CConstaterende datHellendoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

210518 RES Bijlageboek Twente 1.0

Gemeenteraad 6 juli 2021, gemeente HellendoornBij agendapunt: Definitief RES Twente 1.034.054 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Regionale Energiestrategie Twente 1.0 Bijlagenboek bij definitief ontwerp

1

Samen de stap maken

De RES Twente 1.0 is gerealiseerd in opdracht van de Twentse gemeenten, waterschappen Vechtstromen, provincie Overijssel en de stuurgroep RES Twente. Datum: 18 mei 2021

2

INHOUDSPOPGAVE

Bijlage 1. Moties en reacties voorlopig ontwerp RES Twente

1

Bijlage 2. Afwegingskader

27

Bijlage 3. Monitor

29

Bijlage 4. Energiebesparing

32

Bijlage 5. Systeemefficientie

34

Bijlage 6. Ruimtelijke kwaliteit

40

Bijlage 7. Duurzame opwek elektriciteit

44

Bijlage 8. Gebouwde omgeving (warmte)

48

Bijlage 9. Twentse Energie Agenda

57

Bijlage 10. Maatschappelijke acceptatie

60

Begrippenlijst

67

De bijlagen zijn ook beschikbaar via www.energiestrategietwente.nl.

3

1

Bijlage 1. Moties en reacties voorlopig ontwerp RES Twente De stuurgroep RES Twente heeft het voorlopig ontwerp RES Twente 1.0 als advies rechtstreeks doorgeleid voor vaststelling naar de Colleges van Burgemeester & Wethouders van de Twentse gemeenten, het Dagelijks Bestuur van het waterschap Vechtstromen en het College van Gedeputeerde Staten van provincie Overijssel. De stuurgroep heeft hen gevraagd om het voorlopig ontwerp RES Twente 1.0 voor te leggen aan de gemeenteraden, Algemeen Bestuur van waterschap Vechtstromen en Provinciale Staten. De Initiatiefgroep RES Twente, die bestaat uit linking pins vanuit de 14 gemeenteraden, PS en het AB en heeft voorgesteld om de RES Twente 1.0 in twee stappen te behandelen in de volksvertegenwoordigende gremia. Dit advies heeft de stuurgroep overgenomen: • In maart/april 2021 is het voorlopig ontwerp RES Twente 1.0 ‘opiniërend’ behandeld in raden, PS en AB. Hierop kan invloed worden uitgeoefend door bijvoorbeeld moties aan te nemen in de raden, PS en AB.

2. RODE DRAAD MOTIES EN REACTIES In de periode januari tot en met april 2021 hebben diverse Q&A

Op hoofdlijnen zijn de belangrijkste aandachtspunten benoemd: • Samenwerken met de omgeving; • Aandacht voor energiebesparing; • Zon op dak als eerste en belangrijke optie; • Terughoudendheid windenergie; - Aandacht voor de volksgezondheid; • Aandacht voor communicatie en participatie; ook lokaal; - Aandacht voor (een vorm van) burgerfora; • Aandacht voor de juiste berekening van het bod; • Aandacht voor innovatie; • Voldoende financiële middelen.

sessies plaatsgevonden om vragen van volksvertegenwoordigers te beantwoorden. Begin mei 2021 zijn van de bestuurders en de volks-

Daarnaast heeft de RES Twente ook diverse reacties van

vertegenwoordigers diverse moties en reacties ontvangen. Deze zijn

belanghebbenden ontvangen. De wijze waarop de reacties

beantwoord en bijgevoegd in deze bijlage. De matrix wordt ook op

zijn verwerkt, is in mei 2021 beschikbaar op

www.energiestrategietwente.nl geplaatst.

www.energiestrategietwente.nl.

Bijlagenboek Regionale Energiestrategie Twente 1.0

1

Thematische matrix Voorlopig Ontwerp RES 1.0

Deel 1 moties & beantwoording onderverdeeld per thema Deel 2 reactie op college en raadsvoorstellen

Moties (M)

Kernpunt

Thema

Reflectie

of Opinie (O) Twentse Energie Agenda

Almelo

Dinkelland

O Opiniërend oordeel gehele raad

Innovatie speelt een belangrijke rol, welke andere betere technieken heeft de toekomst te bieden? Kunnen we deze technieken inzetten bij de RES 2.0 e.v?

Twentse Energie Agenda

De RES 1.0 gaat uit van bestaande gevalideerde technieken. De ontwikkelingen in de techniek gaan razendsnel. Daarom werken we met de Energie Agenda. Als er nieuwe, betere technieken komen dan houden we de mogelijkheid open die zodra het mogelijk is, in te wisselen.

M Nieuwe en bestaande technieken de ruimte geven"

Nieuwe en bestaande (bijvoorbeeld zonnefolie) technieken en technologieën bij te laten dragen aan de doelstellingen

Twentse Energie Agenda

De RES 1.0 gaat uit van bestaande gevalideerde technieken. De ontwikkelingen in de techniek gaan razendsnel. Daarom werken we met de Energie Agenda. Als er nieuwe, betere technieken komen dan houden we de mogelijkheid open die zodra het mogelijk is, in te wisselen.

