Gemeenterekening 2021 (incl. accountantsverkl.)

Gemeenterekening 2021 zonder accountantsverklaring

Dit is een uitgave van de gemeente Hellendoorn: mei 2022

Willem Alexanderstraat 7 7442 MA Nijverdal Postbus 200 7440 AE Nijverdal

Telefoon: (0548) 630 000 Email: gemeente@hellendoorn.nl Website: www.hellendoorn.nl

Financiële hoofdlijn

10

Programma 1: Werk, economie, recreatie en inkomen

21

Programma 2: Jeugd en Wmo

28

Programma 3: Cultuur, onderwijs en sport

40

Programma 4: Mobiliteit en bereikbaarheid

50

Programma 5: Woon en leefomgeving

57

Programma 6: Bestuur, veiligheid en dienstverlening

65

Overhead

74

Paragrafen Paragraaf 1: Lokale Heffingen

77

Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing

88

Paragraaf 3: Onderhoud kapitaalgoederen

96

Paragraaf 4: Financiering

104

Paragraaf 5: Bedrijfsvoering

108

Paragraaf 6: Verbonden partijen

111

Paragraaf 7: Grondbeleid

119

Paragraaf 8: Informatieveiligheid en privacy

127

Paragraaf 9: Duurzaamheid

129

Paragraaf 10: Trends en Ontwikkelingen

132

Paragraaf 11: Corona

134

Balans, programmarekening en toelichting Balans per 31 december 2021

144

Balansstructuur

146

Toelichting op de balans

147

Overzicht van baten en lasten Overzicht van baten en lasten per taakveld

174

Incidentele baten en lasten

179

Toelichting op het overzicht van baten en lasten

183

Programma Overhead

200

Controleverklaring

205

Bijlage

211

3

INHOUDSOPGAVE

Inhoudsopgave

Deel 1: INLEIDING

4

Inleiding Het afgelopen jaar was het laatste volle jaar van deze raads- en collegeperiode. We kijken terug op een bijzondere periode en een bijzonder jaar. Een periode die zich heeft gekenmerkt door de transformatie in het sociaal domein en de financiële uitdagingen die het met zich meebracht. Maar ook door de ambitie om stappen te zetten in het verduurzamen van onze samenleving, door de coronacrisis die alles wat we normaal vonden in een ander daglicht heeft gesteld en door de grote verschillen in economische conjunctuur, waardoor het perspectief op het gebied van bedrijventerreinen en woningbouw totaal is veranderd. Ondanks deze uitdagingen kunnen we vaststellen dat we bijna alle acties die we hebben opgenomen in het collegeprogramma ’Duurzaam durven doen’ ook hebben opgepakt. Een prestatie waar we trots op zijn!

Financieel We sluiten het jaar af met een positief resultaat van € 4 miljoen. Een behoorlijk positief saldo. Een groot deel hiervan is ontstaan in de periode van oktober tot en met december. Zo zien we bijvoorbeeld een behoorlijke meevaller in de decembercirculaire. Daarnaast hebben we veel extra inkomsten binnengekregen door de leges, met name de vergunningaanvraag voor de bouw van het nieuwe Reggesteyn levert hierin een groot aandeel. Ook sluiten we in het sociaal domein met een positief saldo van € 0,8 miljoen. Corona In 2021 speelde Covid-19 een grote rol. In de eerste plaats was de samenleving zowel in de winter als in het najaar opnieuw op slot. We waren minder overvallen, konden al een beetje bouwen op ervaringen van 2020. Maar desondanks heeft het een zware wissel getrokken op bepaalde groepen in onze samenleving en op onze eigen werkorganisatie. Vanuit het Rijk zijn verschillende steunpakketten en steunmaatregelen gekomen. Zo hebben we in het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) ruimte € 550.000, - gekregen om de door corona veroorzaakte vertragingen bij leerlingen te herstellen. Tevens hebben wij geld ontvangen voor de ondersteuning van culturele en maatschappelijke organisaties en bedrijven. Agrarisch actieplan In 2021 hebben we extra ingezet op het maken van het ‘Agrarisch actieplan Uut Heldern’.

Een plan om agrarische ondernemers in deze moeilijke tijd te ondersteunen en te faciliteren, zodat een vitaal platteland behouden kan blijven. Thema’s als de stikstofcrisis, natura2000 gebieden, het ambitieplan NP Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal, de beschikbaarheid van grond, negatieve beeldvorming in de media, klimaatadaptatie, regionale energie strategie, toenemende burgerbewoning van het buitengebied en bedrijfsopvolging zijn belangrijke thema’s die ons en onze agrariërs bezig houden. Woningbouw en bedrijventerrein. De druk op de woningmarkt was in 2021 enorm. Dit heeft een behoorlijk effect gehad op de prijs van woningen, ook in onze gemeente. Er is vanuit de gemeente veel inzet gepleegd om nieuwe initiatieven te begeleiden. In alle kleine kernen voeren we inmiddels een wat actiever grondbeleid, zodat de leefbaarheid daar geborgd wordt. In 2021 zijn er 160 nieuwe woningen gebouwd. Met de provincie zijn nieuwe prestatieafspraken gemaakt, waarin staat dat de gemeente Hellendoorn de komende 10 jaar 1.000 woningen mag realiseren. Dit is fors meer dan wat de provincie de afgelopen jaren voor onze gemeente had voorzien (400-420). In 2021 zijn alle kavels die nog beschikbaar waren op ’t Lochter 3 verkocht.

N35 Het afgelopen jaar is gebruikt om gezamenlijk met alle betrokken partijen te komen tot een startbeslissing voor de verkenning naar het opwaarderen van de N35 tussen Wijthmen en Nijverdal. Een ander belangrijk besluit is

INHOUDSOPGAVE

5

het gaan aanleggen van een circulair viaduct op wegvak Haarle, ter hoogte van kruispunt N35 – Stationsweg. De gemeente neemt de planvorming en realisatie op zich. In het kader van De Nieuwe Verbindingen heeft de gemeenteraad gekozen voor de realisatie van twee bruggen over de N35. De gemeenteraad heeft er ook voor gekozen om de brug over het spoor in een latere fase op te pakken. Sociaal domein Naast dat we onze inwoners zo goed mogelijk van ondersteuning en zorg hebben voorzien (kostenbewust en laagdrempelig), hebben we verschillende projecten opgestart en uitgevoerd. We zijn gestart met de inzet van een schoolzorgondersteuner ter versterking van de keten onderwijs-zorg. We hebben, samen met onze maatschappelijke partners, geïnvesteerd om jongeren in coronatijd te bereiken en te ondersteunen door de inzet van het Jeugdpakket en het brede steunpakket welzijn en leefstijl. Hierdoor konden de gevolgen van de coronacrisis voor jongeren wat worden verzacht en is de overlast door jongeren afgenomen. Soweco Als gevolg van de opheffing van Soweco zijn per 1 januari 2021 131 medewerkers in dienst gekomen via de Wet sociale werkvoorziening. Om ook hun medezeggenschap op een goede manier te regelen, heeft de ondernemingsraad van de gemeente Hellendoorn een onderdeelcommissie ingesteld.

De medewerkers van Soweco die niet onder de Wsw vallen (‘niet-regeling gebonden’ medewerkers) zijn aan de deelnemende gemeenten toebedeeld. Na een plaatsingsprocedure zijn er hierdoor 5 nieuwe medewerkers bij de gemeente Hellendoorn in dienst gekomen. Bedrijfsvoering Verschillende werkprocessen zijn het afgelopen jaar geoptimaliseerd. Dat betekent dat we deze processen zo eenvoudig mogelijk gemaakt hebben, gecheckt en verbeterd hebben op het gebied van rechtmatigheid en ze verder gedigitaliseerd hebben. Dit geldt bijvoorbeeld voor inkoop, de P&O-processen, het proces meldingen openbare ruimte en processen in het sociaal domein, bij grondzaken en bij belastingen. Door de dynamiek in de arbeidsmarkt is er sprake van een behoorlijk verloop in de organisatie. Veel vacatures betekent veel sollicitatieprocedures, veel overdragen en veel mensen inwerken. Het ziekteverzuimpercentage was dit jaar hoog. Hoger dan we gewend zijn en hoger dan wat we wenselijk vinden. Een deel hiervan is direct of indirect te relateren aan corona. Ook hebben we gekozen voor een meer preventieve aanpak, door eerder te anticiperen op dreigende uitval om op die manier langdurig verzuim te voorkomen. Informatisering In 2021 lag de focus op het verder inrichten en beter organiseren van informatisering. Daarbij zijn verschillende interne werkwijzen geoptimaliseerd.

