GemeenteRekening def. incl. acc verklaring wg

Versterking financieringspositie Wij zetten ons al enkele jaren in voor een versterking van onze financieringspositie. Het verbeteren van onze reserves is daarvan een onderdeel. In 2020 is in totaliteit € 342.000,-- gestort in de financieringsreserve. Een deel van de financieringsreserve is ingezet voor het beperken van de stijging van de OZB in 2020. De algemene reserves zijn in totaliteit bijna 4 miljoen gestegen. Hiervoor is wel een groot deel bestemd voor opvangen van onzekerheden rondom ombuigingen en corona. Verder heeft u besloten het netto investeringsvolume te maximeren op gemiddeld € 6,35 miljoen netto per jaar. Dit monitoren we jaarlijks via het Meerjareninvesteringsplan. In 2020 hebben we bruto € 4,9 miljoen geïnvesteerd. Dit is € 3,1 miljoen minder dan de bijgestelde begroting. Netto bedroeg de investering € 1,5 miljoen, de primitieve begroting ging uit van een investeringsniveau van € 8,2 miljoen netto. We hebben diverse baten ontvangen, dit was in totaal € 3,1 miljoen. Dit zijn bijdragen en subsidies die betrekking hebben op o.a. Rijksweg 35 wegvak Nijverdal, verkoop divers vastgoed, SPUK bijdrage en revitalisering Lochter I en II. In januari 2020 is de liquiditeitsprognose doorgerekend en zijn nieuwe afspraken met u gemaakt ten aanzien van de verbetering van de schuldpositie.

In de begroting 2020 was opgenomen dat we € 10 miljoen zouden moeten lenen, dit was al op een eerder moment vastgezet, vanwege de toenmalige lage rentestand. In 2020 is de leningenportefeuille tegen het licht gehouden. In het voorjaar is besloten 15 oude BNG-leningen om te zetten naar één nieuwe lening met een looptijd van 25 jaar. Met deze omzetting ging € 113,8 miljoen gemoeid. Dit gaf een besparing in de exploitatie en met de omzetting is de verhouding tussen afschrijvingen en aflossingen meer gelijkwaardig aan elkaar. De komende jaren hoeven we geen leningen meer aan te trekken en daarmee is het renterisico nihil. In 2020 is € 7,7 miljoen afgelost, waardoor onze leningenportefeuille (voor korte tijd) stijgt naar € 126,3 miljoen eind 2020, oftewel circa € 3.516,-- per inwoner. Doordat we op basis van het huidige bestaande beleid de komende jaren geen extra leningen aan hoeven te trekken, zal de leningenportefeuille de komende jaren dalen. Ultimo 2020 staat er € 22 miljoen uit bij de schatkist. Dit betekent dat we een liquiditeitsoverschot hebben. Eind 2019 was dit overschot € 4,3 miljoen.

25

Kengetallen De diverse kengetallen kunt u vinden in de paragraaf financiering en in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Er zijn maatregelen met u afgesproken om de schuldpositie te verlagen waardoor deze kengetallen verbeteren. Denk aan de afspraak om het investeringsvolume te beperken en het storten van middelen in de financieringsreserve. We zien dat deze maatregelen beperkt effect hebben en de waardes van enkele kengetallen verbeteren. Voornamelijk de netto schuldquote is verbeterd. Eind 2017 was die nog 137,6%; eind 2020 is deze ratio gedaald naar 104,9% en vertegenwoordigt een betere positie. De schuldpositie laat een dalende lijn zien. De komende jaren is de financieringsbehoefte nihil, waardoor saldo verder terug loopt. In januari 2020 is met u afgesproken dat we in 2030-2032 een netto schuldpositie nastreven van 90% van ons begrotingssaldo. De ratio voor de grondexploitatie is sterk verbeterd naar 6,3%. Dit was eind 2017 nog 26,7%. De solvabiliteit is in 2020 gestegen naar 10,9%. Dit is een verbetering ten opzichte van voorgaande jaren, maar blijft laag.

26

Deel 3: PROGRAMMA’S

27

gekoppeld aan Global Goals Programma 1: Werk, economie, recreatie en inkomen Bestuurlijk verantwoordelijk voor dit programma: ■ Burgemeester mevr. A.H. Raven (Recreatie en toerisme) ■ Wethouder mevr. G.J. Overmeen-Bakhuis (Werk, economische zaken en inkomen) ■ Wethouder dhr. J.J. Beintema (Subsidies en agrarische zaken)

Inleiding De coronapandemie heeft afgelopen jaar ook economisch forse impact gehad. Ondanks de lan-delijke steunmaatregelen hebben veel sectoren het erg zwaar en is de situatie zorgelijk. Daar waar wij ondernemers konden ondersteunen, hebben we dat gedaan. Bijvoorbeeld door onder-nemers te helpen bij de ondersteuningsmaatregelen van het Rijk, door aanvragen voor onder-steuning vlot af te handelen en door hen tegemoet te komen bij bijvoorbeeld gemeentelijke belastingen of huur. De komende periode zal pas echt blijken in hoeverre de ondersteuning het gewenste resultaat heeft en wat de impact is op het winkel- en industriegebied. Ondanks de pandemie zijn er gelukkig nog steeds initiatiefnemers die hebben geïnvesteerd en willen investeren in onze gemeente. De kavelverkoop op Lochter III is boven verwachting goed gegaan en ook in het kernwinkelgebied Nijverdal zijn nog steeds ondernemers die willen inves-teren. We proberen deze initiatiefnemers maximaal te faciliteren bij hun planvorming en reali-satie van hun investeringen. Corona heeft ook een enorme impact op de, tot dan toe, economische groei in ons land. Het aantal WW-uitkeringen neemt toe en ligt in Twente op een iets hoger niveau dan landelijk. Daarentegen nemen de vacatures in Twente niet af en blijft ook het aantal Participatiewet-uitkeringen op een gelijk niveau als voor de pandemie.

In 2020 is opnieuw sterk ingezet op het voorkomen van bijstandsuitkeringen. Verder hebben we, door de goede samenwerking met het lokale bedrijfsleven, goede resultaten behaald met plaatsing van werkzoekenden bij bedrijven.

Kaderstellende nota’s ■ Position Paper Economische Zaken ‘Natuurlijk Ondernemend’ (2016 16INT01638) ■ Economische Agenda van Hellendoorn 2019-2022 ■ Nota verblijfsrecreatie Overnachten in Hellendoorn (2006) ■ Toeristisch Bureau Hellendoorn (2007) ■ Stimuleringsagenda Sallandse Heuvelrug (2016) ■ Economische Agenda van Hellendoorn 2018-2022 ■ Bestuurlijke afspraken “Herprogrammeren regionale bedrijventerreinen Twente” ■ Masterplan Centrum Nijverdal/ Grotestraat ■ Beleidsplan integrale schulddienstverlening gemeente Hellendoorn (2012-2015) ■ Kadernota Participatiewet gemeente Hellendoorn (2015-2018) ■ Verordening financiële bijdrageregelingen maatschappelijke participatie gemeente Hellen-doorn 2018

(kindpakket) (raad 6-2-2018) ■ Bedrijfsplan lokale uitvoering Wsw gemeente Hellendoorn (2020) ■ Ambitieplan Nationaal Park Sallandse Heuvelrug en Twents Reggedal

28

GLOBAL GOALS 1.

Geen armoede We proberen armoede te voorkomen. We helpen mensen met een laag inkomen. We helpen mensen die in de schuldsanering komen. 2. Geen honger We faciliteren de voedselbank. 8. Eerlijk werk en economische groei We stimuleren de werkgelegenheid. We organiseren de sociale werkvoorziening lokaal. We faciliteren de ondernemers door via korte lijnen de Rijksmiddelen die in het kader van de bestrijding van Covid-19 beschikbaar worden gesteld zo snel mogelijk toe te kennen. 9. Industrie, innovatie en infrastructuur We doen volwaardig mee aan de Regiodeal Twente. We onderschrijven de noodzaak voor sociaal economisch structuurversterking van Twente en geven hier invulling aan door te kiezen voor een nieuwe organisatiestructuur: de Twenteboard. 10. Ongelijkheid verminderen We gaan voor een inclusieve samenleving. 11. Duurzame steden en gemeenschappen We werken aan een duurzame samenleving. 12. Verantwoorde consumptie en productie We faciliteren de voedselbank. We organiseren de sociale werkvoorziening lokaal, o.a. door de oprichting van de Stichting Noest.

