Gemeenterekening 2021 (incl. accountantsverkl.)

Toezicht en handhaving Het toezicht op de naleving van regels is belangrijk om de gemeente veilig en leefbaar te houden. Het kunnen regels betreffen op bijvoorbeeld het gebied van bouwen (waaronder bouwen, sloop en het gebruik van gronden en bouwwerken), milieu (bedrijfsactiviteiten) en openbare orde en veiligheid (overtredingen van de Algemene Plaatselijke Verordening en bijzondere wetgeving zoals evenementen en horecabedrijven). We zijn hierbij afhankelijk van partners waarmee we samenwerken zoals politie, Brandweer Twente en het Waterschap Vechtstromen, dan wel partners waar we een deel van de uitvoering hebben ondergebracht zoals de Omgevingsdienst Twente (ODT). Jaarlijks stellen we hiervoor een uitvoeringsprogramma Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) op. Dit programma beschrijft voor de verschillende taakvelden op het gebied van vergunningen, toezicht en handhaving de doelstellingen en prioriteiten. Ook beschrijft het de uit te voeren werkzaamheden en de keuzes die we daarin maken. Daarbij wordt opgemerkt dat de beschikbare capaciteit beperkt is en er geen sprake is van 100% controle of toezicht. Bovendien zijn niet alle risico’s uit te sluiten en kan er altijd een calamiteit plaatsvinden. Initiatiefnemers, bouwers en organisatoren hebben hierin een eigen verantwoordelijkheid.

Gezien de grote risico’s waren en zijn constructieve veiligheid en brandveiligheid voor ons een speerpunt. Als toezicht leidt tot het handhavend optreden bij geconstateerde overtredingen, dan passen we de landelijke handhavingsstrategie toe. De afgelopen twee jaren zijn iets anders verlopen dan gepland, omdat we in maart 2020 werden geconfronteerd met het coronavirus en de maatregelen die vanuit de rijksoverheid en bevoegde gezagen werden opgelegd (er gold sinds maart 2020 een noodverordening en per 1 december 2020 de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19). De genomen maatregelen zijn sterk van invloed geweest op de werkzaamheden van het Fysiek domein, onderdeel Vergunningen, toezicht en handhaving en zullen waarschijnlijk ook van invloed blijven op de werkzaamheden het komende jaar. Crisisbeheersing en rampenbestrijding In de rampenbestrijding en crisisbeheersing speelt de gemeente een belangrijke rol: zowel in de voorbereiding, de uitvoering als in de nafase. De gemeente is tijdens incidenten waarbij (grote groepen) inwoners worden getroffen een gelijkwaardige partner van brandweer, politie en medische hulpverlening. De gemeente houdt zich bezig met de zorg voor de bevolking en het leven na het incident. Als onderdeel van het openbaar bestuur hebben we een algemene zorgplicht voor onze inwoners.

We redeneren daarbij vanuit de maatschappelijke impact en betekenisgeving voor de bevolking. Invloed coronacrisis op de kolom Bevolkingszorg De coronacrisis is voor alle gemeenten een bijzondere crisis en heeft ons veel geleerd. Om inwoners te betrekken en te informeren over de geldende maatregelen en maatschappelijke impact is ook in 2021 intensief samengewerkt met de andere Twentse gemeenten, VRT, private en publieke partijen. Deze ervaring bewijst de rol van een maatschappelijk betrokken gemeente Hellendoorn die aandacht heeft voor getroffenen tijdens en na een crisis.

INHOUDSOPGAVE

68

Naast veerkrachtig maakte deze crisis ook creatief. Online, digitale samenwerking kwam in een versnelling en werd normaal. We hebben in 2020 en 2021 nieuwe manieren ontdekt om op afstand nauw samen te werken met andere Twentse gemeenten en de VRT. Dit heeft op ambtelijk niveau de contactfrequentie en de saamhorigheid tussen de Twentse gemeenten en de Veiligheidsregio verhoogd. Een mooi fundament om de komende jaren op verder te bouwen. In 2020 en 2021 hebben verschillende activiteiten, waaronder het opleiding, training & oefenprogramma (OTO) geen doorgang gevonden, omdat de geldende coronamaatregelen dit belemmerden of crisismedewerkers volop actief waren in de crisis. Vergoeding op controle coronatoegangsbewijzen (CTB) Bedrijven, organisaties en verenigingen hebben extra werk gehad, vanwege de verplichte controle op coronatoegangsbewijzen (CTB) en identiteitskaarten. Voor de inzet van mensen of materieel ten behoeve van deze controles bij activiteiten waar ook externen op afkomen, kon bij de gemeente een vergoeding worden aangevraagd. Het Rijk heeft aan de gemeente Hellendoorn (via de Veiligheidsregio Twente) € 92.526,-- beschikbaar gesteld. Hiervoor is door de gemeente Hellendoorn een regeling opgesteld. In totaal zijn er 44 aanvragen binnengekomen die werden gehonoreerd.

Ondermijning De Coördinator aanpak ondermijning is (ook) in 2021 voor een aantal maanden ingezet in de crisisorganisatie van de Veiligheidsregio Twente in verband met de coronacrisis. Gelet daarop is de inzet op het thema ondermijning tot juni 2021 beperkt geweest. Desondanks is de aanpak van urgente casuïstiek doorgegaan en zijn een groot aantal vooraf gestelde actiepunten alsnog gerealiseerd te weten: de inzet van clean sweap, er zijn (bewustwordings)trainingen aangeboden aan de medewerkers, het college en de raad, de implementatie van het exploitatievergunningstelsel is afgerond, er is een werkproces Damoclesbeleid opgesteld, er is een themasessie voor het college gegeven en er zijn weer regionale ondermijningsweken georganiseerd waaraan ook lokaal is deelgenomen middels diverse acties. De maatregelen rondom het coronavirus hebben wel een beperkende werking gehad op bepaalde acties. Consequentie hiervan is dat acties op een andere wijze zijn vormgegeven dan wel zijn verschoven naar 2022. Daarnaast is een tweede consequentie dat ook een deel van het budget voor de inzet op het thema ongebruikt is gebleven. Keurmerk veilig ondernemen bedrijventerrein Voor het bedrijventerrein ‘t Lochter bestaat een samenwerkingsverband (Keurmerk veilig ondernemen bedrijventerrein KVO-B) tussen de Ondernemersvereniging ‘t Lochter, brandweer, politie en de gemeente Hellendoorn.

Reden voor deze samenwerking is het optimaliseren van het bedrijventerrein ‘t Lochter op het terrein van schoon, heel en veilig. In 2021 vond een audit plaats die leidde tot hercertificering van het keurmerk. Cameratoezicht In het actieplan Integrale Veiligheid 2021-2022 zijn de volgende prioriteiten vastgesteld: Aanpak van jeugdcriminaliteit en -overlast Jeugdoverlast met bijhorend lawaai en rotzooi was een bron van ergernis voor burgers en bedrijven aan het Kuperserf. Ondanks extra inzet van jongerenwerk, de gemeentelijke BOA’s en de politie is het niet gelukt om de overlast tegen te gaan. Om deze overlast toch te beperken zijn er in het najaar van 2021 in het hele gebied camera’s opgehangen. Naar verwachting zal het plaatsen van camera’s het terugdringen en voorkomen van overlast, intimidatie en vernieling als effect hebben. Daarnaast wordt het gevoel van veiligheid vergroot en is het een bruikbaar hulpmiddel bij het opsporen van daders bij strafbare feiten. In 2022 zal een eerste evaluatie plaatsvinden. Procesregie Zorg en Veiligheid 2021 Binnen de gemeente lag op de afdeling Zorg en Veiligheid de behoefte om meer helderheid in complexe casussen te krijgen over de werkwijze, regie, criteria voor opschaling en de gebruikte terminologie. Onder leiding van een externe deskundige resulteerde dit in een nieuw samenwerkingsmodel dat staat voor een sluitende aanpak in de

INHOUDSOPGAVE

69

samenwerking en regie rond complexe casuïstiek van (de meest) kwetsbare inwoners van de gemeente Hellendoorn. Samen met onze netwerkpartners te weten politie, Dimence, woningstichting Reggewoon, MEE, Tactus, huisartsen, Avedan en ervaringsdeskundigen, hebben we in 2021 stevig ingezet op de doorontwikkeling van de samenwerkingsstructuur Zorg en Veiligheid. Versterking financieel beheer en versterken financieringspositie Voor 2021 presenteerden we een sluitende begroting met meerjarig nog tekorten waarbij aangegeven is dat we de herijking van het gemeentefonds wilden afwachten en door wilden gaan met onze lobby richting het Rijk voor een hogere Rijksbijdrage met name op het onderdeel Sociaal domein. We hebben u in de planning & controlcyclus tussentijds op de hoogte gesteld van de (financiële) ontwikkelingen. Voor de ontwikkelingen van de financiën wordt verwezen naar hoofdstuk 2 Financiële hoofdlijn. In het kader van het terugdringen van onze schulden hebben we in 2020 onze leningen bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) geherstructureerd. We hebben hiermee bereikt dat de verhouding tussen afschrijvingen en aflossingen nu redelijk gelijk aan elkaar zijn. Uit onze liquiditeitenprognose blijkt dat we de komende jaren geen leningen meer aan hoeven te trekken en dus ook geen renterisico lopen. Per jaareinde 2021 bedraagt de langlopende schuld € 120,0 miljoen.

