GemeenteRekening Juli 2022 incl. accountantsverklaring

INHOUDSOPGAVE

69

WAT WE WILDEN BEREIKEN

Speerpunten

Realisatie

6.01

We zoeken samen met samenwerkingspartners waaronder Reggesteyn naar nieuwe wegen om actief en structureel verbinding met jongeren te leggen en hen te betrekken bij lokaal bestuur.

6.02

Op basis van de VNG modelverordening participatie gaan we aan de slag met participatie en recht op uitdagen. Het college gaat jaarlijks in gesprek met de individuele fracties.

6.03 6.04

6.06

Klantonderzoek doen naar de wensen en verwachtingen van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We maken een heldere visie op dienstverlening met servicenormen. We verbeteren onze dienstverlening en onze werkprocessen. We evalueren onze dienstverlening.

6.07

Komen tot een reëel sluitende meerjarenbegroting.

6.08

We brengen onze schuldenpositie terug naar € 115 miljoen ultimo 2022.

6.09

Opsporen en aanpakken van georganiseerde criminaliteit.

6.10

Versterken van de maatschappelijke weerbaarheid.

6.11

Het versterken van de weerbaarheid en de integriteit van het lokaal bestuur en ambtenarenapparaat.

6.12

We hebben ons aangemeld als Global Goals gemeente. In begroting en B&W nota's besteden we aandacht aan Global Goals. Jaarlijks actualiseren van de Algemene Plaatselijke Verordening.

6.05

6.13 6.14 6.15

Uitvoering geven aan het beleid vangen, transporteren, opvangen en verzorging van gezelschapsdieren gemeente Hellendoorn 2019. Vaststellen Jaarlijks programma Vergunningen, Toezicht en Handhaving.

D F C F C C F C C C C C C C C

WAT WE ONDERNAMEN Gemeenteraadsverkiezingen Op 14, 15 en 16 maart 2022 vonden de Gemeenteraadsverkiezingen plaats. Het opkomstpercentage lag op 60,49%. Dit is iets lager dan in 2018 (63,50%). Door middel van onder andere een stemhulp en verkiezingsborden werden inwoners enthousiast gemaakt om te stemmen. Het introductieprogramma van de nieuwe Raad was vervolgens deels gericht op het gericht informeren, deels ook op het leren kennen van elkaar, het college en de ambtelijke organisatie. Daarnaast bestond het programma onder andere uit een training over de verschillende rollen van de Raad, het bestuur en de organisatie. Maar ook werden er met verschillende medewerkers van de organisatie speeddates gehouden. Dit alles droeg en draagt bij aan het goed uit kunnen voeren van de volksvertegenwoordigende rol van de Raad. Samen met inwoners De Participatieverordening wordt in 2023 opgesteld conform het collegeprogramma. Ondertussen zijn er in 2022 al wel stappen gezet op het gebied van participatie: • Er is een participatietool, Citizenlab, aangeschaft die ons gaat helpen met de participatietrajecten binnen de gemeente. • De inrichting van de Willem Alexanderstraat, Keizerserf en Máximastraat is samen met de inwoners en ondernemers opgepakt door middel van een aantal participatiebijeenkomsten.

Er is een ontwerp aangeboden aan het college van burgemeester en wethouders en dat is definitief vastgesteld. In 2023 vindt de aanbesteding hiervan plaats. • De plannen voor de uitbreiding van skatepark De Blokken is in samenwerking met De Welle, jongeren en de gemeente opgepakt.

INHOUDSOPGAVE

70

In 2022 is het innovatiefonds sociaal domein opengesteld. Doelstelling van dit fonds is om nieuwe en innovatieve ideeën op te halen uit de samenleving; bij inwoners, verenigingen, stichtingen en ondernemers. Ideeën waarmee we kwetsbare inwoners beter kunnen helpen of waarmee ouderen langer thuis kunnen blijven wonen. De eerste ideeën zijn in 2022 ingediend, de afwikkeling volgt in 2023. Regionale samenwerking De Raad heeft in 2022 meerdere keren het presidium Twenteraad bijgewoond. Tijdens dit presidium ontmoeten ze andere raden van de regio Twente en zorgen ze voor uitwisseling om de eigen koers vast te stellen. Integrale veiligheid Binnen de organisatie is informatieveiligheid een continu aandachtspunt. In 2022 heeft er een phishing actie plaatsgevonden en een interne bijeenkomst over cybersecurity. Ook zijn er diverse testen op onze ICT-omgeving gedaan om de technische veiligheid te controleren en daarmee de veiligheid van de data van onze inwoners. Aanpak ondermijning Ondermijnende criminaliteit is een hot item en vaak groter en dichterbij dan we denken. Criminelen zijn goed georganiseerd en opereren actief in ons buitengebied, op bedrijventerreinen, online, op recreatieparken, op scholen, kortom in onze hele samenleving.

Als lokale overheid hebben wij de verantwoordelijkheid om, samen met andere veiligheidspartners, alles in het werk te stellen om zicht te krijgen op de georganiseerde criminaliteit, die aan te pakken en onze gemeente weerbaar te maken en te houden ten opzichte van ondermijning. In 2022 is een weerbaarheidsscan uitgevoerd binnen de gemeente Hellendoorn. Deze scan heeft ons als lokale overheid inzicht gegeven in de mate van weerbaarheid tegen ondermijnende criminaliteit en leverde een praktische handreiking op met verbeterpunten op onder andere de thema’s: bewustwording, beleid, handhaving, integriteit, informatiepositie en communicatie. Na de scan hebben wij een start gemaakt met het vernieuwen van ons Bibob-beleid en de werkprocessen die daarbij horen. Dit blijven wij continu doen om te voorkomen dat wij als lokale overheid criminele activiteiten (onbewust) faciliteren en om de concurrentiepositie van bonafide ondernemers te beschermen. Daarnaast hebben wij ons afgelopen jaar aangesloten bij de werkgroep ‘Kiek Uut’ voor de aansluiting bij het Keurmerk Veilig Buitengebied. Eind 2022 hebben we in samenwerking met de gemeenten Wierden en Rijssen-Holten een enquête uitgezet onder de bewoners en ondernemers van ons buitengebied.

De resultaten hiervan geven ons meer inzicht in de criminele activiteiten die zich daar voordoen, zodat wij in de nabije toekomst (gebieds)gerichter interventies kunnen plegen om het buitengebied minder aantrekkelijk te maken voor criminelen. Om onze informatiepositie te versterken hebben we eind 2022 de mogelijke samenwerking met Stichting Meld Misdaad Anoniem verkend. Daarmee is ook de verwachting dat de meldingsbereidheid van onze inwoners hoger wordt. Op het gebied van toezicht en handhaving hebben we, in samenwerking met onze partners, een integrale controle voorbereid naar aanleiding van diverse ondermijningscasussen. Begin 2023 is deze controle uitgevoerd, zodat zichtbaar is dat wij als lokale overheid malafide activiteiten niet tolereren. Tot slot is vanuit de gemeente Hellendoorn in 2022 meegeschreven aan een gedragen voorstel over hoe we in Twente de versterkingsgelden ten behoeve van ondermijning de komende jaren willen besteden. De uitkomst daarvan is dat dit besteed gaat worden aan het OTO (Ondersteuningsteam Ondermijning). Dit team zal in 2023 worden opgericht en voornamelijk de kleinere gemeenten gaan ondersteunen in de aanpak van ondermijning. Openbare orde en veiligheid Veel taken rondom openbare orde en veiligheid zijn going concern taken en reiken te ver om hier uiteen te zetten.

Bij de brand op 13 november 2022 bij woonzorglocatie Krönnenzommer is overigens opnieuw gebleken hoe belangrijk de zorg- en veiligheidsketen is. Door een professioneel en accuraat samenspel tussen de diverse hulpdiensten, de BHV-organisatie, de gemeente en andere betrokkenen is een goed gecoördineerde ontruiming tot stand gekomen. Het investeren in deze samenwerkingsrelatie is en blijft van groot belang.

INHOUDSOPGAVE

71

Daarnaast is er afgelopen jaar de nodige inzet gepleegd om criminele activiteiten onder jongeren terug te dringen. Bij de bestrijding van jeugdcriminaliteit ligt de nadruk op het voorkomen dat jong begonnen delinquenten zich gaandeweg op weg begeven naar een langdurige criminele loopbaan. Afgelopen jaar is gebleken dat het plaatsen van camera’s op het Kuperserf, het Henri Dunantplein, en bedrijvenpark ’t Lochter gedeeltelijk het gewenste effect heeft gehad en de overlast op die locaties is afgenomen. Tegelijkertijd moeten wij constateren dat er sprake is van het zogeheten waterbedeffect, omdat de overlast nu elders plaatsvindt. In nauwe samenwerking met het jongerenwerk en de jeugdagenten wordt deze vorm van overlast aangepakt op zowel individueel als groepsniveau. Cijfers geven aan dat de overlast is afgenomen van 283 meldingen in 2021 naar 152 meldingen in 2022. Geconcludeerd kan worden dat de veelheid aan interventies die gepleegd worden om de overlast terug te dringen, bijdragen aan het verminderen van die overlast. Rondom kwetsbare personen is afgelopen jaar opnieuw gebleken dat de samenwerking met politie, zorgverlenende instanties en de gemeente essentieel is voor passende hulp en een persoonsgerichte aanpak. Afgelopen jaar is een aantal zeer verwarde personen begeleid naar zorg, zelfs met dagbesteding bij Stichting Noest als positief resultaat.