We hebben ons meer kunnen focussen op de optimalisatie van de dienstverlening zowel intern als extern. Ook is geanticipeerd op de hack bij de gemeente Hof van Twente en zijn verschillende stappen gezet om dit zoveel mogelijk te voorkomen. Conclusie Concluderend kan gesteld worden dat 2021 wederom een boeiend en uitdagend jaar was. We zijn blij dat we op veel onderdelen zaken hebben aangepakt en afgerond. Ondanks alle tegenslagen zijn we er als raad, college en organisatie in geslaagd het collegeprogramma grotendeels uit te voeren. Daar zijn we blij mee en trots op! Tegelijk is de financiële basis aanzienlijk versterkt en er ligt nu een stevige bodem voor de wensen in een volgende raadsperiode. Oorlog Oekraïne Het BBV schrijft voor dat inzichten van belang voor de financiële positie, dienen te worden verwerkt in de jaarrekening, ook als deze inzichten zijn verkregen na 31 december, maar vóór het vaststellen van de jaarstukken. De uitbraak van de oorlog in Oekraïne in februari 2022 is een belangrijke gebeurtenis na balansdatum. De oorlog in Oekraïne heeft gevolgen voor Nederlandse gemeenten.

Dat gaat onder andere om opvang van vluchtelingen door gemeenten en particulieren, ondersteuning van Oekraïners en Russen die momenteel in Nederland verblijven, risico’s voor digitale veiligheid, economische sancties voor Russische bedrijven en stijging van prijzen van diverse goederen zoals gas.

INHOUDSOPGAVE

6

Leeswijzer De gemeenterekening 2021 is de (financiële) verantwoording over 2021 van het college van burgemeester en wethouders aan de gemeenteraad. Met dit document willen we ook andere betrokkenen, zoals inwoners en maatschappelijke organisaties, inzicht geven in onze resultaten over 2021. Voor de controlerende rol is het belangrijk dat u de gemeenterekening met de programmabegroting kunt vergelijken. Daarom sluit de opzet van deze gemeenterekening zo goed mogelijk aan bij de programmabegroting van 2021. De gemeenterekening vormt het sluitstuk van de planning- en controlcyclus 2021. Deze gemeenterekening bestaat uit zeven delen: Delen 1, 2 en 3 De gemeenterekening omvat een jaarverslag met de beleidsinhoudelijke verantwoording en de jaarrekening met de financiële verantwoording. In deel 1, de inleiding, laten we het totaalbeeld van de belangrijkste activiteiten in 2021 zien en de daarmee samenhangende financiële resultaten. Het is een toelichting op hoofdlijnen. In deel 2 geven wij de financiële hoofdlijn weer. Deel 3, de beleidsverantwoording, geeft een overzicht van de belangrijkste activiteiten en resultaten per programma. Dit is de verantwoording van het gevoerde beleid. Per programma laten we zien in hoeverre we waarmaakten wat we in de programmabegroting van 2021 met elkaar afspraken.

We volgen daarbij steeds hetzelfde stramien: ■ Inleiding over het programma; ■ Kaderstellende nota’s; ■ Wat we wilden bereiken; ■ Wat we ondernamen; ■ Realisatie baten en lasten. In de tabellen kan het voorkomen dat het weergegeven totaal niet overeenstemt met de som van de getallen. Dit wordt veroorzaakt door afronding van de bedragen naar duizendtallen. Deel 4 In deel 4 zijn de paragrafen opgenomen. De paragrafen geven aan de hand van elf thema’s een dwarsdoorsnede van acties en activiteiten van de verschillende programma’s. De paragrafen gaan over de thema’s: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Informatieveiligheid en privacy 9. Duurzaamheid 10. Trends en ontwikkelingen 11. Corona Deel 5 Hierin lichten we de balans per 31 december 2021 toe. Die geeft inzicht in de samenstelling van de bezittingen, het vermogen en de schulden aan het begin en aan het eind van het jaar. Daarnaast is het overzicht van baten en lasten over 2021 opgenomen met een financiële toelichting op de baten en lasten van het gevoerde beleid en beheer. Deel 6 In deel 6 vindt u de controleverklaring van BDO-Accountants. BDO controleerde de jaarrekening 2021. Het verslag van bevindingen van deze controle ontvangt u tegelijkertijd met deze gemeenterekening.

INHOUDSOPGAVE

7

Deel 7 Een aantal bij deze jaarrekening behorende bijlagen is opgenomen in deel 7. Hierin staan meer gedetailleerde en cijfermatige gegevens. Daarbij sluiten wij zoveel mogelijk aan bij de eisen zoals die in de begrotingsvoorschriften (BBV) zijn gesteld.

INHOUDSOPGAVE

8

Deel 2: FINANCIËLE HOOFDLIJN

9

INHOUDSOPGAVE

Financiële hoofdlijn Het coronavirus heeft effect gehad op de uitvoering van onze ambities en leidde tot stagnatie. Bij delen in de organisatie kwam de focus te liggen op de bestrijding van de effecten van corona. Ook het gebrek aan ambtelijke capaciteit heeft ons parten gespeeld. Daarnaast werd de levering van capaciteit en materialen van externe partijen bemoeilijkt. Om te zorgen dat deze taken in 2022 alsnog kunnen worden uitgevoerd zijn diverse budgetten overgeheveld. Vanuit het rijk zijn we op verschillende beleidsvelden gecompenseerd voor de hogere lasten en lagere inkomsten.

Resultaat 2021 Het jaar 2021 sluit met een positief resultaat van € 4.085.000,--. In onderstaande tabel staat op hoofdlijn de opbouw van het resultaat.

bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2021

Verschil

Rekening 2020

Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

- 94.414 94.756 341

- 105.970 107.948 1.978

- 104.867 113.428 8.561

1.103 V 5.480 V 6.583 V

- 97.625 103.343 5.717

Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves

- 1.169 828 - 341

- 8.942 6.964 - 1.978

- 11.283 6.807 - 4.477

- 2.341 N - 157 N - 2.499 N

- 6.890 3.464 - 3.426

0

0

4.085

4.085 V

2.292

Samenvatting baten en lasten

Resultaat

Op 10 november 2020 heeft de gemeenteraad de programmabegroting 2021 vastgesteld. Door kritisch te kijken naar de beschikbare budgetten, geen maatregelen te nemen met een (direct) negatief effect op de samenleving en terughoudendheid met nieuw beleid, is het gelukt een sluitende begroting voor 2021 te presenteren. Gedurende het jaar is de begroting op diverse momenten bijgesteld. De najaarsrapportage 2021 liet een positief saldo van € 968.000,-- zien op basis van de eindejaarsverwachting. Ook de bestuursrapportage had een klein positief saldo (€ 44.000,--). Er werden – met name als gevolg van de coronacrisis en personele onderbezetting – diverse budgetten via de Vrij Aanwendbare Reserve overgeheveld naar 2022: bij de najaarsrapportage ging het om een exploitatiebedrag van ruim € 1,4 miljoen. Toch geeft de gemeenterekening 2021 vervolgens hier bovenop nog een positief resultaat van € 4.085.000,--.

INHOUDSOPGAVE

10

Onderstaande staafdiagram laat de ontwikkeling van het resultaat zien van de afgelopen 10 jaar.

Ontwikkeling resultaat 4.500 bedragen x € 1.000

4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 -500 -1.000 Rekeningsaldo

2012 - 777

2013 31

2014 187

2015 217

2016 916

2017 572

2018 1.048

2019 1.550

2020 2.292

2021 4.085

Het positieve saldo is de resultante van diverse mee- en tegenvallers. Verderop in dit hoofdstuk gaan we uitgebreider in op de analyse. Structureel resultaat 2021 Naast de verschillende reservemutaties zien we ook diverse incidentele baten en lasten in het afgelopen jaar. Het BBV schrijft voor dat we inzicht geven in het zogenaamde structurele resultaat. Dit is het resultaat, gecorrigeerd voor reservemutaties en waar de incidentele posten zijn geëlimineerd. Een specificatie van de incidentele baten en lasten per programma vindt u in de toelichting op de gemeenterekening. In onderstaande tabel ziet u dat het structurele resultaat € 3,5 miljoen positief is. In 2020 was het structurele resultaat € 2,1 miljoen positief. bedragen x € 1.000 Rekening 2021

Structureel resultaat Resultaat Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Resultaat

8.561 - 4.477 4.085

Af: incidentele baten en lasten Incidentele baten en lasten Incidentele toevoegingen en onttrekkingen reserves Af: incidentele baten en lasten

4.879 - 4.306 573

Structureel resultaat

3.512

De grootste mee- en tegenvallers uit 2021 lichten we hieronder apart toe. Voor een uitgebreidere toelichting verwijzen wij u naar de toelichting op de baten en lasten onder deel 5 van deze gemeenterekening.