Dinkelland

Dinkelland

Enschede

Enschede

M Financiële middelen voor gemeentelijke capaciteit

Het proces vraagt veel tijd en capaciteit. Gevraagd wordt aan het rijk of de provincie Overijssel extra financiële middelen

Twentse Energie Agenda /onderdeel lobby

Een onderdeel van de Twentse Energie Agenda is de lobby. Op hoofdlijnen staat aangegeven wat nodig is vanuit Rijk en Provincie om de RES tot een succes te maken. Voldoende financiële middelen zijn daar een voorwaarde voor

M. gevolgen voor de volksgezondheid

Onderzoek uitvoeren mbt de gevolgen voor de volksgezondheid en het milieu

Twentse Energie Agenda

Er is inmiddels zowel bestuurlijk (via de commissie publieke gezondheid) als ambtelijk (via de programmamanager RES) contact met de GGD over de volksgezondheid in relatie tot grootschalige opwek

CDA

- Innovatie - Geen windturbines, maar zon op dak - niet in kwetsbare landschappen, op vruchtbare landbouwgrond - betrek inwoners tijdig, werk aan draagvlak"

O DPE Burgerparticipatie & innovatieve technieken

1. Communiceer beter tot hoever de invloed de bewoner reikt. 2. Gebruik het woord klimaat niet, maar heb het over het tegengaan van milieuproblemen.

3. Controleer milieu- vriendelijkheid van producten die worden ingezet. 4. Inspelen op te verwachten toekomstige duurzame innovaties.

-V  oor innovatie en participatie is veel aandacht in de RES 1.0. Belang van draagvlak wordt onderkend. -W  indenergie op land is nodig met het oog op stabiliteit van ons energiesysteem en om de kosten beheersbaar te houden -D  e meest kwetsbare landschappen worden al beschermd via provinciaal beleid of regelgeving Grootschalige opwek Twentse Energie agenda Participatie

1. Het scheppen van valse verwachtingen is inderdaad uit den boze. 2. Woord- en taalgebruik kan per doelgroep verschillen. 3. W  e zien daarbij geen taak weggelegd voor lokale overheden.

4. Onderzoek naar nieuwe, innovatieve oplossingen zijn onderdeel van de Twentse Energie Agenda.

2

Enschede

O Burger Belangen Lobby

- Verplichting bij gebouweigenaren / nieuwbouw zon op dak; - Oplossing zoeken voor verzekeraars die zon op dak niet mogelijk maken - Versnelling in netcapaciteit - Voldoende financiële middelen - Balans betaalbaarheid groene en grijze stroom grootverbruikers - Innovatie en bredere energiemix

Twentse Energie Agenda

Zon op dak: vanuit de RES-Twente wordt ambtelijk deelgenomen in de landelijke werkgroep zon op dak. In deze werkgroep wordt gesproken over een verplichting en de casuïstiek van verzekeraars bij zon op dak. Er is veelvuldig overleg, ook op stuurgroep niveau met netbeheerders over de versnelling van het netwerk. Voldoende financiële middelen is een lobby onderwerp o.a. via de VNG Het energieverbruik van grootverbruikers is onderdeel van het Klimaatakkoord maar géén onderdeel van de RES zelf. We gaan wel met het bedrijfsleven via de Twente Board in contact over de RES. Innovatie en bredere energiemix is onderdeel van de Twentse Energie Agenda

Enschede

D66, PvdA, DENK, CU

1. We zijn voor clustering en bijstelling van verhouding zon/ wind. Maar hoe borgen we dat iedere gemeente zich daarvoor inzet? 2. Gebruik digitale interactieve kaart van Twente als hulpmiddel 3. Duurzaamheid moet voor

1. We zullen elkaar op die samenwerking moeten aanspreken. Wanneer die onvoldoende van de grond komt, kan de provincie interveniëren. 2. Bij subregionale uitwerking van plannen en zoekgebieden kan dit soelaas bieden. Op Twentse schaal zien we daar geen toepassingsmogelijkheden voor. 3. D  at maakt onderdeel uit van de

iedereen betaalbaar zijn. 4. Stel een Tukkerforum in en geef jongeren een stem. 5. Zorg voor meer samenwerking en actie.

lobby richting het Rijk. 4. Dit maakt onderdeel uit van de in de RES beschreven aanpak. 5. Zie het antwoord onder 1.

Enschede

Groen Links

1. Optimale verhouding wind/ zon moeten we op Twentse schaal zien te bereiken. Op lokaal/ subregionaal niveau kunnen uitzonderingen worden toegestaan. 2. Gebruik digitale interactive kaart van Twente als hulpmiddel 3. Duurzaamheid moet voor iedereen betaalbaar zijn. 4. Stel een Tukkerforum in en geef jongeren een stem. 5. Zorg voor meer samenwerking en actie.

1. Op zichzelf is dat juist. 2. Bij subregionale uitwerking van plannen en zoekgebieden kan dit soelaas bieden. Op Twentse schaal zien we daar geen toepassingsmogelijkheden voor. 3. D  at maakt onderdeel uit van de lobby richting het Rijk. 4. Dit maakt onderdeel uit van de in de RES beschreven aanpak. 5. Zie het antwoord onder 1.

Enschede

PVV

1. Plaats geen windturbines en leg geen zonnepanelen op landbouwgrond, maar zet in op kernenergie. 2. Sluit woningen niet van het aardgas af.

1. Besluit over inzet kernenergie wordt op nationaal niveau genomen. Bouw van kerncentrales zal in ieder geval niet op korte termijn bijdragen aan de energietransitie. Alternatieven in de vorm van zonne- en windenergie zijn daarom nodig. 2. Op nationaal niveau is tot een nadere koers besloten.