Brandweer In 2022 is het bestemmingsplan vastgesteld voor de nieuwe brandweerkazerne in het dorp Hellendoorn. Tevens is de Omgevingsvergunning verleend. De bouw is gestart en wordt in 2023 voltooid. Bedrijventerrein De gronden op bedrijvenpark ’t Lochter in Nijverdal, zowel in particulier als gemeentelijk bezit, zijn nagenoeg allemaal verkocht en nieuwbouw op deze locaties krijgt steeds meer vorm. Daarom hebben we in 2022 de STECgroep een ’quick-scan ruimtebehoefte bedrijventerreinen gemeente Hellendoorn’ laten maken. De resultaten van dit onderzoek zijn in september via een informatieronde met de raad gedeeld. We zijn ons bewust van het feit dat naast economische groei, ook krimp kan ontstaan. Als gemeente willen we daarom gefaseerd en flexibel onze bedrijventerreinen ontwikkelen en kijken we naar mogelijkheden van herstructurering van ’t Lochter I en II om ‘verpaupering’ tegen te gaan. Op bedrijventerrein Bloemeweide in Haarle hebben we in beperkte mate nog bedrijfsgrond uitgeefbaar. Dienstverlening E-diensten In 2022 zijn er vanwege de oorlog in de Oekraïne (en de werkzaamheden die dat met zich meebracht) geen projecten op het gebied van e-diensten opgepakt. Rx.Launch, de digitale handtekening & verzending van brieven en het beschikbaar stellen van webformulieren staat voor 2023 op de planning.

Evenals het digitaliseren van een aantal producten en diensten van burgerzaken (e-diensten) waardoor onze inwoners veel meer zaken vanuit huis op elk gewenst moment kunnen regelen. Klantonderzoeken Het initiatief om te starten met klantonderzoeken is in het laatste kwartaal van 2022 opgepakt. Dit wordt in 2023 verder uitgewerkt en naar verwachting zullen de onderzoeken plaatsvinden in het derde kwartaal van 2023. Hiermee krijgen we inzicht in hoe de inwoners en ondernemers kijken naar onze producten en diensten en waar en hoe we kunnen verbeteren. Bereikbaarheidsonderzoeken In 2022 heeft het tweede gedeelte van het telefonische bereikbaarheidsonderzoek van Telan plaatsgevonden (de nulmeting was al in 2021 gedaan). Hierop is een actieplan geschreven waarin vier kritische succesfactoren worden beschreven: techniek, randvoorwaarden, afspraken, houding & gedrag. Deze deelprojecten worden verder uitgezet binnen de organisatie.

INHOUDSOPGAVE

72

Communicatie In 2022 heeft Communicatie ondersteuning geboden bij de gemeenteraadsverkiezingen en de introductie van het nieuwe college. Daarnaast is er communicatieadvies bij de inrichting van de nieuwe digitale participatietool Citizenlab geleverd. Verder is in 2022 gestart met de implementatie van het sociaal intranet, met de communicatievisie en met de optimalisatie van de unit communicatie. Bij die optimalisatie is de insteek om communicatie meer strategisch in te zetten, veel meer te gaan doen met digitale communicatie en dat we de hele organisatie veel communicatiever gaan maken. Versterking financieel beheer en versterken financieringspositie We zien dat de financiële kengetallen verbeteren. We kunnen concluderen dat het ingezette beleid om onze financiën op orde te krijgen werkt. We hebben u in de planning & controlcyclus tussentijds al op de hoogte gesteld van de (financiële) ontwikkelingen. Voor de gedetailleerde ontwikkelingen van de financiën wordt verwezen naar hoofdstuk 2 Financiële hoofdlijn. In het kader van het terugdringen van onze schulden hebben we in 2020 onze leningen bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) geherstructureerd. We hebben hiermee bereikt dat afschrijvingen en aflossingen nu redelijk met elkaar in balans zijn.

Uit onze liquiditeitenprognose blijkt dat we de komende jaren geen leningen meer aan hoeven te trekken en dus ook geen renterisico lopen. Per jaareinde 2022 bedraagt de langlopende schuld € 114,4 miljoen. Dat is € 5,3 miljoen lager dan aan het begin van 2022. Eind 2025 zal de langlopende schuld bij ongewijzigd beleid onder de € 100 miljoen uitkomen. Voor de lange termijn is de doelstelling een langlopende netto schuldenlast van maximaal 90% van het begrotingstotaal te behalen in de periode 2030-2034. Dat doel hebben we vorig jaar al gehaald. Eind 2022 is de netto schuldquote 56% van het begrotingstotaal. Goed is ook om op te merken dat onze liquide middelen (inclusief het schatkistbankieren) zijn opgelopen van € 33,8 miljoen aan het begin van het jaar tot € 41,3 miljoen per jaareinde. Uitkering gemeentefonds De uitkering uit het gemeentefonds is de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. Veruit het grootste deel betreft de algemene uitkering. Deze bedraagt in 2022 € 61,1 miljoen. Daarnaast is er de integratie-uitkering sociaal domein (€ 4,4 miljoen) voor de onderdelen participatie en voogdij 18 plus. Naast deze uitkeringen ontvingen we nog een bedrag van in totaal € 1,7 miljoen voor 19 decentralisatie-uitkeringen en 1 integratie-uitkering. De uitkering uit het gemeentefonds komt daarmee in totaal uit op € 67,2 miljoen.

In een drietal circulaires (mei, september en december) worden we op de hoogte gesteld van de ontwikkeling van het gemeentefonds. De meicirculaire was erg positief met een budgettair effect van € 1,4 miljoen. In deze circulaire is het Coalitieakkoord en de daaruit volgende Startnota verwerkt. Ook is de herijking van het gemeentefonds verwerkt die ingaat in 2023. Gemeente Hellendoorn behoort tot de gemeenten die voordeel hebben bij deze herijking. Daarnaast is in deze circulaire de energietoeslag toegekend die gemeenten uitkeren aan huishoudens met een laag inkomen als tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen. De septembercirculaire viel met een positief budgettair effect van € 0,7 miljoen eveneens positief uit. De decembercirculaire laat normaal gesproken geen grote afwijking zien. Voor het jaar 2022 viel de circulaire echter wel een stuk positiever uit, met name door taakmutaties. We ontvingen € 1,2 miljoen meer. We hebben u via raadsmededelingen op de hoogte gehouden van de ontwikkeling van het gemeentefonds.

INHOUDSOPGAVE

73

REALISATIE BATEN EN LASTEN bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2022

Verschil

Rekening 2021

204 - 534 - 237 -8 - 2.367 - 18 - 271 - 47 - 49 - 165 - 169 - 407 - 125 2 - 693 - 921 - 309 - 43 - 592 - 21 - 6.767

- 78 - 534 - 224 -8 - 2.287 - 524 - 77 - 49 - 199 - 189 - 429 - 177 - 37 - 739 - 1.631 - 242 - 43 - 548 - 21 - 8.034

-3 - 565 - 209 -8 - 2.282 - 416 - 73 - 49 - 229 - 195 - 425 - 117 - 43 - 759 - 1.555 - 219 - 41 - 522 - 19 - 7.727

74 V - 31 N 15 V 0V 5V 109 V 4V 0V - 31 N -7N 4V 61 V -6N - 20 N 75 V 23 V 2V 27 V 2V 306 V

153 - 457 - 178 -3 - 2.281 - 399 - 65 - 51 - 191 - 173 - 438 - 116 - 80 - 741 - 801 - 876 - 41 - 578 - 22 - 7.337