INHOUDSOPGAVE

11

Saldo van baten en lasten

Mutatie reserves

bedragen x € 1.000 Totaal verschil

Jeugdzorg specialistische zorg Terugdraaien winstneming grondexploitaties uit verleden

- 358 N - 153 N

153 V

- 358 N -

Totaal nadelen

- 511 N

153 V

- 358 N

Voordelen Achterblijven aanvragen noodsteun bedrijven Schulddienstverlening Sociale werkvoorziening/participatie en re-integratie Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Toeristenbelasting Verstrekking hulpmiddelen Begeleiding en dagbesteding Wmo Huishoudelijke ondersteuning Jeugdbescherming en jeugdreclassering Beheer en onderhoud wegen/parkeren Hogere winstneming grondexploitaties Voordeel lagere kosten Kruidenwijk Zuid Verkoop Prins Hendrikstraat 34 Vestigen opstalrecht hoogspanningsverbinding Nijverdal-Rijssen Leges omgevingsvergunningen Pensioenvoorzieningen (voormalig) wethouders Ontwikkeling gemeentefonds Niet ingezette stelposten en onvoorzien Personeel Programma Beter Organiseren Onderbesteding en vertraging uitvoering vanwege corona

61 V 53 V 261 V 220 V 93 V 141 V 166 V 111 V 337 V 214 V 982 V 650 V 272 V 163 V 735 V 647 V 609 V 133 V 233 V 102 V 209 V

Belangrijkste afwijkingen Nadelen

Totaal voordelen Overige afwijkingen Totaal afwijkingen

- 982 N - 650 N - 272 N

- 553 N

- 105 N

61 V 53 V 261 V 220 V 93 V 141 V 166 V 111 V 337 V 214 V 163 V 735 V 94 V 609 V 133 V 128 V 102 V 209 V

6.392 V

- 2.562 N

3.830 V

702 V

- 90 N

613 V

6.583 V

- 2.499 N

4.085 V

Nadelen Jeugdzorg specialistische Zorg Specialistische zorg omvat onder andere zorg in natura en de ondersteuningsbehoefte individueel en groep, maar ook dyslexiezorg en wonen en verblijf. We zien daarbij een grotere ondersteuningsbehoefte, met name bij individuele gevallen en hogere woon- en verblijflasten voor gezinshuizen. In het laatste kwartaal van 2021 zien we dat er veel meer gefactureerd is dan gemiddeld over het overige deel van het jaar, waarbij nog bekeken wordt of dit doorwerkt naar 2022. Terugdraaien winstnemingen grondexploitaties uit het verleden De winstnemingen die in het verleden zijn gedaan op de grondexploitatie Kruidenwijk Zuid en Haarle zijn volledig respectievelijk gedeeltelijk teruggedraaid, Dit wordt grotendeels opgevangen uit vrijval van de voorzieningen voor toekomstige verliezen die inmiddels getroffen waren: deze kunnen nu lager zijn. Het deel dat teveel is genomen en niet gedekt kan worden uit de voorziening (€ 153.000 Haarle) wordt uit de bufferreserve gedekt.

INHOUDSOPGAVE

12

Voordelen Achterblijven aanvragen noodsteun bedrijven De aanvragen voor noodsteun in verband met corona zijn achtergebleven bij de verwachtingen. Bij de bestemming van het jaarrekening resultaat wordt voorgesteld het resterende bedrag van € 61.000,-- over te hevelen naar 2022. Schulddienstverlening, bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Er zijn lagere uitkeringslasten door enerzijds een hogere uitstroom uit de uitkering dan verwacht in verband met gunstige arbeidsmarktomstandigheden, en anderzijds een lagere instroom in verband met het beperkt realiseren van de huisvestingstaakstelling statushouders. Ten gevolge van een positieve afrekening 2020 van de Stadsbank zijn de kosten lager. Sociale werkvoorziening/participatie en re-integratie Bestaat uit diverse onderdelen zoals lagere loonkosten WSW ten gevolge van langdurige ziekte en nieuw beschut. Ook het exploitatieresultaat van stichting Noest komt ten gunste van de gemeente. Toeristenbelasting We zien dat, voornamelijk door corona, het aantal overnachtingen in eigen land fors is toegenomen. Het aantal overnachtingen bedroeg in 2021 543.600. In 2020 was dat nog 431.500 en voor corona in 2019 453.400. In 2021 waren er zo’n 90.000 overnachtingen meer dan begroot was, wat leidt tot een meeropbrengst. Verstrekking hulpmiddelen Zowel bij rolstoelen, woningaanpassingen als bij vervoersmiddelen zijn minder uitgaven geweest.

De verwachte stijging van aanvragen, en daarmee van uitgaven, in het 4e kwartaal is uitgebleven, onder andere ten gevolge van het opnieuw oplaaien van corona. Begeleiding en dagbesteding Wmo De helft van het voordeel wordt veroorzaakt door minder indicaties, de andere helft is een combinatie van lagere indicatieniveaus en een lager verzilveringspercentage dan verwacht. Huishoudelijke ondersteuning De helft van de onderschrijding van het budget wordt veroorzaakt door een lagere groei van het aantal cliënten dan verwacht, daarnaast zien we een lagere indicatiewaarde en een beperkte afwijking in het verzilveringspercentage. Jeugdbescherming en jeugdreclassering Er zijn onderschrijdingen op Jeugdzorg Plus, Landelijk Transitie Arrangement, Maatregelhulp, WVHS 24-uurszorg (Weinig Voorkomende Hoog Specialistische Jeugdzorg) en crisisbedden, Ontwikkel- en innovatiebudget en OZJT/ Samen14. Op deze producten is er vaak sprake van hoge prijzen en relatief lage volumes. We hebben – in aantallen – een beperkte stijging voorzien voor het laatste kwartaal, maar dat heeft zich niet voorgedaan. Beheer en onderhoud wegen/ parkeren Op diverse onderdelen zijn de kosten lager uitgevallen, onder andere doordat maaiafval van bermen en sloten wordt hergebruikt in plaats van afgevoerd. Ook beheerkosten van de parkeergarage waren lager doordat er minder gebruik is gemaakt.

Hogere winstneming grondexploitaties De winsten op de afgeronde grondexploitaties Hart van Noetsele en Aan de Tuinen zijn hoger dan werd ingeschat, omdat er minder kosten met het woonrijp maken gemoeid waren. Een versnelling in de verkopen van met name Lochter III zorgde dat we hoge tussentijdse winsten konden nemen. Volgens bestaand beleid worden de gemeentelijke winstnemingen gestort in de bufferreserve.

INHOUDSOPGAVE

13

Voordeel lagere kosten Kruidenwijk Zuid De nog te maken kosten voor het woonrijp maken van Kruidenwijk Zuid zijn lager dan eerder werd ingeschat. Hierdoor hoeft een minder hoge verliesverwachting te worden gehanteerd: de middelen die hiervoor in de voorziening waren opgenomen kunnen grotendeels vrijvallen en – conform bestaand beleid – worden toegevoegd aan de bufferreserve. Verkoop Prins Hendrikstraat 34 De woning Prins Hendrikstraat 34 is dit najaar verkocht. De boekwinst is gestort in de bufferreserve. Vestigen opstalrecht hoogspanningsverbinding Nijverdal-Rijssen In november is het vestigen opstalrecht ondergrondse hoogspanningsverbinding Nijverdal-Rijssen met Tennet goedgekeurd. We hebben hiervoor een bijdrage ontvangen. Leges omgevingsvergunningen Door enkele grote aanvragen bouwvergunningen in de maanden november en december, o.a. de aanvraag van een school was dit jaar nog niet verwacht, vallen de legesopbrengst hoger uit dan geraamd. Pensioenvoorzieningen (voormalig) wethouders Conform de circulaire van BZK moet bij de actuariële waardeberekening per 31 december 2021 rekening worden gehouden met een rekenrente van 0,528%. Een bedrag aan pensioenverplichtingen voor de reeds gepensioneerde wethouders valt vrij en wordt conform bestaand beleid ten gunste van de financieringsreserve gebracht.