Dat is € 6,3 miljoen lager dan aan het begin van 2021. In het collegeprogramma hebben we als speerpunt opgenomen dat we de langlopende schuld eind 2021 terugbrengen naar € 121 miljoen. We zijn er blij mee dat we dit doel hebben behaald. Eind 2025 zit de langlopende schuld onder de € 100 miljoen bij ongewijzigd beleid. Voor de lange termijn is de doelstelling een langlopende netto schuldenlast van maximaal 90% van het begrotingstotaal, te behalen in de periode 2030-2034. Dat hebben we nu in 2021 al gehaald, maar dat is mede te danken aan extra bijdragen van het Rijk en de vele grondverkopen waardoor het begrotingstotaal zo’n € 10 miljoen hoger ligt dan vorig jaar. Eind 2021 is de langlopende netto schuldenlast 74% van het begrotingstotaal. Eind 2020 was dat nog 100%. Goed is ook om op te merken dat onze liquide middelen (inclusief het schatkistbankieren) zijn opgelopen van € 22,4 miljoen aan het begin van het jaar tot € 33,8 miljoen per jaareinde. Uitkering gemeentefonds De uitkering uit het gemeentefonds is de belangrijkste inkomstenbron van de gemeente. Veruit het grootste deel betreft de algemene uitkering. Deze bedraagt in 2021 € 53,1 miljoen. Daarnaast is er de integratie-uitkering sociaal domein (€ 5,9 miljoen) voor de onderdelen participatie en voogdij 18 plus.

Naast deze uitkeringen ontvingen we nog een bedrag van in totaal € 1,0 miljoen voor 14 decentralisatie-uitkeringen (waarvan 5 betrekking hebben op compensatie als gevolg van corona) en 1 integratie-uitkering. De uitkering uit het gemeentefonds komt daarmee in totaal uit op € 60,0 miljoen. In een drietal circulaires (mei, september en december) worden we op de hoogte gesteld van de ontwikkeling van het gemeentefonds. In 2021 was er daarnaast nog een maartcirculaire. Deze circulaire ging met name over het compensatiepakket coronacrisis medeoverheden. Zowel de meicirculaire als de septembercirculaire vielen positief uit, waarbij het budgettair effect bij beide circulaires zo’n € 0,5 miljoen positief was. De decembercirculaire laat normaal gesproken geen grote afwijking zien. Voor het jaar 2021 viel de circulaire echter wel een stuk positiever uit. We ontvingen € 0,6 miljoen meer.

INHOUDSOPGAVE

70

Realisatie baten en lasten bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2021

Verschil

Rekening 2020

Saldo van baten en lasten Lasten Algemene baten en lasten Bestuurlijke samenwerking en deelnemingen Burgerlijke stand Internationale contacten Ondersteuning veiligheidsketen Onroerende-zaakbelastingen Openbare orde Overige burgerzaken Rampenbestrijding Reisdocumenten Rijbewijzen Uitvoering Wet WOZ Verkiezingen Treasury Gemeenteraad College van B&W Beheer overige gebouwen en gronden Hondenbelasting Handhaving Openbare orde Brandkranen Totaal Lasten

- 149 - 433 - 196 -3 - 2.254 - 38 - 246 - 45 - 55 - 149 - 139 - 354 - 111 - 96 - 677 - 909 - 294 - 49 - 576 - 21 - 6.794

20 - 481 - 219 -3 - 2.281 -1 - 424 - 46 - 57 - 159 - 160 - 424 - 132 - 53 - 742 - 935 - 902 - 48 - 600 - 21 - 7.669

153 - 457 - 178 -3 - 2.281 - 399 - 65 - 51 - 191 - 173 - 438 - 116 - 80 - 741 - 801 - 876 - 41 - 578 - 22 - 7.337

133 V 24 V 41 V 1V 0V 1V 24 V - 19 N 7V - 32 N - 13 N - 14 N 16 V - 27 N 1V 134 V 26 V 7V 22 V -1N 332 V

- 289 - 438 - 170 -7 - 2.219 - 269 - 49 - 49 - 144 - 161 - 379 - 45 - 44 - 691 - 931 - 319 - 42 - 549 - 21 - 6.816

Baten Algemene baten en lasten Burgerlijke stand Ondersteuning veiligheidsketen Onroerende-zaakbelastingen Openbare orde Overige burgerzaken Rampenbestrijding Reisdocumenten Rijbewijzen Uitkering gemeentefonds Uitvoering Wet WOZ Verkiezingen Integratie-uitkering sociaal domein Treasury College van B&W Beheer overige gebouwen en gronden Hondenbelasting Handhaving Openbare orde Totaal Baten

96 90 9.948 17 11 159 106 50.253 5.227 452 366 188 54 66.968

3 91 84 9.744 115 12 1 160 107 53.641 0 5.764 528 378 178 21 70.827

-0 52 84 9.770 114 31 1 174 174 54.162 8 0 5.852 536 554 379 175 25 72.090

-3N - 39 N -0N 25 V -1N 20 V -0N 14 V 67 V 521 V 8V -0N 88 V 7V 554 V 1V -3N 4V 1.263 V

-0 52 9.691 7 20 1 83 159 50.173 15 5.452 677 342 473 178 11 67.334

Saldo van baten en lasten

60.174

63.158

64.752

1.595 V

60.518

Mutatie reserves Toevoegingen

- 584

- 7.662

- 8.487

- 826 N

- 4.148

Onttrekkingen

628

5.756

5.633

- 123 N

3.291

Mutatie reserves

44

- 1.906

- 2.854

- 949 N

- 857

Resultaat

60.218

61.252

61.898

646 V

59.661

INHOUDSOPGAVE

71

06 Bestuur, veiligheid en dienstverlening

Belangrijkste afwijkingen bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Voordelen Lagere storting voorziening Appa Werving en selectie burgemeester Vrijval voorziening ingegane pensioenen Vrijval verplichting bestuurlijke samenwerking en deelnemingen Verkiezingen Inkomsten leges rijbewijzen Minder onderhoud door verkopen gebouwen Zelf uitvoeren advieswerk vanwege wachttijden bij externen Ontwikkeling gemeentefonds Integratie-uitkering sociaal domein Stelpost onvoorzien Stelpost Rijksvoornemens Voorziening dubieuze debiteuren Taakstelling ambtelijke organisatie Later in gebruik nemen cameratoezicht Componistenplein en Dunantplein Totaal voordelen

94 V 28 V 553 V 18 V 16 V 54 V 13 V 16 V 521 V 88 V 37 V 43 V 25 V 32 V 15 V 1.553 V

Nadelen Reisdocumenten Lagere rentetoerekening aan investeringen door minder investeringen Storting vrijval voorziening Appa in financieringsreserve Lagere onttrekking VAR na herberekening Generatiepact Hogere storting in bufferreserve door niet begrote boekwinst verkoop Prins Hendrikstraat 34 Lagere onttrekking bufferreserve door minder boekverlies Dunantwinkels Totaal nadelen

- 18 N - 17 N - 553 N - 105 N - 272 N - 18 N - 983 N

Overige afwijkingen Totaal afwijkingen

76 V 646 V

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten van de jaarrekening worden de verschillen nader gespecificeerd en toegelicht.

INHOUDSOPGAVE

72

Moties en amendementen In onderstaande tabel zijn de aangenomen moties en amendementen van 2021 opgenomen.

