Omgevingsplan Koersweg 4-4a Haarle
Tekst van het document
Wijziging van het omgevingsplan
Koersweg 4, Haarle
Maart 2026
Status: Vastgesteld
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld
“Koersweg 4, Haarle”
Plannaam:
Koersweg 4, Haarle
Plantype:
Wijziging van het omgevingsplan
Datum:
Maart 2026
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 2
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld
INHOUDSOPGAVE
HOOFDSTUK 1 AANLEIDING EN DOEL ....................................................................... 5 1.1 1.2 1.3
AANLEIDING ......................................................................................................................................... 5 GRENS WIJZIGINGSBESLUIT ....................................................................................................................... 5 LEESWIJZER .......................................................................................................................................... 5
HOOFDSTUK 2 WIJZIGING OMGEVINGSPLAN.............................................................. 7 2.1 2.2 2.3
BESCHRIJVING HUIDIGE SITUATIE ................................................................................................................ 7 HET OMGEVINGSPLAN ............................................................................................................................. 9 DOOR TE VOEREN WIJZIGING IN HET OMGEVINGSPLAN ................................................................................... 10
HOOFDSTUK 3 LANDSCHAPPELIJKE EN STEDENBOUWKUNDIGE WAARDEN........................ 12 3.1 3.2 3.3 3.4
ALGEMEEN ......................................................................................................................................... 12 LADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING ............................................................................................... 12 TOEKOMSTIGE SITUATIE EN ERFINPASSINGSPLAN .......................................................................................... 13 INFRASTRUCTUUR EN OPENBARE RUIMTE ................................................................................................... 13
HOOFDSTUK 4 BELEIDSKADER .............................................................................. 15 4.1 4.2 4.3
RIJKSBELEID ........................................................................................................................................ 15 PROVINCIAAL BELEID ............................................................................................................................. 17 GEMEENTELIJK BELEID ........................................................................................................................... 26
HOOFDSTUK 5 OMGEVINGSVEILIGHEID................................................................... 30 5.1 5.2 5.3
WETTELIJK KADER ................................................................................................................................ 30 SITUATIE IN EN BIJ HET PLANGEBIED .......................................................................................................... 30 CONCLUSIE ......................................................................................................................................... 31
HOOFDSTUK 6 BESCHERMEN VAN DE WATERBELANGEN .............................................. 32 6.1 6.2
WETTELIJK KADER ................................................................................................................................ 32 WATERPARAGRAAF .............................................................................................................................. 34
HOOFDSTUK 7 BESCHERMING GEZONDHEID EN HET MILIEU .......................................... 36 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6
GELUID DOOR ACTIVITEITEN .................................................................................................................... 36 BODEMKWALITEIT ................................................................................................................................ 37 LUCHTKWALITEIT ................................................................................................................................. 39 GEUR................................................................................................................................................ 40 TRILLINGSHINDER ................................................................................................................................. 41 GEZONDHEID ...................................................................................................................................... 42
HOOFDSTUK 8 BESCHERMING VAN DE NATUUR ........................................................ 43 8.1 8.2 8.3
GEBIEDSBESCHERMING .......................................................................................................................... 43 SOORTENBESCHERMING ........................................................................................................................ 44 CONCLUSIE ........................................................................................................................................ 45
HOOFDSTUK 9 ARCHEOLOGIE EN CULTUURHISTORIE ................................................... 46 9.1 9.2 9.3
WETTELIJK KADER ................................................................................................................................ 46 SITUATIE PLANGEBIED ........................................................................................................................... 46 CONCLUSIE ......................................................................................................................................... 46
HOOFDSTUK 10 M.E.R.- BEOORDELING ................................................................... 47 10.1 10.2 10.3
WETTELIJK KADER ................................................................................................................................ 47 SITUATIE PLANGEBIED ........................................................................................................................... 47 CONCLUSIE ......................................................................................................................................... 47 BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 3
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld
HOOFDSTUK 11 ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID ..................................................... 48 11.1 11.2 11.3
ALGEMEEN ......................................................................................................................................... 48 KOSTENVERHAAL ................................................................................................................................. 48 SITUATIE PLANGEBIED ........................................................................................................................... 48
HOOFDSTUK 12 MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID .............................................. 49 12.1 12.2 12.3
PARTICIPATIE ...................................................................................................................................... 49 AFSTEMMING OVERLEGPARTNERS ............................................................................................................ 49 VASTSTELLINGSPROCEDURE .................................................................................................................... 49
BIJLAGEN BIJ DE MOTIVERING .................................................................................. 50 BIJLAGE 1 BIJLAGE 2 BIJLAGE 3 BIJLAGE 4 BIJLAGE 5 BIJLAGE 6 BIJLAGE 7 BIJLAGE 8 BIJLAGE 9 BIJLAGE 10 BIJLAGE 11
RUIMTELIJK KWALITEITSPLAN ........................................................................................................... 50 ADVIES EXTERNE VEILIGHEID ............................................................................................................ 51 UITGANGSPUNTENNOTITIE .............................................................................................................. 52 AKOESTISCH ONDERZOEK WEGVERKEERSLAWAAI .................................................................................. 53 BODEMONDERZOEK ...................................................................................................................... 54 LUCHTKWALITEITSONDERZOEK ......................................................................................................... 55 GEURONDERZOEK ......................................................................................................................... 56 AERIUS-BEREKENING ................................................................................................................... 57 QUICKSCAN NATUURWAARDEN ........................................................................................................ 58 NADER ONDERZOEK ECOLOGIE .........................................................................................................
59 PARTICIPATIERAPPORT ................................................................................................................... 60
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 4
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld
HOOFDSTUK 1 1.1
AANLEIDING EN DOEL
Aanleiding
Voorliggende motivering heeft betrekking op het perceel aan de Koersweg 4 in Haarle (hierna: plangebied). Binnen het plangebied bevindt zich een voormalig agrarisch bedrijfsperceel, waar tot voorheen een intensieve veehouderij (varkenshouderij) gevestigd was. Ter plaatse staan agrarische opstallen, waarvan een deel lanschapsontsierend is. Het deel dat landschapsontsierend is heeft een oppervlakte van 1.082m2. Daarnaast staat er op het erf een schuur die nog gebruikswaarde heeft en twee bedrijfswoningen. De schuur is in gebruik als caravanstalling. Het voornemen betreft het slopen van de landschapsontsierende bebouwing en op basis van het beleid ‘Nieuw buitengebied’ ter compensatie één nieuwe woning te bouwen. Daarnaast zal één bedrijfswoning worden gesloopt en herbouwd op een meer gewenste locatie naast de te behouden caravanstalling. Deze wordt vervolgens in gebruik genomen als reguliere woning. De tweede bedrijfswoning wordt ten slotte ook omgezet naar een reguliere woning. Het gebruik van de bedrijfswoningen als reguliere woningen en het realiseren van een extra woning is niet in overeenstemming met de bouw- en gebruiksregels van het omgevingsplan van de gemeente Hellendoorn. Op basis van het huidige tijdelijke omgevingsplan zijn namelijk uitsluitend agrarische bedrijfswoningen en agrarische bedrijfsgebouwen toegestaan.