Door de nieuwe rekenrente hoefde er ook minder te worden aangevuld in de voorziening. Ontwikkeling gemeentefonds In de decembercirculaire zijn nog diverse middelen ontvangen in verband met coronacompensaties en nieuwe taken (die uiteraard niet meer in 2021 konden worden uitgevoerd). Ook zijn er voordelige afrekeningen uit voorgaande jaren. Niet ingezette stelposten en onvoorzien Een aantal stelposten zijn niet bestemd via begrotingswijzigingen: deze vallen standaard vrij bij de jaarrekening. Ook de post onvoorzien is slechts gedeeltelijk aangewend in 2021. Personele kosten en doorbelasting hiervan Bij de najaarsrapportage hebben we, in verband met het hoge ziekteverzuimpercentage, de knelpuntenpot opgehoogd met € 100.000,--. Aan het einde van het jaar bleek dat we de noodzakelijke inhuur konden financieren uit de vacaturegelden binnen de reguliere loonsom. Hierin zat meer ruimte omdat niet alle vacatures in 2021 direct vervuld konden worden. We zijn terughoudend geweest met de uitkering van gratificaties. In 2021 is de structuur van de gemeentelijke organisatie gewijzigd. Vanaf 1 april zijn de managers gestart in hun nieuwe rol. De periode was in 2021 nog te kort om gratificaties toe te kennen. Wel zijn er incidentele uitkeringen verstrekt om vanwege het thuiswerken de verbinding met elkaar te houden en de extra inzet vanwege de coronacrisis en automatisering.

De inzet van het ambtelijk apparaat drukt voor ruim € 84.000,-- minder op de jaarrekening 2021. Dit komt door de extra werkzaamheden die aan de grondexploitaties zijn besteed. De lagere inzet op investeringen vanwege de coronacrisis werd hiermee ruimschoots gecompenseerd. Zoals hierboven al genoemd, heeft dit niet geleid tot een lagere resultaatverwachting. Doordat vervanging van personeel dat uittrad in verband met het generatiepact (tijdelijk) minder heeft gekost, hoefde er € 105.000,-- minder uit de VAR te worden onttrokken dan geraamd. Programma Beter Organiseren De lagere uitgaven zijn veroorzaakt doordat door de inzet van “beter organiseren” efficiënter gewerkt kon worden, binnen bestaande applicaties, met minder externe inhuur. De dekking kon daardoor gevonden worden binnen de reguliere middelen.

INHOUDSOPGAVE

14

Onderbesteding en vertraging uitvoering vanwege corona Op zeer veel beleidsonderdelen bleven de uitgaven achter vanwege corona: er konden geen voorlichtingsavonden gegeven worden, waardoor verder onderzoek of uitvoering van regelingen stagneerden. Door ziekte konden diverse werkzaamheden niet worden uitgevoerd en wegens het beperken van contacten konden cliënten niet bezocht worden. Veel goederen en diensten (ICT, onderhoud wegen en vastgoed, vervoersmiddelen) waren niet beschikbaar wegens tekorten op de arbeidsmarkt en stagnatie in toelevering op de internationale markten. Deze achtergebleven kosten - en vaak ook de opbrengsten – vindt u terug in de gemeentelijke jaarrekening. Omdat dit op alle gemeentelijke beleidsonderdelen wel terug te vinden is, is het moeilijk uit de cijfers te extraheren. Voor een meer inhoudelijke toelichting verwijzen wij u naar paragraaf 11 Corona. Aanwending onvoorzien Voor onvoorziene zaken was een bedrag opgenomen van € 45.000,--. Er is besloten € 20.000,-- daarvan in te zetten voor extra inzet voor het opsporen van zorgfraude. Het restant is niet aangewend.

bedragen x € 1.000 Rekening 2021

Aanwending onvoorzien Stelpost Onvoorzien Totaal stelpost

- 45 - 45

Aanwending Inzet voor opsporing zorgfraude Totaal aanwending

20 20

Restant stelpost onvoorzien

- 25

Bestemming rekeningresultaat Wij stellen u de volgende punten voor ter bestemming van het resultaat 2021: ■ Project Kinderboerderij 2.0 (€ 14.000,--). De Kinderboerderij heeft uitstel van de einddatum van het project aangevraagd tot 31 december 2022. Dat hebben zij gedaan omdat zij getroffen zijn niet alleen door Corona maar ook door het feit dat er een procedure was aangespannen bij de Raad van State waardoor zij niet konden bouwen aan de Kinderboerderij. Inmiddels zijn ze weer bezig en is de verwachting dat zij na realisatie van het project (per 31 december 2022) een eindrapportage zullen indienen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RvO) die vervolgens een factuur zal sturen naar de gemeente Hellendoorn. Voorgesteld wordt om een bedrag van € 14.000,-- over te hevelen naar 2022. ■ Woningaanpassingen (€ 140.000,--). In 2021 is een beschikking afgegeven voor een forse woningaanpassing. Het traject om te komen tot uitvoering is opgestart en zal in 2022 worden voortgezet. Aangezien het verstrekkingenbudget 2022 niet berekend is op deze aanzienlijke uitgavenpost wordt voorgesteld het overschot op het product verstrekkingen 2021 over te hevelen naar 2022. ■ Actieplan inclusieve samenleving (€ 20.000,--). In de begroting 2021 is een bedrag van € 20.000,-- opgenomen voor het opstellen van een actieplan inclusieve samenleving. De grondslag hiervoor is het coalitieakkoord.

De planning voor het opstellen van dit plan is echter vertraagd als gevolg van ziekte en extra werkzaamheden als gevolg van Corona. Voorgesteld wordt om het budget van € 20.000,-- door te schuiven naar 2022. ■ Onderzoek binnenklimaat door IMI (€ 10.000,--). Om dit onderzoek goed uit te kunnen voeren is een redelijke bezetting in het gebouw noodzakelijk. Als gevolg van de coronacrisis -met een minimale bezetting in het gebouw- heeft dit onderzoek logischerwijs nog niet plaats kunnen vinden. Zodra de corona regels het toelaten zal het onderzoek worden uitgevoerd. Naar verwachting in de loop van 2022. ■ LED-verlichting sporthal de Voordam (€ 16.000,--). Door de langere levertijden als gevolg van de coronacrisis heeft de geplande uitvoering in 2021 nog niet plaats kunnen vinden. Volgens planning zal de uitvoering in de voorjaarsvakantie van 2022 plaatsvinden.

INHOUDSOPGAVE

15

■

■

■

Noodfonds ondernemers (€ 61.000,--). Voor ondernemers in getroffen sectoren, waarbij ondernemers op geen enkele wijze een beroep kunnen doen op de landelijke steunmaatregelen als NOW en TVL, hebben we binnen onze gemeente nog een noodfonds. Van dit fonds is van de € 75.000,-- nog € 61.000,-- over. Uitkeringen hieruit kunnen vanaf 1 januari a.s. weer worden aangevraagd (tot een maximum van € 7.500,-- per aanvrager). Decembercirculaire 2021 (€ 380.000,--). De geoormerkte middelen uit decembercirculaire 2021 inzetten voor uitvoering in 2022. Motie kunst (€ 40.850,--). Op 9 november 2021 is, tijdens de behandeling van de begroting 2022, de motie: Ruimte voor Kunst aangenomen met de oproep “Er weer beleid van maken om bij een positief resultaat van de jaarrekening, 1% van dit resultaat ten goede te laten komen aan de ‘bestemmingsreserve Kunst’.” Er wordt een bedrag van € 40.850,-- gestort in de Reserve Kunst.

Wij stellen voor het restant rekeningsaldo van € 3.402.676,-- te storten in de VAR ter versterking van het weerstandsvermogen. De bufferreserve heeft ultimo 2021 een saldo dat ruim boven de gewenste omvang ligt. Voorgesteld wordt om hieruit € 3 miljoen om te zetten naar de financieringsreserve, ter verbetering van onze financiële positie.