Moties Raadsvergadering 09-03-2021 Amendement Oprichting Stichting Twenteboard 25-05-2021 Amendement Subsidieverordening samenleving artikel 4 punt 1 en artikel 6 punt 2 15-06-2021 Amendement bij rekenkameronderzoek sturing op het Sociaal Domein 21-09-2021 Motie vreemd aan de orde van de dag over Regenboogzebrapad 21-09-2021 Motie vreemd aan de orde van de dag over visie dorp Hellendoorn 09-11-2021 Amendement Subsidie Historische Kring Hellendoorn-Nijverdal 09-11-2021 Motie Ruimte voor Kunst 09-11-2021 Motie Extra capaciteiten om woningbouw te versnellen 09-11-2021 Motie Huurwoningen 09-11-2021 Motie Ziektekostenverzekering 09-11-2021 Motie Inzet deel NPO gelden naar VVE locaties 09-11-2021 Motie #Doeslief 09-11-2021 Motie Afval dumping 09-11-2021 Motie Heroverweging investering Ravijn 30-11-2021 Motie lokale uitvoering Agrarisch actieplan

INHOUDSOPGAVE

73

Overhead Bestuurlijk verantwoordelijk: ■ Burgemeester dhr. J.J. Eijbersen ■ Wethouder dhr. J.J. Beinte

Inleiding In dit programma presenteren we de kosten ten aanzien van overhead. In de paragraaf bedrijfsvoering lichten we de activiteiten betreffende de overhead nader toe.

Kaderstellende nota’s ■ ■ ■ ■

Beleidskader informatieveiligheid (2018/ 18INT00308) Privacy beleid en privacy statement (2018/ 18INT01175) Standpuntbepaling Interbestuurlijk Programma (2018/ 18INT01599) Nota reserves en voorzieningen

Overhead is geen programma en bevat daarom ook niet zoals de programma’s de duimpjeslijst, de global goals en een toelichting op de ontwikkelingen. Onderstaand wordt wel de financiële informatie gepresenteerd.

Realisatie baten en lasten bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2021

Verschil

Rekening 2020

Saldo van baten en lasten Lasten Personeel Personeel en organisatie Organisatieaangelegenheden Financien en belastingen Huisvesting Automatisering Communicatie Juridische zaken Facilitaire zaken Overige ondersteuning Totaal Lasten

- 6.125 - 416 - 41 - 2.430 - 952 - 1.478 - 72 - 36 - 594 192 - 11.952

- 7.625 - 572 - 123 - 824 - 988 - 1.853 - 72 - 36 - 601 155 - 12.537

- 7.389 - 600 - 10 - 746 - 978 - 1.795 - 35 - 20 - 604 206 - 11.971

236 V - 27 N 113 V 78 V 10 V 58 V 37 V 16 V -4N 50 V 567 V

- 5.548 - 414 -9 - 2.368 - 968 - 1.450 - 29 - 21 - 531 283 - 11.055

Baten Personeel Personeel en organisatie Organisatieaangelegenheden Financien en belastingen Huisvesting Automatisering Communicatie Facilitaire zaken Overige ondersteuning Totaal Baten

7 2 0 27 10 46

57 2 3 27 10 98

70 38 4 1 3 1 26 23 166

13 V 38 V 4V -1N 1V 1V -1N 13 V 68 V

7 5 2 3 25 22 65

Saldo van baten en lasten

- 11.905

- 12.439

- 11.804

635 V

- 10.990

Resultaat

- 11.905

- 12.439

- 11.804

635 V

- 10.990

INHOUDSOPGAVE

74

99 Overhead

Belangrijkste afwijkingen bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Voordelen Opentaande vacatures Knelpuntenpot niet aangewend Gratificaties uitgebleven Doorbelasting loonsom Programma Beter Organiseren Project procesverbeteringen met eigen medewerkers in plaats van inhuur Teruggave belastingdienst voorgaande jaren Vertraging diverse geplande ICT implementaties Minder promotionele activiteiten en evenementen Minder kosten voor presentiegelden van bezwarencommissies Minder kosten catering Minder kosten drukwerk Vertraging implementatie sies/soc Kosten informatieveiligheid deels opgevangen binnen reguliere budgetten Totaal voordelen

52 V 100 V 10 V 84 V 102 V 32 V 50 V 59 V 37 V 11 V 22 V 16 V 25 V 15 V 615 V

Nadelen Meer inhuur vanwege corona Totaal nadelen

- 19 N - 19 N

Overige afwijkingen

39 V

Totaal afwijkingen

635 V

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten van de jaarrekening worden de verschillen nader gespecificeerd en toegelicht.

INHOUDSOPGAVE

75

Deel 4: PARAGRAFEN

76

INHOUDSOPGAVE

Paragraaf 1: Lokale Heffingen In deze paragraaf geven we verantwoording over het beleid op het gebied van de gemeentelijke belastingen in 2021. Ook krijgt u inzicht in de belastingdruk voor burgers.

Uitgangspunten en doelstellingen Het is gebruikelijk om de tarieven jaarlijks te verhogen met een inflatiecorrectie. Op basis van de laatste prognoses van het CPB gingen wij bij het opmaken van de begroting 2021 uit van een gewogen gemiddelde van 2%. Overwegingen om hiervan af te wijken waren bijvoorbeeld wettelijk vastgestelde tarieven, omvang van de voorzieningen, de mate van kostendekkendheid van een bepaald tarief of de afronding van de tarieven. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een bestemmingsbelasting. Wij gebruiken de opbrengsten om onze kosten voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval te dekken. ■ In 2021 steeg de afvalstoffenheffing met de inflatiecorrectie van 2% ten opzichte van 2020. ■ De basisheffing werd extra verhoogd met € 10,08. De stijging van de basisheffing met € 10,08 is opgenomen in het raadsbesluit van 16 januari 2018 en gold voor de periode 2019-2021 (3 jaren x € 10,08). ■ Verder was er nog sprake van een tariefmaatregel om een betere afvalscheiding te stimuleren, dat wil zeggen een verhoging van het tarief voor een 240 liter restcontainer met € 15,00 in combinatie met een verlaging van de basisheffing met € 2,39. ■ Tot slot was er nog een tekort in het bedrijfsplan afval. Daarvan is € 250.000,00 gedekt uit een verhoging van de tarieven.

Afvalstoffenheffing Basisheffing 140 liter restcontainer 240 liter restcontainer opslag hoogbouwcomplex *1) opslag recreatiecomplex *2)

2020

2021

€ 145,68 € 65,40 € 111,24 € 72,36 € 119,52

€ 172,80 € 66,72 € 128,52 € 73,80 € 121,92

Lastenstijging (€) € 27,12 € 1,32 € 17,28 € 1,44 € 2,40

Lastenstijging (%) 18,6% 2,0% 15,5% 2,0% 2,0%

Begrafenisrechten De opbrengst van de begrafenisrechten gebruiken wij om de kosten van de begraafplaatsen te dekken. De begrafenisrechten zijn met de inflatiecorrectie van 2% verhoogd.

Begrafenisrechten Aankoop eigen graf Begraven volwassene

2020

2021

€ 2.307,00 € 740,00

€ 2.352,00 € 755,00

Lastenstijging (€) € 45,00 € 15,00

Lastenstijging (%) 2,0% 2,0%

Hondenbelasting Sinds de invoering van deze belastingsoort wordt de opbrengst aangewend ter bestrijding van de overlast door honden en de daaraan direct verwante activiteiten. Het tarief van 2021 was gelijk aan dat van 2020.

Hondenbelasting

2020

2021

Per hond Per kennel

€ 74,00 € 370,00

€ 74,00 € 370,00

INHOUDSOPGAVE

77

Lastenstijging (€) € 0,00 € 0,00

Lastenstijging (%) 0,0% 0,0%

Leges Particulieren en bedrijven moeten leges betalen voor individuele dienstverlening van de gemeente. De meeste leges zijn verhoogd met de inflatiecorrectie van 2%. Daarnaast zitten er in de Legesverordening ook nog wettelijke tarieven en maximumtarieven. Ook waren er een aantal tarieven die, vanuit de ombuigingsopgave, meer kostendekkend zijn gemaakt. Marktprecariobelasting Voor het gebruik van een standplaats op de warenmarkt in Nijverdal moeten de marktkooplieden marktprecariobelasting betalen. De tarieven zijn verhoogd met de inflatiecorrectie van 2%. Gelet op de coronacrisis en de beperkingen die dat opleverde voor de marktkooplieden, hebben de heffingsambtenaar en het college besloten dat de standplaatshouders op de markt een deel van de marktprecariobelasting niet hoefden te betalen. OZB De opbrengst van de OZB is een algemeen dekkingsmiddel. De tarieven van de OZB worden uitgedrukt in een percentage van de WOZ-waarde. Op grond van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ) moeten wij elk jaar alle onroerende zaken taxeren. De gemeenteraad besloot begin 2021 om in 2021 te kiezen voor het volledig achterwege laten van de geraamde opbrengststijging. De tarieven zijn daarom alleen aangepast aan de marktontwikkeling van de onroerende zaken.