Om de voorgenomen ontwikkeling naar een reguliere woonfunctie mogelijk te maken, is een wijziging van het omgevingsplan noodzakelijk. In voorliggende motivering zal worden aangetoond dat de in deze wijziging van het omgevingsplan beoogde ontwikkeling in overeenstemming is met ‘een evenwichtige toedeling van functies aan locaties’.
1.2
Grens wijzigingsbesluit
Het plangebied ligt aan de Koersweg 4 in Haarle in de gemeente Hellendoorn. Het plangebied bestaat uit het kadastrale perceel Hellendoorn (HLD01) R843. De ligging van het plangebied is globaal weergegeven in afbeelding 1.1 met een rode ster en omlijning.
Afbeelding 1.1 Ligging plangebied in het buitengebied van de gemeente Hellendoorn en de directe omgeving (bron: plattekaart.nl, bewerkt)
1.3
Leeswijzer
Na deze inleiding wordt in hoofdstuk 2 allereerst ingegaan op de huidige en toekomstige situatie. Hoofdstuk 3 gaat in op de landschappelijke waarden, de verkeerskundige situatie en de landschappelijke inpassing. In BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 5
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld hoofdstuk 4 wordt ingegaan op het beleidskader. Hierin wordt het relevante beleid beschreven. Hoofdstuk 5 gaat in op de omgevingsveiligheid, waarna in hoofdstuk 6 de bescherming van de waterbelangen wordt behandeld. Hoofdstuk 7 en 8 gaan respectievelijk in op de bescherming van de gezondheid, het milieu en de natuur. Hoofdstuk 9 behandelt de archeologische en cultuurhistorische waarden. In hoofdstuk 10 komt de m.e.r.-beoordeling aan bod. Hoofdstuk 11 en 12 behandelen ten slotte de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het voornemen.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 6
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld
HOOFDSTUK 2 2.1
WIJZIGING OMGEVINGSPLAN
Beschrijving huidige situatie
Het plangebied ligt aan de Koersweg 4 in het buitengebied van de gemeente Hellendoorn op circa 1,5 kilometer ten noorden van de kern Haarle. De omgeving van het plangebied is te kenmerken als gelegen in een weidegebied ten behoeve van de omliggende agrarische bedrijven. De wegen worden geflankeerd door laanbeplanting. Het plangebied zelf bestaat in de huidige situatie uit enkele agrarische gebouwen behorende bij een voormalige varkenshouderij en een tweetal bedrijfswoningen. Een deel van de bedrijfsgebouwen heeft vanwege de beëindiging van de varkenshouderij geen agrarische functie meer. In de meest oostelijke is een caravanstalling gevestigd. De luchtfoto’s in afbeelding 2.1 en 2.2 geven een beeld van de omgeving van het plangebied en de indeling van de huidige bebouwing. In afbeelding 2.3 is een straatbeeldfoto opgenomen.
Afbeelding 2.1
Luchtfoto locatie Koersweg 4 (bron: PDOK.nl)
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 7
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld
Afbeelding 2.2
Luchtfoto omgeving Koersweg 4, Haarle (bron: PDOK.nl)
Afbeelding 2.3
Straatbeeld vanaf de Koersweg (bron: maps.google.nl)
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 8
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld
2.2
Het omgevingsplan
Ter plaatse van het plangebied is sprake van het omgevingsplan van rechtswege zoals deze in werking is getreden op 1 januari 2024. Het omgevingsplan van rechtswege bestaat uit een nieuw en een tijdelijk deel. Het tijdelijk deel van het omgevingsplan wordt gevormd door de besluiten die zijn aangewezen in artikel 4.6 van de Invoeringswet Omgevingswet, de kaarten, bedoeld in artikel 3.5, lid 2, en besluiten, bedoeld in artikel 3.5, lid 3, Aanvullingswet bodem Omgevingswet en de omgevingsplanregels van rechtswege, bedoeld in artikel 22.2, lid 1, Omgevingswet. Voor de duiding van het planologisch regime van het plangebied is met name het bestemmingsplan ‘buitengebied’ (vastgesteld op 20 april 2009) van belang, dat onderdeel uitmaakt van het tijdelijk deel. Afbeelding 2.4 bevat een uitsnede van de verbeelding behorend bij het bestemmingsplan ‘buitengebied’. Hierin is het plangebied indicatief met de rode omlijning aangegeven.
Afbeelding 2.4
Uitsnede bestemmingsplan “buitengebied” (Bron: www.omgevingswet.overheid.nl)
Op basis van het bestemmingsplan ‘buitengebied’ zijn de gronden binnen het plangebied voorzien van de enkelbestemming ‘agrarisch’ met de aanduiding ‘intensieve veehouderij’. Daarnaast geldt de bestemming ‘Waarde – Archeologische verwachtingswaarde’. Hierna wordt ingegaan op de geldende bestemmingen. Agrarisch De voor agrarisch aangewezen gronden zijn bestemd voor onder andere agrarische bedrijvigheid, met dien verstande dat intensieve veehouderij uitsluitend is toegestaan binnen bouwvlakken ter plaatse van de aanduiding ‘intensieve veehouderij’. Niet-agrarische nevenactiviteiten zijn toegestaan tot een gezamenlijke brutovloeroppervlakte van 300 m2 binnen bestaande gebouwen. Ten slotte mogen de gronden worden gebruikt voor de instandhouding van landschapselementen, watergangen en waterpartijen en bij een en ander behorende voorzieningen, waaronder begrepen nutsvoorzieningen. Er zijn twee bedrijfswoningen toegestaan. ‘Waarde – Archeologische verwachtingswaarde’
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 9
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld De voor ‘Waarde – Archeologische verwachtingswaarde’ aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemming(en) mede bestemd voor onderzoek naar en bescherming van de naar verwachting aanwezige archeologische waarden. Er mogen bouwwerken ten behoeve van de bestemming worden gebouwd, indien deze niet dieper gaan dan 0,3 meter onder peil en niet groter zijn dan 2.500 m2.