Rekening 2021

Voorstel resultaatbestemming Toevoegingen Project Kinderboerderij 2.0 Woningaanpassingen Actieplan inclusieve samenleving Onderzoek binnenklimaat door IMI LED-verlichting sporthal de Voordam Overheveling restant budget Noodsteun Ondernemers Geoormerkte middelen uit decembercirculaire 2021 inzetten voor uitvoering in 2022: - Coronamiddelen lokale cultuur - Taakmutaties versterking dienstverlening - Participatie - Kwaliteitsborging bouw- en woningtoezicht - ICT inburgeringswet Motie ruimte voor kunst: storting in reserve kunst Storting vrij aanwendbare reserve - ter versterking van het weerstandsvermogen Totaal toevoegingen

14.000 140.000 20.000 10.000 16.000 61.000 80.000 172.000 88.000 20.000 20.000 40.850 3.402.676 4.084.526

Onttrekkingen

-

Totaal onttrekkingen Totaal voorstel resultaatbestemming

4.084.526

Uitgaven per programma/Inkomsten per categorie De onderstaande tabellen geven per programma aan hoeveel de uitgaven zijn geweest. bedragen x € 1.000 Uitgaven per programma - Rekening 2021

Bedrag

Percentage

01 Werk, Economie en Inkomen (14%) 02 Jeugd en WMO (22%) 03 Onderwijs Cultuur en sport (10%) 04 Mobiliteit en bereikbaarheid (8%) 05 Woon en leefomgeving (22%) 06 Bestuur, veiligheid en dienstverlening (14%) 99 Overhead (10%) Totaal

16.484 25.244 11.656 9.765 25.206 15.825 11.971 116.151

14,2% 21,7% 10,0% 8,4% 21,7% 13,6% 10,3% 100,0%

INHOUDSOPGAVE

16

Uitgaven per programma - Rekening 2021 10%

01 Werk, Economie en Inkomen (14%)

14%

02 Jeugd en WMO (22%)

14% 22%

03 Onderwijs Cultuur en sport (10%) 04 Mobiliteit en bereikbaarheid (8%)

22% 8%

10%

05 Woon en leefomgeving (22%) 06 Bestuur, veiligheid en dienstverlening (14%) 99 Overhead (10%)

Van de inkomsten geven we de verdeling weer per categorie, omdat dit een beter beeld geeft van de herkomst van de inkomsten.

bedragen x € 1.000 Inkomsten per categorie - Rekening 2021

Bedrag

Percentage

Algemene uitkering (50%) Belastingen (12%) Goederen en diensten (20%) Overdrachten (8%) Rente en dividend (0%) Verrekeningen (10%) Totaal

60.014 14.623 23.818 9.793 536 11.452 120.235

49,9% 12,2% 19,8% 8,1% 0,4% 9,5% 100,0%

Inkomsten per categorie - Rekening 2021 0%

Algemene uitkering (50%)

10%

8%

Belastingen (12%) 50%

20%

Goederen en diensten (20%) Overdrachten (8%) Rente en dividend (0%)

12%

Verrekeningen (10%)

INHOUDSOPGAVE

17

Ontwikkelingen Balans bedragen x € 1.000 Activa

31-dec-2020

31-dec-2021

Passiva

31-dec-2020

31-dec-2021

Vaste activa Immateriele vaste activa Materiele vaste activa Financiele vaste activa

1.246 121.878 5.640

1.228 117.921 4.822

Vaste Passiva Eigen Vermogen Voorzieningen Langlopende schulden

18.191 8.669 126.300

26.752 9.156 119.997

Totaal Vaste activa

128.765

123.972

Totaal Vaste Passiva

153.159

155.905

Vlottende activa Voorraden Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Totaal Vlottende activa

6.557 26.746 382 4.411 38.095

62 40.671 296 4.512 45.540

Vlottende Passiva Vlottende schulden < 1 jaar Overlopende passiva

5.082 8.619

6.259 7.347

Totaal Vlottende Passiva

13.700

13.606

Totaal Activa

166.860

169.511

Totaal Passiva

166.860

169.511

-

-

Gewaarborgde geldleningen

152.797

141.948

Recht verliescompensatie Vpb

De materiele vaste activa dalen in 2021 met € 4 miljoen. De opvallende mutaties zijn als volgt: We investeerden in totaal € 3,3 miljoen in 2021 en ontvingen hierin aan bijdragen derden een bedrag van in totaal € 0,2 miljoen. We schreven € 6,4 miljoen af en moesten 0,6 miljoen afwaarderen op de winkelunits Dunant. De grootste investeringen hebben betrekking op rioleringen (€ 0,7 miljoen), tractie (€ 0,6 miljoen), wegen (€ 0,3 miljoen), automatisering (€ 0,3 miljoen), sport (€ 0,2 miljoen) en onderwijshuisvesting (0,2 miljoen). Opnieuw zien we een dalende lijn in de grondvoorraden. Deze daling komt voort uit de verkoop van diverse kavels grond, vooral op bedrijventerrein ’t Lochter III. Hier is voor € 9,3 miljoen aan kavels geleverd. Dit zien we terug in de verbeterde ratio van de grondexploitatie. Tevens zien we een verdere daling van de financiële vaste activa. Deze daling wordt voornamelijk veroorzaakt door de trend die we al een aantal jaren zien: ambtenaren lossen extra op hun hypothecaire geldleningen af, maar ook voormalige starters lossen extra af door de gunstige (hypotheek)rentes afgelopen jaar. In 2021 is er ruim € 0,9 miljoen afgelost. Er zijn enkele nieuwe (duurzaamheids)leningen verstrekt. Een andere opvallende post is: uitzettingen van geld met rente typische looptijd van minder dan een 1 jaar. Deze bestaat uit diverse posten.

De vorderingen zijn gestegen met € 2,4 miljoen tot € 7,1 miljoen, ook de uitzetting van middelen bij de schatkist is gestegen met € 11,5 miljoen naar € 33,5 miljoen. Een van de oorzaken is de herstructurering van de leningenportefeuille in 2020. Op dat moment was bekend dat er een tijdelijke overliquide situatie zou ontstaan. Maar een belangrijke oorzaak is dat we door de coronacrisis en personele onderbezetting minder hebben uitgegeven. Zoals eerder geschreven zijn er budgetten overgeheveld en gereserveerd en alsnog is er een jaarrekeningoverschot van ruim € 4 miljoen. Daarnaast zijn er verkopen van gronden en vastgoed geweest waar bij de omzetting van de leningen nog geen zicht op was en is er nog geen voorfinanciering nodig geweest van Reggesteyn. Dit is pas begin 2022 gebeurd. Ook zijn door corona minder investeringen uitgevoerd dan verwacht. Aan de passivazijde zien we een stijging van € 8,5 miljoen van het eigen vermogen. Hierin is het rekeningresultaat van € 4,1 miljoen ook opgenomen. De algemene reserves stijgen met bijna € 6,3 miljoen door toevoeging van het rekeningresultaat 2020 (€ 2,3 miljoen) aan de VAR en stijging van de bufferreserve met € 0,5 miljoen door winstnemingen, vrijval van de voorziening toekomstige verliezen grondbedrijf en boekwinsten op verkoop vastgoed, ondanks de storting van € 1 miljoen in 2021 vanuit deze reserve in de financieringsreserve.

Deze financieringsreserve neemt daarnaast toe met € 0,8 miljoen mede door de vrijval van € 0,5 miljoen uit de voorziening Appa. De bestemmingsreserves blijven ongeveer gelijk van omvang doordat geoormerkt geld niet in 2021

INHOUDSOPGAVE

18

kon worden aangewend of ook bestemd is om over meerdere jaren uit te geven (zoals invoeringskosten omgevingswet en rijksmiddelen voor duurzame energie). De langlopende schulden dalen met € 6,3 miljoen (zie paragraaf financiering) in verband met de aflossing op de diverse geldleningen. De vlottende passiva blijven ongeveer op hetzelfde niveau als bij de jaarrekening 2020. Sinds 2020 is er geen verliescompensatie meer opgenomen voor Vennootschapsbelasting. We worden aangeslagen voor deze winstbelasting voor middelen die we in het kader van afvalverkoop ontvangen en voor de opbrengsten van reclames aan lantaarnpalen en abri’s. Vanaf 2022 zullen we ook voor de grondexploitaties worden aangeslagen: vanaf dat jaar verwachten we voor de fiscus als winstgevend ondernemer te worden aangemerkt.

Ontwikkeling reserves en voorzieningen

Ontwikkeling reserves en voorzieningen

bedragen x € 1.000

35.000 30.000

9.156

25.000 20.000 15.000

6.216 6.010

3.905

0

8.509

2.611

1.569

10.000 5.000

8.669

6.195

12.166

10.833

9.355

2017

2018

2019

3.074

19.594

Voorzieningen Bestemmingsreserves Algemene reserves

13.289

2020

2021

De reserves en voorzieningen stijgen in 2021 in totaliteit met € 7,2 miljoen. De stand van de (niet geactiveerde) voorzieningen stijgt met € 0,5 miljoen. Dit wordt vooral veroorzaakt door een daling van de voorzieningen Appa (€ 0,5 miljoen), en een stijging van de voorziening afvalstoffenheffing (€ 0,7 miljoen) en onderhoudsvoorzieningen (€ 0,2 miljoen). De reserves zijn in 2021 gestegen. Eind 2021 bedraagt het totaal van onze reserves € 22,7 miljoen (exclusief het rekeningresultaat 2021). Eind 2020 was dit nog € 15,9 miljoen, een stijging van € 6,8 miljoen. Verschillende grote mutaties in het eigen vermogen worden hieronder kort toegelicht.

