GemeenteRekening 8 juni 2021

Kaderstellende nota’s ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

Nota grondbeleid (2014 14INT01047) Omgevingsvisie Natuurlijk avontuurlijk (2014 14INT00023) Beeldkwaliteitsplannen (o.a. voor het centrum van Nijverdal 2010) Structuurvisie De Centrale Strip (2011) Welstandsnota (2012 12INT01392) Erfgoedverordening 2018 (18INT01577) Reclamebeleid (2018 18INT01448) Monitor Woonvisie 2015 (2015 15INT03452) Groenbeleidsplan (2015) Plattelandsvisie (2006) Landinrichtingsplan Ruilverkaveling Rijssen 2008 Bestemmingsplan Buitengebied (RB 09INT00270) Beleid vrijkomende agrarische gebouwen (2006) Natura 2000 (NB-wet) ’Samen werkt beter’ (14INK09889) Toekomstvisie Hellendoorns Afvalbeleid (2012 12INT01117) Klimaatbeleidsplan 2009-2012 (2008) Milieuprogramma 2012-2015 (2012 12INT00415) Externe veiligheidsbeleid (2012 12INK11278) Gebiedsgericht geluidbeleid (2009 B&W 09INT00072) Uitvoeringsprogramma vergunningverlening en toezicht & handhaving (vaststelling december 2019) Beleid Vergunningen, toezicht en handhaving (vaststelling B & W: 18 februari 2020) Beleidsnota ‘Samen werken aan een duurzaam Hellendoorn’ (2013, 13INT01370) Beleidsnota ‘Duurzame Energievisie Hellendoorn’ (2017, 17INT02927) Beleidskader Zon & Windenergie (2018, 18INT01948) Stappenplan RES Hellendoorn (2019, 2019-033223) Startnota RES-Twente (2019, 2019-034283) Uitvoeringsprogramma Duurzame Energievisie Hellendoorn (2020, 2019-023620) Woonafspraken provincie Overijssel 2016 t/m 2020

(2015 15INT04190)

64

■ ■ ■ ■ ■ ■

Overcapaciteit woningbouwplannen in bestemmingsplannen (2016 16INT01777) Prestatieafspraken Woningstichting Hellendoorn en gemeente Hellendoorn (2016) Regionale bodemkwaliteitskaart Twente Nota bodembeheer regio Twente Twente bodemkwaliteitskaart PFAS Beleidsregels PFAS regiogemeenten Twente

GLOBAL GOALS 6. Schoon water en sanitair 7. Betaalbare en duurzame energie 9. Industrie, innovatie en infrastructuur 11. Duurzame steden en gemeenschappen 12. Verantwoorde consumptie en productie 13. Klimaatactie 14. Leven in het water 15. Leven op het land

Wat we wilden bereiken Speerpunten

Realisatie

5.01

Uitvoeren van het programma ‘Hellendoorn waterbewust’ uit het Klimaatprogramma water (GRP4).

5.02

We stellen een deltaplan klimaatadaptatie op. Collegeprogramma: we voeren het deltaplan klimaatadaptatie uit. Collegeprogramma: het samen met inwoners opstellen van een werkplan biodiversiteit.

5.03

Opstellen van en deelnemen aan een Regionale Energie Strategie (RES).

5.04

We begeleiden initiatieven voor schone energie.

5.05

Collegeprogramma: we stellen een warmteplan op voor de transitie van de gebouwde omgeving naar aardgasvrij. We faciliteren, stimuleren en enthousiasmeren lokale initiatieven, coöperaties en stichtingen die bijdragen aan het verduurzamen van de samenleving. Met de woningcorporaties maken we prestatieafspraken.

5.06 5.07 5.08 5.09 5.10 5.11 5.12 5.13

We maken prestatieafspraken met woningcorporaties om hun woningen te verduurzamen en kiezen daarbij voor een wijkgerichte aanpak. We onderzoeken extra woningbouwmogelijkheden in dorpen Haarle, Daarle en Daarlerveen. We maken woningbouwinitiatieven obstakelvrij door woonafspraken met de provincie uit te voeren. Groepen particulieren (CPO) worden, indien daar behoefte aan is, ondersteund door af te wijken van het faciliterend grondbeleid. We bepalen samen met de raad het integrale ambitieniveau waarop we de Omgevingswet willen uitvoeren. Nader bezien hoe we de gemeentelijke omgevingsvisie aanpassen.

5.14

We ontwikkelen het Hellendoorns kompas Omgevingswet voor initiatieven in de fysieke leefomgeving en passen deze in 2020 toe. We handelen nu al in de geest van de Omgevingswet.

5.15

We stellen het uitvoeringsplan voor de periode 2020 – 2029 vast.

65

C C C C C F C F C F F C F F F C C F

5.16

We passen de omgevingsvisie minimaal aan op de noodzakelijke onderdelen.

5.17

We zorgen dat de ICT voorziening op orde is zodat we kunnen aansluiten op de DSO en onze klanten aanvragen kunnen indienen. We starten met opleidingen, competentie ontwikkeling en cultuurverandering zodat onze medewerkers voldoende zijn toegerust voor de toekomstige taak. We starten met de communicatie naar onze klanten zodat deze voldoende geïnformeerd zijn over onze toekomstige werkwijze en de rol die daarin van de klant wordt verwacht.

5.18 5.19

5.20

Deelnemen aan het AOV-traject om ons goed voor te kunnen bereiden op de overdracht van bodemtaken van de provincie naar de gemeente in het kader van de Omgevingswet.

5.21

We nemen deel aan het regionale project ‘Onder Twente’.

5.22

We stellen een gemeentelijke visie op de ondergrond op in samenwerking met de regionale partijen.

5.23

We ondersteunen asbestsanering van daken.

5.24

Daar waar mogelijk bodem verontreinigd met asbest laten saneren met de (gedeeltelijke) rijksvergoeding van het regionale project Bodem Asbest Sanering. We intensiveren de gescheiden inzameling van GFT bij laagbouw.

5.25 5.26 5.27 5.28 5.29 5.30 5.31 5.32 5.33 5.34 5.35

Faciliteren van inzameling van gescheiden afval in de openbare ruimte door inzet diverse voorzieningen. Onderzoek doen naar het inzamelen van incontinentiemateriaal als verwerkingsmogelijkheid. Uitvoeren van de Zwerfafvalplannen, die ingediend zijn bij Nedvang, voor de aanpak en preventie van zwerfafval. Stimuleren en faciliteren van meer groen in tuinen, centra, woonwijken en kleine kernen. Een bewuste keuze maken op basis van de status en onderhoudstoestand van de speelvoorzieningen, welke maatregelen getroffen moeten worden. Onderhoud van de groenvoorzieningen gebaseerd op beeldkwaliteit (centra op A kwaliteit en wijken op B) Zorgen voor meer biodiversiteit, ecologisch beheer. We gaan gerichter onderhoud plegen aan onze bomen waarbij we vooral aandacht besteden aan het verkleinen van de risico’s door onder andere vallende takken. Met de gemeenteraad en plaatselijke belangenorganisaties in gesprek gaan over de ontwikkelingen rond Lelystad Airport en de te varen koers. De komende jaren zorgdragen voor de implementatie van de Basisregistratie ondergrond.

F F F D F F D F F C C F C C C F C C C F

Wat we ondernamen Grondzaken In 2020 was de woningmarkt ronduit overspannen en dat trok landelijk veel aandacht. Dit was ook te merken in Hellendoorn. Zowel de verkoop van gronden als de verkoop van gebouwen verliep goed. Zo zijn alle bouwrijpe kavels in Hellendoorn Noord (eerste gedeelte) verkocht. Ook zijn er behoorlijk wat gemeentelijke gebouwen verkocht. Zoals het pand aan de Dahliastraat (de voormalige locatie van de Welle) en de panden aan de Grotestraat 56-64 en Zuidelijke Hoofddijk 2a en 2b. De belangstelling voor industriegronden op ‘t Lochter III was ook boven verwachting. Dit heeft geresulteerd in de nodige opties en verkopen. Zie voor nadere details paragraaf 7 Grondbeleid. Tot slot hebben we in 2020 een actievere houding aangenomen op het gebied van grondbeleid in kleine kernen. Zo is er in 2020 een Wet voorkeursrecht gemeenten gevestigd in Haarle.