96 92 9.976 12 117 108 54.363 10 4.319 511 341 82 70.027

60 8.967 137 22 152 142 61.491 10 4.446 569 769 52 76.817

3 65 8.988 164 17 210 140 62.719 9 4.446 1.873 748 769 -1 40 80.189

3V 5V 21 V 27 V -4N 58 V -2N 1.228 V -2N 1.305 V 748 V 0V -1N - 13 N 3.372 V

-0 52 84 9.770 114 31 1 174 174 54.162 8 0 5.852 536 554 379 175 25 72.090

63.260

68.783

72.462

3.679 V

64.752

Mutatie reserves Toevoegingen

- 934

- 15.328

- 15.941

- 613 N

- 8.487

Onttrekkingen

1.666

9.469

9.462

-7N

5.633

Mutatie reserves

732

- 5.859

- 6.480

- 620 N

- 2.854

63.992

62.924

65.982

3.058 V

61.898

06 Bestuur, veiligheid en dienstverlening Saldo van baten en lasten Lasten Algemene baten en lasten Bestuurlijke samenwerking en deelnemingen Burgerlijke stand Internationale contacten Ondersteuning veiligheidsketen Onroerende-zaakbelastingen Openbare orde Overige burgerzaken Rampenbestrijding Reisdocumenten Rijbewijzen Uitvoering Wet WOZ Verkiezingen Treasury Gemeenteraad College van B&W Beheer overige gebouwen en gronden Hondenbelasting Handhaving Openbare orde Brandkranen Totaal Lasten Baten Algemene baten en lasten Burgerlijke stand Ondersteuning veiligheidsketen Onroerende-zaakbelastingen Openbare orde Overige burgerzaken Rampenbestrijding Reisdocumenten Rijbewijzen Uitkering gemeentefonds Uitvoering Wet WOZ Verkiezingen Integratie-uitkering sociaal domein Treasury College van B&W Beheer overige gebouwen en gronden Hondenbelasting Handhaving Openbare orde Totaal Baten Saldo van baten en lasten

Resultaat

INHOUDSOPGAVE

74

BELANGRIJKSTE AFWIJKINGEN bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Voordelen Vrijval voorziening APPA in plaats van storting Vrijval voorziening ingegane pensioenen Coronacompensatie verkiezingen niet nodig gehad Reisdocumenten Stelpost dubieuze debiteuren Minder kosten Wet verplichte GGZ Gemeentefondsuitkering (algemene uitkering) Liquidatie-overschot Soweco Ontvangen terugbetaling dividendbelasting Ontvangen rente op overschot, geparkeerd bij schatkist

259 V 618 V 51 V 27 V 40 V 100 V 1.228 V 1.092 V 66 V 136 V

Totaal voordelen

3.617 V

Nadelen Storting vrijval voorziening ingegane pensioenen ten gunste van Financieringsreserve Bestuurlijke samenwerking en deelnemingen

- 618 N - 31 N

Totaal nadelen

- 649 N

Overige afwijkingen

90 V

Totaal afwijkingen

3.058 V

Er heeft een vrijval van de voorziening APPA plaatsgevonden in plaats van een storting in de voorziening Conform de circulaire van BZK moet bij de actuariële waardeberekeningen per 31 december 2022 rekening worden gehouden met een rekenrente van 2,472%. Dit betekent dat er ruim € 130.000,-- vrij kan vallen aan de voorziening voor pensioenverplichtingen van de (oud)wethouders. We hielden rekening met een storting van € 129.000,--. Door de stijging van de rekenrente levert dit een voordeel op van € 259.000,--. Er valt € 618.000-- vrij aan pensioenverplichtingen voor de reeds gepensioneerde wethouders. Conform bestaand beleid worden deze middelen ten gunste van de Financieringsreserve gebracht. Er zijn door het Rijk extra middelen beschikbaar gesteld voor het corona-proof uitvoeren van de verkiezen. Deze zijn niet nodig gebleken en levert een voordeel van € 51.000,-- op. Door corona waren er minder afgiften en verlengingen van reisdocumenten in 2020. Inwoners halen dit sinds 2021/2022 weer in en dat zien we zowel terug in de extra uitgaven (€ 31.000,-- nadeel) als in de extra inkomsten (leges) (€ 58.000,-- voordeel). We nemen jaarlijks een stelpost op voor dubieuze debiteuren. Deze stelpost van € 40.000,-- hebben we niet nodig gehad. Voor de Wet verplichte GGZ was vanuit 2021 incidenteel budget overgeheveld voor Ambulantisering.

We hebben wel een procesregisseur aangesteld voor 0,5 fte en ook kosten voor software betaald, maar alles bij elkaar is er € 100.000,-- incidenteel overgehouden.

INHOUDSOPGAVE

75

Eind 2022 heeft het Rijk bijdragen voor o.a. energie-armoede via het gemeentefonds uitgekeerd. De meeste van de hieraan gekoppelde uitgaven volgen pas in 2023. In totaal laat het gemeentefonds een voordeel van € 1.228.000,-zien. De liquidatie van GR Soweco is vrijwel volledig afgerond. Het merendeel van het liquidatiesaldo is reeds beschikbaar gesteld, maar nog niet uitgekeerd. De definitieve afrekening wordt verwacht medio 2023. Dit is bij de najaarsrapportage niet geraamd, omdat het bedrag van € 1.092.000,-- toen nog niet bekend was. Er is toen wel gemeld dat dit eraan zat te komen. In 2022 is zowel de teruggave van dividendbelasting over 2021 als over 2022 ontvangen. Eénmalig levert dit een voordeel van € 66.000,-- op het beheer van de aandelenportefeuille. We hadden ook gedurende 2022 een voordelig banksaldo. We moeten deze overschotten ‘parkeren’ bij de schatkist. In winter, voorjaar en zomer van 2022 kregen we over deze tegoeden geen renteopbrengsten en ook geen rentekos­ ten. In de laatste maanden van 2022 veranderde de kapitaalmarkt en ook op de schatkisttegoeden kregen we een rentevergoeding: al met al een voordeel van € 136.000,--. De Regio Twente is ontbonden en opgedeeld in drie delen SamenTwente, Twente Board en het Recreatieschap Twente. Bij de opsplitsing is het totaal begrote bedrag onjuist verdeeld over de verschillend begrotingsposten.

We houden nu geld over op de post economische aangelegenheden, maar komen tekort bij volksgezondheid, veilig thuis en het Twente Board. Per saldo blijven we voor het totale budget van de voormalige Regio Twente wel binnen de begroting. Voor een uitgebreide analyse van de verschillen in het programma verwijzen wij u naar hoofdstuk 6 Toelichting op het overzicht van baten en lasten. Moties en amendementen In onderstaande tabel zijn de aangenomen moties en amendementen van 2022 opgenomen.

Moties Raadsvergadering 01-02-2022 Amendement eerste wijziging verordening OZB 08-03-2022 Amendement Financiele verordening gemeente Hellendoorn 2022 19-04-2022 Motie vreemd aan de orde van de dag over bomenkap 17-05-2022 Motie vreemd aan de orde van de dag over moutainbikeroutes 14-06-2022 Motie zienswijze begroting SamenTwente 14-06-2022 Motie vreemd aan de orde van de dag over stikstofplannen Nationaal Programma Landelijk Gebied 20-09-2022 Amendement Algemene subsidieverordening gemeente Hellendoorn 2022 11-10-2022 Motie aanpassing Kapverordening, ter voorbereiding op omgevingswet 08-11-2022 Amendement MFA Daarle 08-11-2022 Motie Integrale benadering ontwikkeling wendbare organisatie 08-11-2022 Motie fixers 08-11-2022 Motie Band met Ibbenburen 08-11-2022 Motie Mogelijkheden openbaar toilet Nijverdal 08-11-2022 Motie Samen boeren in de gemeente Hellendoorn 08-11-2022 Motie mbt het Mantelzorg compliment en jeugdige mantelzorgers 08-11-2022 Motie over Mogelijkheden openbaar toilet Nijverdal 08-11-2022 Motie vreemd aan de orde van de dag over Armoedebeid 08-11-2022 Motie vreemd aan de orde van de dag over Parkeergarage 29-11-2022 Amendement Aanpak Energiearmoede

INHOUDSOPGAVE

76

PROGRAMMA:

OVERHEAD BESTUURLIJK VERANTWOORDELIJK: ■ Jorrit Eijbersen ■ Gea Oord INLEIDING In dit programma presenteren we de kosten ten aanzien van overhead. In de paragraaf bedrijfsvoering lichten we activiteiten betreffende de overhead nader toe. KADERSTELLENDE NOTA’S ■ Beleidskader informatieveiligheid (2018/ 18INT00308) ■ Privacy beleid en privacy statement (2018/ 18INT01175) ■ Standpuntbepaling Interbestuurlijk Programma (2018/ 18INT01599) ■ Nota reserves en voorzieningen 2018 REALISATIE BATEN EN LASTEN bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2022

Verschil

Rekening 2021

Saldo van baten en lasten Lasten Personeel Personeel en organisatie Organisatieaangelegenheden Financien en belastingen Huisvesting Automatisering Communicatie Juridische zaken Facilitaire zaken Overige ondersteuning Totaal Lasten