2.3
Door te voeren wijziging in het omgevingsplan
2.3.1
Het voornemen
Het voornemen is om de landschapsontsierende bedrijfsgebouwen met een oppervlakte van 1.082 m2 te slopen en ter compensatie een nieuwe woning te realiseren. Daarnaast worden de twee huidige bedrijfswoningen omgezet naar reguliere woningen. De meest oostelijk gelegen bedrijfswoning wordt hierbij gesloopt vanwege ouderdom en op de locatie naast de caravanstalling herbouwd. Het geheel wordt landschappelijk ingepast door het realiseren van een boomgaard, een houtsingel rond de te behouden schuur en enkele hagen en solitaire bomen. Het ruimtelijk kwaliteitsplan is te vinden in afbeelding 2.5. Om de ontwikkeling mogelijk te kunnen maken dient te agrarische functie om te worden gezet naar een woonfunctie. De te realiseren compensatiewoning krijgt een maximum inhoud van 750m3 met een goot- en bouwhoogte van respectievelijk 3,5 en 10 meter.
Afbeelding 2.5
2.3.2
Ruimtelijk kwaliteitsplan Koersweg 4, Haarle (bron: opdrachtgever)
Wijziging in de regels
Het voornemen bestaat uit het wijzigen van de bouw- en gebruiksmogelijkheden van het plangebied naar de bouw- en gebruiksregels die van toepassing zijn in een reguliere woonfunctie in het buitengebied van de gemeente Hellendoorn. Het westelijk en zuidoostelijke deel van het plangebied wordt voorzien van een agrarische functie zonder bouwmogelijkheden. De gronden voor de beoogde woningen en caravanstalling worden voorzien van een woonfunctie.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 10
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld De nieuwe woningen krijgen een maximale inhoud van 750 m³. Daarnaast mag de gezamenlijke oppervlakte van bij eenzelfde woning behorende bouwvergunningsplichtige bijgebouwen en overkappingen niet meer dan 100 m2 bedragen, of niet meer dan de bestaande oppervlakte indien die meer dan 100 m2 bedraagt, met dien verstande dat vervangende nieuwbouw van bijgebouwen en overkappingen maximaal 250 m2 van de bestaande oppervlakte mag betreffen. Er wordt dan ook een uitzondering voor de locatie aan de Koersweg 4 toegevoegd, omdat de schuur van de caravanstalling aanwezig blijft. Er wordt toegestaan dat binnen een woonfunctie een caravanstalling mag worden uitgevoerd. Het uitvoeren van het erfinrichtingsplan is voor de twee erven in het plangebied los van elkaar opgenomen als gebodsbepaling.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 11
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld
HOOFDSTUK 3 LANDSCHAPPELIJKE EN STEDENBOUWKUNDIGE WAARDEN 3.1
Algemeen
In het vorige hoofdstuk is de gewenste ontwikkeling beschreven. Dit hoofdstuk zal ingaan op hoe het plan rekening houdt met de ter plaatse aanwezige landschappelijke en stedenbouwkundige waarden. De waardering van de landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit is altijd gebiedsspecifiek. Deze kunnen daarom worden benut binnen het ontwerp van een ruimtelijke ontwikkeling. De landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit maken integraal onderdeel uit van de taak van overheden om in een omgevingsplan te voorzien in een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Voor de landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteit zijn in afdeling 5.1.5 instructieregels opgesteld voor het beschermen van deze kwaliteiten. Deze gaan over de volgende onderwerpen: • • • • •
Kustbescherming; Waddenzee en Waddengebied; Cultureel erfgoed en werelderfgoed; Landelijke fiets- en wandelroutes; Ladder voor duurzame verstedelijking.
Het aspect ‘cultureel erfgoed en werelderfgoed’ zal in hoofdstuk 9 worden behandeld. In onderstaande paragraaf wordt ingegaan op de ladder voor duurzame verstedelijking en de gebiedsspecifieke landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteiten.
3.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
3.2.1
Algemeen
De Ladder is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand. Bij nieuwe stedelijke ontwikkelingen wordt beoordeeld of er echt behoefte aan is en of de ontwikkeling binnen het stedelijk gebied kan. De instructieregel in artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de Ladder is vereist. De Ladder wordt toegepast bij een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Bij de toetsing aan de ladder worden beide onderdelen van de Ladder meegenomen: • •
de behoefte aan de stedelijke ontwikkeling; bij een ontwikkeling buiten stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen het bestaande stedelijk gebied in de behoefte te voorzien zijn verkend.
Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen ‘bestaand stedelijk gebied’ en een ‘stedelijke ontwikkeling’. bestaand stedelijk gebied betreft het bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur. Een stedelijke ontwikkeling is de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening die voldoende substantieel is. Artikel 5.129g Bkl legt geen grens vast wat voldoende substantieel is. In uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn wel lijnen uitgezet. Er is een overzichtsuitspraak (ECLI:NL:RVS:2017:1724) over de Ladder. De Afdeling geeft hierin geen harde ondergrenzen, maar stelt wel 'in beginsel' grenzen.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 12
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld Bij het beschrijven van de behoefte dient te worden uitgegaan van het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als het feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit). 3.2.2
Toetsing van het voornemen aan de Ladder voor duurzame verstedelijking
Voorliggende wijziging van het omgevingsplan betreft het planologisch toevoegen van één reguliere woning en het wijzigen van twee bedrijfswoningen naar reguliere woningen. Wanneer een plan voorziet in woningen niet meer dan 11 woningen dan kan dit niet worden gezien als een stedelijke ontwikkeling. Een uitgangspunt hiervoor is de rechtsuitspraak ‘ABRvS 16 september 2015; ECLI:NL:RVS:2015:2921’. Gelet op vorenstaande is er geen sprake van een stedelijke ontwikkeling zoals bedoeld in de Ladder voor duurzame verstedelijking. Het plan voldoet daarmee aan de instructieregels uit artikel 5.129g van het Bkl.
3.3
Toekomstige situatie en erfinpassingsplan
Het erfinrichtingsplan voor dit voornemen richt zich op het behoud en de versterking van het aanwezige groen, met aandacht voor de openheid van het landschap. De volgende aanpassingen worden als voorwaardelijk gesteld in de wijziging van het landschap. Als volgt worden de aanpassingen beschreven die met het vaststellen van het inpassingsplan als voorwaardelijk worden vastgesteld in de wijziging van het omgevingsplan. Bebouwing De huidige landschapsontsierende schuren van 1.082m2 groot worden verwijderd. Daarnaast wordt ook één van de aanwezige bedrijfswoningen gesloopt en elders op het perceel herbouwd. De schuur van 968 m2 en de meest westelijk gelegen woning blijven aanwezig. Er wordt een compensatiewoning gerealiseerd en de gesloopte bedrijfswoning wordt als een reguliere woning teruggebouwd aan de zijde van de weg. Groeninrichting Het plangebied maakt onderdeel uit van het zogeheten jonge ontginningslandschap. Het gebied kent een sterk agrarisch karakter waarbij de verkaveling en de erfopbouw zo praktisch mogelijk zijn ingericht. Begin jaren ’70 van de vorige eeuw is de Koersweg verlegd. Hiermee is ook de ontsluiting van nummer vier aangepast, waardoor de woning achter de stallen kwam te liggen. De meeste woningen staan aan de weg (voorerf) met daarnaast of daarachter de bijgebouwen (achtererf). Het erf aan de Koersweg 4 heeft dus een gebiedsvreemde opbouw.