66

Woonvisie Prestatieafspraken Gemeente Hellendoorn/Reggewoon/Huurdersplatform. Gemeente Hellendoorn, Reggewoon en het Huurdersplatform gemeente Hellendoorn hebben met elkaar afspraken gemaakt over de volgende thema’s: 1. Betaalbare en beschikbare woningen 2. Leefbaarheid 3. Wonen & zorg; huisvesten van specifieke doelgroepen 4. Kwaliteit & duurzaamheid van woningen 5. Nieuwbouw, liberalisatie, verkoop en aankoop Samen staan we voor de opgave om te zorgen voor betaalbare en passende huisvesting. Al jaren maken we prestatieafspraken. We zetten, meer dan eerder, in op nog intensievere samenwerking. We leggen onze ambities, opgaven en afspraken met elkaar vast omdat we ervan overtuigd zijn dat we samen meer resultaten bereiken. Met de prestatieafspraken krijgt ieders bijdrage aan het woonbeleid vorm en inhoud.

Woonafspraken provincie Regionale woonagenda Twente De provincie Overijssel, de Overijsselse gemeenten, WoON Twente en hun partners werken al jaren samen aan een kwantitatieve en kwalitatieve balans op de woningmarkt. De partijen maken periodiek meerjarige afspraken over opgaven en ambities. Voor de periode 2021-2025 krijgt dat vorm in een regionale Woonagenda, met ruimte voor een eigen aanpak en eigen accenten voor de regio Twente. De opgaven waar we voor staan, zijn groot. De druk op de woningmarkt en de woningtekorten zijn hoog. Steeds meer huishoudens hebben moeite de gewenste woning te kopen of huren in Twente. Alle partijen voelen de urgentie daar wat aan te doen, zo ook in Hellendoorn. Er zullen de komende jaren veel nieuwe woningen bijgebouwd moeten worden, maar we moeten ook gezamenlijk manieren vinden om de dynamiek en slaagkansen te vergroten. De druk op de woningmarkt is echter niet de enige uitdaging - ook de investeringsopgave in bestaande wijken en transformatielocaties, de verduurzaming van de woningvoorraad en de huisvesting van bijzondere doelgroepen vragen aandacht. De Woonagenda voor de regio Twente is daarom niet alleen integraal van opzet, maar ook uitvoeringsgericht.

Vanuit onze gezamenlijke agenda willen we de kwaliteit van Twente versterken: een groene en bereikbare regio, met sterke steden, vitale kernen en platteland en een koploperspositie als het gaat om duurzaamheid, circulariteit en klimaatbestendigheid. Een van ‘s lands mooiste regio’s om te wonen. Deze Woonagenda is vastgesteld en ondertekend door bestuurders van de gemeenten Almelo, Borne, Dinkelland, Enschede, Haaksbergen, Hellendoorn, Hengelo, Hof van Twente, Losser, Oldenzaal, Rijssen-Holten, Tubbergen, Twenterand, Wierden en de provincie Overijssel. Strategisch woningmarktonderzoek De behoeftes en kernkeuzes met betrekking tot wonen staan in de woonvisie, vastgesteld in 2019. Dit helpt ons al sterk om behoefte aan woningbouw te onderbouwen. De afgelopen jaren ging er veel tijd en aandacht naar het deprogrammeren van plannen die niet in een kwalitatieve behoefte voorzien. Vraag is nu: hoe gaan we op een slimme manier invulling geven aan de ‘programmeerruimte’ die is ontstaan. Er zijn naast harde plannen ook veel zachte plannen en de bouwproductie, continuïteit in aanbod en diversiteit in kernen vragen aandacht. We zijn daarom gestart met een woningmarktonderzoek. Dit onderzoek richt zich op zowel de kwalitatieve als de kwantitatieve behoeften aan de (sociale) woningvoorraad, uitgesplitst naar de verschillende kernen.

Speciale aandacht zal gaan naar onder andere middenhuur en (jonge) starters op de woningmarkt. Het woningmarktonderzoek bestaat uit twee onderdelen: ten eerste een marktanalyse, die inzicht geeft in doelgroepen en marktruimte per jaar en ten tweede een concrete woningbouwplanning. Aandachtspunten hierbij zijn fasering en prioritering (pijplijn en productie). Eind 2020 was het onderzoek nagenoeg afgerond.

67

Visie wonen en zorg Om de behoefte aan zorgwoningen beter te kunnen inschatten zijn we begonnen met het opstellen van een visie wonen en zorg. Die visie wordt geïnitieerd vanuit zowel het sociale als het fysieke domein. Belangrijke stakeholders zoals zorgpartijen en woningcorporaties worden hier actief bij betrokken. Met deze visie zijn we nog beter in staat om zowel kwantitatief als kwalitatief aan te geven waar behoefte aan is. De visie geeft op kernniveau een beeld. Hierdoor kunnen we sneller duidelijkheid geven aan nieuwe initiatiefnemers. De visie zal in 2021 ter besluitvorming worden aangeboden. Actualiseringsplicht bestemmingsplannen Er zijn in 2020 14 bestemmingsplannen vastgesteld, waarvan 6 wijzigingsplannen door het college. Drie plannen betreffen uitbreiding van woningbouw in de dorpen, één in Hellendoorn en twee in Nijverdal. Opgeteld leiden deze plannen tot het toevoegen van 21 woningen aan het areaal in de gemeente. De vroeger beoogde woongebieden Hellendoorn Noord en Kruidenwijk Zuid zijn omgevormd naar het huidige gebruik. Er zijn zes plannen geweest voor toepassing Rood voor Rood, waarmee het mogelijk wordt om acht woningen te bouwen. Dit heeft geleid tot de sloop van 8183 m² aan voormalige agrarische gebouwen.

Twee plannen betreffen de toepassing van de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving voor het aanpassen van een woonbestemming en het omvormen van de agrarische bestemming naar de bestemming bedrijf. Via één plan zijn drie agrarische bedrijven omgevormd naar de bestemming Wonen. Voor niet alle ontwikkelingen is een herziening van het bestemmingsplan nodig. Een mooi voorbeeld van een voorziening die paste binnen de bestaande bestemming is het centrum voor overbruggingszorg aan het Rembrandtplein te Nijverdal. Het betreft een gezondheidscentrum met 36 bedden, bedoeld voor de kortdurende verpleging van mensen die te goed zijn om nog langer in een ziekenhuis opgenomen te worden, doch onvoldoende zelfredzaam zijn om na ontslag uit het ziekenhuis, naar huis te gaan. Zij kunnen dan onder medische begeleiding gedurende een aantal weken herstellen in dit gezondheidscentrum. Het centrum wordt via een loopbrug verbonden met het bestaande medisch centrum aan de Nijkerkendijk. De artsen, verpleegkundigen, fysiotherapeuten en andere hulpverleners, die verbonden zijn aan het bestaande medisch centrum, zullen hun medische diensten verlenen aan de in dit gezondheidscentrum opgenomen patiënten. Wij zijn blij met deze aanvulling op het zorgaanbod in de gemeente Hellendoorn. Verder zijn er veel plannen in voorbereiding.

Vorig jaar hebben we besloten de locaties van de voormalige Blenkeschool (20 wooneenheden) en Ireneschool (zes woningen) te gaan herontwikkelen. Ook is veel energie gestoken in de voorbereiding van de vernieuwing van de fietscrossbaan in de wijk Groot Lochter.

Natura 2000 De staatssecretaris van EZ heeft voor Nederland ruim 160 Natura 2000-gebieden aangewezen. Ze maken deel uit van een samenhangend netwerk van natuurgebieden in de Europese Unie, die zijn aangewezen op grond van de vogelrichtlijn en habitatrichtlijn. Het doel van Natura 2000 is het keren van de achteruitgang van de biodiversiteit. Ons doel bij het N2000-beleid is de instandhouding en waar mogelijk versterking van de sociaaleconomische belangen die in en rondom de N2000 gebieden aanwezig zijn. Hierbij denken wij vooral aan het economisch belang, het meekoppelen van het toeristisch–recreatief belang, leefbaarheid en het agrarisch belang. Zunasche Heide In 2020 is de uitvoering gestart van de natuurherstelmaatregelen in de Zunasche Heide. Eind 2020 is een groot deel van de werkzaamheden afgerond. Samen met omwonenden hebben we het ontwerp van de Ligtenbergerweg definitief gemaakt om de verkeersveiligheid in het gebied te vergroten. Boetelerveld In 2020 hebben we een bijdrage geleverd aan het tot stand komen van het inrichtingsplan en beheer- en onderhoudsplan van dit gebied op de grens van onze gemeente en de gemeente Raalte. Dit heeft ertoe geleid dat de aanbesteding voor de uitvoering is afgerond en de uitvoering van de natuurherstelmaatregelen in de zomer 2020 is gestart.