2020

2021

Eigendom Woning Niet-woning

Tariefstijging

Lastenstijging (%)

0,1594% 0,3273%

0,1480% 0,3330%

-0,0114% 0,0057%

-7,2% 1,7%

Gebruik Niet-woning

0,2670%

0,2716%

0,0046%

1,7%

Onroerende zaak belasting

Reclamebelasting Vanwege de coronacrisis hebben de invorderingsambtenaar en het college besloten dat er in 2021 geen aanslagen reclamebelasting opgelegd worden. Uit de opbrengst van de reclamebelasting wordt normaliter een subsidie verstrekt aan Stichting Promotie Nijverdal. Ook is een gedeelte van de opbrengst bedoeld als bijdrage van de ondernemers aan het Masterplan. De gemeenteraad heeft in december 2021 de Verordening reclamebelasting 2021 ingetrokken met terugwerkende kracht per 1 januari 2021. De SPN kreeg € 27.500,-- subsidie. De gederfde reclameopbrengst wordt niet meer ingehaald op een later tijdstip. Rioolheffing De rioolheffing heeft het karakter van een bestemmingsheffing om collectieve maatregelen te treffen die de gemeente noodzakelijk acht voor een doelmatig werkende riolering en overige maatregelen ten aanzien van afvalwater, hemelwater en grondwater. Gelet op de hoogte van de voorziening egalisatie rioolheffing is besloten om geen inflatiecorrectie toe te passen op de tarieven, maar de tarieven voor 2021 te verlagen met 5%.

Rioolheffing

€ 228,36 € 316,08 € 1.025,64

Lastenstijging (€) -€ 12,00 -€ 16,68 -€ 54,00

Lastenstijging (%) -5,0% -5,0% -5,0%

€ 398,76

-€ 21,00

-5,0%

2020

2021

Vastrecht 0-500 m3 Vastrecht 501-1000 m3 Vastrecht 1001-1500 m3 Opslag voor elke hele of gehele schijf van 500 m3 boven 1500 m3

€ 240,36 € 332,76 € 1.079,64 € 419,76

INHOUDSOPGAVE

78

Toeristenbelasting De opbrengst van de toeristenbelasting wordt door de gemeente gedeeltelijk gebruikt als dekking voor kosten op recreatief gebied. Een ander gedeelte wordt gebruikt als algemeen dekkingsmiddel. De tarieven voor 2021 zijn verhoogd conform de tariefafspraak voor de periode 2019-2023, na een consultatieronde onder de recreatieondernemers die we hebben gehouden in het derde en vierde kwartaal van 2017. Deze tarieven zijn door de raad bekrachtigd in april 2018. Voor de aanbieders van nachtverblijf is geen speciale coronaregeling in het leven geroepen. De toeristenbelasting wordt namelijk opgebracht door de toerist. De recreatieondernemer is slechts een doorgeefluik.

Toeristenbelasting A. nachtverblijf niet vallend onder B, C of D B. woning C. hotel / bed&breakfasst D. vaste standplaats

2020

2021

€ 0,74 € 1,15 € 1,78 € 111,00

€ 0,76 € 1,18 € 1,83 € 114,00

Lastenstijging (€) € 0,02 € 0,03 € 0,05 € 3,00

Lastenstijging (%) 2,7% 2,6% 2,8% 2,7%

Vermakelijkhedenretributie De tarieven van de vermakelijkhedenretributie zijn niet aangepast omdat er met de enige belastingplichtige, Avonturenpark Hellendoorn, een convenant gesloten is met een looptijd van 2018 tot en met 2022. Met het convenant draagt het Avonturenpark bij aan de kosten die de gemeente maakt ten behoeve van het park. Wet waardering onroerende zaken Elk jaar worden alle onroerende zaken binnen de gemeente Hellendoorn opnieuw gewaardeerd. De nieuwe WOZ-waarden werden eind februari 2021 aan de belanghebbenden bekend gemaakt en hadden als waardepeildatum 1 januari 2020. Aanslagheffing gecombineerde aanslag 2021 In totaal zijn er voor belastingjaar 2021 19.018 aanslagen gemeentelijke belastingen verzonden. Hiervan werden er 17.322 in februari 2021 opgelegd (91,1%). Naar aanleiding van verhuizingen, bezwaarschriften en controles werden er in de loop van 2021 dus 1.696 aanslagen opgelegd. Zoals gebruikelijk zijn op het aanslagbiljet de aanslagen afvalstoffenheffing, hondenbelasting, OZB en rioolheffing gecombineerd. Betaling Omdat 67,85% van de belastingplichtigen een machtiging hebben afgegeven tot automatische incasso, hadden zij tien termijnen om het verschuldigde bedrag te voldoen.

Kwijtschelding 2021 Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen kan worden verleend als de belastingschuldige niet in staat is anders dan met buitengewoon bezwaar de belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen. Van buitengewoon bezwaar is sprake als de middelen om een belastingaanslag te betalen ontbreken en ook niet binnen afzienbare termijn kunnen worden verwacht. Kwijtschelding is alleen mogelijk voor onroerende-zaakbelastingen, riool- en afvalstoffenheffing en hondenbelasting. Bij de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken maakte de gemeente Hellendoorn maximaal gebruik van de haar geboden mogelijkheden, door 100% van de bijstandsnorm aan te merken als kosten van bestaan. Voor AOW-gerechtigden werd een inkomstennorm gehanteerd gelijk aan de toepasselijke netto AOW-bedragen. Verder hielden wij bij de beoordeling van de betalingscapaciteit rekening met de netto kosten van kinderopvang. Om de administratieve lasten voor zowel de burger als de gemeente en de uitvoeringskosten zo laag mogelijk te houden, maakten wij gebruik van geautomatiseerde kwijtschelding. Het Inlichtingenbureau kreeg van ons een gegevensbestand van belastingplichtigen aan wie in 2020 volledig kwijtschelding is verleend.

INHOUDSOPGAVE

79

Het Inlichtingenbureau toetste op basis van gegevensvergelijkingen of de belastingplichtigen voldeden aan de normstelling en in aanmerking kwamen voor automatische kwijtschelding. Daarvan kregen de mensen van ons bericht. Ook als men niet voor automatische kwijtschelding in aanmerking kwam, kreeg men bericht. Op het moment dat die persoon de belastingaanslag 2021 ontving, kon hij of zij alsnog kwijtschelding aanvragen. Die aanvragen werden uitgebreid getoetst. Over belastingjaar 2021 hebben we in totaal € 215.029,-- kwijtgescholden (2020: € 192.541,--). De stijging wordt enerzijds veroorzaakt door de stijging van de belastingtarieven. Daarnaast zijn er meer toekenningen van kwijtscheldingsverzoeken in 2021 geweest. Oninbaar Als op het gebied van de invordering alle vervolgacties zijn ondernomen en er geen verhaalsmogelijkheden meer zijn, worden de desbetreffende posten uit het debiteurenbestand gehaald en oninbaar verklaard. Dit instrument is in de wet vastgelegd en geldt als sluitstuk als invordering niet meer mogelijk blijkt. Door het oninbaar verklaren, worden de invorderingsmaatregelen definitief afgerond. De schuld gaat administratief teniet, maar blijft formeel bestaan. Er hoeft echter geen tijd en energie meer te worden gestoken in het invorderen van de bedragen die toch niet binnenkomen. Na de oninbaarverklaring wordt de schuld extra-comptabel vastgelegd.

De posten worden op een aparte lijst, buiten de financiële administratie om, bijgehouden en vervallen na vijf jaar door verjaring. Op deze manier blijft de invordering zichtbaar voor het geval (gedeeltelijke) invordering plotseling alsnog mogelijk is. De post oninbaarheid hangt veelal samen met faillissementen, vertrekken naar het buitenland waarbij onbekend is waar mensen naar toe zijn gegaan, en dergelijke. Veelal incidentele oorzaken dus. Het gaat hierbij in principe om alle soorten gemeentelijke belastingen, maar de gecombineerde aanslagen en leges vormen de hoofdmoot. In 2021 hebben we een bedrag van € 30.000,-- aan openstaande gemeentelijke belastingen oninbaar verklaard (2020: 45.290,--). In de jaarrekening hebben we op de balans een voorziening dubieuze debiteuren voor vorderingen ouder dan een jaar. Hoe ouder de vordering is, des te hoger het voorziene bedrag. Hoe ziet de belastingdruk er uit? De ontwikkeling van de woonlasten krijgt ieder jaar veel aandacht in de media. Dit komt vooral omdat door lokale afwegingen de stijgingen per gemeente kunnen verschillen. Meer nog dan de hoogte van de lokale lasten, wekt ook de variatie tussen gemeenten maatschappelijke weerstand op. Meestal worden enkele sprekende cijfermatige voorbeelden genoemd, die echter geen beeld geven van de variatie over de gehele linie.