Met de sloop van de landschapsontsierende bebouwing ontstaat er ruimte om een compensatiewoning te bouwen. Deze woning wordt georiënteerd op de Koersweg. De woning is zo gepositioneerd dat het zicht op de bestaande bedrijfswoning behouden blijft. Een bestaande schuur blijft behouden en zal gebruikt gaan worden als caravanopslag. Ten zuiden van de te behouden schuur staat de oorspronkelijke boerderij. Deze wordt gesloopt en herbouwd ten oosten van de te behouden schuur. Door de woning aan de Koersweg te herbouwen wordt de kenmerkende structuur van het ‘voorerf’ naar de weg met daarachter of daarnaast de schuren hersteld. Er ontstaat op deze manier een logische eenheid die goed in het landschap past. Door een robuuste houtsingel om de schuur te planten wordt deze uit het zicht genomen. Het accent ligt daarbij op de woningen die een passende voortuin krijgen met een haag en enkele solitaire bomen. Aan de oostzijde wordt een hoogstamfruitgaard geplant als schakel tussen de woningen. Middels struweel en bomen op het erf worden de drie woningen met de te behouden schuur een passend ensemble.
3.4
Infrastructuur en openbare ruimte
3.4.1
Algemeen
Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moet rekening worden gehouden met de parkeerbehoefte die ontstaat door een nieuwe ontwikkeling. Hiertoe kunnen berekeningen worden uitgevoerd op basis van de publicatie BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 13
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld 'Toekomstbestendig parkeren, publicatie 381 (december 2018)' van het CROW. Het CROW ontwikkelt en publiceert kennis onder andere op het gebied van verkeer en parkeren. Specifiek voor verkeersgeneratie en parkeren heeft het CROW de publicatie, 'Toekomstbestendig parkeren’ opgesteld. Deze kencijfers zijn gebaseerd op literatuuronderzoek en praktijkervaringen van gemeenten. De kencijfers zijn landelijk (en juridisch) geaccepteerd en worden gezien als de meest betrouwbare gegevens met betrekking tot het bepalen van het benodigde aantal parkeerplaatsen. De gemeente Hellendoorn heeft in 2021 een Nota parkeernormen vastgesteld, de ‘Nota parkeernormen 2021’. Hierin wordt geconcludeerd dat binnen de gemeente meer mensen een auto bezitten dan het gemiddelde in Nederland en Overijssel. Daarnaast dient in het buitengebied uitgegaan te worden van de stedelijkheidsgraad ‘niet stedelijk’. Voor de berekening van de parkeerbehoefte en verkeersgeneratie wordt uitgegaan van de volgende uitgangspunten: • •
Stedelijkheidsgraad: niet stedelijk; Stedelijk gebied: buitengebied.
Om inzicht te krijgen in de gevolgen die het project heeft voor wat betreft de verkeersgeneratie en de parkeerbehoefte, wordt in de navolgende paragrafen een vergelijking gemaakt tussen het geldend omgevingsplan en de concrete ontwikkeling waarin deze wijziging van het omgevingsplan in voorziet. 3.4.2
Verkeer
Voorliggende wijziging van het omgevingsplan voorziet in het mogelijk maken van één nieuwe vrijstaande woning. De CROW lijst gaat bij een vrijstaande koopwoning (compensatiewoning) in de het buitengebied uit van een minimale verkeersgeneratie van 7,8 auto's per etmaal en een maximale verkeersgeneratie van 8.6 auto's per etmaal. Het aantal verkeersbewegingen is met het toevoegen van een enkele woning gering en kan zonder problemen worden afgewikkeld via de Koersweg en de omliggende infrastructuur. De compensatiewoning zal gebruik maken van een al bestaande inrit. Ten behoeve van de verplaatsing van de bedrijfswoning wordt er gebruik gemaakt van een al bestaande inrit aan de oostelijke kant van het projectgebied. Opgemerkt dient te worden dat de in- en uitrit ter plaatse van het bedrijfsdeel van het plangebied zal verdwijnen. De bestaande inrit bij de woning wordt opnieuw verhard met betonklinkers. De te behouden schuur wordt een caravanstalling. Deze genereert ook verkeer. Hier zijn geen kencijfers voor bekend. De campers en caravans worden bij ophalen en terugbrengen, maximaal een aantal keer per jaar heen en weer gereden. Dit zijn wat extra verkeersbewegingen. De inschatting is dat de Koersweg en de omliggende infrastructuur dit goed aankunnen. 3.4.3
Parkeren
Op basis van de genoemde uitgangspunten is er een parkeerbehoefte van 2,4 auto’s per woning. De parkeerbehoefte van dit plan wordt vastgesteld op afgerond 3 parkeerplaatsen per woning. In voorliggend geval is er op het eigen terrein meer dan voldoende ruimte om in de parkeerbehoefte van de woningen te voorzien. Ook in de parkeerbehoefte voor een caravanstalling wordt ruimschoots voldaan. 3.4.4
Conclusie
Vanuit het aspect verkeer en parkeren is er sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 14
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld
HOOFDSTUK 4
BELEIDSKADER
Dit hoofdstuk beschrijft, voor zover van belang, het beleid vanuit het Rijk, de provincie Overijssel en beleid van de gemeente Hellendoorn.
4.1
Rijksbeleid
4.1.1
Nationale Omgevingsvisie (NOVI)
4.1.1.1 Algemeen Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Dit is nodig om onze doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving. 4.1.1.2 Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1.
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut. Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal.
2.
Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair.
3.
Sterke en gezonde steden en regio's Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd.
4.
Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw. Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zetten we in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan. BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 15
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld 4.1.1.3 Afwegingsprincipes De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1.
2.
3.
Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; Afwentelen wordt voorkomen. Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties.