68

Wierdense Veld In 2020 lag het gebiedsproces Wierdense Veld stil. De provincie heeft een onderzoek uitgevoerd met mogelijke scenario’s in relatie tot waterwinning, agrarisch gebruik en natuur. Daarnaast is door het Rijk en Landschap Overijssel gekeken naar de juridische verplichting en ecologische kwaliteit van het gebied. Hieruit bleek dat het juridisch niet mogelijk is om de Natura 2000 status van het Wierdense Veld af te halen. Bovendien wordt het Wierdense Veld niet gezien als ‘structureel zwak gebied’ waardoor de verplichting tot voortzetten van natuurherstel wordt benadrukt. De provincie is nu aan zet om het proces weer op te pakken om verdere achteruitgang te beperken.

Klimaatadaptatie Stortbuien, extreme droogte, hittestress, overstromingen; het klimaat is aantoonbaar aan het veranderen en dat vertaalt zich steeds vaker naar effecten in de leefomgeving. Het Delta Plan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) geeft de verplichting om in 2020 een risicodialoog uit te voeren met inwoners en bedrijven. In de afgelopen periode hebben de samenwerkende partners in Twents waternet een regionale dialoog gevoerd met diverse partners zoals de zorg, de landbouw en de bouw. In verband met de coronamaatregelen is deze dialoog online gehouden. De resultaten zijn te vinden via: https://www.wegaanlive.nl/twentseklimaatpraat/. Daarnaast hebben we uitvoering gegeven aan het klimaatprogramma water. Zo hebben we als partnergemeente Groene Schoolpleinen een plan van aanpak gemaakt voor het vergroenen en klimaatadaptief inrichten van de schoolpleinen en is eind 2020 gestart met de werkzaamheden in de wijk de Noord Es in Hellendoorn. Hier is een waterberging aangelegd van ca. 160 m3. Omgevingswet Het Rijk is bezig met een stelselherziening met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Een belangrijke stap daarbij is de invoering van de Omgevingswet. De wet is al een aantal keren uitgesteld, zo ook in 2020. Naar verwachting treedt de wet in 2022 in werking.

Gezien het uitstel zijn ook een aantal voor 2020 geplande werkzaamheden getemporiseerd, zoals het opstellen van de omgevingsvisie, het aanpassen van ICT-systemen en werkprocessen en de opleiding, vorming & training van medewerkers. Op diverse dossiers wordt op onderdelen al gehandeld in de geest van de Omgevingswet. Bij beleidsvorming kijken we waar mogelijk al integraler dan het vakgebied waar het beleid primair over gaat en leggen we relaties met andere vakgebieden en de nieuwe instrumenten. Voorbeeld hiervan is de visie op water. In 2020 is het Hellendoorns Kompas opgesteld en daarmee is ook reeds op beperkte schaal intern geoefend. Daarmee kunnen initiatieven in een vroegtijdig stadium integraler worden beoordeeld. Er is een interne pilot geluid uitgevoerd en we draaien actief mee in regionale trajecten met collega-gemeenten en andere partners. We hoeven het wiel niet allemaal zelf uit te vinden. Van bodemsanering naar bodembeheer In 2020 is door Hellendoorn deelgenomen aan de overleggen van het AOV-traject. AOV staat voor afronden, overdragen en voorbereiden. Dit traject bereidt gemeenten en provincie voor op de overdracht van taken van provincie naar gemeente in het kader van de Omgevingswet. Verder is de deelname aan Onder Twente voortgezet en is de gemeente aangesloten gebleven bij het project Samen de diepte in.

Deze projecten leiden tot kennis over de ondergrond en het vergroten van het netwerk van ondergrondpartners. Dit kan uiteindelijk worden gebruikt als input voor ondergrond in de omgevingsvisie. Voor al deze overlegstructuren geldt dat de frequentie en slagvaardigheid als gevolg van de coronacrisis minder hoog lag dan we ons hadden voorgenomen. Dit thema draagt bij aan de realisatie van global goal 12 – Verantwoorde consumptie en productie, doordat wordt ingezet op het verantwoord omgaan met en duurzaam beheer van de bodem en het verminderen van verontreiniging van de bodem als basis voor voedselproductie en ter bevordering van de biodiversiteit. Om deze reden draagt dit thema ook bij aan global goal 15 – Leven op het land. Tevens vormt het een bijdrage aan de realisering van global goal 13 – Klimaatactie. Een gezonde bodem kan immers beter omgaan met wateroverlast en droogte. Ook draagt goed bodembeheer bij aan global goal 3 – Goede gezondheid en welzijn. Door verontreinigingen te verwijderen en te voorkomen, wordt voorkomen dat mensen ziek worden en het milieu, en daarmee ook de mens, schade toege-

69

bracht wordt. Tenslotte sluit bodembeheer aan op global goal 6 – Schoon water en sanitair. Bodemverontreiniging heeft in bepaalde situaties invloed op het grondwater en daarmee op de drinkwatervoorziening in de bodem. Asbestbodemsanering Hellendoorn heeft samen met Borne, Haaksbergen, Hof van Twente, Rijssen-Holten, Twenterand, Wierden en de provincie Overijssel een samenwerkingsovereenkomst ondertekend om sanering van asbest in de bodem aan te pakken. Het projectbureau Bodem Asbest Sanering geeft uitvoering aan dit project en ontzorgt en faciliteert daarmee de gemeentes. In 2020 zijn enkele locaties met een asbestbodemverontreiniging gesaneerd. Door de coronacrisis is het aantal saneringen achtergebleven bij de programmering. Wel zijn in 2020 veel onderzoeken uitgevoerd in de gemeente Hellendoorn. Onder andere naar alle speelgelegenheden en diverse andere locaties waar veel mensen komen en naar particuliere tuinen in Daarle en Daarlerveen. Asbestbodemsanering draagt bij aan global goal 3 – Goede gezondheid en welzijn. Door asbest te verwijderen, worden gezondheidsrisico’s beperkt. Ook draagt dit onderwerp bij aan global goal 11 – Duurzame steden en gemeenschappen. Door asbest uit de bodem te verwijderen, kan schone(re) grond duurzaam worden (her)gebruikt.

Asbestdaksanering De verwachting was dat in 2019 bij wet geregeld zou worden dat asbestdaken voor 2024 gesaneerd moesten worden, door sloop of dakvervanging. Dit asbestverbod is niet tot stand gekomen. De doelstelling is echter nog steeds dat asbestdaken (vrijwillig) verwijderd worden. Ondanks dat het verbod niet is ingevoerd hebben diverse pandeigenaren het asbestdak gesaneerd. De provincie Overijssel en alle gemeenten in de provincie werken gezamenlijk aan het uitvoeren van deze saneringsopgave. In 2020 is door de Omgevingsdienst Twente gestart met een pilot met betrekking tot het op een digitale kaart muteren van gesaneerde asbestdaken in de gemeente Hellendoorn. Door de coronacrisis en de beperktere overlegmogelijkheden is de voortgang op dit onderwerp minder groot geweest dan gehoopt. Inmiddels is in vier jaar tijd ca. 60.000 m2 asbestdak verwijderd en resteert nog ca. 390.000 m2. Asbestdaksanering draagt bij aan global goal 11 – Duurzame steden en gemeenschappen. Door sanering van de daken worden risico’s voor de gezondheid weggenomen. Tevens biedt het een mogelijkheid om bij te dragen aan global goal 13 – Klimaatactie, wanneer bij het vervangen van daken bijvoorbeeld wordt gekozen voor zonnepanelen of verbeterde isolatie van het pand. Asbestdaksanering draagt ook bij aan global goal 3 – Goede gezondheid en welzijn.