Verder is het belangrijk te beseffen dat van elke euro die huishoudens en bedrijven in Nederland in 2021 aan belastingen en sociale premies betalen, volgens het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) maar 3,7% naar de gemeenten gaat. De gemeentelijke lasten zijn dus minder hoog dan wordt gedacht. De grote aandacht voor de hoogte van de gemeentelijke belastingen komt vooral door de zichtbaarheid van de heffingen. Provinciaal beeld belastingdruk Sinds 2020 kennen we een benchmark gemeentelijke woonlasten. Door een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten en de tariefontwikkeling met landelijke en provinciale gemiddelden, worden de onderlinge verschillen tussen gemeenten inzichtelijk. Het COELO stelt de benchmark samen en neemt deze op in de Atlas van de lokale heffingen. De benchmark laat voor 2021 zien dat Hellendoorn in Overijssel de op één na hoogste woonlasten heeft voor een meerpersoonshuishouden en dat zowel provinciaal als landelijk deze woonlasten bovengemiddeld zijn. Ook de woonlasten voor huurders liggen gemiddeld hoger dan andere gemeenten in Overijssel, al zijn er drie gemeenten met hogere woonlasten.

INHOUDSOPGAVE

80

Hieronder hebben we de woonlasten voor een meerpersoonshuishouden uitgesplitst naar eigenaar/bewoner en huurder. Woonlasten per gemeente o.b.v. Coelo: "Atlas van de lokale lasten 2021"

Rijssen-Holten

Woonlasten meerpersoonshuishouden Eigenaar bewoner € 636,00

Woonlasten meerpersoonshuishouden Huurder Tubbergen

€ 220,00

Kampen

€ 693,00

Losser

€ 250,00

Steenwijkerland

€ 695,00

Zwolle

€ 291,00

Zwolle

€ 702,00

Dalfsen

€ 318,00

Tubbergen

€ 723,00

Steenwijkerland

€ 339,00

Dalfsen

€ 741,00

Borne

€ 362,00

Hardenberg

€ 752,00

Kampen

€ 373,00

Staphorst

€ 754,00

Rijssen-Holten

€ 381,00

Ommen

€ 761,00

Oldenzaal

€ 396,00

Raalte

€ 763,00

Dinkelland

€ 413,00

Zwartewaterland

€ 783,00

Staphorst

€ 425,00

Hengelo

€ 795,00

Raalte

€ 428,00

Oldenzaal

€ 797,00

Twenterand

€ 440,00

Dinkelland

€ 797,00

Olst-Wijhe

€ 445,00

Deventer

€ 815,00

Almelo

€ 452,00

Twenterand

€ 822,00

Ommen

€ 457,00

Wierden

€ 825,00

Wierden

€ 480,00

Hof van Twente

€ 840,00

Hardenberg

€ 488,00

Borne

€ 845,00

Hof van Twente

€ 489,00

Enschede

€ 852,00

Deventer

€ 496,00

Almelo

€ 886,00

Hengelo

€ 503,00

Losser

€ 898,00

Hellendoorn

€ 530,00

Olst-Wijhe

€ 903,00

Zwartewaterland

€ 532,00

Hellendoorn

€ 938,00

Enschede

€ 552,00

Haaksbergen PROVINCIE GEMIDDELDE

€ 956,00 €796,00

Haaksbergen PROVINCIE GEMIDDELDE

€ 561,00 €437,00

Bij bovenstaande tabellen moet wel worden opgemerkt dat het beeld enigszins vertekend wordt door het feit dat COELO bij het opstellen van de cijfers aanneemt dat het gemiddelde meerpersoonshuishouden gebruik maakt van een 240 liter afvalcontainer. In onze gemeente heeft echter het merendeel van de huishoudens een 140 liter afvalcontainer in gebruik. Gecorrigeerd voor die omstandigheid, zou de gemeente Hellendoorn uitkomen op een 21ste plek met € 876,-- bij de eigenaren/bewoners en op de 17de plek met € 468,-- bij de huurders.

INHOUDSOPGAVE

81

Ontwikkeling belastingdruk woningen Door de tariefmaatregelen steeg de belastingdruk (het totaal aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) voor een gemiddeld gezin met 1,9%. De belastingdruk voor een gemiddelde woninghuurder steeg met 3,6%. In het onderstaande overzicht ziet u een vergelijking van de tarieven en aanslagen van de gecombineerde aanslag van 2020 en 2021 en de daarmee samenhangende belastingdruk voor een gemiddeld huishouden in een gemiddelde woning (in eigendom). bedragen x € 1.000 2020

2021

Lastenstijging (€)

Lastenstijging (%)

Eigenaar en gebruiker OZB eigenaar *1) Afvalstoffenheffing *2) Rioolheffing *3) Woonlasten eigenaar en gebruiker

€ 403,44 € 211,08 € 240,36 € 854,88

€ 403,44 € 239,52 € 228,36 € 871,32

€ 0,00 € 28,44 -€ 12,00 € 16,44

0,0% 13,5% -5,0% 1,9%

Gebruiker Afvalstoffenheffing *2) Rioolheffing *3) Woonlasten gebruiker

€ 211,08 € 240,36 € 451,44

€ 239,52 € 228,36 € 467,88

€ 28,44 -€ 12,00 € 16,44

13,5% -5,0% 3,6%

Woonlasten

*1) Voor het eigendom van een gemiddelde woning met een woningwaarde van € 253.102,-- in 2020 en € 272.591,-- in 2021. *2) Standaardcombinatie: basisheffing met een 140 liter GFT-container *3) Uitgaande van 0-500 m3 waterverbruik

Ontwikkeling belastingdruk bedrijven Bij de bepaling van de belastingdruk voor bedrijven spelen slechts twee belastingsoorten een rol, te weten de OZB en de rioolheffing. De afvalstoffenheffing is namelijk alleen maar voor huishoudens. Hieronder ziet u de ontwikkeling in de belastingdruk voor een fictief bedrijf dat in 2010 een WOZ-waarde had van € 1.000.000,--. Sindsdien hebben we deze waarde verhoogd of verlaagd met de jaarlijkse gemiddelde marktontwikkeling voor niet-woningen. Daarnaast gaan we uit van een jaarlijks waterverbruik van 1.000 m3. Op basis van dit overzicht daalde de belastingdruk voor dit fictieve bedrijf in 2021 met 0,3%. Belastingdruk bedrijven

2020

2021

€ 931.781,00

€ 915.941,00

Belastingsoort OZB-eigendom OZB-gebruik Rioolheffing bij 1.000 m3 Belastingdruk

€ 3.049,72 € 2.487,86 € 332,76 € 5.870,33

€ 3.050,08 € 2.487,70 € 316,08 € 5.853,86

INHOUDSOPGAVE

82

Woz- waarde (fictief bedrijf met een WOZ-waarde van € 1.000.000,-- in 2010)

Lastenstijging (€)

Lastenstijging (%)

€ 0,36 -€ 0,16 -€ 16,68 € -16,48

0,0% 0,0% -5,0% -0,28%

Overzicht opbrengsten bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2021

Verschil

Rekening 2020

Belastingen Onroerende-zaakbelasting gebruikers Onroerende-zaakbelasting eigenaren Toeristenbelasting Reclamebelasting Hondenbelasting Marktprecariobelasting Totaal Belastingen

1.508 8.402 510 81 186 34 10.721

1.393 8.350 510 - 12 176 19 10.436

1.385 8.385 606 -8 175 20 10.562

-8N 35 V 96 V 5V -1N 0V 126 V

1.392 8.299 450 -8 178 22 10.333

Heffingen Rioolheffing Afvalstoffenheffing Totaal Heffingen

4.361 3.566 7.927

4.046 3.758 7.805

4.044 3.765 7.809

-2N 7V 5V

4.265 3.264 7.529

Rechten Secretarieleges burgerzaken Begrafenisrechten Overige leges en rechten Totaal Rechten