O SP

1. Lobby voor meer middelen bij Rijk.

Enschede

Grootschalige opwek

1. Dit maakt onderdeel uit van onze lobbyagenda. 2. De RES Twente moet hieraan bijdragen.

Regionale Energiestrategie Twente 1.0

3

Enschede

grootschalige opwek

2. Zorg voor oplossing aansluitingsen transportproblemen elektriciteit. 3. Enschede draagt niet bij aan het verschil aan wegwerken van het tekort aan 142 GWh. 4. Behoud na beëindigen gaslevering de bestaande gasleidingen. 5. Bewoners met zonnepanelen moeten kunnen bijdragen aan de klimaatdoelstellingen van Enschede. 6. Participeer in windparken in zee, zodat er geen windturbines in Twente nodig zijn. 7. Zo min mogelijk zonnepanelen in de natuur en/of op landbouwgrond. 8. Betrek bewoners vanaf het begin.

Twentse Energie Agenda Communicatie en participatie

3. D  at is op de eerste plaats aan de gemeente Enschede. 4. Besluit over verwijdering gasleidingen wordt niet bij de RES Twente genomen. 5. Dat is ter beoordeling van de gemeente Enschede. 6. W  indparken op zee kunnen niet meetellen in de RES Twente 1.0. 7. Kwetsbare landschappen worden in veel gevallen beschermd door provinciaal beleid/ regelgeving. Maar voor de in dit verband te maken keuzes beschikken gemeenten ook over beleidsvrijheid. 8. D  it laatste punt wordt nadrukkelijk in de RES Twente uitgedragen.

O VVD zon op dak

1. Geef innovatie een kans. 2. Benut zoveel mogelijk zon op dak. 3. Ontzie het buitengebied.

Grootschalige opwek Twentse Energie Agenda

1. De RES Twente geeft innovatie een kans. 2. De RES Twente bevat een voorkeursvolgorde voor hernieuwbare opwek. Zon op dak staat

4. Benut overcapaciteit duurzame energie Duitsland. 5. Zet uitfasering aardgas op lager pitje. 6. Omarm kernenergie. 7. Wens om verhouding zon/ wind te wijzigen, wordt niet onderschreven. Lobby bij Rijk voor: - regelgeving die leidt tot daken voor utiliteit waarop altijd zonnepanelen kunnen worden gelegd; - pas subsidieregelingen aan; - overleg met verzekeraars - maak innovatiepot voor particuliere initiatieven - voorkom dat corporaties niet worden gedupeerd door almaar zwaardere eisen aan SDEsubsidies. Enschede

O Enschede Anders Participatie Grootschalige opwek

1. Schrijf tekst op B1-niveau. 2. Betrek alsnog inwoners. Leg voorontwerp RES ter visie. 3. RES is een ambitiedocument, geen verdrag. 4. Hanteer Handreiking zonnevelden van provincie Overijssel. 5. Ga uit van een reëel benuttingspercentage van de daken. 6. Voeg energiebesparing als thema toe. 7. Energievisie vormt kader voor inbreng in RES Twente.

daarbij met stip op 1. 3. A  ls we voor 1,5 TWh aan elektriciteit willen bijdragen kunnen we niet zonder opwek in het landelijk gebied. 4. Lobby vanuit Twente/Losser heeft er toe geleid dat Losser met het ministerie in gesprek is over grensoverschrijdende energieprojecten. Vanuit de RES volgen we deze ontwikkelingen. 5. Op nationaal niveau werden andere keuzes gemaakt. 6. K  euze over kernenergie wordt op nationaal niveau gemaakt. 7. Het merendeel van de partners die betrokken zijn bij de totstandkoming van de RES Twente voelt daar wel voor. Vanuit Twente lobbyen we al richting het Rijk voor betere regelgeving en meer middelen. Uw suggesties sluiten hierbij aan.

Communicatie en participatie Twentse Energie Agenda

1. De inzet is er op gericht om de RES Twente, tov het voorontwerp, bondiger en toegankelijker te maken. 2. Voorbereiding van de RES Twente vraagt zowel op regionaal als op lokaal niveau afstemming met samenleving. Op het regionale niveau heeft afstemming plaatsgevonden met stakeholders. Interactie met inwoners dient plaats te vinden vanuit de gemeenten bij de voorbereiding van besluitvorming over lokaal beleid/lokale projecten. 3. D  e RES Twente bestaat uit bestuurlijke afspraken, die tot een inspannings-verplichting leiden voor de deelnemende partners.

4

8. Lobby voor extra middelen bij Rijk. 9. Hou ruimte vrij voor innovatie. 10. Respecteer het coulissenlandschap.

4. In de RES Twente verwijzen we naar de Handreiking zonnevelden van de provincie Overijssel. 5. Gemeenten ramen de bijdrage vanuit zon op dak zelf. 6. E  nergiebesparing zal onderdeel uit maken van de RES Twente 1.0. 7. Dat is aan de gemeente Enschede. 8. W  e lobbyen al voor meer middelen en betere regelgeving. Uw pleidooi sluit hierbij aan. 9. I n de RES Twente houden we rekening met nieuwe technologische ontwikkelingen. 10. Ruimtelijke kwaliteit is een belangrijk aandachtspunt binnen de RES Twente.

Enschede

O Groep Versteeg Grootschalige opwek

1. Behoud kwaliteit van het landschap 2. Zorg voor uniformiteit van windturbines bij plaatsing langs wegen/waterwegen. 3. Zorg voor Innovatie agenda. 4. Laat verhouding zon/wind los. 5. Participatie via burgerfora 6. Lobby voor grensoverschrijdende energie- uitwisseling 7. Zorg er voor dat zon op dak altijd kan worden teruggeleverd aan het net. 8. Onderzoek financiële haalbaarheid opslag energie bij boeren. 9. Investeer in wind op zee.