- 8.674 - 604 - 77 - 264 - 1.008 - 2.140 - 65 - 36 - 601 88 - 13.381

- 8.872 - 781 - 13 - 335 - 984 - 1.973 - 67 - 36 - 585 9 - 13.636

- 8.608 - 805 - 15 - 297 - 920 - 1.716 - 40 - 33 - 555 104 - 12.884

264 V - 24 N -2N 37 V 64 V 257 V 27 V 3V 30 V 95 V 753 V

- 7.389 - 600 - 10 - 746 - 978 - 1.795 - 35 - 20 - 604 206 - 11.971

Baten Personeel Personeel en organisatie Organisatieaangelegenheden Financien en belastingen Huisvesting Automatisering Communicatie Facilitaire zaken Overige ondersteuning Totaal Baten

7 2 0 28 10 47

167 2 0 28 10 207

152 8 1 -0 0 24 20 -0 205

- 16 N 8V -1N -0N 0V -4N 10 V -0N -2N

70 38 4 1 3 1 26 23 166

Saldo van baten en lasten

- 13.333

- 13.429

- 12.679

751 V

- 11.804

Resultaat

- 13.333

- 13.429

- 12.679

751 V

- 11.804

99 Overhead

INHOUDSOPGAVE

77

BELANGRIJKSTE AFWIJKINGEN bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Voordelen Training Bestuurlijk sensitief adviseren niet in 2022 gestart Lagere personeelskosten Verzekeringspremies op diverse andere posten geboekt Lagere energielasten Digitaliseren processen Minder licentiekosten automatisering Minder implementatiekosten automatisering Minder telefoonkosten Minder kosten hardware Minder promotionele activiteiten en evenementen Minder kosten catering Aanvullende beveiligingsmaatregelen BIO deels niet uitgevoerd

62 V 202 V 37 V 61 V 60 V 41 V 43 V 26 V 48 V 27 V 33 V 52 V

Totaal voordelen

692 V

Nadelen Totaal nadelen

-

Overige afwijkingen

59 V

Totaal afwijkingen

751 V

De training bestuurlijk sensitief adviseren is in 2023 begonnen in plaats van 2022. Hierdoor ontstaat er een voordeel van € 62.000,--. Het voordeel van € 202.000,-- op de personele kosten ontstaat door de vacatureruimte die niet kon worden ingevuld kon worden door de krapte op de arbeidsmarkt. Dit betreft meerdere functies. De verzekeringspremies zijn binnen dit programma begroot, de werkelijke uitgaven staan op diverse posten in de begroting daadwerkelijk geboekt. Per saldo verloopt dit budgettair neutraal. In de bestuursrapportage 2022 hebben we u een extra middelen gevraagd voor de hogere energiekosten die we verwachtten in verband met de door het rijk opgelegde sancties voor Russische ondernemingen. Dit alles naar aanlei­ding van de inval van Rusland in Oekraïne. Het bleef gedurende heel 2022 onduidelijk of en wanneer we onze lopende contracten met Gazprom (later SEFE) zouden moeten beëindigen. We hebben echter het hele jaar nog gebruik kunnen maken van onze financieel voordelige prijsafspraken met Gazprom. De extra gevraagde middelen bleken niet nodig. Binnen dit programma geeft dit een voordeel van € 61.000,--.

INHOUDSOPGAVE

78

Binnen digitalisering en automatisering zijn een aantal voordelen ontstaan door de digitalisering/vereenvoudiging van onder andere het subsidieproces is opgelost met aanpassingen door te voeren in het proces qua werkwijze, de digitalisering van het proces in - en uit dienst nog niet heeft plaats gevonden, de tweede bundel e-diensten is niet uitgevoerd, lagere implementatiekosten, lagere licentiekosten automatisering, minder beschikbaarheid van leveran­ ciers en langere levertijden met betrekking tot hardware en het stopzetten van het SIEM/SOC traject van de VNG. Er hebben minder promotionele activiteiten en evenementen plaatsvonden in verband met corona. Dit geeft een voordeel van € 27.000,--. In 2022 zijn er minder kosten voor de catering gemaakt van € 33.000,-- doordat er minder medewerkers op kantoor werkzaam zijn. Voor een uitgebreide analyse van de verschillen in het programma verwijzen wij u naar hoofdstuk 6 Toelichting op het overzicht van baten en lasten.

INHOUDSOPGAVE

79

4 PARAG RAFEN INHOUDSOPGAVE

80

PARAGRAAF 1:

LOKALE HEFFINGEN Inleiding In deze paragraaf geven we verantwoording over het beleid op het gebied van de gemeentelijke belastingen in 2021. Ook krijgt u inzicht in de belastingdruk voor burgers. Uitgangspunten en doelstellingen Het is gebruikelijk om de tarieven jaarlijks te verhogen met een inflatiecorrectie. Op basis van de laatste prognoses van het CPB gingen wij bij het opmaken van de begroting 2022 uit van een gewogen gemiddelde van 2,4%. Overwegingen om hiervan af te wijken waren bijvoorbeeld wettelijk vastgestelde tarieven, omvang van de voorzieningen, de mate van kostendekkendheid van een bepaald tarief of de afronding van de tarieven. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een bestemmingsbelasting. Wij gebruiken de opbrengsten om onze kosten voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval te dekken. De verhoging van de afvalstoffenheffing werd beperkt tot 1,4%. De inflatiecorrectie bedraagt 2,4% en dat is ook opgenomen als stijging in de begroting 2022 en expliciet vermeld in de paragraaf lokale heffingen. Een eerste doorkijk van de kosten en opbrengsten op het gebied van het afval in 2021 liet zien dat de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing het mogelijk maakte om voor 2022 de tariefsverhoging te beperken. Ten opzichte van de begroting 2022 zorgden de lagere tarieven voor een lagere opbrengst.

Die werd gedekt uit de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing.

Afvalstoffenheffing Basisheffing 140 liter restcontainer 240 liter restcontainer opslag hoogbouwcomplex *1) opslag recreatiecomplex *2)

2021

2022

€ 172,80 € 66,72 € 128,52 € 73,80 € 121,92

€ 175,20 € 67,68 € 130,32 € 74,88 € 123,60

Lastenstijging (€) € 2,40 € 0,96 € 1,80 € 1,08 € 1,68

Lastenstijging (%) 1,4% 1,4% 1,4% 1,5% 1,4%

In de laatste kolom van bovenstaande tabel ziet u dat niet alle tarieven evenveel zijn gestegen. Dat komt door de afronding ervan. Alle tarieven moeten deelbaar zijn door twaalf. Begrafenisrechten De opbrengst van de begrafenisrechten gebruiken wij om de kosten van de begraafplaatsen te dekken. De begrafenisrechten zijn met de inflatiecorrectie van 2,4% verhoogd.

Begrafenisrechten Aankoop eigen graf Begraven volwassene

2021

2022

€ 2.352,00 € 755,00

€ 2.409,00 € 773,00

Lastenstijging (€) € 57,00 € 18,00

Lastenstijging (%) 2,4% 2,4%

Leges Particulieren en bedrijven moeten leges betalen voor individuele dienstverlening van de gemeente. De meeste leges zijn verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,4%. Daarnaast zitten er in de Legesverordening ook nog wettelijke tarieven en maximumtarieven.

INHOUDSOPGAVE

81

Marktprecariobelasting Voor het gebruik van een standplaats op warenmarkt in Nijverdal moeten de marktkooplieden marktprecariobelasting betalen. De tarieven zijn verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,4%. OZB De opbrengst van de OZB is een algemeen dekkingsmiddel. De tarieven van de OZB worden uitgedrukt in een percentage van de WOZ-waarde. Op grond van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ) moeten wij elk jaar alle onroerende zaken taxeren. Besloten is voor 2022 geen inflatiecorrectie toe te passen. Daarnaast zagen we ruimte om een belastingverlaging door te voeren. Voor woningen betekende dit een verlaging met 6,9% ten opzichte van 2021. Voor de niet- woningen betekende dit een verlaging met 5,4% ten opzichte van 2021. 2021

2022

Eigendom Woning Niet-woning

Tariefstijging

Lastenstijging (%)

0,1480% 0,3330%

0,1176% 0,3163%

-0,0304% -0,0167%

-6,9% -5,4%

Gebruik Niet-woning

0,2716%

0,2580%

-0,0136%

-5,4%

Onroerende zaak belasting

Reclamebelasting Vanwege de coronacrisis zijn er, net als in 2020 en 2021, geen aanslagen reclamebelasting opgelegd in 2022. Uit de opbrengst van de reclamebelasting wordt normaliter een subsidie verstrekt aan Stichting Promotie Nijverdal. Ook is een gedeelte van de opbrengst bedoeld als bijdrage van de ondernemers aan het Masterplan. De gemeenteraad heeft in op 19 april 2022 de Verordening reclamebelasting 2022 ingetrokken met terugwerkende kracht per 1 januari 2022. Overigens werd de subsidie aan Stichting Promotie Nijverdal om evenementen te organiseren à € 55.000,-- wel uitbetaald. Riool- en waterzorgheffing De riool- en waterzorgheffing heeft het karakter van een bestemmingsheffing om collectieve maatregelen te treffen die de gemeente noodzakelijk acht voor een doelmatig werkende riolering en overige maatregelen ten aanzien van afvalwater, hemelwater en grondwater. De tarieven werden verhoog met de inflatiecorrectie van 2,4%. Riool- en waterzorgheffing Vastrecht 0-500 m3 Vastrecht 501-1000 m3 Vastrecht 1001-1500 m3 Opslag voor elke hele of gehele schijf van 500 m3 boven 1500 m3