4.1.1.4 Toetsing van het initiatief aan de NOVI De NOVI laat zich niet specifiek uit over dergelijke kleinschalige ontwikkelingen. Het betreft een ontwikkeling waarbij geen nationale belangen in het geding zijn en er is geen sprake van enige belemmering met betrekking tot de prioriteiten zoals verwoord in de NOVI. Geconcludeerd wordt dat de NOVI geen belemmering vormt voor de in deze wijziging van het omgevingsplan besloten ontwikkeling. 4.1.2
Instructieregels Rijk (AMvB’s)
Het omgevingsplan bevat op basis van artikel 4.2 van de Omgevingswet voor het gehele grondgebied van de gemeente in ieder geval de regels die nodig zijn met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. In afdeling 5.1 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) zijn de instructieregels opgenomen voor het stellen van regels in het omgevingsplan. Hieronder zijn de hoofdonderwerpen opgesomd waarvoor het Bkl instructieregels bevat: • • • • • •
•
waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2); beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3); beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit; beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden; het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8).
Daarnaast bevat afdeling 5.2 van het Bkl instructieregels voor de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving. Daarbij gaat het onder meer om het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen. In heel bijzondere gevallen kunnen B&W de Minister vragen om een ontheffing van bepaalde instructieregels te verlenen. Dit volgt uit afdeling 5.3 van het Bkl. In de onderbouwing moet worden ingegaan op de bovengenoemde onderwerpen, wanneer deze relevant zijn voor de betreffende ontwikkeling. Per onderwerp dient een toetsing plaats te vinden.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 16
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld 4.1.3
Conclusie toetsing aan het rijksbeleid
Het voornemen voorziet in de sloop van landschapsontsierende bebouwing, de bouw van een compensatiewoning en de sloop en herbouw van een bedrijfswoning met bijgebouw. Doordat de ontwikkeling plaatsvind op een locatie waar eerder een varkenshouderij aanwezig was, wordt er geen nieuw ruimtebeslag gelegd op het buitengebied. Tevens wordt met de nieuwe functie van het plangebied een duurzame vervolgfunctie gegeven aan bebouwing die in verval dreigt te raken. Hiermee sluit de ontwikkeling met name aan bij prioriteit 3 en 4 van de NOVI. In de volgende hoofdstukken wordt aangegeven hoe het plan rekening houdt met de hoofdonderwerpen waarvoor het Bkl instructieregels bevat. Hoofdstuk 3 en 4 zijn reeds ingegaan op de instructieregels zoals vervat in paragraaf 5.1.5, 5.1.7 en 5.1.8 van het Bkl. Geconcludeerd wordt dat het relevante ruimtelijke ordeningsbeleid op rijksniveau deze wijziging van het omgevingsplan besloten ontwikkeling niet in de weg staat.
4.2
Provinciaal beleid
Het provinciaal beleid is verwoord in tal van plannen. Het belangrijkste plan betreft de Omgevingsvisie Overijssel en is verankerd in de Omgevingsverordening. 4.2.1
Omgevingsvisie Overijssel
De Omgevingsvisie Overijssel is het integrale provinciale beleidsplan voor de fysieke leefomgeving van Overijssel. De hoofdambitie van de Omgevingsvisie is een toekomstvaste groei van welvaart en welzijn met een verantwoord beslag op de beschikbare natuurlijke hulpbronnen en voorraden. Leidende thema’s voor de Omgevingsvisie zijn: • •
Duurzaamheid; Ruimtelijke kwaliteit.
Enkele belangrijke beleidskeuzes waarmee de provincie haar ambities wil realiseren zijn: • • •
• 4.2.2
door meer aandacht voor herstructurering wordt ingezet op een breed spectrum aan woon-, werk- en mixmilieu’s; dorpen en steden worden gestimuleerd hun eigen kleur te ontwikkelen; investeren in een hoofdinfrastructuur voor wegverkeer, trein, fiets en waarbij veiligheid en doorstroming centraal staan; zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik; deze methode gaat ervan uit dat eerst het gebruik van de ruimte wordt geoptimaliseerd, dan de mogelijkheid van meervoudig ruimtegebruik wordt onderzocht en dan pas de mogelijkheid om het ruimtegebruik uit te breiden, wordt bekeken; ruimtelijke plannen ontwikkelen aan de hand van gebiedskenmerken en keuzes voor duurzaamheid. Omgevingsverordening Overijssel
De provincie beschikt over een palet aan instrumenten waarmee zij haar ambities realiseert. Het gaat er daarbij om steeds de meest optimale mix van instrumenten toe te passen, zodat effectief en efficiënt resultaat wordt geboekt voor alle ambities en doelstellingen van de Omgevingsvisie. De keuze voor inzet van deze instrumenten is bepaald aan de hand van een aantal criteria. In de Omgevingsvisie is bij elke beleidsambitie een realisatieschema opgenomen waarin is aangegeven welke instrumenten de provincie zal inzetten om de verschillende onderwerpen van provinciaal belang te realiseren. Eén van de instrumenten om het beleid uit de Omgevingsvisie te laten doorwerken is de Omgevingsverordening Overijssel. De Omgevingsverordening is het provinciaal juridisch instrument dat wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch geborgd is.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 17
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld 4.2.3
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
De opgaven, kansen, beleidsambities en ruimtelijke kwaliteitsambities voor de provincie zijn in de Omgevingsvisie Overijssel geschetst in ontwikkelingsperspectieven voor de groene omgeving en stedelijke omgeving. Om de ambities van de provincie waar te maken, bevat de Omgevingsvisie een uitvoeringsmodel. Dit model is gebaseerd op drie niveaus, te weten: 1. 2. 3.
Of - generieke beleidskeuzes; Waar - ontwikkelingsperspectieven; Hoe - gebiedskenmerken.
Deze begrippen worden hieronder nader toegelicht. 4.2.3.1 Of - generieke beleidskeuzes Generieke beleidskeuzes zijn keuzes die bepalend zijn voor de vraag of ontwikkelingen nodig dan wel mogelijk zijn. In deze fase wordt beoordeeld of er sprake is van een maatschappelijke opgave. Of een initiatief mogelijk is, wordt onder andere bepaald door generieke beleidskeuzes van EU, Rijk of provincie. Denk aan beleidskeuzes om basiskwaliteiten als schoon drinkwater en droge voeten te garanderen. Andere generieke beleidskeuzes betreffen het voorkomen van overaanbod van bijvoorbeeld woningbouw- en kantoorlocaties. Ook wordt in deze fase de zgn. Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking gehanteerd. Deze Overijsselse ladder geeft een nadere invulling aan de vraag hoe de behoefte moet worden bepaald, zowel in de stedelijke als in de groene omgeving, en op welke wijze de regionale afstemming vorm gegeven moet worden. Integraliteit, toekomstbestendigheid, concentratiebeleid, (boven)regionale afstemming en zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik zijn beleidskeuzes die invulling geven aan de Overijsselse ladder voor duurzame verstedelijking. Voor specifieke gebieden in Overijssel geldt dat niet alle initiatieven mogelijk zijn.