Twentse Energie Agenda/ Communicatie en participatie

1. Die wens onderschrijven we. Hoe u binnen de gegeven kaders tot belangenafweging komt, is aan de Enschedese raad. 2. Verrommeling van het landschap door interferentie van windconcepten moet inderdaad worden voorkomen. Dit vraagt om onderlinge afstemming van windprojecten. 3. B  innen de RES Twente is innovatie een belangrijk onderwerp. 4. Het merendeel van de partners die betrokken zijn bij de totstandkoming van de RES Twente voelt daar wel voor. 5. De RES Twente voorziet hier in. 6. L obby vanuit Twente/Losser heeft er toe geleid dat Losser met het ministerie in gesprek is over grensoverschrijdende energieprojecten. Vanuit de RES volgen we deze ontwikkelingen. 7. Netbeheerders hebben een aansluitverplichting en mogen bij de aansluiting van klanten niet discrimineren. 8. W  e zien daar geen rol voor de stuurgroep RES weggelegd. 9. O  p zee gerealiseerde windprojecten tellen niet mee bij de RES Twente.

Haaksbergen

M Opslag en transport van energie

De definitieve RES meer aandacht gegeven moet worden aan opslag en transport van energie

Twentse Energie Agenda

De RES 1.0 gaat uit van bestaande gevalideerde technieken. Op dit moment zijn de ontwikkelingen van opslag en transport nog niet zover dat ze breed inzetbaar zijn. Het is echter wel een belangrijke ontwikkeling die we willen volgen en zodra het kan ook in gaan zetten. Er komt een onderzoekstafel voor de nieuwe technieken. Hiervoor gaan we samenwerken met het bedrijfsleven, de kennisinstellingen en de Twente Board.

Haaksbergen

M Kernfusie met thorium

De ontwikkelingen m.b.t. het project Kernfusie met thorium in Frankrijk nog meer proactief onder de aandacht te brengen van de regionale en landelijke politiek.

Twentse Energie Agenda

Nieuwe innovatieve technieken waaronder kernfusie en thorium zijn onderdeel van de Twentse Energie Agenda / onderzoekstafel. We doen dit samen met de kennisinstellingen. Mogelijk komt uit deze tafel tzt een voorstel om deze technieken via lobby actief onder de aandacht te brengen.

5

O Lokaal Hellendoorn Opslag

het (snel) zorgen voor een regionale oplossing van transport en opslag van energie

Twentse Energie Agenda

Nieuwe innovatieve technieken waaronder regionale oplossing van transport en opslag van energie zijn onderdeel van de Twentse Energie Agenda / onderzoekstafel. We doen dit samen met de kennisinstellingen. We hebben niet in de hand hoe snel deze technieken zich ontwikkelen.

Hellendoorn

O Lokaal Hellendoorn Gezondheidsrisico’s

meer duidelijkheid moet komen over gezondheidsrisico’s in relatie tot windturbines

Twentse Energie Agenda

Er is inmiddels zowel bestuurlijk (via de commissie publieke gezondheid) als ambtelijk (via de programmamanager RES) contact met de GGD over de volksgezondheid in relatie tot grootschalige opwek. In samenwerking met de GGD en onder de vlag van de Twentse Energie Agenda wordt een bijeenkomst hierover georganiseerd. In deze bijeenkomst wordt tevens nagedacht over een Twents onderzoek naar de volksgezondheid ter aanvulling op de landelijke onderzoeken (o.a. van het RIVM)

Hellendoorn

O CDA nieuwe technologie

Nieuwe technische ontwikkelingen zullen door de stuurgroep goed gemonitord moeten worden

Twentse Energie Agenda Monitoring

Nieuwe innovatieve technieken zijn onderdeel van de Twentse Energie Agenda / onderzoekstafel. We doen dit samen met de kennisinstellingen. In de stuurgroep heeft namens het onderwijs en de kennisinstellingen de UT zitting. In de monitor zelf van RES maakt de voortgang van de innovatieve technieken nu geen onderdeel uit, mogelijk verandert dit in de toekomst.

Hellendoorn

O VVD innovatie

innovatiekracht niet mogen onderschatten

Twentse Energie Agenda

Nieuwe innovatieve technieken zijn onderdeel van de Twentse Energie Agenda / onderzoekstafel. We doen dit samen met de kennisinstellingen

Hellendoorn

O D66 Koppelkansen met andere transities

Samenhang is vereist met vraagstukken over stikstof, bedrijfsbeëindiging van agrariërs, agrariërs die op slot zitten rondom Natura2000, biodiversiteit, het planten van bomen en vele andere thema’s die allemaal, ergens in de toekomst, aanspraak zullen maken op landbouwgrond. Een meer integrale aanpak van deze thema’s is essentieel om geen concurrentie en uitsluiting van en tussen deze thema’s te krijgen in de toekomst

Twentse Energie Agenda

In onze doelen staat dat we de RES 1.0 uitvoeren samen met de omgeving. De samenhang met andere grote opgaven wordt daarin geborgd. Verder zijn de koppelkansen ook een onderdeel van de Twentse Energie Agenda.

Hengelo

O raadbreed Koppelkansen met andere transities

De energietransitie biedt kansen voor Twente door de verbinding te leggen met de economie. Leg de verbinding met andere grote maatschappelijke opgaven.

Twentse Energie Agenda

In onze doelen staat dat we de RES 1.0 uitvoeren samen met de omgeving. De samenhang met andere grote opgaven wordt daarin geborgd. Verder zijn de koppelkansen ook een onderdeel van de Twentse Energie Agenda.