Door asbest te verwijderen, worden gezondheidsrisico’s beperkt. (Huishoudelijk) afval We staan voor de uitdaging om minder restafval en meer kwalitatief hoogwaardige grondstoffen in te zamelen ter recycling, als onderdeel van een circulaire economie. Beleidsveld Afval draagt bij aan Global Goal 12, dat zich richt op een duurzaam beheer en efficiënt gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Hierbinnen liggen specifieke taken voor de gemeente, zoals inzameling en scheiding van afval, hergebruik en het terugdringen van restafval. Ons afvalbeleid richt zich op het realiseren van een afvalloos Hellendoorn in 2030 (lees: maximaal 50 kg restafval per inwoner per jaar) en de tussendoelstelling van 100 kg restafval in 2020. In 2020 heeft een aantal beleidsingrepen centraal gestaan om onze doelstellingen te bereiken. In maart 2020 heeft een grote omruilactie van de restafvalcontainer plaatsgevonden. Circa 85% van de inwoners heeft de keuze gemaakt voor een kleine (140 liter) restafvalcontainer (voorheen 49%), omdat er steeds minder restafval overblijft en er steeds meer grondstoffen worden ingezameld. De volumebeperking leidt tot minder restafval en betere afvalscheiding. Op ons Afvalbrengpunt zijn opnieuw extra voorzieningen getroffen voor nieuw te scheiden grondstoffen (in 2020 waren dat harde kunststoffen en tapijt).

Deze grondstoffen worden sinds 2020 duurzaam verwerkt en komen dus niet meer in het grof huishoudelijk restafval terecht voor thermische verwerking. In 2020 is ook een nieuwe afvalwijzer verspreid. Aan inwoners is gevraagd om kennis te nemen van de nieuwe wel/niet-lijst per afvalstroom. Onze doelstelling, 100 kg restafval per inwoners per jaar in 2020 is niet gehaald. In 2020 is daarom gewerkt aan een nieuw grondstoffenbeleidsplan, waarin aan de hand van kaders en toekomstscenario wordt beschreven hoe de doelstelling alsnog behaald kan worden. Hoewel de doelstelling niet is behaald (overigens net als in het overgrote deel van de gemeenten in Nederland), is de hoeveelheid restafval wel opnieuw gedaald en dat is uniek ten opzichte van Nederland (door de coronacrisis). Afval in de coronacrisis Door de coronacrisis is in 2020 een forse stijging van de hoeveelheid afval en grondstoffen die inwoners aanbieden geconstateerd. Dit heeft te maken met het massale opruimgedrag tijdens de lockdown(s) en door het thuisweren.

70

Dit heeft geleid tot extra transport- en verwerkingskosten. Door de coronacrisis en de lage olieprijs is ook de marktvraag naar (gerecyclede) grondstoffen gekelderd. De afzet van grondstoffen was in 2020 moelijker en werkte daardoor kostenverhogend. Dit was vooral terug te zien op het gebied van PMD, oud papier en textiel. De opbrengsten van grondstoffen waren lager en alleen schone afvalstromen konden vermarkt worden. Nieuwe afspraken over de kwaliteit van grondstoffen (PMD) staan minder vervuiling toe, wat heeft geleid tot meer afkeur. In 2020 is gewerkt aan plannen om de kwaliteit van het PMD te verbeteren. Dit wordt in 2021 voortgezet. Helaas is een stijging van de afvalstoffenheffing onvermijdelijk geweest. Intensiveren gescheiden inzameling van GFT bij laagbouw Al sinds 2018 worden verdere maatregelen genomen om het aandeel GFT in het restafval te verminderen. De oude GFT-containers zijn vervangen door nieuwe en inwoners hoeven niet meer te betalen voor de inzameling van het GFT-afval. Goed scheiden wordt hiermee beloond. De gratis te brengen hoeveelheid GFT-afval naar het Afvalbrengpunt is per 1 januari 2020 wel verlaagd van 1000 kg naar 500 kg. Inmiddels zamelen we circa 170 kg GFT-afval in per inwoner per jaar, ten opzichte van een hoeveelheid van 129 kilo in 2017.

Faciliteren van gescheiden afval in de openbare ruimte door inzet diverse voorzieningen Begin 2019 zijn in het centrum van Hellendoorn en Nijverdal duobakken geplaatst. Naast preventie van zwerfafval maken deze bakken ook afvalscheiding in de openbare ruimte mogelijk (restafval, PMD, kauwgom en sigaretten). In 2020 is een meting uitgevoerd (winkelgebiedscan). De winkelcentra hebben ten opzichte van de nulmeting (2018) op een schaal van één tot tien bijna een punt hoger gescoord en komen daarmee op het cijfer 7.6 (Nijverdal) en een 7.9 (Hellendoorn). Overigens hebben ook andere zaken een rol gespeeld in het verbeterde rapportcijfer (vernieuwde Grotestraat en het verbeterde beheer daarvan). Inzamelen van incontinentiemateriaal als verwerkingsmogelijkheid Het project om luiers en incontinentiemateriaal gescheiden in te zamelen is niet uitgevoerd in 2020 omdat er op landelijke schaal nog geen duurzame verwerkingscapaciteit is gerealiseerd voor deze afvalstroom. Het lijkt erop dat deze fabriek in 2022 wel gerealiseerd gaat worden. Dit actiepunt wordt betrokken bij het nieuwe grondstoffenbeleidsplan 2021-2025. Uitvoering van de Zwerfafvalplannen De gemeente is in 2020 beduidend schoner geworden. In 2019 hebben we binnen onze gemeentegrenzen twintig meetpunten uitgekozen die vanaf dat moment elk jaar worden beoordeeld op basis van de aangetroffen hoeveelheid zwerfafval.

Dit doen we om het effect van de jaarlijks getroffen maatregelen te monitoren. In 2019 werden per meetvak gemiddeld nog 4,6 stuks grof zwerfafval en 3,6 stuks fijn restafval aangetroffen, in 2020 is dit aantal verlaagd tot respectievelijk 1,7 en 1,2 stuks per meetvak. De coronacrisis lijkt hier geen impact op te hebben, aangezien landelijk geen daling van de hoeveelheid zwerfafval is gemeten. Stichting Nederland Schoon heeft onze gemeente beoordeeld met het cijfer 8,4 ten opzichte van een 7,3 in 2019. Het jaar 2020 heeft op het gebied van zwerfafval ook tegenslagen gekend. Zo konden tientallen reeds geplande groepsactiviteiten helaas geen doorgang vinden, net als een leuke dag die georganiseerd zou worden voor alle actieve vrijwilligers. Vanwege de beperkte groepsactiviteiten is door de gemeente in 2020 verder vooral geïnvesteerd in voorzieningen, zoals afvalknijpers, elektrische bladblazers, afvalbakken en blikvangers. Er is een bijdrage geleverd aan de duurzaamheidswinkel, waar bezoekers informatie kunnen vinden over afvalscheiding en zwerfafval. Ontwikkelingen Lelystad Airport Lelystad Airport wordt omgevormd tot een luchthaven voor vakantievluchten binnen Europa en andere bestemmingen rond de Middellandse Zee. Gebleken is dat de vliegroute ook boven Overijsselse gemeenten komt te liggen en er relatief laag gevlogen gaat worden.

Dit heeft bij diverse instanties en bewoners tot onrust geleid. We volgen deze ontwikkelingen proactief. Met een aantal andere gemeenten in Overijssel en met de provincie Overijssel houden wij actief de vinger aan de pols, voeren met elkaar overleg over hoe de belangen in onze gemeente(n) te behartigen en hoe onze democratische rechten aan te wenden om de overlast zo veel mogelijk te voorkomen. In de afgelopen periode is het aandachtsgebied uitgebreid van Lelystad Airport naar de Luchtvaart in algehele zin. Dit komt omdat het Rijk werkt aan een Luchtvaartnota en een Luchtruimherziening voor heel Nederland. Ook In 2020 hebben wij actief deelgenomen in de ambtelijke en bestuurlijke kerngroep van Overijsselse gemeenten en de provincie Overijssel.

71

Onderhoud groenvoorzieningen op beeldkwaliteit Op basis van een globale inspectie is de kwaliteit van het groenareaal in kaart gebracht. Aan de hand daarvan wilden we het groen in de centra en op de begraafplaatsen op (CROW) A-niveau brengen en in de wijken op B/C-niveau. Gelet op de areaaluitbreidingen de afgelopen jaren en wat er nog de komende jaren bijkomt vanuit diverse projecten, afgezet tegen de beschikbare middelen, blijkt onderhoudsniveau B in de wijken niet haalbaar. Wel proberen we bij het onderhoud in de wijken te differentiëren om daarmee kapitaalvernietiging van bijv. jong aangeplante bomen of vaste planten te voorkomen. Dat betekent dus selectief onderhoud plegen op jong groen en op andere delen in de wijk een lager onderhoudsniveau C accepteren. In het centrum is dit vooralsnog succesvol omdat het groen hier vrij recent is aangelegd maar ook daar staat het onderhoudsniveau onder druk. We zetten de beschikbare middelen en capaciteit zo effectief mogelijk in. Het groenonderhoud in wijken en buurten pakken we samen met burgers op. Wij faciliteren en ondersteunen burgerinitiatieven om het groen gezamenlijk te onderhouden. Eikenprocessierups Naar aanleiding van het aanhoudende en groter wordende probleem van de eikenprocessierups is in september 2019 een evaluatie gedaan. Dit heeft geleid tot een aangepaste aanpak in 2020.