Wat we wilden bereiken

Speerpunten

Realisatie

1.01

Actief acquisitie plegen voor bedrijventerrein 't Lochter III.

1.02

We vervolgen de inzet in het kader van het Masterplan centrum Nijverdal.

1.03

Het door de provincie gesubsidieerde project Stadsbeweging wordt verder uitgerold.

1.04

Jaarlijks monitoren we de leegstand.

1.05

Samen met ondernemers en vastgoedeigenaren stellen we een actieplan op om de leegstand in het centrum te verminderen. Uitvoering geven aan tenderboard.

1.06 1.07

1.08

Door inzet van de accountmanager Economische Zaken wordt het netwerk verbreed om beter inzicht te hebben in de ondernemers binnen onze gemeente en wat deze ondernemers te bieden hebben. Opstellen van een actieplan voor de agrarische sector.

1.09

Faciliteren van initiatieven voor hotelaccommodaties in Nijverdal.

1.10

Vastleggen van ons lokale beleid schulddienstverlening.

1.11

Voor ieder die ongewenst thuiszit, komt er een persoonlijk plan voor begeleiding naar werk of participatie. Intensiveren van de begeleiding van statushouders, in nauwe samenwerking met vluchtelingenwerk, het ROC en het Talentenportaal.

1.12

29

C F C F F C C D D F F C

Wat we ondernamen Retail In de retail sector heeft een aantal branches, zoals levensmiddelenzaken en huis & tuin, een goed jaar achter de rug. Voor met name de kleding, schoen & sport branche en horeca was 2020 een moeilijk jaar, uitgezonderd de zomermaanden. Om de lokale economie te ondersteunen is op initiatief van de lokale ondernemers en de centrumpromotor het platform Online naar Nijverdal opgezet. Daarnaast hebben zij de Giftbox geïntroduceerd. Het doel van deze initiatieven: ondersteun de lokale helden, koop lokaal. De gemeente heeft er voor gezorgd dat beide initiatieven in aanmerking kwamen voor de crisisarrangementen van Provincie Overijssel. Daarnaast heeft zij een leegstaand pand beschikbaar gesteld voor de logistiek. Ook het bieden van financiële ondersteuning (Tozo), het niet innen van reclamebelasting en het soepeler omgaan met beleidsregels, zoals tijdelijke verruiming van winkeltijden en verruiming van terrasruimte, zijn ingezet om de getroffen retailers waar mogelijk te ondersteunen.. Vervolg Masterplan: Stadsbeweging Om te komen tot een compact kwalitatief centrum, het vervolg Masterplan, heeft de Provincie subsidie beschikbaar. Dit jaar is aan een aantal projecten uitvoering gegeven. Zo is ter verbetering van vastgoed en openbare ruimte o.a.

de verordening ‘subsidie verbetering winkelaanzicht centrumgebied Nijverdal’ door de Gemeenteraad vastgesteld en is een aantal aanvragen inmiddels ingediend en toegekend. Daarnaast is in co-creatie een concept schetsontwerp voor de Willem-Alexanderstraat gemaakt. Ook op het gebied van marketing en professionalisering ondernemerschap zijn diverse projecten uitgevoerd. Door de coronacrisis heeft het ‘vervolg Masterplan’ vertraging opgelopen. De subsidietermijn is hierdoor verlengd. Warenmarkt Door de coronamaatregelen mocht de non-food afdeling van de zaterdagse warenmarkt in het tweede kwartaal en deels in het vierde kwartaal van 2020 niet op de markt staan. De food afdeling mocht, verder uiteengezet en verspreid over de twee pleinen, wel op de markt staan. In de periode dat alle kramen weer mochten staan, stonden de kramen verder uiteen en uiteraard nam iedere marktondernemer maatregelen om besmettingen te voorkomen. De marktondernemers zijn voor de periode dat zij niet konden staan en de onrust door de vele verplaatsingen gecompenseerd. Ondanks de coronamaatregelen en de gevolgen van de economische teruggang van de laatste jaren is de Nijverdalse zaterdagmarkt op niveau gebleven. Wel wordt het steeds lastiger om een evenwichtige bezetting te behouden. De markt functioneert goed in de huidige opstelling op het Marktplein en de Willem Alexanderstraat.

Nationaal Park Sallandse Heuvelrug Afgelopen jaren is een gezamenlijk route uitgezet om het huidige Nationaal Park uit te bouwen tot een Nationaal Park van topklasse. In 2020 is de integrale aanpak van deze route in het ‘Ambitieplan Nationaal Park Sallandse Heuvelrug en Twents Reggedal’ verwoord. Het huidige Nationaal Park De Sallandse Heuvelrug is hierbij als het ware het ‘vertrekpunt’ voor de transitie naar het Nationaal Park De Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal. De insteek daarbij is om de gemeenschappelijke identiteit van het grotere gebied naar voren te brengen en te onderstrepen. Naast het verhogen van de ruimtelijke kwaliteit wordt ook ingezet op het versterken van de verbondenheid van de inwoners en ondernemers met het gebied. Het Ambitieplan wordt gedragen door zestien partners, waaronder zes gemeenten. Ministerie van LNV en Provincie Overijssel hebben subsidies beschikbaar gesteld om de ambities te kunnen verwezenlijken. Economisch vestigingsklimaat en acquisitie Ondanks dat veel door corona tot stilstand kwam, is er op ‘t Lochter III totaal 1,3 hectare verkocht. Er zijn daarnaast diverse opties verstrekt met een totale oppervlakte van ruim 3 hectare. Het lijkt dat veel hiervan in daadwerkelijke koop zal worden omgezet. Dit roept tevens de vraag op waar bedrijven zich in de toekomst kunnen vestigen.

Naast de verkoop van bedrijfskavels is er in 2020 ook een verkoop en grondruil doorgevoerd waarmee de ecologische zone naast het bedrijventerrein als verbindingszone voor het in de N35 te realiseren ecoduct gebruikt kan gaan worden. Landschap Overijssel gaat het terrein beheren, maar in het kader van de N35 zal het Rijk de inrichting van het terrein voor haar rekening nemen.

30

Helaas hebben we het afgelopen jaar minder fysieke bedrijfsbezoeken kunnen afleggen, vanwege alle beperkende maatregelen. Wel stonden we via de digitale kanalen met de ondernemers in onze gemeente in contact. Een proactieve houding, snel en adequaat handelen door de accountmanagers wordt door hen gewaardeerd. Dit bleek ook uit de ondernemersenquête, die we in het najaar van 2020 in onze gemeente gehouden hebben. In de tenderboard beoordelen we of we de diensten en producten die lokale ondernemers aanbieden ook goed in beeld hebben, zodat lokale ondernemers waar mogelijk een kans krijgen mee te doen met aanbestedingen van de gemeente. We maken onze aanbestedingen onder andere bekend via onze aanbestedingskalender. Vrijetijdseconomie Met de start van de lockdown in het voorjaar 2020, brak voor bepaalde sectoren in de vrijetijdseconomie een zware tijd aan, met name voor groepsactiviteiten, groepenvervoer, (dag)recreatie, horeca en evenementen. Door de coronamaatregelen moesten bepaalde ondernemers bijna het hele jaar hun onderneming verplicht sluiten. De recreatiesector is veelal seizoensgebonden. Een groot deel van de jaaromzet wordt van het voorjaar tot aan de herfst behaald. Door de lockdown in het voorjaar viel deze omzet voor veel ondernemers geheel of voor een belangrijk deel weg. Daarnaast kon aan veel ondernemers nog geen perspectief geboden worden.

Vanuit Economische Zaken (EZ) hebben de accountmanagers gefungeerd als aanspreekpunt voor alle vragen die bij deze ondernemers leven. De accountmanagers informeerden de ondernemers over de interpretatie van de landelijke maatregelen en de financiële compensatieregelingen van de landelijk overheid en die van de gemeente Hellendoorn. Op het gebied van het innen van belastingen hebben we aan veel ondernemers financieel maatwerk kunnen leveren. Ondanks een totale lockdown bij de start van de coronapandemie heeft de mooie zomer ervoor gezorgd dat met name campings en vakantieparken toch nog een goed seizoen hebben gehad. Het aantal overnachtingen is ongeveer gelijk gebleven. Ook heeft de Rijksoverheid gemeenten (deels) financieel gecompenseerd. Bij de groepsaccommodaties is sprake van een verloren jaar. Ondanks de zware tijd is in samenwerking met verschillende partijen onder andere de Reggedal MTB-Route in Nijverdal verder verbeterd (Hellendoornsebergweg en Kalvenhaar) en zijn natuurversterkende maatregelen getroffen. Nabij de diepe zandkuil in Hellendoorn zijn nieuwe bankjes aangebracht. Ook is een nieuw startpunt voor wandel-, fiets-, mtb- en paardrijroutes aangelegd bij landgoed De Uitkijk in Hellendoorn door Routenetwerken Twente en is het Planetenpad weer up-to-date.