O raadbreed innovatie

Blijf innovatie goed in de gaten houden, maar werk met de technieken van nu

Twentse Energie Agenda

Nieuwe innovatieve technieken zijn onderdeel van de Twentse Energie Agenda / onderzoekstafel. We doen dit samen met de kennisinstellingen

Hellendoorn

Hengelo

6

Losser

M. innovatie agenda

een innovatieagenda voor duurzame opwek van elektriciteit op land, voor warmte en voor energiebesparing op te nemen in de RES Twente 1.0 (en de opvolgende versies van de RES)

Twentse Energie Agenda

Nieuwe innovatieve technieken zijn onderdeel van de Twentse Energie Agenda / onderzoekstafel. We doen dit samen met de kennisinstellingen. Energiebesparing is ook een onderdeel van de Twentse Energie Agenda.

Oldenzaal

M Innovatie

nieuwe technieken en technologieën ruim de kans willen geven om de doelstellingen van de RES te realiseren

Twentse Energie Agenda

Nieuwe innovatieve technieken zijn onderdeel van de Twentse Energie Agenda / onderzoekstafel. We doen dit samen met de kennisinstellingen

Oldenzaal

M Financiële middelen voor gemeentelijke capaciteit

dit proces veel tijd en capaciteit vraagt van de organisatie en dat hiervoor door het Rijk of de provincie Overijssel extra financiële middelen voor beschikbaar gesteld moeten worden;

Twentse Energie Agenda / lobby

Voldoende financiële middelen is een lobby onderwerp o.a. via de VNG

Oldenzaal

M. volksgezondheid en milieu

dat er nog veel onderzoek moet worden uitgevoerd met betrekking tot de gevolgen van het opwekken van duurzame energie voor de volksgezondheid en het mileu

Twentse Energie Agenda

Er is inmiddels zowel bestuurlijk (via de commissie publieke gezondheid) als ambtelijk (via de programmamanager RES) contact met de GGD over de volksgezondheid in relatie tot grootschalige opwek. In samenwerking met de GGD en onder de vlag van de Twentse Energie Agenda wordt een bijeenkomst hierover georganiseerd. In deze bijeenkomst wordt tevens nagedacht over een Twents onderzoek naar de volksgezondheid ter aanvulling op de landelijke onderzoeken (o.a. van het RIVM)

Provincie Overijssel

M digitaal platform / grensoverschrijdende samenwerking

Een digitaal platform op te richten waar alle duurzaamheidsplannen van de gemeenten inzichtelijk zijn voor inwoners. In IPO verband aan te dringen dit in andere provincies op te richten Pro actief te informeren bij plannen voor aanleg zonnevelden of plaatsing windmolens aan de grenzen van Overijssel

Twentse Energie Agenda Communicatie en participatie

Er zijn in Twente gesprekken met de LEIT en NMO om een digitaal overzicht te maken van alle duurzaamheidsplannen. In de monitor van de RES staan per gemeente welke projecten in de pijplijn zitten. Op lokaal en (sub)regionaal niveau informeren we elkaar over grootschalige projecten. Het ligt in de lijn dit ook te doen tussen de gemeenten die aan de grenzen van Overijssel liggen. De RES-Twente is en regionaal document is daarmee een onderdeel van de provincie maar meer ook niet.

M Circulair ondernemen

In de RES 1.0 een aparte paragraaf op te nemen over het duurzaam gebruik van materialen en circulair ondernemen.

Twentse Energie Agenda

Onderdeel van de Twentse Energie Agenda zijn de koppelkansen en verdienmodellen. In dit onderdeel wordt specifiek ook aandacht gegeven aan het gebruik van duurzame materialen en circulair ondernemen

M Aanvullende financiële middelen

noodzaak tot extra financiële middelen actief in te brengen bij de stuurgroep RES en zich ervoor in te zetten dat dit wordt meegenomen bij de formulering van het definitieve ontwerp RES 1.0;

Twentse Energie Agenda /lobby

Voldoende financiële middelen is een lobby onderwerp o.a. via de VNG

Provincie Overijssel

Tubbergen

Bijlagenboek Regionale Energiestrategie Twente 1.0

7

Duurzame opwerk elektriciteit

Borne

M Samenwerking Twentse gemeenten bij plaatsing windmolens

Op regioschaal tot een plan van aanpak voor de plaatsing van windturbines te komen. En hangende dit traject in de RES Twente 1.0 nog geen definitieve locaties voor windturbines aan te wijzen

Duurzame opwek elektriciteit

Op regionale schaal maken we een koers om 1,5 TWh op te wekken. De zoekgebieden zelf worden subregionaal afgestemd met partners, regionale belanghebbenden en inwoners. Via deze werkwijze worden de juiste keuzes gemaakt mbt de ruimtelijke kwaliteit en de systeemefficiëntie. Inmiddels is er een project gestart voor grootschalige opwek langs de A35; een 1e stap in de ontwikkeling van grootschalige opwek langs bestaande infrastructuur Gemeenten hebben zoekgebieden voor grootschalige opwek bekend gemaakt. Gemeenten volgen daarin hun eigen werkwijze en tempo. Er is een werkkaart openbaar maar die maakt geen deel uit van het definitief ontwerp.