Zo spuiten we inmiddels preventief bij bijvoorbeeld scholen. Het nieuwe plan van aanpak zoals dat binnen de gemeente is opgezet en waar de bestrijding van de eikenprocessierups op gebaseerd is, heeft in 2020 mede geleid tot een afname van de overlast in vergelijking met 2019. Die is in 2020 met ruim 30% gedaald. Vooral het instellen van prioritaire gebieden en het preventief behandelen van de eikenbomen hebben een positief effect gehad. De betere informatievoorziening heeft geleid tot een betere en snellere afhandeling van meldingen en klachten. Speelvoorzieningen In verband met het verminderen van het onderhoudsbudget voor 2020 en volgende jaren is geïnventariseerd welke mogelijkheden er zijn om het beheer en onderhoud goed vorm te geven ondanks deze budgetverlaging. Wat is de staat van de toestellen, welke afstanden liggen er tussen de speelplaatsen, hoeveel worden speelplaatsen gebruikt? Dit soort vragen spelen een rol bij het beoordelen van de verschillende speelplaatsen. Om het budget verantwoord te kunnen verkleinen zijn meerdere opties mogelijk: de helft van de speelplaatsen in één keer ontmantelen, bepaalde speelplaatsen niet meer vernieuwen waardoor deze langzaam verdwijnen of het anders en goedkoper inrichten van speelplaatsen. Ook is het huidige beleidsplan Speelplaatsen onder de loep genomen. Het plan is 11 jaar geleden gemaakt en moest worden geactualiseerd.

Vooral voor de thema’s integratie van speelplaatsen met groen en water, biodiversiteit en het avontuurlijker maken van de speelplaatsen waren daarbij van belang. We hechten veel belang aan de mening van de gebruikers en omwonenden. Echter, door de coronamaatregelen konden geen informatieavonden gehouden worden om de omgeving te informeren en ons op de hoogte te stellen van hun mening en ideeën. Aan de hand van alle beschikbare gegevens Nu is de keuze gemaakt om aan de hand van alle beschikbare gegevens te starten met het opzetten van een nieuw beleidsplan en daarin het lagere budget op te nemen. In 2020 is het traject ingezet om met een externe partij via een grote enquête bewoners en kinderen te vragen naar hun wensen en meningen, als belangrijke aanvullende input voor dat plan. Voor 2020 zijn de beheerkosten binnen het afgeslankte budget gebleven door alleen de noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden uit te voeren die nodig zijn om de speelplaatsen veilig te houden. Biodiversiteit In Hellendoorn is het thema biodiversiteit en ecologie in veel projecten, plannen en werkwijzen toegevoegd. Dit heeft geleid tot een groot aantal concrete uitvoeringsmaatregelen in 2020. Op een tiental locaties zijn randen van gazons omgezet in kruidenrijke grasvelden. Dit om een meer diverse beplanting te realiseren met een hogere biodiversiteit.

Insecten, ook predatoren van de eikenprocessierupsen, worden sterk aangetrokken door deze stroken. Dit leidt tot meer vogels en vleermuizen. Deze laatsten zorgen weer voor het wegvangen van oa. muggen. Daarnaast is een aantal wadi’s aangelegd om overtollig regenwater op te vangen. Ook die zijn ingezaaid met een kruidenmengsel. Zo zijn functies geïntegreerd.

72

Om te komen tot een ecologisch bermbeheer zijn in 2020 alle bermen van de gemeente Hellendoorn geïnventariseerd. Deze inventarisatie is van belang als nul-meting voor het ecologisch beheer dat gevoerd gaat worden en om inzicht te krijgen in de hoeveelheid maaisel dat vrijkomt voor de verwerking tot bioterra en bokashi. We hebben in 2020 ca. 1.400 ton bladbokashi gemaakt. Ruim 1.000 ton is opnieuw verwerkt in plantvakken en bij nieuw geplante bomen. Verder is er ca. 2.400 ton bioterra gemaakt van bermgras en slootmaaisel. Deze bodemverbeteraar is volledig door plaatselijke agrariërs gebruikt op bouwland. Dit in samenwerking met de lokale loonwerkers. Bij bouwaanvragen is een actievere controle uitgevoerd op de aanwezigheid van flora en fauna. Dit heeft geleid tot quickscans, nadere onderzoeken en ook is de noodzaak voor ontheffingsaanvragen waarbij maatregelen voor flora en fauna worden opgelegd duidelijk geworden. Initiatiefnemers zijn gewezen op de mogelijkheden van natuurinclusief bouwen. Dit heeft bij een aantal aanvragen geleid tot het aanbrengen van ecologische maatregelen voor vogels en vleermuizen. Aan de hand van het groenbeleid wordt steeds vaker gekeken naar de toepassingen van beplantingen met een hogere biodiversiteitswaarde. Er is een start gemaakt met het opstellen van een visie biodiversiteit.

De communicatie en het overleg met externe partijen die betrokken moeten worden bij de invulling van die visie zijn vanwege de coronacrisis helaas nog niet van de grond gekomen. Daardoor kon het plan in 2020 ook nog niet worden gemaakt. Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) De Gemeente Hellendoorn wil de inrichting en het beheer van de openbare ruimte op een integrale manier vormgeven en uitvoeren. Op dit moment wordt er gewerkt volgens sectorale beleidsdocumenten en beheer- en uitvoeringsplannen. Enkele beleids- en beheerplannen moeten worden geactualiseerd. Daarom wil de gemeente nu het beleid voor de openbare ruimte graag meer structureren en vaststellen in één overkoepelend plan. Het beoogde resultaat is een Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR). Het doel is om een duidelijk kader te stellen voor het beheer van de openbare ruimte waarbij een integrale samenwerking en een betere afstemming tussen de verschillende onderhoudswerken plaatsvindt. Er is een start gemaakt met digitale bijeenkomsten en workshops met verschillende vakdisciplines die betrokken zijn bij de inrichting en het beheer en onderhoud van de openbare ruimte.

73

Realisatie baten en lasten bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2020

Verschil

Rekening 2019

Saldo van baten en lasten Lasten Bedrijventerreinen Bestemmingsplannen Bouwgrondexploitatie Dierplaagbestrijding Grondzaken Herinrichting woonomgeving Hondenuitlaatplaatsen en -toiletten Huishoudelijk afval Milieu algemeen Milieubeheer bedrijven Natuur en landschap Openbaar groen Structuurplannen Uitvoering Wet geluidhinder Vergunningen volkshuisvesting Wonen Woonwagens Speelplaatsen Inkomsten afvalstoffenheffing Verwerking Bedrijfsafval Begraafplaatsen Totaal Lasten

- 4.075 - 495 - 2.590 -4 - 186 - 29 - 16 - 3.264 - 408 - 868 - 165 - 1.967 - 10 - 22 - 1.467 - 56 -6 - 138 -8 - 63 - 415 - 16.254

- 5.178 - 462 - 5.386 -4 - 201 - 28 - 3.660 - 644 - 869 - 178 - 1.949 - 10 - 23 - 1.173 - 78 -6 - 108 -8 - 63 - 405 - 20.432

- 4.476 - 472 - 4.122 -4 - 191 - 28 - 3.675 - 572 - 895 - 174 - 1.992 - 10 - 21 - 1.038 - 69 -3 - 95 -2 - 88 - 422 - 18.348

702 V - 10 N 1.264 V -0N 11 V 0V - 15 N 72 V - 25 N 5V - 43 N 0V 2V 135 V 9V 2V 13 V 5V - 25 N - 17 N 2.084 V

- 5.338 - 546 - 3.483 -2 - 224 - 33 - 49 - 3.106 - 860 - 1.089 - 687 - 1.600 -4 -5 - 979 - 64 -5 - 138 -4 - 87 - 370 - 18.674