366 419 805 1.590

366 419 906 1.691

428 448 1.981 2.857

62 V 30 V 1.075 V 1.166 V

313 452 1.649 2.413

Totaal lokale heffingen

20.239

19.931

21.228

1.297 V

20.276

Lokale heffingen

Kostenonderbouwing De paragraaf Lokale heffingen moet inzicht geven in de mate van kostendekkendheid van heffingen, zodat er een uitspraak kan worden gedaan of de tarieven niet meer dan kostendekkend zijn. Het betreft de volgende heffingen: leges, afvalstoffenheffing, rioolheffing en begrafenisrechten. De nieuwe regels die in het Besluit Begroting en Verantwoording zijn opgenomen vereisen inzicht in de manier waarop bij de berekening van tarieven van heffingen die hoogstens kostendekkend mogen zijn, is bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden. Verder moet informatie gegeven worden over de beleidsuitgangspunten en hoe die gehanteerd zijn bij de tariefstelling. Leges De legesverordening bestaat uit drie delen (zogeheten titels) die vervolgens weer zijn opgebouwd uit hoofdstukken. Bij de legesverordening is het in het nieuwe BBV vereist dat de kostendekkendheid per hoofdstuk in beeld wordt gebracht. In onderstaande tabellen is de kostendekkendheid opgenomen van betreffende heffingen conform het nieuwe BBV. Het bepalen van de mate van kostendekkendheid is een continu proces. Als algemeen beleidsuitgangspunt streven we naar 100% kostendekkendheid. Hieronder wordt de kostendekkendheid per titel nader toegelicht. Bij de leges is kruissubsidiëring toegestaan.

Dit betekent dat de legesverordening kostendekkend moet zijn, maar dat er op onderdelen wel meer dan kostendekkende tarieven mogen worden gerekend, mits dit gecompenseerd wordt doordat andere tarieven juist niet geheel kostendekkend zijn.

INHOUDSOPGAVE

83

Titel 1 – Algemene dienstverlening We streven naar 100% kostendekkendheid, maar zijn hierin beperkt door de gemaximeerde legestarieven vanuit het Rijk. Zie hieronder de mate van kostendekkendheid voor de leges burgerzaken. bedragen x € 1.000 Berekening kostendekkendheid leges Titel 1: Algemene Dienstverlening

Primitieve Begroting

Rekening 2021

Kosten taakveld Netto kosten Kosten, incl. (omslag)rente Inkomsten, excl. heffingen Netto kosten

713 713

815 815

Toe te rekenen kosten Overhead, incl. (omslag)rente BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

182 18 200

193 25 218

Totale kosten taakveld

913

1.033

Totale opbrengsten heffing

398

467

Dekkingspercentage leges

43,6%

45,2%

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten

Titel 2 – Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning Het grootste gedeelte van de kosten en opbrengsten binnen titel 2 hebben betrekking op de kosten en opbrengsten van de Omgevingsvergunning. bedragen x € 1.000 Berekening kostendekkendheid leges Titel 2: Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning

Primitieve Begroting

Rekening 2021

1.082 1.082

1.027 1.027

438 29 467

507 39 546

1.549

1.573

Totale opbrengsten heffing

811

1.804

Dekkingspercentage leges

52,4%

114,7%

Kosten taakveld Netto kosten Kosten, incl. (omslag)rente Inkomsten, excl. heffingen Netto kosten Toe te rekenen kosten Overhead, incl. (omslag)rente BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld Totale kosten taakveld

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten

INHOUDSOPGAVE

84

Titel 3 – Dienstverlening vallend onder de Europese Dienstenrichtlijn Titel 3 vormt een klein gedeelte van onze legesinkomsten. Het gaat hier voornamelijk over drank- en horecavergunningen en de APV. De kosten zijn vele malen hoger dan de leges die we ontvangen. bedragen x € 1.000 Berekening kostendekkendheid leges Titel 3: Europese dienstenrichtlijn

Primitieve Begroting

Rekening 2021

Kosten taakveld Netto kosten Kosten, incl. (omslag)rente Inkomsten, excl. heffingen Netto kosten

236 236

237 237

Toe te rekenen kosten Overhead, incl. (omslag)rente BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

56 2 58

62 0 62

Totale kosten taakveld

294

299

Totale opbrengsten heffing

20

22

Dekkingspercentage leges

6,8%

7,3%

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten

Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is bedoeld om de kosten van afvalinzameling volledig te dekken. We gebruiken de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing om schokken in de tarieven op te vangen. De voorziening is de afgelopen jaren opgebouwd uit de ontvangen heffingen. In 2021 hebben we € 656.000,-- toegevoegd aan de voorziening. Daarnaast is er € 55.000,-- compensatie coronamiddelen ontvangen van het Rijk en rechtstreeks in de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing gestort. bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Rekening 2021

3.211 198 - 969 2.439

3.132 194 - 1.187 2.139

521 471 992

521 453 974

Totale kosten taakveld

3.431

3.113

Totale opbrengsten heffing

3.574

3.768

Dekkingspercentage afvalstoffenheffing

104,2%

121,1%

Berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing Kosten taakveld Netto kosten Kosten, incl. (omslag)rente Taakveld Straatreiniging - 1/3 deel naar Afval Inkomsten, excl. heffingen Netto kosten Toe te rekenen kosten Overhead, incl. (omslag)rente BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten

INHOUDSOPGAVE

85

Rioolheffing De rioolheffing willen we ook niet meer dan kostendekkend heffen. Het overschot of tekort dient om toekomstige schommelingen van de heffing te beperken. In 2021 hebben we bijna € 72.000,-- toe kunnen voegen aan de voorziening egalisatie rioolheffing. bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Rekening 2021

2.864 210 - 45 3.028

2.879 194 - 53 3.020

580 379 959

578 379 957

Totale kosten taakveld

3.987

3.977

Totale opbrengsten heffing

4.369

4.048

Dekkingspercentage rioolheffing

109,6%

101,8%

Berekening kostendekkendheid rioolheffing Kosten taakveld Netto kosten Kosten, incl. (omslag)rente Taakveld straatreiniging - 1/3 deel naar Rioleringen Inkomsten, excl. heffingen Netto kosten Toe te rekenen kosten Overhead, incl. (omslag)rente BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten

Begrafenisrechten De opbrengsten uit de begrafenisrechten zijn hoger dan begroot. De kostendekking is nu op 77,3% beland.

bedragen x € 1.000 Berekening kostendekkendheid begrafenisrechten

Primitieve Begroting

Rekening 2021

466 466

470 470

Kosten taakveld Netto kosten Kosten, incl. (omslag)rente Inkomsten, excl. heffingen Netto kosten Toe te rekenen kosten Overhead, incl. (omslag)rente BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

94

110

94

110

Totale kosten taakveld

560

580

Totale opbrengsten heffing

419

448

74,9%

77,3%

Dekkingspercentage begrafenisrechten

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten

INHOUDSOPGAVE

86

Samenvatting kostendekkendheid bedragen x € 1.000 Kostendekkendheid heffingen Rioolheffing Afvalstoffenheffing Begrafenisrechten Leges titel 1 Leges titel 2 Leges titel 3

INHOUDSOPGAVE

Lasten taakveld

Overhead

BCF /BTW

Totaal lasten

Leges

Andere inkomsten

Dekkings %

3.073 3.326 470 815 1.027 237

578 521 110 193 507 62

379 453 25 39 0

4.030 4.300 580 1.033 1.573 299

4.048 3.768 448 467 1.804 22

53 1.187 -

102% 121% 77% 45% 115% 7%

8.947

1.971

896

11.815

10.558

1.240

100%

87

Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risicomanagement is het proces waarbij de organisatie continu en systematisch doorlopen wordt op risico’s. Het doel is de gevolgen ervan te voorkomen of te bestrijden en de positieve effecten ervan te benutten of te versterken. Met andere woorden: risicomanagement is gericht op het voorkomen, vermijden of verkleinen van risico’s. De twee meest gebruikte toepassingen van risicomanagement zijn het sturen op risico’s en het beheersen van risico’s.

In deze paragraaf brengen wij de risico’s in beeld die van invloed zijn op onze bedrijfsvoering (organisatie breed) en verantwoorden we de maatregelen die we treffen om de risico’s beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico’s zijn we in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van onze organisatie, het zogenaamde weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen kunnen we bepalen door: 1. Een inventarisatie van de risico’s (risicoprofiel) 2. De benodigde weerstandscapaciteit 3. De beschikbare weerstandscapaciteit 4. De relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Ook wordt in deze paragraaf ingegaan op de financiële kengetallen. Deze geven een aanvullend inzicht in de weeren wendbaarheid van de gemeente en hoeveel financiële ruimte er is om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken.