Dit heeft te maken met zwaarwegende publieke belangen, gebiedsspecifieke beleidskeuzes om de zwaarwegende publieke belangen te borgen, zijn: reservering voor waterveiligheid en beperking wateroverlast, drinkwater/grondwaterbeschermingsgebieden, het Natuurnetwerk Nederland (NNN), de Nationale Landschappen en het provinciaal routenetwerk transport gevaarlijke stoffen. 4.2.3.2 Waar - ontwikkelingsperspectieven Als uit de beoordeling in het kader van de generieke beleidskeuzes blijkt dat de voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling aanvaardbaar is, vindt een toets plaats aan de ontwikkelingsperspectieven. In de Omgevingsvisie is een spectrum van zes ontwikkelperspectieven beschreven voor de groene en stedelijke omgeving. Met dit spectrum geeft de provincie ruimte voor het realiseren van de in de visie beschreven beleids- en kwaliteitsambities. De ontwikkelperspectieven geven richting aan wat waar ontwikkeld zou kunnen worden. Daar waar generieke beleidskeuzes een geografische begrenzing hebben, zijn ze consistent doorvertaald in de ontwikkelingsperspectieven. De ontwikkelingsperspectieven zijn richtinggevend en bieden de nodige flexibiliteit voor de toekomst.
4.2.3.3 Hoe - gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch cultuurlandschap, stedelijke laag en laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen. Het is de vraag ‘hoe’ een ontwikkeling invulling krijgt. Aan de hand van de drie genoemde niveaus kan worden bezien of een ruimtelijke ontwikkeling mogelijk is en er behoefte aan is, waar het past in de ontwikkelingsvisie en hoe het uitgevoerd kan worden. Afbeelding 4.1 geeft dit schematisch weer.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 18
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld
Afbeelding 4.1
4.2.4
Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)
Toetsing van het initiatief aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel
Indien het concrete initiatief wordt getoetst aan het Uitvoeringsmodel Omgevingsvisie Overijssel ontstaat globaal het volgende beeld. 4.2.4.1 Of - Generieke beleidskeuzes Bij de afwegingen in de eerste fase “generieke beleidskeuzes” wordt opgemerkt dat sprake is van een buitenstedelijke ontwikkeling. Hierdoor zijn met name artikel 4.5, 4.9 en artikel 4.11 van de Omgevingsverordening Overijssel van belang. De Stedelijke laag kan vanwege de ligging in het buitengebied buiten beschouwing gelaten. Hierna wordt nader ingegaan op de relevante artikelen. Artikel 4.5 (zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik): Omgevingsplannen voorzien uitsluitend in stedelijke ontwikkelingen die een extra ruimtebeslag door bouwen en verharden leggen op de groene omgeving wanneer aannemelijk is gemaakt: • •
dat er voor deze opgave in redelijkheid geen ruimte beschikbaar is binnen het bestaande bebouwd gebied en de ruimte binnen het bestaand bebouwd gebied ook niet geschikt te maken is door herstructurering en/of transformatie; dat mogelijkheden voor meervoudig ruimtegebruik binnen het bestaand bebouwd gebied optimaal zijn benut.
In de Omgevingsverordening Overijssel is het begrip “groene omgeving” nader gedefinieerd als: dat deel van de fysieke leefomgeving waarvan de gronden niet vallen onder bestaand bebouwd gebied. In de Omgevingsverordening Overijssel is het begrip “bestaand bebouwd gebied” nader gedefinieerd als: de gronden binnen steden en dorpen die benut worden voor stedelijke functies op grond van een geldend omgevingsplan en op grond van een (voor) ontwerp voor zover de provinciale daarover een positief advies heeft uitgebracht in het kader van het vooroverleg.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 19
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld Artikel 4.9 (ruimtelijke kwaliteit): Omgevingsplannen bevatten een onderbouwing waaruit blijkt dat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan ruimtelijke kwaliteit waarin: • • •
het uitvoeringsmodel (OF-, WAAR- en HOE-benadering) uit de Omgevingsvisie Overijssel wordt toegepast; wordt gemotiveerd dat de nieuwe ontwikkeling past binnen het ontwikkelingsperspectief dat volgens de Omgevingsvisie Overijssel van toepassing is voor het gebied; en inzichtelijk gemaakt wordt hoe de vier-lagenbenadering van het uitvoeringsmodel is toegepast en de catalogus Gebiedskenmerken (bijlage VII) is gebruikt bij de ruimtelijke inpassing van de nieuwe ontwikkeling.
Artikel 4.11 Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (KGO): Lid 1: Omgevingsplannen laten alleen nieuwvestiging en grootschalige uitbreiding van bestaande functies toe in de Groene Omgeving als: a. b. c.
daarvoor sociaaleconomische of maatschappelijke redenen voor zijn; het verlies aan ecologische of landschappelijke waarden in voldoende mate wordt gecompenseerd door investeringen in versterking van de ruimtelijke kwaliteit in de omgeving; en in het geval de nieuwvestiging of een grootschalige uitbreiding plaatsvindt op gronden binnen het ontwikkelingsperspectief Ondernemen met Natuur en Water de compensatie bedoeld in onderdeel b gericht is op de versterking van de kwaliteit van natuur, water en landschap.
Lid 2: Het eerste lid is in ieder geval van toepassing op: a. b. c. d. e.
nieuwe verblijfsrecreatieve complexen en verblijven; uitbreidingen van bestaande verblijfsrecreatieve complexen; de bouw van nieuwe woningen; nieuwe bouwlocaties voor bedrijvigheid die niet aan de Groene Omgeving is gebonden; grootschalige uitbreiding van bestaande locaties voor niet-agrarische bedrijvigheid die niet aan de Groene Omgeving is gebonden.
Lid 3: Het eerste lid is niet van toepassing op: a. b.
de bedrijfsontwikkeling en nieuwvestiging van agrarische bedrijven; zelfstandige opstellingen van zonnepanelen.