Regionale koers Borne

M Aanscherping lokaal eigendom

Een aanscherping van de inhoud van het begrip lokaal eigendom te komen, zodat

Regionale koers

inwoners beter begrijpen welke mogelijkheden zij krijgen om te participeren in het eigendom van duurzame opwekprojecten en zodat initiatiefnemers duidelijkheid krijgen aan welke participatievoorschriften projecten dienen te voldoen. En deze participatievoorschriften bij voorkeur in een regionaal afwegingskader op te nemen. Dinkelland

Haaksbergen

We streven naar minimaal 50% lokaal eigendom. Het vormgeven van lokaal eigendom vindt op lokaal niveau plaats. Samen met de LEI heeft de RES-Twente een plan van aanpak gerealiseerd als handreiking naar de gemeenten. Het plan van aanpak voor lokaal eigendom is een bijlage bij het definitief ontwerp. De maatschappelijke acceptatie is één van de vier pijlers van het afwegingskader. De; aanpak en verantwoording hiervan is opgenomen in een bijlage.

M Zon op dak en isolatie

Prioriteit geven aan het stimuleren van zon op dak en isolatie door o.a. het opstellen van bijvoorbeeld een stimuleringsprogramma

Grootschalige opwek Regionale koers

Zon op dak: vanuit de RES-Twente wordt ambtelijk deelgenomen in de landelijke werkgroep zon op dak. Het heeft dus onze prioriteit. De RES heeft zelf geen middelen uitgezonderd een budget voor de regionale organisatie zelf. Het staat de gemeenten vrij om in hun eigen lokale beleid middelen, zoals een stimuleringsprogramma, vrij te maken.

M In de RES 1.0 afspraken over inwonersfora op te nemen

De mogelijkheid te onderzoeken voor inwonersfora en daarbij aan de provincie Overijssel (studio Vers Bestuur) te vragen om hiervoor kennis en middelen ter beschikking te stellen.

Regionale Koers Communicatie en participatie

We erkennen dat er meer aandacht moet komen voor het betrekken van inwoners en we gaan gemeenten hierbij ondersteunen. Als regionaal uitgangspunt stelt de RES dat de vervolgstappen in samenwerking met de omgeving moeten worden gerealiseerd.

Burgerfora kunnen daar zeker toe bijdragen en zullen we indien gewenst binnen de subregionale samenwerking inzetten.

8

Haaksbergen

M Lokaal eigendom gestimuleerd kan worden;

Eigendomsverdeling van aanvraag tot en met realisatie, tot in ieder geval 2050 te monitoren

Regionale koers

We streven naar minimaal 50% lokaal eigendom. Het vormgeven van lokaal eigendom vindt op lokaal niveau plaats. Samen met de LEI heeft de RES-Twente een plan van aanpak gerealiseerd als handreiking naar de gemeenten. Het monitoren van het lokaal eigendom is opgenomen in de handreiking en wordt onderdeel van de monitor RES-Twente. Het plan van aanpak voor lokaal eigendom is een bijlage bij het definitief ontwerp. De monitor RES-Twente is te bereiken via deze link. Hier zal een toevoeging komen voor de monitoring lokaal eigendom.

Haaksbergen

M Communicatie en participatie

In de definitieve RES (nog) meer aandacht gegeven moet worden aan communicatie en participatie op zowel regionaal als lokaal niveau

Regionale koers

We streven naar een gebiedsgerichte en grensontkennende aanpak. Voorafgaand aan de start van participatietrajecten maken buurgemeenten afspraken over het betrekken van inwoners. De verbinding tussen regionaal en subergionaal communiceren én het intergemeentelijk denken is belangrijk. Het ambtelijke coördinatieteam zal hiervoor pro actief een steunstructuur op te zetten. Deze steunstructuur wordt uitgewerkt los van de vaststelling van het definitief ontwerp.

Hellendoorn

O VVD subregionale samenwerking

groot voorstander zijn om onze buurgemeenten (ook als die niet onder de RES Twente vallen) actief te benaderen en mee te nemen in eventuele plannen

Regionale koers / Doelen

We stimuleren de samenwerking tussen gemeenten via de subregionale afstemming. Op lokaal en (sub)regionaal niveau informeren we elkaar over grootschalige projecten. Het ligt in de lijn dit ook te doen tussen de gemeenten die aan de grenzen van Overijssel liggen.

O D66 regionale samenwerking

Uitdrukkelijk van gemeenten te eisen om plannen in groter verband op te stellen dan alleen binnen hun gemeente of zelfs binnen werkgroepen in gemeenten

Regionale koers

We stimuleren de samenwerking tussen gemeenten via de subregionale afstemming. Op lokaal en (sub)regionaal niveau informeren we elkaar over grootschalige projecten. Het ligt in de lijn dit ook te doen tussen de gemeenten die aan de grenzen van Overijssel liggen. Kortom, we streven naar optimale subregionale afstemming maar we kunnen het niet afdwingen.

Hellendoorn

O D66 Regie op het afwegingskader

Strikt bewaken van het afwegingskader (de vier hoekpunten).

Regionale koers

De hoekpunten van het afwegingskader zijn de rode draad in de RES 1.0. De stuurgroep houdt een vinger aan de pols bij het bewaken van het afwegingskader maar zij respecteert de lokale autonomie van gemeenten.

Hellendoorn

O D66 lokaal eigendom

50% lokaal eigendom niet als ambitie laten staan, zoals in het stuk staat, maar als minimale eis vastleggen

Regionale koers

In het onderdeel Doelen / samen met de omgeving staat inmiddels dat Lokale Energie Initiatieven (LEI) als vertegenwoordiging inwoners en partner voor de vormgeving van minimaal 50% lokaal eigendom bij grootschalige opwek elektriciteit en de warmtetransitie. Op weg naar de RES Twente 2.0. borgen de gemeenten dit in hun duurzaamheidsbeleid.

Regionale koers

Energiebesparing is een onderdeel van de Twentse Energie Agenda.