1. Risicoprofiel Aan de hand van de risico-inventarisatie is een risicoprofiel opgesteld. Periodiek worden de risico’s van de organisatie doorlopen en waar nodig opnieuw beoordeeld. Momenteel zijn in totaal 205 risico’s in het systeem ingebracht. In het onderstaand overzicht presenteren we de 10 belangrijkste risico’s met de hoogste impact op de benodigde weerstandscapaciteit. De impact van de overige risico’s nemen we mee in het totaal van de benodigde weerstandscapaciteit.

INHOUDSOPGAVE

88

Netto financieel maximum 1.000

bedragen x € 1.000 Netto Kans

Invloed (%)

70%

6,9%

800

70%

6,0%

2.000

30%

5,9%

In voorbereiding - Ontwikkelingen goed bijhouden en inspelen op veranderingen.

2.000

30%

5,1%

Actief - Firewalls, virusscanners, beheer servers, pentesten en offline back-up.

1.000

50%

5,0%

Financieel - Het beroep dat de burger kan doen op In voorbereiding - Er kunnen kwantitatieve open einde regelingen zoals Wmo-verstrekkingen, maatregelen genomen worden waardoor de jeugdhulp, leerlingenvervoer en bijzondere bijstand doelgroep van de betreffende regelingen kleiner is niet gelimiteerd. Dit kan resulteren in tegenvallers. wordt. Daarnaast is het eventueel mogelijk kwalitatieve maatregelen te nemen door de maximale bedragen waar beroep op gedaan kan worden bij te stellen. 150 Nieuw inkoopbeleid t.a.v. zorg geeft Financieel - Er is onzekerheid over de uitgaven voor meer mogelijkheden voor maatwerk voorzieningen op basis van de resultaatgerichte en resultaatgericht werken, de indicatie. omzetting van oude indicatie naar indicatie op basis van Impact Continuïteit - De introductie van het Twents model brengt extra werk met zich mee, het kan in de ondersteuningsbehoefte kan meerkosten met zich meebrengen beginfase ook verwarring en onduidelijkheid opleveren, zowel procedureel als financieel.

500

70%

4,8%

500

70%

3,4%

1.000

30%

2,5%

500

50%

2,5%

Nr.

Risico gebeurtenis

Risico gevolg

Maatregelen

54

Daling uitkering gemeentefonds

Financieel - De uitkering van het gemeentefonds kan Actief - Het opnemen van een voorzichtigheid in de gedurende het begrotingsjaar wijzigen. Bij een daling raming van het gemeentefonds. heeft dit effect op de lopende begroting en zijn direct ombuigingen nodig. Ook heeft een daling Suggestie - Op de voet volgen van de ontwikkelingen, zodat je maximale reactietijd hebt om zelf de gevolgen impact op de opvolgende jaren. Ook dan zijn te kunnen sturen. bezuinigingen nodig, maar daarvoor hebben we langer de tijd. Suggestie - Lobby in samenwerking met andere gemeenten en VNG. Impact Continuïteit - Voorzieningenniveau wordt verlaagd.

162 Toename van Jeugdzorg in aantal en Financieel - Door toename van het gebruik van Actief - Aanstelling POH'ers jeugd in 2019 heeft geleid onvoorspelbaarheid van de uitgaven jeugdhulp ontstaan tekorten op het budget. Een tot minder doorverwijzingen naar tweedelijnszorg. Na via externe verwijzers groot gedeelte van de instroom komt buiten de een postitieve evaluatie zijn eind 2020 de POH'ers in gemeentelijke organisatie vandaan. 60% van de dienst getreden van de gemeente. instroom wordt bepaald door huisartsen, andere medische specialisten of trajecten die opgelegd worden vanuit Jeugdbescherming/Jeugdreclassering. Impact Continuïteit - Doordat niet te sturen is op volume en doordat met name trajecten gericht op 24-uursverblijf kostbaar zijn kan de (financiële) impact groot zijn. Als gevolg van corona zien we toenemende problematiek bij Jeugd, ook in lopende casuïstiek, en daarmee toenemende kosten.

171 Herijking verdeling gemeentefonds in 2023

Financieel - Het Rijk werkt aan een herijking van de verdeling van de middelen van de algemene uitkering. Dit kan herverdeeleffecten met zich meebrengen die fors kunnen oplopen.

80

Financieel - Grote investeringen in wegen.

67

Infrastructuur kan technische ontwikkelingen van (motor)voertuigen niet bijhouden

Cyberaanval met uitval van ICT tot gevolg

Imago - Door achterblijven van infrastructuur. Impact Continuïteit - Maatregelen gaan ten koste van andere werkzaamheden. Financieel - ICT ligt plat waardoor informatie niet ontsloten is. Systemen werken mogelijk niet waardoor betalingen stil kunnen komen te liggen. Impact Continuïteit - Er kan niet gewerkt worden. Imago - Het vertrouwen in de overheid wordt aangetast.

132 Groter beroep op open einde regelingen vanuit met name jeugdzorg en Wmo

170 Bouw Reggesteyn

Financieel - Tijdens de bouw zijn er niet begrote Actief - Opnemen van een stelpost onvoorzien van tegenvallers en is de post onvoorzien te klein. Na de 10%. bouw kan er sprake zijn van constructiefouten die niet op de aannemer verhaald kunnen worden. Imago - Betreft zowel het imago van Reggesteyn als de gemeente. Impact Continuïteit - Kan leiden tot vertraging.

95

Stijging van de uitgaven Wet maatschappelijke ondersteuning door veranderende regelgeving. Denk hierbij aan de AmvB reële tarieven waardoor indexaties hoger zijn dan verwacht en de invoering van het abonnementstarief waardoor een stijging te verwachten valt.

INHOUDSOPGAVE

Financieel - Er ontstaan grote tekorten op de begroting waardoor zorg niet (voldoende) verleend kan worden. Imago - Gemeente Hellendoorn doet onvoldoende voor haar inwoners.

Actief - Het ontwikkelingen van kwalitatief goede en tijdige managementinformatie. Met de implementatie van een dashboard in 2019 is een grote stap gezet in de informatievoorziening op het gebied van jeugd en Wmo. Nadere doorontwikkeling volgt op o.m. participatie.

Impact Continuïteit - Bedrijfsvoering van de sociaal/culturele organisatie komt in gevaar en daarmee het voorzieningenniveau.

89

103 Hoger beroep op de open einde regeling Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen

Financieel - Kostenstijging uitkering, Toename uitkeringsbestand. Impact Continuiteit - Druk op de organisatie en de gemeentebegroting.

Geïmplementeerd - Extra inzet op de uitstroom, Instrumenten ontwikkelen en inzetten om mensen te laten uitstromen, Samenwerken met werkgevers.

450

50%

2,2%

De invloed van een bepaald risico komt tot uitdrukking in het invloed percentage in de laatste kolom. Dit is een resultaat van de risicosimulatie die de input gebruikt van de ingeschatte kans waarop het risico zich voor kan doen gecombineerd met het risicobedrag. ■ Het maximale bedrag dat met deze 10 grote risico’s gemoeid is, is € 9.750.000,-■ De overige risico’s vertegenwoordigen een maximaal bedrag van € 15.387.000,-■ In totaal hebben alle risico’s samen een (financiële) impact van € 25.137.000,--. Toelichting risico’s Het meest opvallend zijn de nieuwe risico’s met betrekking tot de coronacrisis in de top 10. Hieronder worden de risico’s uit de top 10 toegelicht. Gemeentefonds De gemeentefondsuitkering was in 2021 € 60 miljoen en daarmee de belangrijkste bron van inkomsten. Van deze inkomsten was de algemene uitkering met € 53,1 miljoen het grootste bestanddeel. De uitkering deelfonds Sociaal Domein bedroeg nog € 5,9 miljoen. Door de integratie van de middelen voor Jeugd en WMO in de algemene uitkering neemt het risico voor de gemeentefondsuitkering toe. Het rijk verwacht dat de accressen op de algemene uitkering alle uitgavenstijgingen ruimschoots compenseren.