Toetsing van het initiatief aan de “Generieke beleidskeuzes” Zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik (artikel 4.5) De gewenste ontwikkeling van de realisatie van de compensatiewoning, herbouw en verplaatsing van een van de huidige woningen en de transitie van een gedeelte van het plangebied naar een reguliere woonfunctie betreft een buitenstedelijke ontwikkeling. In voorliggende situatie wordt aan het principe van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik voldaan vanwege de sloop van voormalige bedrijfsbebouwing en de nieuwbouw van een woning met bijgebouw. Doordat de woning kleiner is dan de hoeveelheid te slopen bedrijfsbebouwing neemt de totale hoeveelheid aan bebouwing binnen het plangebied af. In verband hiermee is het project in overeenstemming met artikel 4.5 uit de Omgevingsverordening Overijssel. Ruimtelijke kwaliteit (artikel 4.9) Voorliggend initiatief gaat gepaard met een investering in de ruimtelijke kwaliteit. Deze investering is tot stand gekomen na raadpleging van het uitvoeringsmodel van de provincie Overijssel en volgt de ontwikkelperspectieven die hierin beschreven zijn. In paragraaf 4.2.4.2 worden de ontwikkelperspectieven uitgebreid toegelicht. Het voornemen houdt hiermee in voldoende mate rekening met artikel 4.9 ‘Ruimtelijke kwaliteit’.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 20
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving (Artikel 4.11) Voorliggend initiatief voorziet in het slopen van verouderde bebouwing, het realiseren van een compensatiewoning en het herbouwen van een woning met bijgebouw en een passende groene inpassing van het nieuwe perceel. Enerzijds wordt met het voornemen een bijdrage geleverd aan het geven van een toekomstbestendige functie aan het plangebied. Een woonbestemming wordt als minder belastend ervaren voor de natuurlijke waarden van het buitengebied dan een intensief agrarisch bedrijf. Daarnaast wordt een inspanning geleverd om de ecologische waarden van het plangebied te versterken door de aanplant van inheemse beplanting. Er wordt 1.082m2 landschapsontsierende bebouwing gesloopt. Binnen het plangebied worden geen bomen gekapt. Het inrichtingsplan voorziet in het planten van: -
Aanplant forse houtsingel rondom te behouden schuur, ca. 1.400m2 struweel; Aanplant wilde ligusterhaag; Beukenhaag voor nieuw compensatiewoning.
In bijlage 1 is het gehele erfinrichtingsplan opgenomen. Verwacht wordt dat met deze inspanning en het slopen van de bestaande bebouwing voldoende inspanning geleverd wordt. Het initiatief sluit aan bij de uitgangspunten van artikel 4.11 van de omgevingsverordening van Overijssel. 4.2.4.2 Ontwikkelingsperspectieven Het plangebied behoort tot het ontwikkelingsperspectief ‘Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’. In afbeelding 4.2 is een uitsnede van de ontwikkelingsperspectievenkaart opgenomen, waarin het plangebied indicatief met de rode omlijning is aangegeven.
Afbeelding 4.2
Uitsnede ontwikkelingsperspectievenkaart Omgevingsvisie Overijssel (Bron: Provincie Overijssel)
‘Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 21
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld In dit ontwikkelperspectief staat het voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen voorop. De ruimtelijke kwaliteitsambities die hier bij horen zijn een zichtbaar en beleefbaar landschap, sterke ruimtelijke identiteiten als merken voor Overijssel en een continu en beleefbaar watersysteem. In ‘Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap wordt uitgegaan van verdere modernisering en schaalvergroting van de landbouw in combinatie met verduurzaming van de ruimte. Onder verduurzaming wordt verstaan de realisatie van de waterkwaliteitsdoelen, gezondheid en welzijn van mens en dier, een bijdrage aan de energietransitie en natuuropgaven. Initiatieven binnen het ontwikkelingsperspectief ‘Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’ mogen de ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw in principe niet beperken en dienen aan te sluiten bij de bestaande bebouwing, weginfrastructuur en openbaar vervoer (ov)-routes. Het waterbeheer richt zich op optimale condities voor de landbouw, rekening houdend met specifieke omstandigheden en de grenzen aan de mogelijkheden van het waterbeheer (onder andere door de klimaatverandering).
Toetsing van het initiatief aan het “Ontwikkelingsperspectief” Voorliggend initiatief betreft het herbouwen van een woning, toevoegen van een compensatiewoning en het verwijderen van landschapsontsierende bedrijfsbebouwing. Op de locatie zijn reeds bedrijfswoningen aanwezig, hierdoor is er geen sprake van een nieuwe ontwikkeling die beperkend kan werken wat betreft de werkzaamheden en ontwikkelmogelijkheden van omliggende agrarische bedrijven. De woning heeft daarnaast geen negatieve invloed op de waterkwaliteit. Geconcludeerd wordt dat het ontwikkelingsperspectief ‘Agrarisch ondernemen in het grootschalig landschap’ zich niet verzet tegen de voorgenomen herontwikkeling. 4.2.4.3 Gebiedskenmerken Op basis van gebiedskenmerken in vier lagen (natuurlijke laag, laag van het agrarisch-cultuurlandschap, stedelijke laag en de laag van de beleving) gelden specifieke kwaliteitsvoorwaarden en –opgaven voor ruimtelijke ontwikkelingen.
1.
De “Natuurlijke Laag“
Het plangebied is op de gebiedskenmerkenkaart van de ‘Natuurlijke laag’ aangeduid met de gebiedstype ‘Dekzanden en ruggen’. Onderstaande afbeelding betreft een uitsnede van de gebiedskenmerkenkaart van de “Natuurlijke laag”. Het plangebied is weergegeven met een rode omlijning.
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 22
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld
Afbeelding 4.3
Uitsnede gebiedskenmerkenkaart “Natuurlijke laag” (Bron: Provincie Overijssel)
‘Dekzandvlakte en ruggen’ In de occupatiegeschiedenis zijn de dekzandgebieden voor het overgrote deel in cultuur gebracht als essenlandschap, oude hoevenlandschap en heideontginningslandschap. Kenmerkend reliëf is op veel plaatsen vervlakt, b.v. door egalisaties ten behoeve van de landbouw. De ambitie van de provincie is de natuurlijke verschillen tussen hoog en laag en tussen droog en nat functioneel meer sturend en beleefbaar te maken. Dit kan bijvoorbeeld door een meer natuurlijk watersysteem en door beplanting met ‘natuurlijke’ soorten. En door de (strekkings)richting van het landschap te benutten in gebiedsontwerpen. Als ontwikkelingen plaats vinden, dan dragen deze bij aan het beter zichtbaar en beleefbaar maken van de hoogteverschillen en het watersysteem. Beiden zijn tevens uitgangspunt bij (her)inrichting. Bij ontwikkelingen is de (strekkings)richting van het landschap, gevormd door de afwisseling van beekdalen en ruggen, het uitgangspunt. Toetsing van het initiatief aan de ‘Natuurlijke laag’ Bij het opstellen van het landschappelijk inpassingsplan is rekening gehouden met de openheid van het landschap. Binnen het plangebied zijn geen waterwegen of sloten aanwezig. De bestaande sloten buiten het plangebied worden als gevolg van het voornemen niet aangepast. De beplanting van het plangebied zal bestaan uit inheemse soorten die van nature vooromen.