Toekomstbestendigheid en verduurzamen agrarische sector In het collegeprogramma is opgenomen dat er een actieplan voor de agrarische sector zal worden opgesteld. Er spelen veel ontwikkelingen in deze sector bijvoorbeeld op het gebied van emissie (denk aan stikstof), circulariteit, de energietransitie en verduurzaming. Wij willen met het actieplan de de sector beter faciliteren. Om de beschikbare capaciteit zo gericht mogelijk te kunnen inzetten, is een onderzoek verricht naar de agrarische sector door Stimuland. Dit onderzoek is uitgevoerd in de periode van oktober tot december 2020 en omvatte een digitale enquête onder alle agrarische ondernemers in de gemeente. Daarnaast zijn er gesprekken gevoerd met agrariërs in de gemeente en met erfbetreders; dit zijn mensen waarmee agrariërs veel samenwerken. Er is ook gesproken met belangenbehartigers (LTO-Salland en LTO-West Twente), erfcoaches, een accountant, een voerleverancier en een veearts. Bedrijf en bedrijfsvoering De belangrijkste drijfveren van de agrariërs in de gemeente Hellendoorn zijn het buiten werken met dieren, de vrijheid en het ondernemerschap. De meeste agrarisch ondernemers in Hellendoorn zijn melkveehouders en ze zetten hun producten veelal af via een verkoopcollectief.

Toekomst van het bedrijf De meeste agrarisch ondernemers in de gemeente Hellendoorn maken zich zorgen over hun toekomstige situatie als gevolg van tegenstrijdige regelgeving, de stikstofcrisis en de Natura 2000 regelgeving. Hiernaast maken veel agrariërs zich zorgen over ruimteclaims door andere partijen. Ook zijn er veel zorgen over natuurontwikkeling & agrarisch natuurbeheer en zijn er relatief veel zorgen over de beschikbaarheid van grond. Tot slot maken de agrarisch ondernemers zich veel zorgen over de rol van de (landelijke) politiek in de landbouwsector. De meeste agrarisch ondernemers verwachten dat ze weinig gaan veranderen in de komende tijd.

31

De meeste agrariërs in Hellendoorn geven aan dat ze behoefte hebben aan structureel kapitaal om toekomstbestendig te blijven. Hiernaast wensen ze duidelijke regelgeving vanuit de overheid. Wetgeving en hulp De meeste agrariërs zijn vrij negatief over overheidsinstellingen in het algemeen, met name de landelijke. Over de gemeente Hellendoorn zijn ze gematigd positief. De agrarisch ondernemers in Hellendoorn geven aan dat de gemeente meegaand is. Ook over de waterschappen en de Omgevingsdienst zijn de agrariërs over het algemeen eerder positief dan negatief. De meeste agrarisch ondernemers in de gemeente Hellendoorn winnen advies in bij hun accountant, voerleverancier of collega-ondernemer. De agrariërs in Hellendoorn zijn tevreden over het advies dat ze ontvangen. De meeste agrarisch ondernemers in Hellendoorn kennen of hebben gehoord van het ambitieplan Sallandse Heuvelrug en Twents Reggedal en zijn daar overwegend (zeer) negatief over. Ze zijn bezorgd dat het ambitieplan ten koste gaat van landbouwgrond. Mening kans of bedreiging De agrarisch ondernemers in Hellendoorn vinden zonne-energie op daken de grootste kans voor de toekomst. Hiernaast vormen ook windenergie en kringlooplandbouw grote kansen volgens de agrarisch ondernemers in Hellendoorn. Zonnevelden ervaren ze als de grootste bedreiging.

Ook andere functies van landbouwgrond en de waterbeschikbaarheid worden gezien als grote bedreigingen. Tot slot zien ze de huidige politieke situatie en de stijgende kosten als bedreigingen. Uit de gesprekken met stakeholders (adviseurs en belangenorganisaties) komt een overeenkomstig beeld. Het ondernemerschap en de veerkracht van agrarisch ondernemers in Hellendoorn worden als sterke punten genoemd. Ook is de onderlinge cohesie goed in Hellendoorn. Er is recent een beleidsmedewerker voor agrarische zaken aangesteld die contactpersoon wordt voor de agrarische sector . Ook gaat de beleidsmedewerker de resultaten van het onderzoek vertalen in een concreet actieplan. Uitkeringen Ondanks de coronacrisis is het aantal uitkeringen over 2020 binnen de raming gebleven; in totaal gemiddeld 481 uitkeringen in 2020. Op 31 december 2020 waren er 7 meer uitkeringen dan op 1 januari 2020. Financieel gezien is het daardoor voor het eerst sinds jaren dat de rijksbijdrage toereikend is voor het betalen van de uitkeringslasten. Het is niet te verwachten dat dit structureel het geval zal zijn, omdat de rijksbijdrage incidenteel fors hoger was in verband met corona, terwijl we in het werkelijke aantal uitkeringen maar een beperkte stijging hebben gezien. Tozo Het uitbreken van de coronapandemie heeft geleid tot een pakket noodmaatregelen van de Rijksoverheid.

Eén van deze maatregelen is de Tijdelijke ondersteuning zelfstandige ondernemers (Tozo). Op basis van de Tozo kunnen zelfstandigen een beroep doen op twee voorzieningen: een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en een lening voor bedrijfskapitaal. Deze regeling wordt door de gemeente Hellendoorn sinds maart 2020 geheel lokaal in eigen beheer uitgevoerd. In een kort tijdsbestek is een werkproces ingeregeld zodat aanvragen van ondernemers gemiddeld binnen twee weken worden afgehandeld. De Tozo-regeling is met gewijzigde voorwaarden, al een aantal keren verlengd tot en met juni 2021. In 2020 zijn in totaal 539 Tozo-aanvragen ingediend (incl. 27 aanvragen voor een bedrijfskapitaal). De uitvoering van deze regeling verloopt budgettair neutraal vanwege de afzonderlijke financiering door het Rijk. Re-integratiebeleid Over de uitvoering van het re-integratiebeleid in 2020 is gerapporteerd met het jaarlijkse ‘Uitvoeringsprogramma re-integratie en participatie 2020’. Conform afspraken is in 2020 extra aandacht besteed inwoners met een uitkering Participatiewet door een zogenoemde klantdiagnose op te stellen. De stand van zaken per eind januari 2021 is dat er 341 inwoners met een persoonlijke diagnose en plan van aanpak in Competensys staan. Tijdens een themabijeenkomst voor de raad is toegelicht dat ongeveer 40% kans op werk heeft (deels met ondersteuning).

Daarnaast heeft een grote groep inwoners dusdanige lichamelijke of psychische klachten, dat deze een verstrekkende belemmerende werking hebben op hun arbeidsmarktpositie. Desondanks is naar voren gekomen dat binnen het bestand nog altijd het nodige aan uitstroompotentieel aanwezig is. Zo behoren 86 inwoners (25,2%) tot de groep waarvan de

32

verwachting is dat zij binnen één jaar klaar zijn voor de arbeidsmarkt. Ondanks deze factoren en ondanks de coronacrisis, zijn in 2020 goede resultaten bereikt met het plaatsen van werkzoekenden bij diverse lokale werkgevers. Daarbij vonden zij betaald werk, met uitstroom uit de uitkering als gevolg. Veel bemiddelingen zijn gerealiseerd in samenwerking met het Twente-portaal en de regionale arbeidsmarktcoaches, gebruikmakend van de hiervoor in 2019 ingevoerde incentive-regeling. Het totaal aantal loonkostensubsidies is in 2020 licht gestegen, evenals het aantal plaatsingen in nieuw beschut werk. Voor de arbeidsactivering is in 2020 vooral samengewerkt met React en Soweco. Zoals aangegeven in het uitvoeringsprogramma 2020 is het speciale activeringsproject van Soweco per 1-1-2021 afgebouwd. Daar waar nodig worden maatwerkafspraken met deelnemers gemaakt voor voortzetting van hun activeringstraject. Twentse Belofte Samen met de gemeente Wierden, Twenterand en Rijssen-Holten hebben we onderzoek gedaan naar de doelgroep jongeren tot 27 jaar zonder startkwalificatie. Er is specifiek gekeken naar de jongeren die bij ons nog niet in beeld waren via een Participatiewet-uitkering. Er is regionaal een jongerenwerker aangesteld om met de doelgroep in contact te komen en te kijken of hulp vanuit de gemeente wenselijk of noodzakelijk is.