We hebben in totaal € 10,6 miljoen gestort in de reserves waaronder € 1,7 miljoen in de VAR met betrekking tot positief saldo rekening 2020, € 1,0 miljoen in de VAR met betrekking tot positief saldo najaarsrapportage 2021, € 1,4 miljoen in VAR middels de najaarsrapportage 2021 voor overheveling budgetten naar 2022, € 0,5 miljoen door afrekening beschermd wonen voor de invulling van beleid in 2022 en 2023 voor Sociaal en Maatschappelijk, € 0,6 miljoen in de VAR voor extra capaciteit om woningbouw te versnellen, € 1,9 miljoen in de financieringsreserve voor versterking van de financieringspositie, € 2,1 miljoen in de bufferreserve vanwege opheffen middelen Lochter Oost en door (tussentijdse) winstneming op grondexploitaties en boekwinsten op verkocht vastgoed. Daarnaast hebben we € 4,3 miljoen onttrokken aan de reserves waaronder € 0,4 miljoen uit de VAR naar aanleiding van de motie OZB verhoging beperken, € 0,4 miljoen uit de VAR voor inzet extra personeel door corona, € 0,9 miljoen uit de VAR voor de aanwending van diverse doorgeschoven budgetten uit 2020 naar 2021 en € 0,6 miljoen uit de financieringsreserve voor de afwaardering Dunantblok.

INHOUDSOPGAVE

19

Deel 3: PROGRAMMA’S

20

INHOUDSOPGAVE

gekoppeld aan Global Goals Programma 1: Werk, economie, recreatie en inkomen Bestuurlijk verantwoordelijk voor dit programma: ■ Burgemeester J.J. Eijbersen (Recreatie en toerisme) ■ Wethouder mevr. G.J. Overmeen-Bakhuis (Statushouders, inkomensregelingen, sociale werk-voorziening, markten, en economische aangelegenheden) ■ Wethouder dhr. J.J. Beintema (Subsidies en agrarische zaken)

Inleiding 2021 heeft vooral in het teken gestaan van de coronapandemie. Dit heeft een aantal sectoren in onze lokale economie (retail en horeca) hard geraakt. De precieze impact hiervan zal waarschijnlijk de komende periode pas echt duidelijk worden. De recreatiesector is in mindere mate getroffen, omdat gedurende het toeristisch hoogseizoen (april-oktober) toch veel mogelijk was. Dit geldt overigens niet voor de groepsaccommodaties, omdat die het gehele jaar nauwelijks mogelijkheden hadden. Vanuit de gemeente hebben we geprobeerd de ondernemingen die zijn getroffen te ondersteunen. Enerzijds door te faciliteren bij de uitvoering van de landelijke regelingen en anderzijds ook door ons lokale steunpakket. In 2021 is er vanuit de Participatiewet uitvoering gegeven aan meerdere wetten. Als belangrijkste de Participatiewet, de Wet Inburgering Nieuwkomers en de Wet gemeentelijke Schulphulpverlening. Wij hebben onze dienstverlening vormgegeven door inkomensvoorzieningen aan werklozen uit te keren, het re-integreren van mensen die ondersteuning nodig hebben om werk te vinden en te voorzien in beschut werk voor mensen met een beperking. Ook hebben wij onze verantwoordelijkheid voor het lokale minimabeleid en de schuldhulpverlening vormgegeven in samenwerking met lokale partners en regionale instanties zoals de Stadsbank Oost Nederland.

Kaderstellende nota’s Position Paper Economische Zaken Natuurlijk Ondernemend (2016 16INT01638) Economische Agenda van Hellendoorn 2019-2022 ■ Nota verblijfsrecreatie Overnachten in Hellendoorn (2006) ■ Toeristisch Bureau Hellendoorn (2007) ■ Stimuleringsagenda Sallandse Heuvelrug (2016) ■ Bestuurlijke afspraken Herprogrammeren regionale bedrijventerreinen Twente ■ Masterplan Centrum Nijverdal/Grotestraat ■ Beleidsplan integrale schulddienstverlening gemeente Hellendoorn (2012-2016) ■ Kadernota Participatiewet gemeente Hellendoorn (2015-2018) ■ Verordening financiële bijdrageregelingen maatschappelijke participatie gemeente Hellendoorn 2018 (kindpakket) ■ Bedrijfsplan lokale uitvoering WSW gemeente Hellendoorn (2020) ■ Ambitieplan Nationaal Park Sallandse Heuvelrug en Twents Reggedal (2020) ■ Actieplan Agrarische zaken ■ ■

INHOUDSOPGAVE

21

GLOBAL GOALS 1.

Geen armoede We proberen armoede te voorkomen. We helpen mensen met een laag inkomen en mensen die in de schuldsanering komen. 2. Geen honger Door het verstrekken van een uitkering op grond van de Participatiewet bieden we een vangnet aan onze inwoners. Hierdoor kunnen zij in ieder geval beschikken over basisvoorzieningen zoals voedsel. 8. Eerlijk werk en economische groei We stimuleren de werkgelegenheid. We organiseren de sociale werkvoorziening lokaal o.a. door oprichting van de Stichting Noest. We faciliteren de ondernemers door via korte lijnen de rijksmiddelen, die in het kader van de bestrijding van corona beschikbaar worden gesteld, zo snel mogelijk toe te kennen. 9. Industrie, innovatie en infrastructuur We doen volwaardig mee aan de Regiodeal Twente. We onderschrijven de noodzaak voor sociaal economische structuurversterking van Twente en geven hier invulling aan door te kiezen voor een nieuwe organisatiestructuur: Twenteboard. 10. Ongelijkheid verminderen We gaan voor een inclusieve samenleving. 11. Duurzame steden en gemeenschappen We werken aan een duurzame samenleving.

Wat we wilden bereiken Speerpunten

Realisatie

1.01

Actief acquisitie plegen voor bedrijventerrein 't Lochter III.

1.02

We vervolgen de inzet in het kader van het Masterplan centrum Nijverdal.

1.03

Het door de provincie gesubsidieerde project Stadsbeweging wordt verder uitgerold.

1.04

Jaarlijks monitoren we de leegstand.

1.05

Samen met ondernemers en vastgoedeigenaren stellen we een actieplan op om de leegstand in het centrum te verminderen. Uitvoering geven aan tenderboard.

1.06 1.07

Door inzet van de accountmanager Economische Zaken wordt het netwerk verbreed om beter inzicht te hebben in de ondernemers binnen onze gemeente, wat deze ondernemers te bieden hebben en hen te faciliteren in gemeentelijke vraagstukken.

1.08

Opstellen van een actieplan voor de agrarische sector.

1.09

Faciliteren van initiatieven voor hotelaccommodaties in Nijverdal.

1.10

Vastleggen van ons lokale beleid schulddienstverlening (incl. preventie en vroegsignalisering).

1.11

1.13

Voor ieder die ongewenst thuiszit, komt er een persoonlijk plan voor begeleiding naar werk of participatie. Intensiveren van de begeleiding van statushouders, in nauwe samenwerking met vluchtelingenwerk, het ROC, het Talentenportaal en React. Lokale uitvoering van de sociale werkvoorziening, in combinatie met Participatiewet.

1.14

Opstellen van lokale beleidsregels / uitvoeringsplan voor de nieuwe wet Inburgering.

1.15

Starten van pilots in samenwerking met lokale organisaties ter voorbereiding op de nieuwe wet. Herijken van werkprocessen in het kader van inburgering.

1.12

INHOUDSOPGAVE

22

C C C C C C C C C F C C C C F

Wat we ondernamen Retail 2021 stond in het teken van corona. De retail branche is hierdoor zwaar getroffen. We hebben geprobeerd de retail ondernemers zoveel mogelijk te faciliteren en te ondersteunen. Ook hebben we compenserende maatregelen getroffen en bijvoorbeeld een noodfonds voor ondernemers ingesteld. De leegstand is afgenomen. Dit heeft ook voor een deel te maken met het feit dat we als gemeente medewerking hebben verleend aan het omvormen van vierkante meters retail naar wonen en andere commerciële functies. Warenmarkt Ook de warenmarkt had te maken met de coronapandemie. De foodstandplaatsen konden wel ingenomen worden, maar de nonfood heeft een deel van het jaar niet op de markt kunnen staan. Hiervoor zijn compenserende maatregelen getroffen. Economisch vestigingsklimaat en acquisitie De economie is het afgelopen jaar, misschien wel tegen de verwachting in, gegroeid. Doordat we een goed geoutilleerd bedrijventerrein hebben, zijn het afgelopen jaar nagenoeg alle kavels op Lochter III verkocht of in optie genomen. De inzet in de acquisitie heeft zijn vruchten afgeworpen. Vrijetijdseconomie Omdat vanaf april tot oktober de bezetting van de B&B’s, campings en vakantieparken hoog was, heeft deze branche zich naar het zich laat aanzien redelijk door de pandemie heen geslagen.