De raad voor het openbaar bestuur (ROB) heeft in haar onderzoek geconcludeerd dat de gemeenten -ondanks de extra beschikbaar gestelde middelen- niet voldoende krijgen voor het uitvoeren van de taken voor Jeugd en WMO. De VNG pleit samen met ons dan ook bij de herijking van het gemeentefonds niet alleen voor een herverdeling van de bestaande middelen, maar ook voor een structureel toereikende bijdrage voor deze kosten. Het nieuwe regeerakkoord laat voor de jaren 2022-2025 wel een bijdrage aan de gemeenten zien, zoals het tijdelijk terugdraaien van de opschalingskorting. Vanaf 2026 zien we deze opschalingskorting weer in volle omvang terugkomen. Ook geldt bij de algemene uitkering altijd het risico van het rijksbeleid. Bezuinigingen dan wel achterblijvende uitgaven bij het Rijk werken door in de algemene uitkering. In 2021 heeft geen bijstelling van het accres plaatsgevonden (toezegging coronacrisis). In verband met de coronacrisis heeft het Rijk in 2021 via het gemeentefonds € 1.546.000,-- gecompenseerd voor de extra gemaakte kosten en gederfde inkomsten. Er volgen nog enkele afrekeningen in 2022, waar geen rekening mee is gehouden in deze jaarrekening. Overschotten en overschrijdingen van het BTW-compensatiefonds worden verrekend met de gemeentefondsuitkering.

De overschotten van de afgelopen jaren worden steeds kleiner en de mogelijkheid is aanwezig dat het budget BTW-compensatiefonds wordt overschreden, waardoor de gemeentefondsuitkering wordt gekort. Onlangs zijn de uitkomsten van de herijking van het gemeentefonds weer bijgesteld. Deze lijken voor de gemeente Hellendoorn voordelig uit te pakken: een voordeel van € 536.000,-- in 2023, oplopend tot € 1,6 miljoen in 2025. Het kabinet heeft echter nog geen besluit genomen en vanuit de VNG en nadeelgemeenten verwachten we andere acties die invloed kunnen hebben op de uiteindelijke uitkomst. Sociaal domein De kosten voor Jeugdzorg kunnen erg lastig worden beheerst. Aan de ene kant is dat omdat het een open eind regeling is, als een jeugdige zorg nodig heeft moet de gemeente dat vergoeden. Bovendien is het grootste deel van de instroom verwezen door partijen buiten de gemeentelijke organisatie. Van belang is nog dat er ook hele dure trajecten nodig kunnen zijn, dat betekent dat een relatief kleine toename al kan zorgen voor een grote kostenstijging. De POH-ers die in gemeentedienst zijn genomen zorgen bij huisartsen voor passende indicatiestellingen en wij hebben als organisatie ook ingezet op de makelaarsfunctie die de inkooptrajecten goed in de gaten houdt. Zoals bekend volgen wij het Sociaal Domein uitgebreid in de rapportages.

INHOUDSOPGAVE

90

Ook de Wmo is overigens een open eind regeling, al hebben we hier al op onderdelen al wat meer ervaring en vind indicatiestelling meer plaats binnen de gemeentelijke organisatie. Samen met andere gemeenten in Twente geven we vorm aan de inkoop van diverse zorgproducten. Dat is een ingewikkeld proces waarvan wel duidelijk is dat we dat als individuele gemeente niet alleen kunnen. Tegelijkertijd is er ook sprake van onderhandelingen met zorgaanbieders waarvan op voorhand niet altijd duidelijk is welke prijs voor welke producten er uit komt. De beelden van de gemeenten en de aanbieders moeten op elkaar worden afgestemd en daarnaast is er intensief overleg over een redelijke prijsstelling. De continuïteit voor zowel gemeenten als aanbieders staat daarbij centraal. We zien daarbij ook dat er meer invloeden van belang zijn. Het Rijk heeft bijvoorbeeld ook ingegrepen via een AmvB “reële tarieven” waarbij tarieven hoger worden en ook via ingrepen die de zorgvraag doen stijgen. Ook hiervoor geldt dat we de kosten op de voet volgen en daar regelmatig over rapporteren. Voor de participatiewet geldt ook dat er een open einde zit aan bijvoorbeeld de regeling Bijstandsverlening en de inkomensvoorzieningen. Duidelijk is dat dit ook een relatie heeft met de economische vooruitzichten in Nederland en dat maakt het misschien nog risicovoller.

Overigens geldt voor alle regelingen binnen het Sociaal Domein dat de risico’s na Corona niet goed bekend zijn en bijvoorbeeld de vraag of er een ‘boeggolf’ van uitgestelde zorgvragen komt nog niet te beantwoorden valt. Infrastructuur Ten aanzien van risico’s op het infrastructurele deel zien we één risico in de top 10. Het sterk toenemend gebruik van elektrische fietsen, maar ook de ontwikkelingen op het gebied van elektrische auto’s hebben ongetwijfeld een belangrijke invloed op de manier waarop we onze infrastructuur gebruiken en moeten in richten. We volgen deze ontwikkelingen en nemen waar nodig passende maatregelen. Bouw Reggesteyn Het schoolbestuur is bouwheer van de nieuwbouw van Reggesteyn. Het budget waar we van uitgaan is gebaseerd op normbedragen. Het risico van hogere bouwkosten voor de nieuwbouw van Reggesteyn kan zich in de toekomst voordoen, terwijl de bekostiging vanuit het Rijk voor onderwijshuisvesting onvoldoende meebeweegt met de ontwikkeling van die normbedragen. Dit wordt inzichtelijk bij afronding van de verschillende tussenfases. Dan kan blijken dat het opgenomen investeringsbudget onvoldoende is.

2. Benodigde weerstandscapaciteit Risicokaart In onderstaande risicokaart zijn de risico’s uitgezet naar financiële impact maal de kans dat het risico zich voordoet. Een risico in het groene gebied vormt geen direct gevaar voor de continuïteit van de organisatie. Een risico in het oranje gebied vraagt om aandacht. Een risico in het rode gebied vereist directe aandacht. Momenteel liggen twee risico’s in het rode risicogebied. ■ Toename van Jeugdzorg in aantal en onvoldoende grip op de uitgaven (R162). ■ Daling uitkering gemeentefonds (R54). Financieel

Netto

x > € 500.000

3

5

1

2

€ 250.000 < x < € 500.000

6

4

6

3

€ 100.000 < x < € 250.000

3

4

22

5

1

€ 25.000 < x < € 100.000

6

6

15

7

5

x < € 25.000

5

3

7

2

3

Geen financiële gevolgen

66

Kans

10%

INHOUDSOPGAVE

1 30%

50%

1 70%

90%

91

Benodigde weerstandscapaciteit Op basis van de ingevoerde risico’s is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 25,1 miljoen) ongewenst is. De risico’s zullen zich immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang voordoen. Onderstaande grafiek en de bijbehorende tabel tonen de resultaten van de risicosimulatie. Hieruit volgt dat 90% zeker is dat alle risico’s kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 6,6 miljoen (de benodigde weerstandscapaciteit). bedragen x € 1.000 Rekening 2021

Benodigde weerstandscapaciteit Zekerheidspercentage: 10% 25% 50% 75% 80% 90% 95%

3.747 4.310 5.008 5.791 6.000 6.577 7.053

3. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van Gemeente Hellendoorn bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico’s in financiële zin af te dekken. bedragen x € 1.000 Beschikbare weerstandscapaciteit

Rekening 2021

Vrij aanwendbare reserve Financieringsreserve Bufferreserve grondexploitatie Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

9.624 3.886 6.085 19.594

4. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt de ratio weerstandsvermogen. Deze ratio geeft een indicatie of de gemeente voldoende in staat is om de aanwezige risico’s op te kunnen vangen. De ratio ziet er als volgt uit: Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit = € 19.594.000 = 2,98 Benodigde weerstandscapaciteit € 6.577.000 De normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van de berekende ratio. Weerstandsnorm

Ratio

Betekenis

Waarderingscijfer A B C D E F

groter dan 2.0 1.4 - 2.0 1.0 - 1.4 0.8 - 1.0 0.6 - 0.8 kleiner dan 0.6

uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

Het ratio van gemeente Hellendoorn valt in klasse A. Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen.

INHOUDSOPGAVE

92

5. Kengetallen In deze paragraaf presenteren we enkele kengetallen om de weerstandscapaciteit te kunnen beoordelen. Daarnaast bevordert dit de financiële vergelijkbaarheid tussen gemeenten. In onderstaand overzicht worden de totalen van de kengetallen weergegeven inclusief de signaleringswaarden. Rekening 2020 104,6% 99,4% 10,9% 6,3% 2,1% 110,2%

Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Gemeentelijke belastingcapaciteit

Actuele Begroting 90,8% 85,9% 12,4% 3,3% 0,3% 103,8%

Rekening 2021 77,6% 73,6% 15,8% 0,0% 3,2% 103,8%

Toelichting signaleringswaarden In overleg tussen de provincies en het ministerie van Binnenlandse zaken zijn afspraken gemaakt over signaleringswaarden voor de financiële kengetallen. Voor elk kengetal worden er drie categorieën onderscheiden: gezond (A), neutraal (B) en risicovol (C) Signaleringswaarden kengetallen