De resultaten hiervan zijn bekend gemaakt en gedeeld met het college. Armoedebestrijding: declaratiefonds, kindpakket en duurzame gebruiksgoederen Vanuit de participatiewet bieden wij met (bijzondere) bijstand, minimaregelingen en eventueel schulddienstverlening een sociaal vangnet voor inwoners. In januari 2020 hebben we een brief verstuurd naar inwoners die al eerder een beroep hebben gedaan op (bijzondere) bijstand en/of minimaregelingen. Met deze brief informeren we deze groep over de mogelijkheden en wijzigingen in de gemeentelijke regelgeving In 2020 hebben 506 inwoners een beroep gedaan op het declaratiefonds. Dat zijn 72 aanvragen minder dan in 2019. We hebben geen eenduidige verklaring voor deze daling in het aantal aanvragen in 2020. Mogelijk is deze daling mede het gevolg van de coronamaatregelen. Het beroep op de individuele inkomenstoeslag en de individuele studietoeslag ligt op een gelijk niveau als voorgaande jaren. Het Hulpfonds Hellendoorn heeft ook in 2020 uitvoering gegeven aan het Kindpakket en de regeling duurzame gebruiksgoederen. Het Kindpakket is de enige regeling die open staat voor inwoners met en inkomen tot 120% van de bijstandsnorm. Het aantal gebruikers van het Kindpakket is in 2020 lager gebleken dan verwacht. Er waren149 aanvragen in 2020 en in 2019 waren er nog 168 aanvragen. Hierdoor vloeiteen deel van de subsidie terug naar de gemeente.

De ervaringen van het Hulpfonds hebben geleid tot beperkte bijstellingen van de regelingen Kindpakket en duurzame gebruiksgoederen in 2020. Individuele bijzondere bijstand Inwoners met een laag inkomen met noodzakelijke kosten hebben ook in 2020 een aanvraag voor bijzondere bijstand kunnen doen. In 2019 is gestart met het heroverwegen van de beleidsregels individuele bijzondere bijstand. De nieuwe beleidsregels bijzondere bijstand zijn in het eerste kwartaal van 2020 door het college vastgesteld en zijn in het tweede kwartaal van 2020 in werking getreden. Met deze nieuwe beleidsregels is de werkwijze geüniformeerd en is buitenwettelijk begunstigend beleid geschrapt. Het aantal aanvragen voor bijzondere bijstand ligt met 268 aanvragen in 2020 flink lager dan de 392 aanvragen in 2019. De verklaring voor deze daling kan liggen in het feit dat inwoners in de eerste helft van 2020 terughoudend zijn geweest in het doen van aanvragen vanwege de coronapandemie. Daarnaast wordt de daling mogelijk mede veroorzaakt door de versobering van de beleidsregels over bijzondere bijstand en het toepassen van een meer uniforme werkwijze. In 2021 zal het nieuwe beleid inhoudelijk worden geëvalueerd. Collectieve zorgverzekering In 2019 is besloten om de doelgroep voor de collectieve zorgverzekering in 2020 te beperken van 130% naar 120% van de bijstandsnorm.

De hiermee beoogde bezuiniging is in 2020 volledig gerealiseerd. Op grond van de besluitvorming in 2019 geldt vanaf 2021 een aanvullende ombuigingstaakstelling voor de verdere versobering van deze regeling. In 2020 heeft het college besloten om de aanvullende gemeentelijke bijdrage voor pakket GarantVerzorgd 3 van Menzis te verlagen met € 7,50 per betalende verzekerde per maand. Dit betekent dat de verzekerde € 7,50 per maand meer gaat betalen voor dezelfde verzekering. Door de aanvullende gemeentelijke bijdrage te verlagen is het

33

eigen risico nog steeds meeverzekerd in GarantVerzorgd 3, maar wordt de premie voor deze herverzekering niet meer voor 100% door de gemeente betaald. De inkomensgrens is ongewijzigd gebleven en er heeft geen wijziging plaatsgevonden in de aanvullende pakketten. Hierdoor is de Gemeentepolis voor de doelgroep beschikbaar gebleven met een ruime dekking, waarbij er geen afbreuk is gedaan aan de vergoedingen. Schulddienstverlening en Voorzieningenwijzer Diverse inwoners hebben zich in 2020 gemeld bij Stichting Boom of Stadsbank Oost Nederland voor ondersteuning bij schulden . Hierdoor kan worden voorkomen dat inwoners in grotere financiële problemen raken, dan wel met malafide bewindvoerders in aanraking komen. Naast de reguliere dienstverlening is ingezet op praktische interventies zoals vroegsignalering en de pilot voorzieningenwijzer. De behoefte van samenwerkingspartners en inwoners is in kaart gebracht. Vroegsignalering schulden Met woningbouwcorporaties en energiebedrijven zijn afspraken gemaakt, waardoor eerder ingespeeld kan worden op signalen van betalingsachterstanden. In april 2020 is de gemeente Hellendoorn gestart met de vroegsignalering van schulden. Maandelijks leveren de crediteuren de achterstanden aan in een beveiligd matchingsysteem.

We nemen dan contact op met deze inwoners die een betalingsachterstand hebbenen bieden we hulp bij bij het oplossen van deze betalingsproblemen. We werken hierbij samen met de maatschappelijk werkers van Avedan. Na het in kaart brengen van de schulden en problemen neemt de reguliere (schuld)hulpverlening het over. Op deze manier zijn in 2020 77 mensen met betalingsachterstanden ondersteund door Avedan. De coronapandemie heeft de uitvoering wel bemoeilijkt, omdat huisbezoeken veelal niet mogelijk waren. Hierbij is gezocht naar alternatieve manieren om deze mensen toch te kunnen helpen. Voorzieningenwijzer De pilot voor uitvoering van de Voorzieningenwijzer is eind 2020 gestart met het scholen van vrijwilligers in het voorliggend veld. Inburgering en begeleiding statushouders De taakstelling op het gebied van het huisvesten van statushouders bedroeg in 2020 42 personen. Hiervan hebben we er 38 daadwerkelijk kunnen realiseren en starten we 2021 met een restant van 4 te huisvesten statushouders. In 2020 is de pilot ‘technische taalklas’ verlengd. Hierbij krijgen statushouders extra taallessen in praktische taal toepasbaar op de werkvloer. Deze taallessen worden verzorgd door een docent van het ROC. De taalklas is een goed voorbeeld van een duaal traject, waarbij taal en werk hand-in-hand gaan.

Verder zijn we in 2020 gestart met de voorbereidingen op de nieuwe Wet inburgering die ingaat op 1 januari 2022. In deze voorbereidingen wordt intensief samengewerkt met de andere Twentse gemeenten (aanbesteding onderwijsroute), met ons lokale Vluchtelingenwerk, re-integratiebedrijven (de zelfstandigheidsroute) en met lokale ondernemers. Sociale werkvoorziening In juni 2020 hebben de gemeenteraden van Almelo, Hellendoorn, Rijssen-Holten, Tubbergen, Twenterand en Wierden besloten om in te stemmen met de opheffing van de GR Soweco, en de GR en de uitvoeringsorganisatie Soweco NV te liquideren. De gemeenten brengen de uitvoering van de Wsw onder lokale verantwoordelijkheid, als onderdeel van de uitvoering van taken in het sociaal domein. De SW-medewerkers zijn op 1 januari 2021 in dienst gekomen bij de betrokken gemeenten. Daardoor heeft elke gemeente directe sturing op de uitvoering en de middeleninzet van de Wsw. Om de nieuwe uitvoering te realiseren is de afbouw en de liquidatie van de Soweco-groep noodzakelijk. In het najaar van 2020 is het liquidatieplan hiervoor voorbereid. Voor de lokale uitvoering van de Wsw in de gemeente Hellendoorn heeft het college in juni en november 2020 het bedrijfsplan voor de lokale uitvoering vastgesteld.