Dat geldt overigens niet voor de groepsaccommodaties, dagrecreatie en horeca, omdat deze sectoren met veel beperkende maatregelen te maken hadden. En dat voor het tweede jaar op rij, waardoor dit deel van de sectoren het erg lastig heeft. Agrarische zaken De agrarische sector ondergaat een grote transitie. In 2021 is besloten om hierop extra ambtelijke capaciteit in te zetten. Naast vele bedrijfsbezoeken is uitvoering gegeven aan onderzoek en een enquête die het Bureau Stimuland binnen de agrarische sector heeft uitgevoerd. Dit is vertaald in een actieplan met de belangrijkste prioriteiten voor de komende 5 jaar. Het actieplan is op 30 november door de raad vastgesteld. Ambitieplan Nationaal Park Sallandse Heuvelrug-Twents Reggedal In 2021 is verder uitvoering gegeven aan de uitvoering van het ambitieplan in verschillende projecten. Inmiddels is een 5-tal gemeenten aangehaakt, waardoor de uitstraling van het ambitieplan een veel groter grondgebied bestrijkt. Het betreft een integrale aanpak, waar een 18-tal partners op gebied van water, natuur, agrarische zaken en klimaat actief samenwerken. Individuele bijzondere bijstand/regeling duurzame gebruiksgoederen en kindpakket In 2021 is onderzoek gedaan naar de effecten van de aangescherpte beleidsregels bijzondere bijstand, zoals die in april 2020 zijn vastgesteld.

Uitgangspunt daarbij was om het buitenwettelijk begunstigend beleid te schrappen. Het aantal aanvragen bijzondere bijstand is sindsdien verminderd van 395 aanvragen in 2019 en 261 in 2020 naar 241 in 2021. Het aantal toekenningen waren deze jaren resp. 339, 212 en 204. In 2021 is bekeken of de nieuwe beleidsregels hebben geleid tot onwenselijke situaties. Op basis van deze eerste evaluatie is geconcludeerd dat het nog te vroeg is om daadwerkelijke conclusies trekken. Daarom is besloten om het ingezette beleid bijzondere bijstand voort te zetten en dit in 2022 opnieuw te evalueren. Aanvullend daarop zijn in november 2021 de nieuwe beleidsregels Participatiewet vastgesteld. Aansluitend aan landelijke ontwikkelingen zijn hierin nadere regels vastgesteld voor het verruimen van de vrijlating van giften. In deze beleidsregels zijn ook regels opgenomen om indien nodig aan inwoners een overbruggingsuitkering te kunnen verstrekken, als nog geen uitkering is toegekend en een voorschot niet afdoende lijkt te zijn. Omdat deze regels nog maar kortgeleden van kracht zijn geworden, is over de effecten hiervan nog weinig te zeggen. Voor wat betreft de gemeentelijke minimaregelingen hebben in 2021 totaal 431 personen een bijdrage ontvangen uit het gemeentelijke declaratiefonds maatschappelijke participatie.

INHOUDSOPGAVE

23

Verder wordt de regeling duurzame gebruiksgoederen uitgevoerd door het Hulpfonds Hellendoorn, zij hebben in 2021 hiervoor 207 aanvragen verwerkt. Ook het kindpakket wordt uitgevoerd door het Hulpfonds, daarvoor hebben zij 122 aanvragen ontvangen. In 2022 zal naar de uitvoering van deze regelingen worden gekeken, om een groter gebruik van het kindpakket te stimuleren. Collectieve ziektekostenverzekering In 2020 is vanwege de ombuigingen besloten om de aanvullende gemeentelijke bijdrage voor pakket GarantVerzorgd 3 van Menzis in 2021 te verlagen met € 7,50 per betalende verzekerde per maand. Het aantal deelnemers aan de Gemeentepolis daalde in 2021 tot 1.058 inwoners (peildatum november 2021), waarvan 912 betalende deelnemers (18+). Deze vermindering van het aantal deelnemers werd mede veroorzaakt doordat Salland zich ingaande 2021 terugtrok als aanbieder van de collectieve zorgverzekering. Van deze gebruikers is in 2021 slechts een beperkt gedeelte overgestapt naar Menzis. Op advies van externe specialisten hebben wij er rekening mee gehouden dat een groot aantal gebruikers in 2022 alsnog zou overstappen naar Menzis. Vanwege die onzekerheid kon in 2021 niet vastgesteld worden of de gerealiseerde bezuiniging een structureel karakter had, of slechts incidenteel.

Om die reden heeft het college in september 2021 besloten om de gemeentelijke bijdrage voor de collectieve zorgverzekering in 2022 ongewijzigd voort te zetten. Aan de raad is toegezegd in het voorjaar 2022 te rapporteren over de ontwikkeling van het aantal gebruikers van de collectieve ziektekostenverzekering. Vroegsignalering van schulden In 2021 is de nieuwe Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (WGS) ingegaan, waarin vroegsignalering een vast onderdeel uitmaakt van schuldhulpverlening. Bij vroegsignalering van schulden worden betalingsachterstanden vroegtijdig gesignaleerd en wordt er niet gewacht totdat de inwoner zich uit zichzelf meldt. De gemeente heeft in 2021 503 meldingen ontvangen van betalingsachterstanden afkomstig van signaalpartners (bijvoorbeeld zorgverzekeraars, energieleveranciers en woningcorporaties). Iedere maand wordt op basis van de binnengekomen signalen een lijst van te bezoeken inwoners samengesteld door de gemeente. Vervolgens wordt in samenwerking met Avedan hulp aangeboden aan de desbetreffende inwoner met betalingsachterstanden. Met Avedan is afgesproken dat er 5 huisbezoeken per maand worden afgelegd om in gesprek te gaan met de inwoner. Mocht Avedan constateren dat er financiële begeleiding benodigd is, dan wordt Stichting BOOM ingeschakeld. In 2021 zijn er in totaal 61 huisbezoeken afgelegd door Avedan.

Het huidige beleid van schulddienstverlening zal in de loop van 2022 worden doorontwikkeld in samenwerking Avedan en Stichting BOOM. Voorzieningenwijzer In Q1 2021 is gestart met de scholing van vrijwilligers. Inmiddels hebben alle 5 vrijwilligers van Stichting de Welle en Stichting BOOM de opleiding met goed gevolg afgesloten. Zij voeren vanaf juli 2021 gesprekken met behulp van de applicatie de VoorzieningenWijzer. Vanaf september 2021 is het voor alle inwoners mogelijk om zich aan te melden voor een gesprek. Tot en met 31 december 2021 zijn er 12 huishoudens gesproken waarbij uit de gesprekken naar voren is gekomen dat er een gemiddeld voordeel van ongeveer € 330,-- per huishouden behaald kan worden. In het komende jaar zullen de eerste ervaringen worden geëvalueerd om het bereik en de bekendheid van de VoorzieningenWijzer te vergroten. Uitvoering sociale werkvoorziening en nieuw beschut werken In verband met de opheffing van Soweco heeft de gemeente Hellendoorn per 1-1-2021 het dienstverband overgenomen van 135 WSW-medewerkers. De personeelsadministratie, de salarisbetalingen, de HRM-ondersteuning en de Arbo-dienstverlening worden uitgevoerd door Larcom. De WSW-medewerkers werken in verschillende groepen, op verschillende locaties: ■ Voor de uitvoering van beschut werk heeft de gemeente samen met werkgevers de stichting Noest opgericht.