Hellendoorn

Hengelo

O raadbreed energie Energie besparen besparen

Bijlagenboek Regionale Energiestrategie Twente 1.0

9

Hof van Twente

Lokaal (mede) eigenaarschap

Lokaal (mede-)eigenaarschap van duurzame energieprojecten heeft de voorkeur boven volledig commerciële projecten. De schijnbaar harde eis van 50% lokaal eigendom zoals genoemd in het voorlopig Ontwerp RES vindt de raad te ver gaan. Dit zou het realiseren van het bod onnodig in de weg kunnen staan.

Regionale koers

In het onderdeel Doelen / samen met de omgeving staat inmiddels dat Lokale Energie Initiatieven (LEI) als vertegenwoordiging inwoners en partner voor de vormgeving van minimaal 50% lokaal eigendom bij grootschalige opwek elektriciteit en de warmtetransitie. Op weg naar de RES Twente 2.0. borgen de gemeenten dit in hun duurzaamheidsbeleid. Wanneer de raad van de Hof van Twente dit dus té ver vindt gaan, kunnen ze het borgen in hun eigen duurzaamheidsbeleid.

Losser

M. energiebesparing Aan te dringen in de RES een groter deel in te ruimen voor mogelijke besparingen en de effecten daarvan op het energieverbruik. In te zetten op besparingen op Twentse schaal met Twentse campagnes.

Regionale koers

Energiebesparing is een onderdeel van de Twentse Energie Agenda. Buiten de RES om zijn gemeenten aan de slag met het duurzaamheidsloket en hebben zij een aanbod voor voorlichting over verduurzaming van de huizen van particuliere wooneigenaren. Via het duurzaamheidsloket worden ook Twentse campagnes opgezet. Vanuit de regionale communicatie RES zal een verbinding worden gelegd.

Losser

M. communicatie overbesparing

Extra en meer in ‘verleid-termen’ te communiceren over eerlijke besparings- en duurzaamheidsstimulansen, Te verkennen of en welke extra prikkels kunnen helpen om de grootste bezwaren bij het treffen van duurzaamheidsmaatregelen weg te nemen

Communicatie en participatie Regionale koers

Energiebesparing is een onderdeel van de Twentse Energie Agenda. Onderzocht wordt in samenspraak met de communicatie adviseurs hoe een voorlichting over duurzaamheidsstimulansen vorm kan krijgen.

Losser

M. zon op dak / zonneladder

er ook voor kleine, potentiële initiatieven in het kader van de energietransitie een aansluiting voor duurzame opwek ter beschikking komt; de ‘zonneladder’ correct kan worden uitgevoerd; in te verlenen bouwvergunningen wordt opgenomen dat de dakconstructie geschikt dient te zijn voor de bevestiging van zonnepanelen

Grootschalige opwek Regionale koers

Zon op dak: vanuit de RES-Twente wordt ambtelijk deelgenomen in de landelijke werkgroep zon op dak. Het heeft dus onze prioriteit. We starten met een MER procedure waarin vroegtijdig informatie over de ruimtelijke keuzes uit de RES 1.0 in beeld worden gebracht. Via lokaal beleid kan geborgd worden dat de zonneladder en de bouwvergunningen worden aangepast.

Oldenzaal

M Monitoring van uitgangspunten

alle cijfermatige uitgangspunten die ten grondslag hebben gelegen aan de RES 1.0 als open data te

Regionale koers

De cijfermatige uitgangspunten zijn doorberekend door het regionale coördinatieteam en zijn als bijlage opgenomen in het definitief

publiceren met bronvermeldingen en handleiding, zodat inwoners meer mogelijkheden krijgen om te participeren bij de totstandkoming van de RES 2.0;

ontwerp. Dit definitief ontwerp is openbaar en dus te raadplegen voor inwoners.

10

Tubbergen

Tubbergen

M landschappelijke inpassing

in 2023 te komen tot een RES 2.0 met zo min mogelijk landschap ontsierende windturbines;

Grootschalige opwek Regionale koers

Bij onze doelen staat aangegeven dat we samen met de omgeving uitvoering geven aan de RES 1.0. Eén van de opdrachten van de RES is om een regionale aanpak om elektriciteit duurzaam op te wekken met wind- en zonne-energie.

M besluit locaties wind

om voor de vaststelling van de RES Grootschalige opwek 2.0 in 2023 nog geen definitieve Regionale koers besluiten te nemen m.b.t. de locaties van eventuele windturbines

De gemeenten hebben eigen lokale autonomie met betrekking tot het vaststellen van hun lokale duurzaamheidsvisie. Echter, wanneer een projectontwikkelaar een aanvraag indient voor een windpark van tenminste 5MW maar niet meer dan 100MW dan is de provincie bevoegd gezag conform art. 9e Elektriciteitswet. In de nieuwe Energiewet wordt dit waarschijnlijk opgehoogd naar minimaal 15 MW

Communicatie en participatie

Dinkelland

Haaksbergen

Hellendoorn

M communiceren met inwoners

Inzetten op creëren van draagvlak waarbij inwoners ruime mogelijkheden krijgen om te participeren

Communicatie en participatie

We streven naar een gebiedsgerichte en grensontkennende aanpak. Voorafgaand aan de start van participatietrajecten maken buurgemeenten afspraken over het betrekken van inwoners. Regionaal bieden wij de gemeenten hiervoor ondersteuning aan. De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor het communiceren met de eigen inwoners. De verbinding tussen regionaal en subergionaal communiceren én het communiceren tussen een gemeente en haar inwoners is belangrijk. Het ambtelijke coördinatieteam zal hiervoor pro actief een steunstructuur op te zetten. Deze steunstructuur wordt uitgewerkt los van de vaststelling van het definitief ontwerp.