Als vervolg daarop heeft de gemeenteraad op 15 december 2020 ingestemd met de oprichting van de stichting Noest voor de uitvoering van het beschut werken in Nijverdal. Sinds 1 januari 2020 heeft de gemeente Hellendoorn 131 SW-medewerkers aangesteld in gemeentelijke dienst. Vanwege hun specifieke CAO hebben wij voor de P&O-taken ondersteuning ingekocht bij de Stichting Larcom. De uitvoering van het groenonderhoud is per 1 januari 2021 door de gemeente Hellendoorn overgenomen van

34

Soweco. Ook de verantwoordelijkheid voor detachering van SW-medewerkers ligt sinds 1-1-2021 bij de gemeente. Over het beschut werken in Nijverdal is besloten dat Soweco NV de exploitatie blijft verzorgen totdat de stichting Noest operationeel is. De geplande datum hiervoor is opgeschoven naar 1 april 2021.

Realisatie baten en lasten bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2020

Verschil

Rekening 2019

Saldo van baten en lasten Lasten Agrarische zaken Algemene baten en lasten Bijzondere bijstandsverlening Economische aangelegenheden Fraudebestrijding Markten Recreatie en Toerisme Schuldhulpverlening Sociale werkvoorziening Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Subsidies Toeristenbelasting Begeleiding en huisvesting statushouders Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Participatie en reïntegratie Totaal Lasten

-2 - 1.439 - 395 - 53 - 46 - 390 - 303 - 4.128 - 7.160 -0 - 42 - 200 - 173 - 959 - 15.290

- 52 - 1.478 - 436 - 53 - 45 - 641 - 244 - 4.572 - 9.274 -0 - 43 - 184 - 184 - 982 - 18.190

- 19 - 1.270 - 418 - 48 - 38 - 611 - 243 - 4.348 - 9.441 - 38 - 155 - 193 - 927 - 17.748

33 V 208 V 18 V 5V 7V 30 V 1V 224 V - 166 N 0V 6V 29 V -8N 55 V 442 V

-3 -7 - 1.540 - 407 - 42 - 42 - 578 - 227 - 4.279 - 7.173 - 34 - 165 - 199 - 1.010 - 15.707

Baten Bijzondere bijstandsverlening Economische aangelegenheden Fraudebestrijding Markten Recreatie en Toerisme Schuldhulpverlening Sociale werkvoorziening Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Toeristenbelasting Begeleiding en huisvesting statushouders Participatie en reïntegratie Totaal Baten

41 45 34 50 32 6.100 447 24 6.772

41 59 23 314 32 8.705 338 0 43 9.555

38 57 22 248 34 8.893 450 1 55 9.796

-3N -2N -1N - 66 N 2V 187 V 112 V 0V 12 V 242 V

71 85 0 29 222 1 33 6.253 488 3 37 7.224

Saldo van baten en lasten

- 8.518

- 8.635

- 7.951

684 V

- 8.483

Mutatie reserves Toevoegingen

-

-

- 193

- 193 N

-

Onttrekkingen

-

-

-

-

122

Mutatie reserves

-

-

- 193

- 193 N

122

- 8.518

- 8.635

- 8.145

491 V

- 8.361

01 Werk, Economie en Inkomen

Resultaat

35

Belangrijkste afwijkingen bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Voordelen Agrarische zaken en strat. Gebiedsontwikkeling Bijzondere bijstandsverlening Subsidie stichting Promotie Nijverdal (SPN) Sociale werkvoorziening Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Toeristenbelasting Begeleiding en huisvesting statushouders Participatie en re-integratie Totaal voordelen

33 V 205 V 28 V 224 V 21 V 112 V 29 V 67 V 719 V

Nadelen Vermakellijkhedenretributie avonturenpark Toevoeging reserve bijzondere bijstand Totaal nadelen

- 25 N - 193 N - 218 N

Overige afwijkingen

- 10 N

Totaal afwijkingen

491 V

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten van de jaarrekening worden de verschillen nader gespecificeerd en toegelicht.

36

Programma 2: Jeugd en Wmo Bestuurlijk verantwoordelijk voor dit programma: ■ Wethouder mevr. J.H. Van den Dolder-Soeten (Jeugd en publieke gezondheid) ■ Wethouder dhr. J.J. Beintema (Wmo)

Inleiding In 2020 beoogden wij het opgestelde jaarplan van team sociaal domein uit te voeren, gericht op het optimaliseren van dienstverlening aan inwoners, het waarborgen van de kwaliteit van geleverde zorg en het beheersen van zorg en uitvoeringskosten. Ook in 2020 stond centraal dat wij prioriteit gaven aan gezond en veilig opgroeien, het ontwikkelen van talent en dat een ieder meedoet naar vermogen. Sinds maart 2020 hebben de coronamaatregelen een grote impact op onze doelgroepen en op de dienstverlening aan onze inwoners. De uitwerking daarvan is financieel ook zichtbaar in de (dis)continuïteit van geleverde zorg. Wij droegen het afgelopen jaar bij aan het opstellen van regionaal beleid om zorg aan inwoners te borgen tijdens de coronacrisis. Het sociaal domein stond bij de start van 2020 voor een forse ombuigingsopgave. In de begroting 2020 was een bedrag opgenomen van ruim € 3 miljoen voor jeugdhulp, Wmo en participatie. Met inbegrip van het effect van de indexatie de taakstellende inzet van de praktijkondersteuners voor huisartsen (POH’ers) en de extra inzet van personeel was de totale taakstelling circa € 4 miljoen. De jaarrekening 2020 toont dat we in het sociaal domein binnen de verschillende budgetten zijn gebleven. Van de totale taakstelling realiseren we circa € 600.000,-- niet.

Hoewel het realiseren van de ombuigingen een belangrijke opgave is, is onze focus bovenal gericht geweest op het bieden van zorg en ondersteuning aan inwoners. Juist in dit uitzonderlijke jaar met de coronapandemie.

Kaderstellende nota’s ■ Kadernota Jeugdhulp 2015-2019 (2020) ■ Kadernota Wmo 2015-2019 (2020) ■ Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Hellendoorn 2019 (2020) ■ Visie wonen en zorg 2020 (2020) ■ “Meer samenleven” met beleidsagenda gemeente Hellendoorn (2011) ■ Algemene Subsidieverordening samenleving gemeente Hellendoorn 2011 (2011) ■ Nadere regels accommodatiebeleid gemeente Hellendoorn 2014 (2014) ■ Buurt aan Zet! (2016) ■ Vrijwillige inzet: Samen Sterk (2017) ■ Kadernota Publieke Gezondheid 2018 t/m 2021, ‘’Gezonder door preventie’’ (2017) )

GLOBAL GOALS Dit programma draagt bij aan de onderstaande Global Goals: 1. Geen armoede 3. Goede gezondheid en welzijn 4. Kwaliteitsonderwijs 8. Eerlijk werk en economische groei 10. Ongelijkheid verminderen

37

Wat we wilden bereiken Speerpunten

Realisatie

2.01

We gaan nog meer denken in eigen kracht en verantwoordelijkheid.

2.02

Waar noodzakelijk worden jeugdzorgtrajecten ingezet, Wmo voorzieningen toegekend.

2.03

We verminderen de bureaucratie voor de zorgverlener, de cliënt en het sociaal team.

2.04

We maken onze dienstverlening efficiënter en effectiever.

2.05

We streven ernaar dat inwoners meer gebruik maken van eigen kracht en hun eigen netwerk.

2.06

We focussen door onze processen te optimaliseren.

2.07

We realiseren zo veel mogelijk ononderbroken overgangen tussen jeugdzorgtrajecten en trajecten voor volwassenen. We stellen samen met het maatschappelijk middenveld een actieplan op om laaggeletterdheid tegen te gaan.

2.08

C C C C C F F F

Wat we ondernamen Algemene voorzieningen, publieke gezondheid en preventie Infectiebestrijding is een belangrijk aandachtsgebied binnen publieke gezondheid. Sinds de uitbraak van coronabegin 2020, is gedurende de rest van het jaar veel tijd en aandacht besteed aan de bestrijding van corona. Deelname aan interne en externe overleggen en het uitwerken van beleid en advies om deze crisis aan te pakken, hebben ertoe geleid dat bij zowel de gemeente als de GGD Twente er in verhouding minder tijd is geweest voor andere plannen. Desondanks is toch een reeks acties in het kader van het Uitvoeringsprogramma Publieke Gezondheid ‘Gezonder door preventie’ uitgevoerd. Daarbij valt te denken aan acties in het kader van preventie en het bevorderen van een goede gezondheid, zoals aandacht voor bewegen en hulp bij het stoppen met roken. Op het vlak van preventie van geestelijke gezondheidsproblematiek zijn cursussen aangeboden, zoals ‘Billy Boem’, ‘Plezier op School’ voor onze jeugd en ‘Betrokken Omgeving’ voor mantelzorgers. Er is door de GGD Twente onderzoek gedaan naar gezondheid van de jeugd. Deze uitkomsten zijn in 2020 gedeeld en te vinden in de ‘Gezondheidsmonitor Jeugd’ en geven een helder beeld van de gezondheid, leefstijl en het welzijn van jongeren in onze gemeente.