Hiermee vindt het initiatief zo veel mogelijk aansluiting bij de waarden uit de ‘Natuurlijke laag’. 2.
De “Laag van het agrarisch cultuurlandschap“
In het agrarisch cultuurlandschap gaat het er altijd om dat de mens inspeelt op de natuurlijke omstandigheden en die ten nutte maakt. Hierbij hebben nooit ideeën over schoonheid een rol gespeeld. Wel zijn we ze in de BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 23
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld loop van de tijd gaan waarderen om hun ruimtelijke kwaliteiten. Vooral herkenbaarheid, contrast en afwisseling worden gewaardeerd. De ambitie is gericht op het voortbouwen aan de kenmerkende structuren van de agrarische cultuurlandschappen door óf versterking óf behoud óf ontwikkeling of een combinatie hiervan. In afbeelding 4.4 is een uitsnede weergegeven van de gebiedskenmerkenkaart van de ‘Laag van het agrarisch cultuurlandschap’.
Afbeelding 4.4
Uitsnede gebiedskenmerkenkaart “Laag van het agrarisch cultuurlandschap” (Bron: Provincie Overijssel)
‘Jong heide- en broekontginningslandschap’ Kenmerkend voor het jonge heide- en broekontginningslandschap waren oorspronkelijk de grote oppervlakte aan – voormalige – natte en droge heidegronden. Deze waren functioneel verbonden met het essen- en oude hoevenlandschap; hier werd geweid en werden de plaggen gestoken voor in de stal; in de stal bemeste plaggen dienden als structuurverbeteraar en bemesting voor de akkergronden op de essen. Ten opzichte van omliggend essen- en hoevenlandschap zijn de landbouwontginningen relatief grote open ruimtes, deels omzoomd door boscomplex. Erven liggen als blokken aan de weg geschakeld. Wegen zijn lanen met lange rechtstanden. Vaak zijn het 'inbreidings' landschappen met rommelige driehoekstructuren als resultaat. Als ontwikkelingen plaats vinden in de agrarische ontginningslandschappen, dan dragen deze bij aan behoud en versterking van de dragende lineaire structuren van lanen, bosstroken en waterlopen en ontginningslinten met erven en de kenmerkende ruimtematen. Toetsing van het initiatief aan het ‘Jong heide- en broekontginningslandschap’
BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 24
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld De omgeving van het plangebied staat ten dienste van het agrarische landschap. Veel erven zijn in de vorm van een ‘blok’ aan de weg, zo ook voorliggend plangebied. Het erf wordt weer in oorspronkelijke staat teruggebracht door de nieuwe compensatiewoning aan de weg, de lineaire laan, te leggen. 3.
De “Laag van de beleving“
In de laag van de beleving komen de natuurlijke, functionele en sociale processen bij elkaar. Dit is de laag die gaat over de beleefbaarheid van ruimtelijke kwaliteit, identiteit en tijdsdiepte, van recreatieve gebruiksmogelijkheden die een belangrijke rol spelen bij de waardering van de leefomgeving. De laag van de beleving is de laag van de verbinding en het netwerk; tussen het stedelijke en het landelijke, de cultuur en de natuur, snel en traag, oud en nieuw, tussen nut en schoonheid. De laag van de beleving benut vooral de kwaliteiten van de andere drie lagen, maar voegt ook eigen kenmerken toe, zoals landgoederen, recreatieparken en recreatieve routes. Het stelt kwaliteiten zoals de natuur, de productielandschappen en de steden in een ander daglicht en maakt ze beleefbaar en tot een belevenis.
Afbeelding 4.5
Uitsnede gebiedskenmerkenkaart “Laag van de beleving” (Bron: Provincie Overijssel)
‘Donkerte’ Lichte gebieden geven een beeld van de economische dynamiek van de provincie: de steden en dorpen, de autosnelwegen, de kassengebieden, de attractieparken, de grote bedrijventerreinen en de gebieden met veel bebouwing. De donkere gebieden geven een indicatie van de 'buitengebieden' van Overijssel. De natuurcomplexen en de grote landbouwgebieden. De donkere gebieden zijn de gebieden waar het 's nachts nog echt donker is, waar je de sterrenhemel kunt waarnemen. Het zijn de relatief 'luwe' dun bewoonde gebieden met een lage gebruiksdruk. Donkerte wordt een te koesteren kwaliteit. De ambitie is de huidige 'donkere' gebieden, ten minste zo donker te houden, maar bij ontwikkelingen ze liever nog wat donkerder te maken. Dit betekent op praktisch niveau BJZ.nu Ruimtelijke plannen en advies 25
Wijziging van het omgevingsplan Koersweg 4, Haarle Vastgesteld terughoudend zijn met verlichting van wegen, bedrijventerreinen e.d. en verkennen waar deze 's nachts uit kan of anders lichtbronnen selectiever richten. Structureel is het vrijwaren van donkere gebieden van verhoging van de dynamiek het perspectief. De ambitie is het rustige en onthaaste karakter te behouden, zodat passages van autosnelwegen en regionale wegen niet leiden tot stedelijke ontwikkeling aan eventuele op- en afritten. Bundeling van stedelijke functies en infrastructuur in de 'lichte' gebieden. Toetsing van het initiatief aan de “Laag van de beleving” Er is geen sprake van een onevenredige toename een (kunst)licht in het buitengebied. De hoeveelheid bebouwing neemt met de voorgenomen ontwikkeling af, de hoeveelheid licht blijft waarschijnlijk nagenoeg hetzelfde. Geconcludeerd wordt dat de voorgenomen ontwikkeling in overeenstemming is met de “Laag van de beleving”. 4.2.5
Conclusie toetsing aan het provinciaal beleid
Geconcludeerd wordt dat het initiatief in overeenstemming is met de uitgangspunten uit het provinciaal beleid zoals genoemd in de Omgevingsvisie Overijssel en is verankerd in de Omgevingsverordening Overijssel.
4.3
Gemeentelijk beleid
Het gemeentelijk beleid is verwoord in tal van plannen. Met betrekking tot voorliggende ruimtelijke ontwikkeling zijn de hierna genoemde beleidsstukken het belangrijkst. 4.3.1
Omgevingsvisie Hellendoorn, Natuurlijk Avontuurlijk
4.3.1.1 Algemeen De ‘Omgevingsvisie Hellendoorn, Natuurlijk Avontuurlijk’ (vastgesteld d.d. 12 februari 2014) bevat een brede visie op de toekomst en vormt het kader van alle ruimtelijke ontwikkelingen. De visie is opgebouwd in 3 lagen, namelijk identiteit, context en kernvisie: • • •