Baten Bedrijventerreinen Bestemmingsplannen Bouwgrondexploitatie Grondzaken Huishoudelijk afval Milieu algemeen Milieubeheer bedrijven Natuur en landschap Openbaar groen Structuurplannen Uitvoering Wet geluidhinder Vergunningen volkshuisvesting Wonen Woonwagens Speelplaatsen Inkomsten afvalstoffenheffing Verwerking Bedrijfsafval Begraafplaatsen Totaal Baten

4.096 44 2.544 46 1.242 3 1 57 2 717 21 3.282 79 411 12.544

6.190 62 5.623 269 1.311 254 1 20 57 2 1.167 21 3.282 79 411 18.749

5.479 93 4.502 358 1.364 172 1 13 74 2 1.514 0 20 3.266 79 452 17.390

- 711 N 32 V - 1.121 N 89 V 53 V - 82 N -0N -7N 17 V -0N 347 V 0V -0N - 15 N 0V 41 V - 1.358 N

5.384 77 3.592 294 1.346 497 37 1 75 0 2 655 4 20 6 3.004 82 397 15.475

Saldo van baten en lasten

- 3.709

- 1.683

- 957

726 V

- 3.199

Mutatie reserves Toevoegingen

- 214

- 2.051

- 2.269

- 217 N

- 256

Onttrekkingen

130

185

173

- 12 N

1.078

Mutatie reserves

- 84

- 1.866

- 2.095

- 229 N

822

- 3.793

- 3.550

- 3.053

497 V

- 2.377

05 Woon en leefomgeving

Resultaat

74

Belangrijkste afwijkingen bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Voordelen Hoger winstneming grondexploitaties Grotere vrijval van voorziening toekomstige verliezen grondbedrijf (VTVG) Boekwinsten op grondverkopen en vastgoed Niet afsluiten grex Kruidenwijk Zuid --> geen definitieve verliesneming Begrafenisrechten Bestemmingsplannen Huishoudelijk afval Grondzaken Leges omgevingsvergunningen Totaal voordelen

32 V 108 V 183 V 1.073 V 41 V 32 V 39 V 89 V 347 V 1.944 V

Nadelen Hogere storting in bufferreserve door hogere winstneming en vrijval VTVG Hogere storting in bufferreserve door grotere boekwinsten Geen dekking uit VTVG voor definitieve afwikkeling Kruidenwijk Zuid Bedrijfsafval Openbaar groen Opruimen drugsafval Omgevingsdienst Twente (ODT) Totaal nadelen

- 140 N - 77 N - 1.073 N - 25 N - 26 N - 19 N - 36 N - 1.396 N

Overige afwijkingen

- 51 N

Totaal afwijkingen

497 V

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten van de jaarrekening worden de verschillen nader gespecificeerd en toegelicht.

75

Programma 6: Bestuur, veiligheid en dienstverlening Bestuurlijk verantwoordelijk voor dit programma: ■ Burgemeester mevr. A.H. Raven (Bestuur, dienstverlening, ondermijning, openbare orde en veiligheid) ■ Wethouder dhr. J.J. Beintema (Financiën) )

Inleiding Dienstverlening Voor onze inwoners en ondernemers is het van belang dat zij ervaren dat hun vraag en bedoeling centraal staat, als zij zich tot de gemeente wenden. En dat zij kunnen vertrouwen op een goede en kwalitatief hoogwaardige afhandeling van hun vraag. Het gaat er in onze dienstverlening om, aan te sluiten bij de behoefte van inwoners en ondernemers. Daarvoor is het noodzakelijk dat wij weten wat inwoners en ondernemers belangrijk vinden in onze dienstverlening. Alleen door dat ook echt aan hen te vragen krijgen we daarvan een goed beeld. In 2020 wilden wij dit op verschillende manieren doen, o.a. door met inwoners in gesprek te gaan, door klantreizen (belevingen van klanten gedurende het proces) in kaart te brengen , met name in het kader van de Omgevingswet en doorontwikkeling van het Sociaal Domein. Door de coronacrisis hebben we dit voornemen in 2020 niet waar kunnen maken. Veiligheid Minstens zo belangrijk voor het welzijn van inwoners en ondernemers is dat zij zich veilig voelen en ook daadwerkelijk veilig zijn. Veiligheid draagt belangrijk bij aan een leefbare samenleving. Wij zetten ons daarom in om het gevoel van veiligheid blijvend te versterken. De gemeente is regisseur van de veiligheid in de volle breedte. Het gaat dan om veilig leven, wonen, werken en ondernemen. Cruciaal is niet alleen het beleid maar voor al ook de goede uitvoering ervan.

Concrete zorg en openbare veiligheid zijn bepalende factoren in een mensenleven. Bestrijding van ondermijning, intensief toezicht, een goed handhavingsbeleid en uitstekende samenwerking met partners zoals politie, brandweer en het openbaar ministerie zijn belangrijk. Ook op dit beleidsveld heeft corona een belangrijke invloed gehad. Toezicht en handhaving zijn voor een belangrijk deel ingezet op de maatregelen in het kader van de coronabestrijding, waardoor andere zaken minder prioriteit hebben gehad dan wenselijk was. Financiën Op financieel vlak zagen we veel verschuivingen binnen budgetten. Als gevolg van de pandemie hebben we diverse maatregelen genomen zoals het kwijtschelden van bepaalde leges, het niet innen van de reclamebelasting, het deels niet innen van huurgelden en de marktprecariobelasting en een ruimhartig beleid op invordering. Op bepaalde beleidsonderdelen hebben we meer geld moeten uitgeven terwijl we op andere onderdelen juist hebben bespaard. Van de Rijksoverheid ontvingen we diverse steunpakketten.

Kaderstellende nota’s ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

Programma Klantgerichte dienstverlening (2012) Communicatiebeleidsplan 2015-2018 ‘Minder zenden, meer verbinden’ (2014) Jaarplan Politie Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Hellendoorn 2020 Uitvoeringsprogramma vergunningverlening en toezicht & handhaving (2019) Landelijke handhavingsstrategie (2017) Gedoogstrategie Fysieke Leefomgeving Overijssel (2010) Damoclesbeleid gemeente Hellendoorn 2019 Beleidsplan brandweer 2012-2015 (2012) Nota Integraal Veiligheidsbeleid 2015-2018

76

■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

■ ■ ■ ■ ■ ■

Beleid vangen, transporteren, opvangen en verzorging van gezelschapsdieren gemeente Hellendoorn 2019 Beleid vergunningverlening, toezicht en handhaving Reglement van orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad (september 2020) Gedragscode politieke ambtsdragers (juli 2007 07INT00504) Verordening op het raadsplein (september 2020) Financiële verordening (december 2017, 17INT02825) Financieel statuut (juni 2018, 18INT01805) Verordening op de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie (december 2010, 10INT00476) Kadernota Weerstandsvermogen en risicobeheersing (2017) Nota investeren, waarderen en afschrijven 2018 Participatiecode Hellendoorn 1.0 (december 2016) Strategische visie ‘Samenwerken aan een kloppend hart’ (2012) Nota lokale heffingen (2019) Plan van aanpak ondermijning

GLOBAL GOALS 16 Vrede, veiligheid en sterke publieke diensten We zetten in op het thema ondermijning. We handelen rechtmatig. We zetten in op preventie. We willen een betrouwbare overheid zijn. 17. Partnerschappen om doelstellingen te bereiken We werken samen met de andere Twentse gemeenten in de regio Twente op het gebied van sociaal economische structuurversterking, gezondheid, in OZJT, in Veilig Thuis Twente en Veiligheids Regio Twente. We hebben een partnerschapsband met Ibbenbüren.

Wat we wilden bereiken Speerpunten

Realisatie

6.01

We doen mee aan de Agenda voor Twente.

6.02

We geven aandacht aan samenwerking in westelijk Twente en omliggende gemeenten.

6.03

We bekijken hoe we de grip op verbonden partijen kunnen vergroten en we komen met nadere voorstellen voor het verbeteren van de informatievoorziening over verbonden partijen en andere samenwerkingsverbanden. Zodra er landelijk helderheid is over het IBP, bepalen we welke acties we uitvoeren.

6.04

C F F F

6.05

We pakken onze formele raadsvergaderstructuur aan met werkvormen die beter aansluiten bij onze inwoners en die leiden tot meer uitwisseling met de samenleving.

C

6.06

We zoeken samen met samenwerkingspartners waaronder Reggesteyn naar nieuwe wegen om actief en structureel verbinding met jongeren te leggen en hen te betrekken bij lokaal bestuur.