In 2020 is extra aandacht besteed aan integraal werken, voor een optimale aansluiting op andere aandachtsgebieden waar gezondheid ook een belangrijk aspect vormt. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan de bestrijding van de eikenprocessierups, de invloed van 5G-masten op gezondheid, het bevorderen van een gezonde leefomgeving en preventie van legionellabesmettingen. Inclusieve samenleving Door het subsidiëren van activiteiten die gericht zijn op maatschappelijke participatie, ontmoeting en voorkomen van eenzaamheid, zorgen wij er voor dat iedereen de mogelijkheid heeft om mee te kunnen doen, dat iedereen er bij hoort. In 2020 hadden we een extra inspanning willen leveren als het gaat om het thema ‘laaggeletterdheid’. Door de coronacrisis kon hier echter niet of nauwelijks aandacht aan worden besteed. Dit is doorgeschoven naar 2021. In 2020 hebben wij wel afspraken gemaakt met de stichting ‘Iedereen Inclusief’ over de inzet van deze stichting om meer begrip en respect te vragen voor mensen met een lichamelijke en/of een psychische beperking. Dorpshuizen en wijkaccommodaties De dorpshuizen waren vanwege de pandemie in 2020 grotendeels gesloten, terwijl de vaste kosten doorliepen. Van de kant van de gemeente is de gebruiksvergoeding die zij aan ons betalen, stopgezet en later kwijtgescholden voor de periode maart-december 2020.

De beheerders van de dorpshuizen zijn allen individueel benaderd door De Welle, die vinger aan de pols hield. Datzelfde geldt voor de wijkverenigingen met een eigen gebouw.

38

Deze wijkverenigingen hebben eind 2020 een financiële bijdrage ontvangen van € 1.000,- bedoeld als ‘hart onder de riem’.

Abonnementstarief, huishoudelijke ondersteuning, beschermd wonen en vervoer Huishoudelijke ondersteuning. In 2020 maakten 1.218 inwoners gebruik van huishoudelijke ondersteuning, een stijging van 7% ten opzichte van 2019. De stijging ligt echter onder het landelijk gemiddelde. Het CBS meldde een stijging van 15% in het eerste half jaar van 2020 ten opzichte van dezelfde periode in 2019. Vergrijzing, het abonnementstarief (een vaste bijdrage van € 19,- per huishouden ongeacht gebruik en inkomen/ vermogen) en relatief veel huishoudens met complexe problematiek zijn de belangrijkste factoren voor de stijging. Misschien zou de toename van het aantal inwoners dat gebruik maakt van huishoudelijke ondersteuning groter zijn geweest zonder het coronavirus. In het voorjaar hebben veel inwoners de hulp tijdelijk afgezegd uit angst voor besmetting. Over het jaar gezien bleef het aantal inwoners dat gebruik maakt van huishoudelijke ondersteuning tot en met mei 2020 stabiel. Vanaf de zomer is een lichte stijging en in december een sterkere stijging zichtbaar. In deze cijfers is het verloop van de coronacrisis terug te zien. Tijdens de lockdowns kwamen er minder meldingen en aanvragen. In 2020 speelden we een actieve rol in de regionale tariefonderhandelingen voor de contractverlenging voor de huishoudelijke ondersteuning.

Deze onderhandelingen leidden tot het best haalbare resultaat binnen de kaders van de AMvB reële tarieven Wmo. Wasverzorging In februari 2020 besloot het college tot het uitvoeren van een onderhandse aanbesteding voor een algemene voorziening wasverzorging. Deze aanbesteding leidde helaas niet tot het gewenste resultaat, omdat de marktpartijen niet inschreven op deze aanbesteding. Wel zijn er besparingen op de wasverzorging gerealiseerd: het strijken is geschrapt en door een andere werkwijze bij het indiceren is het aantal inwoners dat gebruik maakt van de wasverzorging gedaald. Aan u zijn drie scenario’s voorgelegd voor een andere organisatie van de wasverzorging. Besloten is om deze scenario’s verder te onderzoeken aan de hand van lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen alvorens nieuwe besluiten te nemen.

Totaal Huishoudelijke ondersteuning Unieke cliënten

2018 1107

aantal inwoners 2019 2020 1137 1218

peilmoment 1 januari peilmoment 1 december

944 925

939 997

HO - wasverzorging Unieke cliënten

2018 728

aantal inwoners 2019 2020 656 589

peilmoment 1 januari peilmoment 1 december

635 599

606 561

1005 1041

554 429

Begeleiding/dagbesteding Het aantal inwoners dat een indicatie heeft voor individuele begeleiding of dagbesteding is met 30 inwoners afgenomen ten opzichte van 2019. Dit zien we echter nog niet terug in een dalend indicatiebedrag en besteding, omdat deze cijfers unieke cliënten over het gehele jaar betreft. Als je kijkt naar de ijkpunten januari 2020 en december 2020,

39

zie we dat het verschil in aantal inwoners met een indicatie slechts 1 is. Wel constateren wij een verschuiving van begeleiding groep naar begeleiding individueel, als gevolg van Corona. De dagbesteding was tijdens de eerste lockdown in het voorjaar van 2020 gesloten. Voor de gederfde omzet hebben de aanbieders tot 1 juli 2020 een beroep gedaan op de daarvoor ingestelde continuïteitsbijdrage. Dit heeft ertoe geleidt dat aanbieders de omzet vergoed hebben gekregen, zoals die gold in 2019. Dit heeft het behalen van de ombuigingstaakstelling bemoeilijkt. De aanbieders hebben richtlijnen ontvangen voor het corona-proof inrichten van hun dagbestedingslocaties, zodat de locaties weer geopend konden worden. Diverse dagbestedingslocaties moesten ook later in het jaar tijdelijk dicht als gevolg van coronabesmettingen.

Begeleiding en dagbesteding Unieke cliënten

2018 616

aantal inwoners 2019 2020 590 560

peilmoment 1 januari peilmoment 1 december

476 471

470 454

450 451

Verstrekkingen Bij de Wmo-verstrekkingen is er over het geheel sprake van een dalende lijn. In 2020 kregen 226 inwoners een vervoersvoorziening. Grofweg de helft betreft een regiotaxipas. Ook ten aanzien van de overige verstrekkingen is een afname van producten zichtbaar. Een strenger toekenningsbeleid en de mogelijke impact van corona spelen hierbij een rol. In de onderstaande tabel zijn de belangrijkste vervoersvoorzieningen genoemd, evenals de woonvoorzieningen. Het gaat om cijfers van het aantal inwoners.

Verstrekkingen Vervoersvoorzieningen totaal Scootmobiel Rolstoel Driewielfiets Roerende woonvoorziening Indicatie trapliften

aantal inwoners 2019 2020 528 226 86 70 172 103 23 20 101 56 38 21

Het aantal toegekende Gehandicaptenparkeerkaarten is tevens gedaald van 184 in 2019 naar 97 in 2020. Hierbij lijkt de invloed van de coronacrisis sterker dan de legesverhoging die in het laatste kwartaal van 2020 is doorgevoerd. Na de enquête onder de gebruikers van een scootmobiel is geconcludeerd dat we aan de inrichting van een scootmobielpool vooralsnog geen prioriteit geven. Overwegingen zijn naast de geringe behoefte bij de gebruikers, dat het besparingspotentieel van een scootmobielpool relatief gering is en dat het opzetten van een dergelijke voorziening relatief veel tijd kost. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang In het najaar van 2020 stelden de 6 colleges, verbonden aan de centrumgemeente Almelo, het Regioplan Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2020 tot en met 2023 vast. In dit regioplan staat de gezamenlijke werkwijze en de volgende afspraak: de gemeenten Almelo, Hellendoorn, Rijssen-Holten, Tubbergen, Twenterand en Wierden blijven in de regio Almelo in ieder geval tot en met 2023 zowel inhoudelijk als financieel samenwerken aan beschermd wonen en maatschappelijke opvang met Almelo als centrumgemeente. Hiermee verschaffen we als gemeenten zoveel mogelijk duidelijkheid aan cliënten en zorgaanbieders en behouden we de rust zoveel mogelijk binnen veranderende regelgeving.