€ 233,88 € 323,64 € 1.050,24

Lastenstijging (€) € 5,52 € 7,56 € 24,60

Lastenstijging (%) 2,4% 2,4% 2,4%

€ 408,36

€ 9,60

2,4%

2021

2022

€ 228,36 € 316,08 € 1.025,64 € 398,76

Toeristenbelasting De opbrengst van de toeristenbelasting wordt door de gemeente gedeeltelijk gebruikt als dekking voor kosten op recreatief gebied. Een ander gedeelte wordt gebruikt als algemeen dekkingsmiddel. De tarieven voor 2022 zijn verhoogd conform de tariefafspraak voor de periode 2019-2023, na een consultatieronde onder de recreatieondernemers die we hebben gehouden in het derde en vierde kwartaal van 2017. Deze tarieven zijn door de raad bekrachtigd in april 2018.

INHOUDSOPGAVE

82

Voor de aanbieders van nachtverblijf is geen speciale coronaregeling in het leven geroepen. De toeristenbelasting wordt namelijk opgebracht door de toerist. De recreatieondernemer is slechts een doorgeefluik. De genoemde tarieven zijn per persoon per nacht. Toeristenbelasting A. nachtverblijf niet vallend onder B, C of D B. woning C. hotel / bed&breakfasst D. vaste standplaats

2021

2022

€ 0,76 € 1,18 € 1,83 € 114,00

€ 0,78 € 1,21 € 1,87 € 117,00

Lastenstijging (€) € 0,02 € 0,03 € 0,04 € 3,00

Lastenstijging (%) 2,6% 2,5% 2,2% 2,6%

Vermakelijkhedenretributie De tarieven van de vermakelijkhedenretributie zijn niet aangepast omdat er met de enige belastingplichtige, Avonturenpark Hellendoorn, een convenant gesloten is met een looptijd van 2018 tot en met 2022. Met het convenant draagt het Avonturenpark bij aan de kosten die de gemeente maakt ten behoeve van het park. Wet waardering onroerende zaken Elk jaar worden alle onroerende zaken binnen de gemeente Hellendoorn opnieuw gewaardeerd. De nieuwe WOZ-waarden werden eind februari 2022 aan de belanghebbenden bekend gemaakt en hadden als waardepeildatum 1 januari 2021. Aanslagheffing gecombineerde aanslag 2022 In totaal zijn er voor belastingjaar 2022 19.270 aanslagen gemeentelijke belastingen verzonden. Hiervan werden er 17.203 in februari 2022 opgelegd (89,3%). Naar aanleiding van verhuizingen, bezwaarschriften en controles werden er in de loop van 2022 dus 2.067 aanslagen opgelegd. Zoals gebruikelijk zijn op het aanslagbiljet de aanslagen afvalstoffenheffing, OZB en riool- en waterzorgheffing gecombineerd. Meestal staat op het aanslagbiljet ook een WOZ-beschikking. Betaling Omdat 67,65% van de belastingplichtigen een machtiging hebben afgegeven tot automatische incasso, hadden zij tien termijnen om het verschuldigde bedrag te voldoen.

Kwijtschelding 2022 Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen kan worden verleend als de belastingschuldige niet in staat is anders dan met buitengewoon bezwaar de belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen. Van buitengewoon bezwaar is sprake als de middelen om een belastingaanslag te betalen ontbreken en ook niet binnen afzienbare termijn kunnen worden verwacht. Kwijtschelding is alleen mogelijk voor onroerende-zaakbelastingen, afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing. Bij de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken maakte de gemeente Hellendoorn maximaal gebruik van de haar geboden mogelijkheden, door 100,0% van de bijstandsnorm aan te merken als kosten van bestaan. Voor AOW-gerechtigden werd een inkomstennorm gehanteerd gelijk aan de toepasselijke netto AOW-bedragen. Verder hielden wij bij de beoordeling van de betalingscapaciteit rekening met de netto kosten van kinderopvang. Om de administratieve lasten voor zowel de burger als de gemeente en ook de uitvoeringskosten zo laag mogelijk te houden, maakten wij gebruik van geautomatiseerde kwijtschelding. Het Inlichtingenbureau kreeg van ons een gegevensbestand van belastingplichtigen aan wie in 2021 volledig kwijtschelding is verleend.

Het Inlichtingenbureau toetste op basis van gegevensvergelijkingen of de belastingplichtigen voldeden aan de normstelling en in aanmerking kwamen voor automatische kwijtschelding. Daarvan kregen de mensen van ons bericht. Ook als men niet voor automatische kwijtschelding in aanmerking kwam, kreeg men bericht. Op het moment dat de betreffende belastingplichtige de belastingaanslag 2022 ontving, kon hij of zij alsnog kwijtschelding aanvragen. Die aanvragen werden uitgebreid getoetst.

INHOUDSOPGAVE

83

Over belastingjaar 2022 hebben we in totaal € 200.006,12 kwijtgescholden. In 2021 was dat nog € 215.029,--. Oninbaar Als op het gebied van de invordering alle vervolgacties zijn ondernomen en er geen verhaalsmogelijkheden meer zijn, worden de desbetreffende posten uit het debiteurenbestand gehaald en oninbaar verklaard. Dit instrument is in de wet vastgelegd en geldt als sluitstuk als invordering niet meer mogelijk blijkt. Door het oninbaar verklaren, worden de invorderingsmaatregelen definitief afgerond. De schuld gaat administratief teniet, maar blijft formeel bestaan. Er hoeft echter geen tijd en energie meer te worden gestoken in het invorderen van de bedragen die toch niet binnenkomen. Na de oninbaarverklaring wordt de schuld extra-comptabel vastgelegd. De posten worden op een aparte lijst, buiten de financiële administratie om, bijgehouden en vervallen na vijf jaar door verjaring. Op deze manier blijft de invordering zichtbaar voor het geval (gedeeltelijke) invordering plotseling alsnog mogelijk is. De post oninbaarheid hangt veelal samen met faillissementen, vertrekken naar het buitenland waarbij onbekend is waar mensen naar toe zijn gegaan, en dergelijke. Veelal incidentele oorzaken dus. Het gaat hierbij in principe om alle soorten gemeentelijke belastingen, maar de gecombineerde aanslagen en leges vormen de hoofdmoot.

In 2022 hebben we een bedrag van € 61.938,-- aan openstaande gemeentelijke belastingen oninbaar verklaard (2021: € 30.000,--). In de jaarrekening hebben we op de balans een voorziening dubieuze debiteuren voor vorderingen ouder dan een jaar. Hoe ouder de vordering is, des te hoger het voorziene bedrag. Hoe ziet de belastingdruk er uit? De ontwikkeling van de woonlasten krijgt ieder jaar veel aandacht in de media. Dit komt vooral omdat door lokale afwegingen de stijgingen per gemeente kunnen verschillen. Meer nog dan de hoogte van de lokale lasten, wekt ook de variatie tussen gemeenten maatschappelijke weerstand op. Meestal worden enkele sprekende cijfermatige voorbeelden genoemd, die echter geen beeld geven van de variatie over de gehele linie. Verder is het belangrijk te beseffen dat van elke euro die huishoudens en bedrijven in Nederland in 2022 aan belastingen en sociale premies betalen, volgens het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) maar 3,3% naar de gemeenten gaat. De gemeentelijke lasten zijn dus minder hoog dan wel eens wordt gedacht. De grote aandacht voor de hoogte van de gemeentelijke belastingen komt vooral door de zichtbaarheid van de heffingen.

INHOUDSOPGAVE

84

Provinciaal beeld belastingdruk Sinds 2020 kennen we een benchmark gemeentelijke woonlasten. Door een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten en de tariefontwikkeling met landelijke en provinciale gemiddelden, worden de onderlinge verschillen tussen gemeenten inzichtelijk. Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) stelt de benchmark samen en neemt deze op in de Atlas van de lokale heffingen. We hebben de woonlasten in Overijssel op een rij gezet voor een eigenaar/gebruiker en een huurder, uitgesplitst naar een één- en meerpersoonshuishouden.

