meer

willen doen, dat kan. Dat kunnen jullie hier in de raad doen, nu, maar dat kan ook in een fractievoorzittersoverleg voorafgaand aan de verkiezingen, zoals jullie dat gewend zijn te doen. Maar de APV als zodanig hoeft niet te worden aangepast, want daar staat al in dat er sprake is van een algeheel verbod. En het is misschien goed om dat ook even mee te geven in jullie weging bij de motie. Nogmaals, jullie kunnen ervoor kiezen om nu te zeggen: die uitzonderingsmogelijkheid die wij hebben, die gebruiken wij niet meer. Daar kun je nu een besluit over nemen, of je laat het aan het fractievoorzittersoverleg op het moment dat jullie het overleg voeren in de aanloop naar verkiezingen. De voorzitter: Dank je wel, wethouder. Mevrouw Tamarinof, gaan wij deze motie indienen? Mevrouw Tamarinof: Ik wil wel graag even schorsen. De voorzitter: Oké. Vijf minuten? Vijf minuten schorsing. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Tamarinof die de schorsing heeft aangevraagd. Mevrouw Tamarinof: Dank u wel, voorzitter. Ja, we hebben het even besproken. Ik ga de motie aanhouden. Er zijn dus blijkbaar allemaal al regels.

Wij willen het, ja, graag dat de fractievoorzitters dit gaan bespreken en dan ga ik ervan uit dat die ook een wijs besluit gaan nemen, want het gaat hier over toegankelijkheid en het maken van uitzonderingen voor onszelf, dus ik neem aan dat de fractievoorzitters hier dan een wijs besluit over nemen en wel zo snel mogelijk, want die verkiezingen komen eraan. En dus hopelijk kan het dan opgenomen worden op de fractievoorzittersvergadering van 31 januari. De voorzitter: Oké. Dan is de motie dus nu aangehouden, dan hoeven wij hier niet over te stemmen. 15. Sluiting De voorzitter: Dan zijn wij gekomen aan het einde van deze … Heer De Greef. De heer De Greef: Ja voorzitter, als het mag zou graag één puntje van orde willen maken. Het is niet de avond van de VVD zullen we maar zeggen als het gaat over de volgorde van de stemmingen. Ik heb, ik werd door wethouder De Kort er net op gewezen, ik heb namens de VVD bij punt 12 een stemverklaring afgelegd en hij vroeg mij wanhopig welke vragen die dan niet beantwoord had. Die stemverklaring had bij punt 13 moeten zijn. De voorzitter: Waarvan akte, dank u wel, de heer De Greef. En wethouder Dortmans wil nog heel even een kleine toevoeging doen. Mevrouw Dortmans: Ja, dank u wel voorzitter. Naar aanleiding van de inmiddels aangehouden motie over de verkiezingen.

We hebben vandaag in het college een aantal besluiten genomen als het gaat over stembureaus voor de aanstaande verkiezingen, en als het gaat over toegankelijkheid en inclusiviteit kan ik melden dat er ook weer een stembureau komt dat wordt ingericht zodat ook mensen met een beperking gebruik kunnen maken van hun stemrecht. Dat was eerder vanwege corona niet mogelijk, maar we gaan dat in ere herstellen. Dat nog even als toevoeging. De voorzitter: Dank je wel, wethouder. Dan zijn we nu echt aan het einde van deze vergadering. Ik dank eenieder voor zijn inbreng en graag nodig ik u uit voor een afsluitende evaluatie bij West-Ende.