40

Doelgroepenvervoer In 2020 brachten we in kaart welke mogelijkheden er zijn om ons doelgroepenvervoer vorm te geven en verder invulling te geven aan de ombuigingstaakstelling. Ook binnen het doelgroepenvervoer heeft de coronacrisis gezorgd voor veel extra werkzaamheden. Zo maakten we afspraken met onze vervoerder om het doelgroepenvervoer zo veel als mogelijk en volgens de richtlijnen van het RIVM in stand te houden. Dat is gelukt. Op het gebied van doelgroepenvervoer stond in 2020 een ombuigingstaakstelling van € 100.000,--. Deze realiseerden wij door een andere werkwijze bij hetindiceren. Cliëntervaringsonderzoek In 2020 startten we voor de Wmo met een doorlopend cliëntervaringsonderzoek (CEO). Dit betekent dat aan inwoners wordt gevraagd om drie keer een vragenlijst te beantwoorden. De eerste vragenlijst wordt ingevuld in de maand na het eerste gesprek met de Wmo-consulent, de tweede ongeveer 5 maanden later en de derde ongeveer 10 maanden na het eerste gesprek met de Wmo-consulent. Deze manier van monitoring zorgt ervoor dat we de cliënttevredenheid dichter op de ervaring kunnen meten. We verwachten met deze manier van monitoring een betrouwbaarder beeld van de tevredenheid, dan wanneer de inwoner enkel een jaar na het eerste gesprek een vragenlijst invult. Daarnaast kan de gemeente door deze manier van monitoren sneller reageren en indien nodig bijsturen.

De uitkomsten van het CEO 2020 worden medio 2021 bekend. Ontwikkelingen jeugdhulp algemeen 2020 stond in het teken van Corona. Met de eerste lockdown in maart nam het aantal aanmeldingen af en tegen de zomer nam het aantal crises en escalaties toe. Na de tweede lockdown ontstond opnieuw een toename van crisissituaties, die leidde tot het oplopen van de wachtlijst. Hierop is geacteerd door het team vanaf december tijdelijk te versterken. Gelukkig werden de mogelijkheden voor huisbezoeken en face-to-face contact uitgebreid, omdat met name de groepen van LVB- ouders, pubers en gezinnen in vechtscheidingen te makkelijk uit beeld raakten. In zijn totaliteit is er in 2020 een lichte daling zichtbaar in het aantal jeugdigen in zorg. In 2019 waren er 876 unieke jeugdigen en in 2020 843 jeugdigen in zorg (-4%). Wel zijn de lopende trajecten door het aantal crises intensiever en daarmee vaak duurder. Mede doordat de wachtlijsten bij Veilig Thuis zijn verminderd, is er een toename van wachtlijsten zichtbaar bij intensieve jeugdhulp.

Jeugdhulp Unieke cliënten

2018 843

aantal inwoners 2019 2020 876 843

peilmoment 1 januari peilmoment 1 december

555 676

589 615

589 606

Processen optimaliseren In 2020 is een nieuw registratiesysteem binnen Jeugd en Wmo voorbereid en geïmplementeerd. Hierbij zijn de werkprocessen in kaart gebracht en in zo groot mogelijke mate geüniformeerd. Redenerend vanuit het perspectief van inwoners. Onderdeel van de implementatie is het werken met mobiele digitale apparaten zodat samen met inwoners tijdens het keukentafelgesprek het werkproces kan starten. Het reduceren van de administratieve last en optimaliseren van dienstverlening staan hierbij centraal. Aanscherpen inwoner gebonden uitgaven sociaal domein Vanwege de coronamaatregelen pleegden wij in 2020 inzet op de Twentse aanpak zorgcontinuïteit. Conform landelijke richtlijnen is in Twente zorgcontinuïteit aan inwoners door zorgaanbieders gegarandeerd. Team sociaal domein was echter voornemens om jeugdhulp en Wmo maatwerkvoorzieningen gecontroleerd af te schalen. Het afschalen en aanscherpen van uitgaven binnen het sociaal domein en daarmee het realiseren van de ombuiging heeft hierdoor op onderdelen vertraging opgelopen. Jeugd- en Wmo consultenten hebben zich gefocust op het onderhouden van contact met inwoners waar zij aan verbonden zijn.

De algehele conclusie is dat de problematiek van inwoners uit de gemeente Hellendoorn stabiel bleef, dat zich een enorm vrijwilligers potentieel beschikbaar stelde via stichting De Welle en stichting Evenmens en dat er in sommige gevallen een beroep is gedaan op extra ondersteuning.

41

Makelaar Sociaal Domein en Praktijk Ondersteuner Huisarts Twee interventies die in 2019 zijn gestart en in 2020 verder zijn geoperationaliseerd zijn de inzet van de makelaar sociaal domein en de inzet van twee praktijkondersteuners Jeugd (POH-Jeugd). De makelaar sociaal domein investeerde in 2020 in de samenwerking met de verschillende externe verwijzers naar jeugdhulp, waardoor de keten is versterkt. Verwijzingen die door de gecertificeerde instellingen worden gedaan, zijn nagekeken op inhoud en dubbelingen en/of stapelingen van zorg. Zo nodig is contact opgenomen met de desbetreffende gezinsvoogd of jeugdreclasseerder. Dit contact leidde ertoe dat soms minder of andere hulp is ingezet. In het vierde kwartaal leidde dit tot een besparing van € 100.000,--. Ook verwijzingen van andere externe verwijzers waarbij sprake was van hoge kosten zijn uitgelicht en nagekeken. De makelaar sociaal domein heeft structureel overleg met dezelfde functionarissen in andere Twentse gemeenten, om zo kennis en mogelijkheden met elkaar te kunnen blijven delen. De makelaar sociaal domein was op regionaal niveau betrokken bij de doorontwikkeling van het Twents Model.

Hierin wordt onder andere gekeken naar het verbeteren van de samenwerking tussen gemeenten en de gecertificeerde instellingen POH Jeugd Het effect van de coronapandemie op het werk van de POH’s jeugd in 2020 is terug te zien in een daling in het aantal aanmeldingen tijdens de eerste lockdown. De focus van de huisartsen lag op coronapatiënten en veel andere patiënten meden de huisartsenpraktijken uit angst voor corona. Het aantal aanmeldingen is, als gevolg van de pandemie en de verminderde toegankelijkheid van de huisartsen, nog steeds lager dan het eerste kwartaal van 2020. De trajecten werden intensiever en we signaleerden een verandering in de oorzaak van aanmeldingen bij de POH. We constateren na de tweede lockdown een toename van angst en spanningsklachten ten opzichte van voorgaande maanden. De POH-ers Jeugd zetten in 2020 primair in op face-to-face contact. Waar dit niet mogelijk was, is gekeken naar videobellen en/of inzet van een e-health module. Hierdoor lukte het om zoveel mogelijk jeugdigen te helpen ondanks de beperkende coronamaatregelen. Daarnaast werden ook 18+ jongeren geholpen, waarmee verder werd bijgedragen aan een ononderbroken overgang tussen jeugd en volwassenen. In het derde kwartaal kwamen de twee praktijkondersteuners Jeugd van de gemeente Hellendoorn in loondienst bij de gemeente.

Hiermee zetten we een volgende stap in de consolidatie en samenwerking in de keten.

Preventieve samenwerking sociaal domein Sociaal Plein Hellendoorn In 2020 maakten we een start met het project sociaal plein Hellendoorn. Dit project komt voort uit de in november 2019 aangenomen motie van de gemeenteraad, waarin De Welle, Evenmens en team sociaal domein wordt verzocht de inhoudelijke samenwerking voor inwoners te versterken teneinde mogelijk een financiële besparing te realiseren. In december 2019 hebben bovengenoemde organisaties de motie uitgewerkt in de ambitie om een integrale toegang in te richten voor alle Hellendoornse inwoners met vragen op het gebied van opvoeding, ondersteuning, werk en inkomen. De integrale toegang draagt de naam sociaal plein Hellendoorn. Hierin staan drie fases centraal, te weten: inrichting van een integraal sociaal plein (2020), faciliteren van ontmoeting tussen sub-teams (2021) en de inrichting van integrale toegang op wijkniveau (2022). De inrichting van het sociaal plein Hellendoorn is op onderdelen gerealiseerd in 2020 en zal in 2021 verder worden gerealiseerd. Verbinding onderwijs-zorg In 2020 startte, op initiatief van de regionale ontwikkeltafel onderwijs, een pilot ‘interprofessionele teams’ op basisschool de Peppel. Het doel hiervan is vroegsignalering en verbeteren van de verbinding onderwijszorg. Door de pandemie moest het project qua ontwikkeltempo omlaag.