Deze stichting heeft de exploitatie beschut werk per 1-4-2021 overgenomen van Soweco. De 71 WSW-medewerkers die aangewezen zijn op beschut werk zijn naar stichting Noest gedetacheerd. De dienstverbanden van 2 voormensen (niet WSW) zijn tevens overgegaan naar de gemeente Hellendoorn. Stichting Noest heeft de huur van het pand (van den Bergsweg 53) en de inventaris overgenomen van Soweco en werkt met een eigen begroting. Het financiële resultaat is voor rekening van de gemeente Hellendoorn. ■ De 24 WSW-medewerkers die op 1 januari 2021 in het groenonderhoud werkten zijn gedetacheerd naar het team Openbare Ruimte. Daarbij is ook het dienstverband van de teamleider (niet WSW) overgegaan naar de gemeen-

INHOUDSOPGAVE

24

te Hellendoorn en heeft het team Openbare Ruimte de benodigde gereedschappen en machines van Soweco overgenomen. Het onderkomen van deze groep medewerkers is, vanwege ruimtegebrek op de gemeentewerf, bij de Stichting Noest. ■ In totaal 20 WSW-medewerkers waren door Soweco individueel gedetacheerd bij verschillende bedrijven. Deze detacheringen zijn in 2021 door de gemeente Hellendoorn overgenomen. ■ Verder werken 13 Hellendoornse WSW-medewerkers samen met WSW-ers uit andere gemeenten bij verschillende bedrijven via groepsdetachering. De begeleiding van deze groepsdetacheringen is in 2021 nog uitgevoerd door Soweco. Vanaf 1 januari 2022 neemt de gemeente Hellendoorn ook deze contracten over. ■ Tenslotte werken nog 7 WSW-medewerkers uit Hellendoorn op een beschutte werkplek bij de stichting Ontplooi in Almelo. In overleg met hen wordt bezien of zij daar blijven, of dat zij overstappen naar onze lokale stichting Noest. Nu alle medewerkers van Soweco bij de gemeenten zijn ondergebracht en alle activiteiten zijn overgeheveld naar de nieuwe uitvoerders, is in 2021 gestart met de liquidatie van Soweco. De snelheid van het afronden hiervan hangt mede af van de verkoop van het onroerend goed (locatie Plesmanweg). Verwacht wordt dat dit in 2022 kan worden afgewikkeld.

Inburgering en begeleiding statushouders In 2021 zijn de voorbereidingen getroffen voor de invoering van de nieuwe wet inburgering. Daarvoor is veel samengewerkt met de andere gemeenten in de regio Twente. De nieuwe Wet Inburgering is definitief in werking getreden per 1 januari 2022. De nieuwe WI kent 3 verschillende leerroutes die verschillend worden opgepakt. Met stichting De Welle/Vluchtelingenwerk zijn de voorbereidingen getroffen voor de Maatschappelijke Begeleiding, activering en participatie van statushouders. Hiervoor heeft De Welle een extra medewerker aangesteld op basis van de door de gemeente hiervoor bij wijze van pilot beschikbaar gestelde middelen. Verder worden met de Stadsbank en stichting BOOM afspraken gemaakt voor het financieel ontzorgen van statushouders. Naar verwachting zullen de eerste statushouders die onder de nieuwe Wet Inburgering vallen halverwege het tweede kwartaal aan de gemeente worden gekoppeld. Kinderopvangtoeslagaffaire De gemeente Hellendoorn ontvangt periodiek van de Belastingdienst gegevens van nieuwe gedupeerden. Tot op heden zijn de gegevens van 102 ouders door de Belastingdienst vrijgegeven. Op dit moment zijn 39 inwoners van de gemeente Hellendoorn erkend als gedupeerden en zijn 54 inwoners nog in afwachting van bericht van de Belastingdienst. 1 Inwoner is niet erkend als gedupeerde.

Tevens heeft de gemeente de gegevens ontvangen van 8 oud-inwoners om de gemeentelijke schulden bij een erkenning kwijt te schelden. De ouders zijn persoonlijk aangeschreven waarbij ondersteuning is aangeboden. In opvolging van deze brief zijn in 2021 alle bij ons bekende ouders telefonisch benaderd waarbij nogmaals hulp door de gemeente is aangeboden. Hieruit zijn 2 specifieke hulpvragen voortgekomen, waarin de gemeente ruimhartig voorziet in ondersteuning op de vijf leefgebieden (financiën, wonen, werk/dagbesteding, gezondheid en gezinssituatie). De gemeente Hellendoorn is overgegaan tot het kwijtschelden van gemeentelijke schulden van erkende gedupeerden. In totaal heeft de gemeente Hellendoorn een bedrag van ruim € 6.000,-- kwijtgescholden. Het rijk compenseert deze kosten.

INHOUDSOPGAVE

25

Realisatie baten en lasten bedragen x € 1.000 Primitieve Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2021

Verschil

Rekening 2020

Saldo van baten en lasten Lasten Agrarische zaken Bijzondere bijstandsverlening Economische aangelegenheden Fraudebestrijding Markten Recreatie en Toerisme Schulddienstverlening Sociale werkvoorziening Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Subsidies Toeristenbelasting Begeleiding en huisvesting statushouders Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Participatie en reïntegratie Totaal Lasten

- 102 - 1.420 - 422 - 54 - 46 - 409 - 289 - 4.275 - 7.022 -0 - 48 - 161 - 173 - 946 - 15.366

- 71 - 1.180 - 481 - 74 - 53 - 426 - 315 - 4.784 - 8.094 -0 - 39 - 267 - 173 - 974 - 16.931

- 70 - 1.168 - 406 - 70 - 44 - 402 - 300 - 4.571 - 7.911 - 31 - 258 - 215 - 946 - 16.391

1V 12 V 75 V 4V 9V 24 V 15 V 213 V 183 V 0V 8V 9V - 42 N 28 V 539 V

- 19 - 1.270 - 418 - 48 - 38 - 611 - 243 - 4.348 - 9.441 - 38 - 155 - 193 - 927 - 17.748

Baten Agrarische zaken Bijzondere bijstandsverlening Economische aangelegenheden Markten Recreatie en Toerisme Schulddienstverlening Sociale werkvoorziening Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Toeristenbelasting Begeleiding en huisvesting statushouders Participatie en reïntegratie Totaal Baten

41 45 34 50 624 5.879 513 24 7.210

59 80 19 68 8 731 6.887 513 1 24 8.389

0 70 67 20 70 45 722 6.924 606 2 53 8.578

0V 11 V - 13 N 0V 2V 38 V - 10 N 37 V 93 V 1V 29 V 188 V

38 57 22 248 34 8.893 450 1 55 9.796

Saldo van baten en lasten

- 8.156

- 8.541

- 7.814

728 V

- 7.951

Mutatie reserves Toevoegingen

-

- 75

- 93

- 18 N

- 193

Mutatie reserves

-

- 75

- 93

- 18 N

- 193

- 8.156

- 8.616

- 7.907

710 V

- 8.145

01 Werk, Economie en Inkomen

Resultaat

INHOUDSOPGAVE

26

Belangrijkste afwijkingen bedragen x € 1.000 Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Voordelen Achterblijven aanvragen noodsteun bedrijven Schulddienstverlening Sociale werkvoorziening Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Toeristenbelasting Participatie en re-integratie

61 V 53 V 204 V 220 V 93 V 57 V

Totaal voordelen

688 V

Nadelen Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

- 42 N

Totaal nadelen

- 42 N

Overige afwijkingen

64 V

Totaal afwijkingen

710 V

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten van de jaarrekening worden de verschillen nader gespecificeerd en toegelicht.

INHOUDSOPGAVE

27

Programma 2: Jeugd en Wmo Bestuurlijk verantwoordelijk voor dit programma: ■ Wethouder mevr. J.H. Van den Dolder-Soeten (Jeugd en publieke gezondheid) ■ Wethouder dhr. J.J. Beintema (Wmo)

Inleiding In 2021 is Jeugd en WMO dienstverlening vormgegeven vanuit de visie aan te sluiten bij wat nodig is in de uitvoeringspraktijk vanuit de kernwaarden: inwoner centraal, normaliseren, nabij en kostenbewust. Ook tijdens de lockdowns is fysieke dienstverlening op maat aangeboden. De beschikbaar gestelde flexibele personele schil droeg bij aan het blijven kunnen bieden van zorg en ondersteuning en beperking van de wachtlijsten. Onze inzet was erop gericht om inwoners en zorgaanbieders waar mogelijk te ondersteunen en de financiële steunpakketten van de Rijksoverheid zo snel mogelijk uit te voeren ten behoeve van kwetsbare doelgroepen, waaronder jeugd en kwetsbare ouderen. De kwartaalrapportages van het sociaal domein zijn in 2021 als bijlage geïntegreerd in de reguliere bestuurs- en najaarsrapportage. Op deze manier hebben we u tussentijds geïnformeerd over de ontwikkelingen in het aantal aanvragen, de toegekende voorzieningen en de uitgaven binnen het sociaal domein. En over de inhoudelijke ontwikkelingen per doorgevoerde maatregel.

Kaderstellende nota’s Kadernota Jeugdhulp 2015-2019 (2020) Kadernota WMO 2015-2019 (2020) ■ Verordening maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Hellendoorn 2019 (2020) ■ Regiovisie jeugdhulp (2021) ■ Visie wonen en zorg 2020 (2020) ■ Algemene Subsidieverordening samenleving gemeente Hellendoorn 2021 (2021) ■ Nadere regels accommodatiebeleid gemeente Hellendoorn 2021 (2021) ■ Buurt aan Zet! (2016) ■ Vrijwillige inzet: Samen Sterk (2017) ■ Kadernota Publieke Gezondheid 2018 t/m 2021, Gezonder door preventie (2017) ■ ■