Woonlasten eigenaar/gebruiker meerpersoonshuishouden 1 Rijssen-Holten €667 2 Steenwijkerland €738 3 Kampen €756 4 Zwartewaterland €799 5 Zwolle €800 6 Ommen €812 7 Tubbergen €813 8 Dalfsen €822 9 Staphorst €829 10 Hardenberg €849 11 Raalte €860 12 Oldenzaal €864 13 Dinkelland €883 14 Wierden €892 15 Hengelo €901 16 Hellendoorn €902 17 Borne €914 18 Deventer €917 19 Hof van Twente €953 20 Twenterand €957 21 Enschede €962 22 Almelo €986 23 Olst-Wijhe €990 24 Losser €990 25 Haaksbergen €1.021 OVERIJSSEL €875 LANDELIJK €929

Woonlasten eigenaar/gebruiker éénpersoonshuishouden 1 Rijssen-Holten €615 2 Steenwijkerland €707 3 Kampen €727 4 Zwartewaterland €728 5 Zwolle €740 6 Ommen €781 7 Tubbergen €784 8 Dalfsen €793 9 Staphorst €803 10 Hardenberg €804 11 Raalte €815 12 Oldenzaal €828 13 Dinkelland €854 14 Hengelo €860 15 Wierden €863 16 Deventer €869 17 Borne €884 18 Hellendoorn €902 19 Twenterand €916 20 Hof van Twente €916 21 Enschede €927 22 Almelo €943 23 Losser €960 24 Haaksbergen €973 25 Olst-Wijhe €981 OVERIJSSEL €839 LANDELIJK €844

Woonlasten huurder meerpersoonshuishouden 1 Kampen €367 2 Rijssen-Holten €377 3 Borne €383 4 Dalfsen €401 5 Zwolle €406 6 Dinkelland €415 7 Tubbergen €427 8 Olst-Wijhe €442 9 Steenwijkerland €450 10 Raalte €454 11 Staphorst €457 12 Twenterand €458 13 Ommen €460 14 Hellendoorn €477 15 Deventer €478 16 Wierden €495 17 Oldenzaal €496 18 Zwartewaterland €503 19 Hengelo €520 20 Hardenberg €524 21 Hof van Twente €526 22 Haaksbergen €559 23 Enschede €566 24 Losser €567 25 Almelo €586 OVERIJSSEL €472 LANDELIJK €518

Woonlasten huurder éénpersoonshuishouden 1 Rijssen-Holten €325 2 Kampen €338 3 Zwolle €347 4 Borne €353 5 Dalfsen €372 6 Dinkelland €385 7 Tubbergen €398 8 Raalte €410 9 Twenterand €417 10 Steenwijkerland €419 11 Ommen €429 12 Deventer €431 13 Staphorst €431 14 Zwartewaterland €431 15 Olst-Wijhe €433 16 Oldenzaal €460 17 Wierden €465 18 Hellendoorn €477 19 Hengelo €479 20 Hardenberg €480 21 Hof van Twente €489 22 Haaksbergen €511 23 Enschede €531 24 Losser €537 25 Almelo €542 OVERIJSSEL €436 LANDELIJK €433

€1.000

€1.000

€1.000

€1.000

€800

€800

€800

€800

€600

€600

€600

€600

€400

€400

€400

€400

€200

€200

€200

€200

€0

€0

€0

€0

Conclusies: ■ De benchmark laat voor 2022 zien dat Hellendoorn in Overijssel zich onderaan de middenmoot bevindt voor wat betreft de woonlasten voor de eigenaar/gebruiker en huurder meerpersoonshuishoudens. Dat geldt in mindere mate voor de woonlasten van de éénpersoonshuishoudens. ■ De woonlasten voor een meerpersoonshuishouden dat een woning huurt zijn nagenoeg gelijk aan het Overijsselse gemiddelde. ■ Doordat Hellendoorn geen specifieke tarieven heeft voor éénpersoonshuishoudens, zijn die huishoudens, gelet op de Overijsselse en landelijke gemiddeldes, relatief duur uit. ■ Uit de grafieken blijkt dat vooral voor huurders de spreiding relatief gering is, gelet op de ‘vlakke’ grafiek. Bij de eigenaren/gebruikers is de spreiding groter, want de grafiek is steiler. En ook blijkt dat Rijssen-Holten fors afwijkt van het gemiddelde door de kromming aan het begin van de eerste twee grafieken. Omdat die kromming zich niet voordoet bij de huurders, zit de oorzaak van die kromming dus in de OZB.

INHOUDSOPGAVE

85

Ontwikkeling belastingdruk woningen Door de tariefmaatregelen daalde de belastingdruk (het totaal aan OZB, afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing) voor een gemiddeld gezin met 2,6%. De belastingdruk voor een gemiddelde woninghuurder steeg met 1,9%. In het volgende overzicht ziet u een vergelijking van de tarieven en aanslagen van de gecombineerde aanslag van 2021 en 2022 en de daarmee samenhangende belastingdruk voor een gemiddeld huishouden.

bedragen x € 1.000 2021

2022

Lastenstijging (€)

Eigenaar en gebruiker OZB eigenaar *1) Afvalstoffenheffing *2) Rioolheffing *3) Woonlasten eigenaar en gebruiker

€ 403,43 € 239,52 € 228,36 € 871,31

€ 375,70 € 242,88 € 233,88 € 852,46

-€ 27,73 € 3,36 € 5,52 -€ 18,85

-6,9% 1,4% 2,4% -2,2%

Gebruiker Afvalstoffenheffing *2) Rioolheffing *3) Woonlasten gebruiker

€ 239,52 € 228,36 € 467,88

€ 242,88 € 233,88 € 476,76

€ 3,36 € 5,52 € 8,88

1,4% 2,4% 1,9%

Woonlasten

Lastenstijging (%)

*1) Voor het eigendom van een gemiddelde woning met een woningwaarde van € 272.591,-- in 2021 en € 319.477,-- in 2022. *2) Standaardcombinatie: basisheffing met een 140 liter GFT-container *3) Uitgaande van 0-500 m3 waterverbruik

Ontwikkeling belastingdruk bedrijven Bij de bepaling van de belastingdruk voor bedrijven spelen slechts twee belastingsoorten een rol, te weten de OZB en de riool- en waterzorgheffing. De afvalstoffenheffing is namelijk alleen maar voor huishoudens. Hieronder ziet u de ontwikkeling in de belastingdruk voor een fictief bedrijf dat in 2010 een WOZ-waarde had van € 1.000.000,--. Sindsdien hebben we deze waarde verhoogd of verlaagd met de jaarlijkse gemiddelde marktontwikkeling voor niet-woningen. Daarnaast gaan we uit van een jaarlijks waterverbruik van 1000 m3. Op basis van dit overzicht daalde de belastingdruk voor dit fictieve bedrijf in 2022 met 8,0% voor een eigenaar/gebruiker en met 7,4% voor een gebruiker.

Belastingdruk bedrijven Woz- waarde (fictief bedrijf met een WOZ-waarde van € 1.000.000,-- in 2010) Belastingsoort OZB-eigendom OZB-gebruik Rioolheffing bij 1.000 m3 Belastingdruk

INHOUDSOPGAVE

2021

2022

€ 915.941,00

€ 912.277,00

€ 3.050,08 € 2.487,70 € 316,08 €5.853,86

€ 2.885,53 € 2.353,67 € 323,64 €5.562,85

86

Lastenstijging (€)

Lastenstijging (%)

-€ 164,55 -€ 134,02 € 7,56 (€291,01)

-5,4% -5,4% 2,4% -5,0%

Overzicht opbrengsten bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2022

Verschil

Rekening 2021

Belastingen Onroerende-zaakbelasting gebruikers Onroerende-zaakbelasting eigenaren Toeristenbelasting Reclamebelasting Hondenbelasting Marktprecariobelasting Totaal Belastingen

1.403 8.555 533 88 35 10.614

1.374 7.593 533 -7 22 9.515

1.259 7.729 533 -9 -1 25 9.537

- 116 N 136 V 0V -1N -1N 3V 22 V

1.385 8.385 606 -8 175 20 10.562

Heffingen Rioolheffing Afvalstoffenheffing Totaal Heffingen

4.191 3.927 8.118

4.137 3.850 7.987

4.163 3.850 8.014

26 V 0V 26 V

4.044 3.765 7.809

Rechten Secretarieleges burgerzaken Begrafenisrechten Overige leges en rechten Totaal Rechten

329 429 962 1.721

376 429 1.163 1.968

433 479 1.343 2.254

57 V 50 V 180 V 286 V

428 448 1.981 2.857

Totaal lokale heffingen

20.453

19.471

19.805

334 V

21.228

Lokale heffingen

Kostenonderbouwing De paragraaf Lokale heffingen moet inzicht geven in de mate van kostendekkendheid van heffingen, zodat er een uitspraak kan worden gedaan of de tarieven niet meer dan kostendekkend zijn. Met ingang van de begroting 2023 hebben we gebruik gemaakt van de diensten van een externe deskundige, te weten kostendekkendheid.nl. Eén op de drie gemeenten maakt gebruik van deze partij voor de paragraaf lokale heffingen. Het betreft de volgende heffingen: leges, afvalstoffenheffing, rioolheffing en begrafenisrechten. Door de wijziging van het BBV zijn vanaf de begroting 2017 nieuwe begrotingsregels van kracht. De nieuwe regels hebben invloed op de kostenonderbouwing van gemeentelijke heffingen. Zo is verplicht om in de paragraaf lokale heffingen van de begroting een uitsplitsing weer te geven tussen de directe kosten van het betreffende beleidsprogramma en de overhead. Verder moet informatie gegeven worden over de beleidsuitgangspunten en hoe die gehanteerd zijn bij de tariefstelling In samenwerking met kostendekkendheid.nl en diverse deelnemende gemeenten wordt de komende jaren meer onderzoek verricht naar de kostendekkendheid van de leges. We doen dit met als doel een hogere kwaliteit van de legesproducten (snellere dienstverlening), meer transparantie en tegen lagere kosten.