Wel troffen we in 2020 voorbereidingen voor twee pilots met uitrol in 2021 en 2022: ■ inzet van schoolzorgondersteuners op basisscholen in de gemeente ■ collectief arrangeren op de Elimschool.

42

Beide pilots zijn in andere gemeenten (Hengelo, Enschede) effectief gebleken en worden inhoudelijk ondersteund door de regionale ontwikkeltafels. Daarnaast is in 2020 ingezet op het versterken en verbinden van regionale en lokale samenwerking door deelname aan ontwikkeltafels zorgintensief en de thuiszitterstafel. Samenwerking jeugd GGZ In 2020 maakten we een start met de verbinding tussen jeugdprofessionals en de jeugd GGZ. De GZ-psycholoog van Dimence jeugd GGZ sloot aan bij anonieme casuïstiekbesprekingen waarbij ook de POH’s jeugd aansloten. Daarnaast sloot een jeugdprofessional aan bij intakeoverleg van de Jeugd GGZ. Het doel hiervan is kennisuitwisseling, het verbeteren van de samenwerking en preventiever kunnen handelen in het belang van inwoners. Expliciteren en operationaliseren beleidsregels sociaal domein De nieuwe beleidsregels, die in oktober 2019 zijn vastgesteld, zijn in 2020 als uitvoeringskader voor Wmo en Jeugdwet gehanteerd. De uitvoeringspraktijk op basis van deze nieuwe regels leidde medio 2020 tot verdere aanscherping en aanpassing van de beleidsregels voor Wmo begeleiding. Dit vond in samenspraak met de Wmo-raad plaats. Afstemming met de Wet Langdurige Zorg De afbakening van Wmo en Jeugdwet met aanpalende wetten, zoals Wet langdurige zorg (Wlz) en Zorgverzekeringswet, was ook het afgelopen jaar een continu aandachtspunt voor beleid en uitvoering.

Op regionaal niveau werkten we in 2020 nauw samen met het Menzis zorgkantoor en zorgverzekering om de juiste zorg op de juiste plek te leveren. Wet verplichte GGZ De Twentse gemeenten hebben een Meldpunt Verward Gedrag waar inwoners ook in 2020 terecht konden. Vermoeden inwoners dat iemand in hun omgeving (dringend) psychische hulp nodig heeft, dan kan het daar gemeld worden. De GGD Twente draagt zorg voor het Meldpunt namens alle 14 Twentse gemeenten. Daarbij heeft de GGD Twente een rol met betrekking tot de Meldfunctie, het Verkennend Onderzoek, inclusief de aanvraag tot afgifte Zorgmachtiging. De GGD Twente zorgt ook voor de nodige communicatie richting ketenpartners en inwoners. In de gemeente Hellendoorn zijn in 2020 in totaal vier niet-acute meldingen ontvangen via het Meldpunt. In 2020 is één keer een IBS (inbewaringstelling) afgegeven in het kader van de Wet Zorg en Dwang en vier keer een IBS afgegeven volgens de Wet Verplichte Geestelijke Gezondheidszorg. In geen enkel geval is het mogelijk geweest om ‘hoorplicht’ uit te voeren, omdat de patiënt daartoe niet in staat was. Salomonsonsgelden Na een toezegging van het college tijdens de raadsvergadering van 5 november 2019 is een werkgroep bestaande uit raadsleden en ambtenaren aan de slag gegaan om te verkennen op welke wijze de Salomonsonsgelden kunnen worden ingezet.

De werkgroep heeft een memo opgesteld die in het eerste kwartaal van 2021 aan college en raad wordt voorgelegd. De werkgroep stelt voor om met een participatietraject ideeën op te halen voor de besteding van de gelden. Noodopvang voor kinderen De landelijke maatregel ‘noodopvang voor kinderen van ouders met een vitaal beroep en kwetsbare kinderen’ is in maart en december 2020 vanuit meerdere gemeentelijke afdelingen in een razend tempo en in nauwe samenwerking met de scholen vormgegeven. Op beleids- en bestuurlijk niveau waren er korte lijnen met de verschillende schoolbesturen. Op uitvoeringsniveau waren diezelfde korte lijnen er tussen de jeugdprofessionals, het schoolmaatschappelijk werk en het primair onderwijs. Ook het voorliggend veld was betrokken. Dit heeft geleid tot snelle en goede samenwerking voor de kinderen in de gemeente Hellendoorn die noodopvang nodig hadden.

43

Veiligheid in gezinnen Tijdens de eerste lockdown waren er zorgen over een mogelijke toename van meldingen of adviesvragen over huiselijk geweld bij Veilig Thuis Twente. Een significante toename hiervan bleef gelukkig uit. Toch was er gedurende het hele jaar sprake van extra spanningen en problematiek in gezinnen onder andere door angst voor corona, stress en depressiviteit. Rond de zomervakantie en ook later in het jaar, zagen we dan ook een oplopend aantal crises. Dit vroeg extra inzet van de jeugdprofessionals en extra inzet van zorg (spoedhulp en crisisbedden). De organisatie Veilig Thuis Twente voerde in 2020 een verbeterslag uit in haar bedrijfsvoering naar aanleiding van onderzoek door TOC resultants. Met als resultaat dat Veilig Thuis Twente sinds december 2020 wachtlijstvrij werkt. Ook kan VTT binnen de wettelijke termijn nieuwe meldingen en verzoeken om advies oppakken en afhandelen. Op regionaal niveau droegen we in 2020 bij aan het ontwikkelen van een ketenmonitor voor de jeugdbeschermingsketen. Deze monitor gaat inzicht geven in de wacht- en doorstroomtijden bij Veilig Thuis, de gecertificeerde instellingen (GI’s), de raad voor de kinderbescherming en specialistische jeugdhulpaanbieders. Ook werkten we aan de implementatie van jeugdbeschermingstafels in Twente. Landelijk werd er gestuurd op een snelle verbetering in de jeugdbeschermingsketen.

Alle GI’s hebben in 2020 in opdracht van het Rijk verbeteragenda’s opgesteld en werken in regioverband aan de benoemde acties. Ook in Twente is dit gebeurd. In het laatste kwartaal van 2020 kregen gemeenten en GI’s vanuit het Rijk de opdracht om zicht te krijgen op alle kinderen met een kinderbeschermingsmaatregel, die geen tijdige jeugdbescherming en/of geen tijdig passende jeugdhulp krijgen. In Twente hebben consulenten, zorgaanbieders en GI’s, onder regie van de verantwoordelijke gemeente, afspraken gemaakt om voor deze specifieke kinderen jeugdbescherming en passende jeugdhulp te organiseren. Vooral de wachtlijsten bleken een probleem te veroorzaken. Dit wordt in 2021 op regionaal niveau verder aangepakt.

44

Toelichting financieel overzicht sociaal domein bedragen x € 1.000 Sociaal domein Structurele lasten Jeugdhulp Jeugdhulp - specialistische zorg Uitkering voogdij 18+ Geëscaleerde zorg 18Wmo - Individuele voorzieningen Begeleiding en dagbesteding Huishoudelijke ondersteuning Verstrekkingen Vervoer 18+ Eigen bijdragen Wmo Geëscaleerde zorg - Begeleid wonen

Rekening 2019

Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2020

- 6.510

- 5.771

- 6.944

- 1.347

- 1.711

- 6.693 300 - 1.312

- 1.238

- 251 N - 300 N 74 V

- 3.659 - 3.191 - 1.001 - 952 259

- 3.350 - 3.146 - 1.030 - 850 290

- 3.812 - 3.226 - 724 - 889 220

- 3.662 - 3.152 - 721 - 857 256

150 V 74 V 3V 32 V 36 V

236

-

401

408

7V

24 V 193 V - 193 N 7V 4V 237 V 54 V -8N 25 V