F

6.07

We groeien bij burger- en overheidsparticipatie door van een projectmatige naar structurele aanpak. We doen dat door verantwoording af te leggen over de wijze van participatie (participatiecode) en door participatietrajecten te evalueren samen met betrokkenen. We geven elkaar gevraagd en ongevraagd feedback. We maken in onze contacten met de samenleving afspraken over wat we over en weer van elkaar verwachten en wie waar verantwoordelijk voor is, waarbij we ons realiseren dat we het niet iedereen naar hun zin kunnen maken. Op de thema’s: 'Recht op uitdagen’ en ‘Burgerbegroting’ halen we samen met de gemeenteraad bij inwoners en verenigingen op of, hoe en op welke onderwerpen zij initiatieven willen oppakken en samen met ondernemers en maatschappelijke organisaties willen realiseren. We werken dit samen met betrokkenen verder uit.

6.08

6.09

77

F F D

6.10

Het college gaat jaarlijks in gesprek met de individuele fracties.

6.11 6.12

Klantonderzoek doen naar de wensen en verwachtingen van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. We maken een heldere visie op dienstverlening met servicenormen.

6.13

Vaststellen van het investeringsplafond voor deze collegeperiode.

6.14 6.15

Onderzoeken of we het gedifferentieerde tarief bij rioolheffing nog steeds het beste systeem voor ons is of dat we naar een andere grondslag willen. Komen tot een reëel sluitende meerjarenbegroting.

6.16

We brengen onze schuldenpositie terug naar € 121 miljoen ultimo 2021.

6.17

6.18

In 2020 evalueren wij het beleid over 2019 en 2020 en doen voorstellen op welke wijze vanaf 2021 wij samen met onze partners een structurele aanpak organiseren van de opsporing van georganiseerde criminaliteit. Burgers en ondernemers ondersteunen in het herkennen van ondermijning en hoe te handelen.

6.19

Het aanbieden van cursussen aan het lokaal bestuur en ambtelijk apparaat.

6.20 6.21

Als gemeente leggen we een link tussen ons collegeprogramma en de Global Goals. In 2020 besluiten we hoe dit te vertalen naar actiepunten. Jaarlijks actualiseren van de Algemene Plaatselijke Verordening.

6.22

Aanbesteden van de structurele opvang van zwerf- en afstandsdieren.

6.23

Vaststellen Jaarlijks programma Vergunningen, toezicht en Handhaving.

F F D C C D C C C C F F C C

Wat we ondernamen Doelstellingen op het gebied van dienstverlening, goede bereikbaarheid en contact Bij de begroting 2020 hebben wij aangegeven dat wij als gemeente bovenal te allen tijde goed bereikbaar willen zijn voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Daarbij gaat het om fysieke, telefonische en digitale bereikbaarheid. Juist tijdens de coronacrisis was deze bereikbaarheid belangrijker dan ooit. Door de landelijke coronamaatregelen hebben we zelfs voor een korte periode de deuren van het Huis voor Cultuur en Bestuur moeten sluiten. Een ingrijpende maatregel. Door de noodgedwongen beperkingen in de fysieke bereikbaarheid hebben we alles op alles gezet om goed telefonisch en digitaal bereikbaarheid te blijven. Onze dienstverlening en de ontwikkeling daarvan is in 2020 sterk beïnvloed door de coronacrisis. We hebben er enerzijds voor gekozen om een zorgvuldige invulling te geven aan de eisen die werden gesteld vanuit het bestrijden van het coronavirus, maar anderzijds wilden we ook onze dienstverlening op orde houden. Afhankelijk van de fase van de crisis hebben we steeds weer keuzes moeten maken.

Door voortdurend te anticiperen op de actuele ontwikkelingen, het intensief gebruiken van onze website en het treffen van diverse aanvullende maatregelen hebben we, in overleg met onze klanten, de noodzakelijke producten op een goede en veilige manier kunnen leveren. Onze klanten hebben daar begrip voor gehad. In dit kader zijn ook, in goed overleg, afspraken gemaakt met de medegebruikers van het HvCB zoals ZINiN Theater en Bibliotheek. De coronacrisis heeft wel tot gevolg gehad dat we niet alles hebben kunnen doen wat we ons bij het opstellen van de begroting 2020 in november 2019 hadden voorgenomen. Positief effect van de coronacrisis is dat we een grote stap vooruit hebben gezet op het gebied van ICT. In korte tijd is de gemeentelijke organisatie in staat gebleken om nagenoeg volledig digitaal door te kunnen werken vanaf veilige werkplekken bij de medewerkers thuis. Hierdoor heeft de dienstverlening van de gemeente voortdurend doorgang kunnen vinden en was de bereikbaarheid van de gemeente zowel telefonisch als digitaal steeds goed geborgd. Ook de voorbereiding van de tweede Kamerverkiezingen in 2021 heeft meer tijd gekost dan in een normale situatie.

78

Veel inzet is gepleegd op het voorbereiden van een veilige verkiezing. Hierbij zijn de landelijke richtlijnen vertaald naar onze lokale situatie. Dit heeft wel gevolgen gehad voor andere voornemens zoals het invoeren van e-diensten en het herzien van de visie op dienstverlening. Deze trajecten worden nu in 2021 opgepakt. We hebben in de begroting 2020 aangekondigd meer onderzoek te willen doen naar de wensen en verwachtingen van onze bezoekers. Gezien de coronamaatregelen waren de mogelijkheden beperkt. Wel hebben we een ondernemersenquête gehouden waaruit bleek dat een proactieve houding, snel en adequaat handelen als belangrijk wordt gezien en ook wordt gewaardeerd. Ambities en doelstellingen bestuur De ambities van het bestuur zijn natuurlijk behoorlijk getemperd door de forse ombuigingsopgave die moet worden gerealiseerd. In het Koersdocument zijn de ambities en doelstellingen op basis van de nieuwe werkelijkheid bijgesteld. In maart 2020 kwam daar met corona nog een nieuwe uitdaging bij. Wij hebben geprobeerd de dienstverlening voor onze inwoners en ondernemers overeind te houden en wij hebben, ondersteund door de financiële middelen die het Rijk beschikbaar heeft gesteld, onze ondernemers en instellingen te ondersteunen en te faciliteren. En wij hebben inzet gepleegd c.q.

onze bijdrage geleverd aan de werkzaamheden die door de GGD en de Veiligheidsregio Twente nodig waren. Regionale samenwerking Op 1 juli 2020 is het Transitieplan ‘Twente Vooruit’ door het Algemeen Bestuur van Regio Twente met de grootst mogelijke meerderheid vastgesteld. Dit transitieplan voorziet in een nieuwe organisatie voor sociaal economische structuurversterking, met daarin vertegenwoordigers van overheid, ondernemingen en onderwijsinstellingen (Universiteit Twente, Hogeschool Saxion en ROC van Twente) onder de naam Twente Board. De GGD, Veilig Thuis Twente, OZJT gaan in principe als zelfstandige gemeenschappelijke regeling verder, terwijl de vrijwillige samenwerking door de betreffende gemeenten onderling zal moeten worden opgepakt. De bedoeling is om op deze manier meer focus en eenvoud aan te brengen in de samenwerking van de 14 Twentse gemeenten. De opzet van de Twente Board staat inmiddels nadrukkelijk in de steigers. De statuten zijn eind december 2020 aan de gemeenteraden aangeboden om die in de gelegenheid te stellen eventuele wensen en bedenkingen bij het Algemeen Bestuur van Regio Twente kenbaar te maken. Wij verwachten dat de nieuwe structuur medio april van start kan gaan. Zoals bekend hebben niet alle 14 gemeenten een afgevaardigde in de Twente Board. Alleen Enschede heeft een vaste plek via een kwaliteitszetel.

De overige 13 gemeenten nemen roulerend plaats in de Twente Board. De gemeenten regelen afstemming over hun inbreng in de stichting in een door de colleges van burgemeester en wethouders te sluiten bestuursovereenkomst. Meer discussie is er nog over de nieuwe gemeenschappelijke regeling Gezondheid regeling en de taken die daarin worden ondergebracht. Ook over de positie van de recreatieve voorzieningen is op dit moment nog geen overeenstemming. Meerdere scenario’s zijn daarbij in beeld. Wij verwachten dat ook hierover de komende maanden duidelijkheid komt. Wet op het Decentraal Bestuur De studiegroep Interbestuurlijke Financiële Verhoudingen keek naar deze wet en presenteerde op 10 september 2020 zijn advies ‘Als één overheid – slagvaardig de toekomst tegemoet’. In het advies wordt aangedrongen op een gelijkwaardig partnerschap tussen overheden. Op basis van dit advies en eerdere onderzoeken en adviezen heeft de VNG geconstateerd dat er actie nodig is om de interbestuurlijke verhoudingen daadwerkelijk te verbeteren. Het gaat dan bijvoorbeeld om zaken als arbitrage bij geschillen, een sterkere positie van de minister van BZK en de autonomie van gemeenten. De VNG heeft inmiddels het initiatief genomen om zelf een wet te maken die de gewenste verbeteringen codificeert in een proeve van Wet op het Decentraal Bestuur.