Het doel van het onderzoek was: ■ te controleren of de legesverordening aan de wettelijke eisen van maximaal 100% kostendekkendheid voldoet. ■ aanbevelingen te geven betreffende de bedrijfsvoering in het kader van de legesverordening. ■ Inzicht te krijgen in de tijdbesteding van de diverse processen. ■ Inzicht te krijgen in verschillen met andere gemeenten. Leges De legesverordening bestaat uit drie delen (zogeheten titels) die vervolgens weer zijn opgebouwd in hoofdstukken. Bij de legesverordening is het in het nieuwe BBV vereist dat de kostendekkend per hoofdstuk in beeld wordt gebracht.

INHOUDSOPGAVE

87

In onderstaande tabellen is de kostendekkendheid opgenomen van betreffende heffingen conform het nieuwe BBV. Het bepalen van de mate van kostendekkendheid is een continu proces. Als algemeen beleidsuitgangspunt streven we naar 100,0% kostendekkendheid. Hieronder wordt de kostendekkendheid per titel nader toegelicht. Bij de leges is kruissubsidiëring toegestaan; dit betekent dat de legesverordening kostendekkend moet zijn, maar dat er op onderdelen wel meer dan kostendekkende tarieven mogen worden gerekend, mits dit gecompenseerd wordt doordat andere tarieven juist niet geheel kostendekkend zijn. Titel 1 – Algemene dienstverlening We streven naar 100,0% kostendekkendheid, maar zijn hierin beperkt door de gemaximeerde legestarieven vanuit het Rijk. Zie hieronder de mate van kostendekkendheid voor de leges burgerzaken. bedragen x € 1.000 Lasten Over-head taakveld

Kostendekkendheid legesverordening per hoofdstuk - Titel 1 Titel 1 - Algemene dienstverlening Hoofdstuk 1 Burgerlijke stand Hoofdstuk 2 Reisdocumenten Hoofdstuk 3 Rijbewijzen Hoofdstuk 4 Verstrekkingen uit de Basisregistratie Personen Hoofdstuk 5 Vervallen Hoofdstuk 6 Vervallen Hoofdstuk 7 Bestuursstukken Hoofdstuk 8 Vastgoedinformatie Hoofdstuk 9 Overige publiekszaken Hoofdstuk 10 Gemeentearchief Hoofdstuk 11 Vervallen Hoofdstuk 12 Leegstandwet Hoofdstuk 13 Gemeentegarantie Hoofdstuk 14 Vervallen Hoofdstuk 15 Vervallen Hoofdstuk 16 Kansspelen Hoofdstuk 17 Kinderopvang Hoofdstuk 18 Nutsvoorzieningen Hoofdstuk 19 Verkeer en vervoer Hoofdstuk 20 Verordening Hoofdstuk 21 Overige vergunningen, ontheffingen en inschrijvingen Hoofdstuk 22 Overige verstrekkingen Hoofdstuk 23 Overige inlichtingen Hoofdstuk 24 In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing, beschikking of verstrekking Hoofdstuk 25 Publicatie Hoofdstuk 26 Spoedafhandeling Kostendekkendheid Titel 1 - Algemene dienstverlening

INHOUDSOPGAVE

88

Totaal Opbrengst lasten en

65,0 156,2 90,7 3,8

34,1 73,7 63,0 4,6

99,2 229,9 153,7 8,4

53,9 209,3 140,5 6,0

6,1 0,7 7,9 21,3 20,3 0,5 2,3

1,4 0,8 1,7 8,3 19,0 0,6 2,8

7,5 1,5 9,6 29,6 39,2 1,0 5,1

5,0 1,2 7,9 34,1 18,9 0,4 3,8

-

-

-

-

-

-

-

0,1

374,7

210,1

584,7

481,0

Kostendekking 54,4% 91,0% 91,4% 70,6%

66,6%

77,0% 82,1% 115,4% 48,2% 37,2% 75,2%

82,3%

Titel 2 – Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Het grootste gedeelte van de kosten en opbrengsten binnen titel 2 hebben betrekking op de kosten en opbrengsten van de Omgevingsvergunning. bedragen x € 1.000 Lasten Over-head taakveld

Kostendekkendheid legesverordening per hoofdstuk - Titel 2 Titel 2 - Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning Hoofdstuk 1 Begripsomschrijvingen Hoofdstuk 2 Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag Hoofdstuk 3 Omgevingsvergunning Hoofdstuk 4 Vermindering Hoofdstuk 5 Teruggaaf Hoofdstuk 6 Intrekking omgevingsvergunning Hoofdstuk 7 Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project Hoofdstuk 8 Bestemmingsplannen Hoofdstuk 9 Vervallen Hoofdstuk 10 Diversen Hoofdstuk 11 In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing, beschikking of verstrekking Kostendekkendheid Titel 2 - Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning

Totaal Opbrengst lasten en

Kostendekking

13,2

16,2

29,5

11,9

570,1 -

363,2 -

933,3 -

1.211,0 - 3,8 -

129,8%

2,2 -

2,7 -

7,9 24,4 -

161,5%

-

4,9 -

585,5

382,1

967,7

1.251,5

129,3%

40,4%

Titel 3 – Dienstverlening vallend onder de Europese Dienstenrichtlijn Titel 3 vormt een klein gedeelte van onze legesinkomsten. Het gaat hier voornamelijk over drank- en horecavergunningen en de APV. De kosten zijn vele malen hoger dan de leges die we ontvangen. bedragen x € 1.000 Lasten Over-head taakveld

Kostendekkendheid legesverordening per hoofdstuk - Titel 3 Titel 3 - Europese dienstenrichtlijn Hoofdstuk 1 Horeca Hoofdstuk 2 Organiseren evenementen of markten Hoofdstuk 3 Prostitutiebedrijven Hoofdstuk 4 Splitsingsvergunning woonruimte Hoofdstuk 5 Standplaatsen Hoofdstuk 6 Winkeltijdenwet Hoofdstuk 7 Huisvestingswet Hoofdstuk 8 Toezicht op openbare inrichtingen Hoofdstuk 9 In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing, beschikking of verstrekking Hoofdstuk 10 Publicatie Hoofdstuk 11 Spoedafhandeling Kostendekkendheid Titel 3 - Europese dienstenrichtlijn

INHOUDSOPGAVE

89

Totaal Opbrengst lasten en

5,6 8,0 21,4 1,6 0,2

4,0 9,8 26,3 2,0 0,2

9,6 17,8 47,6 3,5 0,4

8,9 9,3 6,0 1,1 0,1

-

-

-

-

36,7

42,2

78,9

25,5

Kostendekking 92,7% 52,6%

12,6%

29,9% 36,6%

32,3%

Afvalstoffenheffing In zijn algemeenheid is de afvalstoffenheffing volledig bedoeld om de kosten van afvalinzameling te dekken. We gebruiken de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing om schokken in de tarieven op te vangen. De voorziening is de afgelopen jaren opgebouwd uit de ontvangen heffingen. In 2022 hebben we € 471.000,-- toegevoegd aan de voorziening. bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Rekening 2022

Kosten taakveld Netto kosten Kosten, incl. (omslag)rente Taakveld Straatreiniging - 1/3 deel naar Afval Inkomsten, excl. heffingen Netto kosten

3.500 226 - 755 2.971

2.990 216 - 819 2.387

Toe te rekenen kosten Overhead, incl. (omslag)rente BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

576 525 1.100

576 417 993

Totale kosten taakveld

4.071

3.380

Totale opbrengsten heffing

3.935

3.851

Dekkingspercentage afvalstoffenheffing

96,6%

113,9%

Berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten

Rioolheffing De rioolheffing willen we ook niet meer dan kostendekkend heffen. Het overschot of tekort dient om toekomstige schommelingen van de heffing te beperken. In 2022 hebben we ruim € 81.000,-- toe kunnen voegen aan de voorziening egalisatie rioolheffing. bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Rekening 2022

Kosten taakveld Netto kosten Kosten, incl. (omslag)rente Taakveld straatreiniging - 1/3 deel naar Rioleringen Inkomsten, excl. heffingen Netto kosten

3.028 226 - 35 3.220

2.970 216 - 89 3.097

Toe te rekenen kosten Overhead, incl. (omslag)rente BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

614 386 1.000

610 376 986

Totale kosten taakveld

4.219

4.083

Totale opbrengsten heffing

4.198

4.164

Dekkingspercentage rioolheffing

99,5%

102,0%

Berekening kostendekkendheid rioolheffing

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten

INHOUDSOPGAVE

90

Begrafenisrechten De opbrengsten uit de begrafenisrechten zijn hoger dan begroot, maar de kostendekking is nu op 95,7% beland. bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Rekening 2022

Kosten taakveld Netto kosten Kosten, incl. (omslag)rente Inkomsten, excl. heffingen Netto kosten

396 396

377 377

Toe te rekenen kosten Overhead, incl. (omslag)rente BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

104 18 122

106 17 123

Totale kosten taakveld

518

500

Totale opbrengsten heffing

429

479

82,8%

95,7%

Berekening kostendekkendheid begrafenisrechten

Dekkingspercentage begrafenisrechten

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten

Samenvatting kostendekkendheid bedragen x € 1.000 Kostendekkendheid heffingen Rioolheffing Afvalstoffenheffing Begrafenisrechten Leges titel 1 Leges titel 2 Leges titel 3

INHOUDSOPGAVE

Lasten taakveld

Overhead

3.186 3.206 377 375 586 37 7.767

610 576 106 210 382 42 1.926

91

BCF /BTW

Totaal lasten

Leges

376 417 17

4.172 4.199 500 585 968 79 10.503

4.164 3.851 479 481 1.251 25 10.252

810

Andere inkomsten

Dekkings %

89 819 -

102% 114% 96% 82% 129% 32% 107%

908

PARAGRAAF 2:

WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING INLEIDING Risicomanagement is het proces waarbij de organisatie continu en systematisch doorlopen wordt op risico’s. Het doel is de gevolgen ervan te voorkomen of te bestrijden en de positieve effecten ervan te benutten of te versterken. Met andere woorden: risicomanagement is gericht op het voorkomen, vermijden of verkleinen van risico’s. De twee meest gebruikte toepassingen van risicomanagement zijn het sturen op risico’s en het beheersen van risico’s. In deze paragraaf brengen wij de risico’s in beeld die van invloed zijn op onze bedrijfsvoering (organisatiebreed) en verantwoorden we de maatregelen die we treffen om de risico’s beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico’s zijn we in staat om op verantwoorde manier besluiten te nemen, waardoor de huidige risico’s en de risico’s gerelateerd aan toekomstige uitgaven en investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van onze organisatie, het zogenaamde weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen kunnen we bepalen door onderstaande stappen te doorlopen: 1. Het inventariseren van risico’s (risicoprofiel) 2. Het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit 3. Het vaststellen van de beschikbare weerstandscapaciteit 4. Het vergelijken van de benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Ook wordt in deze paragraaf ingegaan op de financiële kengetallen.

Deze geven een aanvullend inzicht in de weeren wendbaarheid van de gemeente en maken duidelijk hoeveel financiële ruimte er is om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken.

1. RISICOPROFIEL Aan de hand van de risico-inventarisatie is een risicoprofiel opgesteld. Periodiek worden de risico’s van de organisatie doorlopen en waar nodig opnieuw beoordeeld. Momenteel zijn in totaal 181 risico’s in het systeem ingebracht. In het onderstaand overzicht presenteren we de tien belangrijkste risico’s. Risico’s met de hoogste impact op de benodigde weerstandscapaciteit. De impact van de overige risico’s nemen we mee in het totaal van de benodigde weerstandscapaciteit.

INHOUDSOPGAVE

92

Nr.

Risico gebeurtenis

R251 Beschikbaarheid en kosten van energie en van goederen en diensten die gerelateerd zijn aan fossiele energie

Risico gevolg

Maatregelen

Financieel - De sancties die door de EU opgelegd worden aan Rusland als reactie op de inval in en oorlog met Oekraïne leiden tot stijging van de prijs van gas en andere fossiele energie. De goedkope contracten met Gazprom moeten wellicht worden opgezegd en omgezet in dure nieuwe contracten in een oververhitte markt. De hoge energiekosten leiden ook bij leveranciers van goederen en diensten tot forse prijsstijgingen.

Netto financieel maximum 1.000

bedragen x € 1.000 Netto Kans

Invloed (%)

70%

8,4%

Impact Continuïteit - De continuïteit van diverse gemeentelijke activiteiten kan onder druk komen te staan als de gasprijs te veel toeneemt. Ook diverse goederen worden schaars of zijn niet meer leverbaar. Actief - Firewalls, virusscanners, beheer servers, pentesten en offline back-up.

1.500

50%

7,6%

Financieel - De uitkering van het gemeentefonds kan Actief - Het opnemen van een voorzichtigheid in de gedurende het begrotingsjaar wijzigen. Bij een daling raming van het gemeentefonds. heeft dit effect op de lopende begroting en zijn direct ombuigingen nodig. Ook heeft een daling Suggestie - Op de voet volgen van de ontwikkelingen, zodat je maximale reactietijd hebt om zelf de gevolgen impact op de volgende jaren. Ook dan zijn te kunnen sturen. bezuinigingen nodig, maar daarvoor hebben we langer de tijd. Suggestie - Lobby in samenwerking met andere gemeenten en VNG. Impact Continuïteit - Voorzieningenniveau wordt verlaagd.

1.000

70%

7,0%

R162 Toename van Jeugdzorg in aantal Financieel - Door toename van het gebruik van Actief - Aanstelling POH'ers jeugd in 2019 heeft geleid cliënten en onvoorspelbaarheid van jeugdhulp ontstaan tekorten op het budget. Een tot minder doorverwijzingen naar tweedelijnszorg. Na de uitgaven via externe verwijzers groot gedeelte van de instroom komt buiten de een positieve evaluatie zijn eind 2020 de POH'ers in gemeentelijke organisatie vandaan. 60% van de dienst getreden van de gemeente. instroom wordt bepaald door huisartsen, andere medische specialisten of trajecten die opgelegd worden vanuit Jeugdbescherming/Jeugdreclassering.

800

70%

6,1%

In voorbereiding - Ontwikkelingen goed bijhouden en inspelen op veranderingen.

2.000

30%

5,2%

Financieel - Het beroep dat de burger kan doen op In voorbereiding - Er kunnen kwantitatieve open einde regelingen zoals Wmo-verstrekkingen, maatregelen genomen worden waardoor de jeugdhulp, leerlingenvervoer en bijzondere bijstand doelgroep van de betreffende regelingen kleiner is niet gelimiteerd. Dit kan resulteren in tegenvallers. wordt. Daarnaast is het eventueel mogelijk kwalitatieve maatregelen te nemen door de maximale bedragen waar beroep op gedaan kan worden bij te stellen. Financieel - De kans bestaat dat er een boete wordt Actief - Extra checks in systemen inbouwen. Mensen opgelegd (tot maximaal € 820.000). Daarnaast kan controles laten uitvoeren. Een ICT-systeem dat gemeente door burgers aansprakelijk worden voldoet aan alle informatiebeveiligingsmaatregelen gesteld voor gevolgschade. (BIO).

500

70%

4,9%

1.000

30%

3,0%

R67

Cyberaanval met uitval van ICT tot gevolg

Financieel - ICT ligt plat waardoor informatie niet ontsloten is. Systemen werken mogelijk niet waardoor betalingen stil kunnen komen te liggen. Impact Continuïteit - Er kan niet gewerkt worden en we kunnen amper tot geen dienstverlening bieden. Imago - Het vertrouwen in de overheid wordt aangetast. Eventuele identiteitsfraude inwoners.

R54

Daling uitkering gemeentefonds

Impact Continuïteit - Doordat niet te sturen is op volume en doordat met name trajecten gericht op 24-uursverblijf kostbaar zijn kan de (financiële) impact groot zijn. Als gevolg van corona zien we toenemende problematiek bij jeugd, ook in lopende casuïstiek, en daarmee toenemende kosten.

R80

Infrastructuur kan technische ontwikkelingen van (motor)voertuigen niet bijhouden

Financieel - Grote investeringen in wegen. Impact Continuïteit - Maatregelen gaan ten koste van andere werkzaamheden. Imago - Imagoschade door achterblijven van infrastructuur.