Bij de komende kabinetsformatie moeten afspraken worden gemaakt om vooruitlopend op deze nieuwe wet al te werken volgens de beoogde principes van die wet. Uitvoering Interbestuurlijk Programma (IBP) Maatschappelijke opgaven zoals de energietransitie, het bouwen van nieuwe woningen of de aanpak van schulden vragen om goede samenwerking van alle overheden. Het Interbestuurlijk Programma (IBP) wil die samenwerking

79

verbeteren. Sinds februari 2018 wordt er door Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen binnen het IBP samengewerkt aan tien grote maatschappelijke opgaven. Het programma vormt de weerslag van het besef dat veel maatschappelijke vraagstukken vereisen dat verschillende overheden samen optrekken en zich als één overheid opstellen. Doordat veel gemeenten in zwaar weer verkeren en de Rijksoverheid daarin zijn verantwoordelijkheid niet neemt, is het IBP onder druk komen te staan. Openbare orde en veiligheid In de gemeente Hellendoorn willen we dat de inwoners zich veilig voelen. Door een integrale aanpak, met samenwerking als uitgangspunt, worden veiligheid en leefbaarheid in de gemeente verder verbeterd. Voor 2020 waren de volgende prioriteiten gesteld: 1. Ondermijning; 2. Kwetsbare personen (personen met verward gedrag en jeugdcriminaliteit en -overlast); 3. Cybercrime; 4. High Impact Crimes (woninginbraken, (fietsen)diefstallen enz.). Aanpak ondermijning De inzet op het thema ondermijning is in het jaar 2020 beperkt geweest door de inzet van de lokale coördinator ondermijning in de crisisorganisatie van de Veiligheidsregio Twente. De aanpak van urgente casuïstiek is uiteraard doorgegaan. Beleidsmatige werkzaamheden zijn echter voor een aanzienlijk deel blijven liggen.

De financiële consequenties hiervan zijn dat een deel van het gereserveerde budget voor de inzet op het thema ondermijning ongebruikt is gebleven. Kwetsbare personen Personen met verward gedrag Het aantal incidenten waar personen met verward gedrag bij betrokken waren is, evenals voorgaande jaren, ook de afgelopen periode gestegen. Niet iedereen die verward is, vormt overigens ook direct een risico. We zien dat de groep verwarde personen breed is: psychisch kwetsbaren, mensen die overmatig drugs/alcohol gebruiken, dementerenden. Eén van de regionaal gerealiseerde projecten was de pilot Streettriage. Met ingang van 2021 wordt Streettriage Twente-breed structureel ingezet. Verder is gewerkt aan een regionaal meldpunt voor kwetsbare personen. Dit meldpunt is inmiddels gerealiseerd (Meldpunt Verward Gedrag Twente). De GGD Twente voert dit meldpunt uit voor de 14 gemeenten in Twente. Hellendoorns Procesregiemodel Zorg en Veiligheid (doorontwikkeling basisstructuur samenwerking zorg en veiligheid gericht op multiproblematiek en de regie rond kwetsbare inwoners). Ook in 2020 was er een landelijke stijging te zien van incidenten rond kwetsbare personen met verward gedrag. Zaken werden in de praktijk vaak wel opgepakt maar het ontbrak soms aan regie en een duidelijke structuur met gedragen afspraken. Om die situatie te verbeteren is de hulp ingeroepen van een onafhankelijk expert.

De onafhankelijke expert (gesubsidieerd uit ZonMw-gelden in de vorm van een zogenaamde Vliegende Brigadier) kon zowel intern als extern adviseren en dat was van belang om de huidige situatie te verbeteren. Het project loopt door in 2021 en moet voor 1 april zijn afgerond. Jeugdcriminaliteit en -overlast Jeugdoverlast, met bijbehorend lawaai en rotzooi, is nog steeds een bron van ergernis voor inwoners. Het gedrag van jeugd (luidruchtigheid, uitjouwen) kan intimiderend overkomen.

Meldingen overlast jeugd

2017 110

2018 80

80

2019 115

2020 313

Na een daling in 2018 nam de hoeveelheid overlast veroorzaakt door jeugd in 2019 toe en liet vervolgens vooral in 2020 een behoorlijk toename zien. Zonder een gedegen onderbouwing, denken we dat de opvallende toename in 2020 te relateren is aan de situatie in de samenleving, in het bijzonder die van jongeren, ten aanzien van het bestrijden van het coronavirus. Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit Cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit zijn verzamelbegrippen voor een groot aantal misdrijven waarbij gebruik wordt gemaakt van ICT middelen. Als gemeente kunnen we niet zo heel veel op het gebied van cybercrime, behalve het bewust maken van onze inwoners van de gevaren van alle vormen van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. We sluiten aan bij de Twente-brede aanpak op het onderwerp. High Impact Crime (HIC) Een woninginbraak is een forse inbreuk op de persoonlijke levenssfeer en is van grote invloed op de veiligheidsbeleving. Woninginbraken tegengaan is een prioriteit binnen de gemeente Hellendoorn en het politie basisteam Twente West. De gemeente Hellendoorn wil de veiligheid in de woonomgeving waarborgen door een aantal gecombineerde maatregelen (zoals het wegnemen van gelegenheid, creëren van bewustwording bij bewoners en repressie).

Diefstal/inbraak woning (totaal)

2017 54

2018 93

2019 53

2020 42

De dalende trend in het aantal woninginbraken blijkt zich voort te zetten in 2020. Desondanks blijft iedere inbraak een grote impact hebben op de bewoners en daarom een prioriteit. Er is blijvende aandacht nodig op dit thema. Gemeentelijke oefening 27 februari 2020 is er door de Veiligheidsregio Twente een systeemoefening gehouden in onze gemeente. De oefening was toegespitst op het thema ‘maatschappelijke onrust’. Dit hield in dat er naast de regionale crisisorganisatie ook is geoefend door het lokale ’Kernteam maatschappelijke onrust’. Het doel van de oefening was het samen werken binnen de systemen van de Twentse en de lokale crisisorganisatie, waarbij het zwaartepunt lag op: ■ Samenwerking en afstemming met ’Lokale driehoek’ (Gemeente, OM, Politie en GGD) ■ Samenwerking tussen ’Kernteam Maatschappelijke onrust’ en de ’Lokale driehoek’ ■ Samenwerking tussen regionale en lokale crisisorganisatie en externe partijen bij incidenten ■ Samenwerking op het gebied van crisiscommunicatie tussen alle betrokken partijen Bereikbaarheidstest lokale medewerkers crisisorganisatie In de oktober is na werktijd door de Veiligheidsregio een belronde gedaan met alle lokale medewerkers van de kolom bevolkingszorg die op de gemeentelijke alarmeringslijst staan.

Het ging om collega’s die met hun kennis van een bepaald vakgebied en bekendheid met lokale omstandigheden de crisisorganisatie bij een opschaling kunnen helpen om calamiteiten te bestrijden. Deze bereikbaarheidstest is uitgevoerd om de slagkracht van de crisisorganisatie te testen. Het ging daarbij alleen om het testen van de bereikbaarheid. Het was geen oefening met een opkomst op een bepaalde locatie. 70% van de medewerkers die zijn gebeld, heeft men kunnen bereiken. Van die mensen kon bijna 90% onmiddellijk naar het gemeentehuis komen om te komen helpen. APV In 2020 is de jaarlijkse update van de Algemene Plaatselijke Verordening gemeente Hellendoorn 2020 (APV) in procedure gegaan. Dit naar aanleiding van de VNG-modelverordening en wijzigingen die in de praktijk wenselijk bleken. Met de update van de APV wordt bijgedragen aan global goal 16 – Vrede, veiligheid en sterke publieke diensten. Met behulp van de APV wordt zorg gedragen voor orde en veiligheid binnen de gemeente Hellendoorn.