M In de RES 1.0 afspraken over inwonersfora op te nemen

De mogelijkheid te onderzoeken voor inwonersfora en daarbij aan de provincie Overijssel (studio Vers Bestuur) te vragen om hiervoor kennis en middelen ter beschikking te stellen.

Regionale Koers Communicatie en participatie

We erkennen dat er meer aandacht moet komen voor het betrekken van inwoners en we gaan gemeenten hierbij ondersteunen. Als regionaal uitgangspunt stelt de RES dat de vervolgstappen in samenwerking met de omgeving moeten worden gerealiseerd. Burgerfora kunnen daar zeker toe bijdragen en zullen we indien gewenst binnen de subregionale samenwerking inzetten.

O Lokaal Hellendoorn

Vasthouden aan de mening en inbreng van onze inwoners en

Communicatie en participatie

We erkennen dat er meer aandacht moet komen voor het betrekken van inwoners en we gaan

Participatie

werkgroepen en ze bij verdere uitwerkingen van de RES Twente ook daadwerkelijk betrekken

gemeenten hierbij ondersteunen. Als regionaal uitgangspunt stelt de RES dat de vervolgstappen in samenwerking met de omgeving moeten worden gerealiseerd. Echter, de samenwerking met inwoners is het primaat van de gemeenten zelf.

Bijlagenboek Regionale Energiestrategie Twente 1.0

11

O VVD participatie

Extreem belangrijk dat onze inwoners, de burgers en bedrijven in onze gemeente, de tijd krijgen om deze transitie te dragen. Dit proces vergt tijd.

Communicatie en participatie

We erkennen dat er meer aandacht moet komen voor het betrekken van inwoners en we gaan gemeenten hierbij ondersteunen. Als regionaal uitgangspunt stelt de RES dat de vervolgstappen in samenwerking met de omgeving moeten worden gerealiseerd. Echter, de samenwerking met inwoners is het primaat van de gemeenten zelf. De planning van de RES is afgesproken in het Klimaatakkoord. Dit akkoord is afgesloten tussen het Rijk enerzijds en de koepelorganisaties VNG, IPO en Unie van Waterschappen. In dit akkoord staat de planning en wij, vanuit de RES-Twente, houden ons daaraan.

Z D66 participatie

Twents burgerforum of inwonersforum wordt opgezet die goed geïnformeerd kan adviseren in een echte Twentse aanpak voor haalbaar en realistisch energiebeleid.

Communicatie en participatie

In onze doelen staat aangegeven dat we samenwerken met de omgeving. Via communicatie en participatie gaan we aan de slag met burgerfora. We gaan regionaal hiermee aan de slag zodat gemeenten hiervan gebruik kunnen maken maar we gaan geen ondersteuning bieden voor lokale burgerfora.

Hengelo

M visualiseren gevolgen energietransitie

Samen met aangrenzende gemeenten en Provincie zorg te dragen voor zorgvuldige communicatie over de gevolgen van de energietransitie en de visualisatie; Hengelose ondernemers die gespecialiseerd zijn in dergelijke visualisaties te betrekken bij deze processen.

Communicatie en participatie

In februari 2021 is een motie door provinciale staten aangenomen om de energietranstie te visualiseren. Het ambtelijk coördinatieteam heeft inmiddels contact gelegd met de provincie om ook in Twente uitvoering te geven aan deze motie. Gekeken wordt of Twentse ondernemers hierbij betrokken kunnen worden

Hengelo

O raadbreed participatie

Onderzoek bijvoorbeeld de mogelijkheden voor het inzetten van een burgenpanel

Communicatie en participatie

We erkennen dat er meer aandacht moet komen voor het betrekken van inwoners en we gaan gemeenten hierbij ondersteunen. Als regionaal uitgangspunt stelt de RES dat de vervolgstappen in samenwerking met de omgeving moeten worden gerealiseerd. Burgerfora kunnen daar zeker toe bijdragen en zullen we indien gewenst binnen de subregionale samenwerking inzetten.

Participatie als voorwaarde voor duurzame energieprojecten

betrokkenheid via procesparticipatie (meedenken over de realisatie) en projectparticipatie (delen in de voordelen) zijn voor de raad belangrijke voorwaarden voor duurzame energieprojecten;

Communicatie en participatie

In onze doelen staat aangegeven dat we samenwerken met de omgeving. We werken hierbij ook subregionaal en grensontkennend samen. Gemeenten kunnen via het eigen lokale beleid betrokkenheid bij de lokale procesparticipatie en projectparticipatie van de raad regelen. Op regionaal en subregionaal niveau kan dit in afstemming met de partners.

M. participatie en communicatieplan

vóór 1 juni a.s. met een participatieen communicatieplan te komen dat beschrijft wanneer en hoe onze inwoners concreet betrokken worden bij de diverse onderdelen van het energietransitieproces en geïnformeerd worden over in ieder

Communicatie en Participatie

Het definitief ontwerp RES 1.0 is een regionaal document. Regionaal is er een ondersteuningsstructuur voor de participatie en communicatie in de gemeenten zelf. Communicatie en participatie voor de eigen inwoners wordt gedaan door de gemeente zelf. Bij onze doelen staat aangegeven dat we de RES

Hellendoorn

Hellendoorn

Hof van Twente

Losser

geval de omvang van de opgave, de keuzes die voorliggen en de mogelijkheden voor participatie bij de verschillende beleidsonderdelen

1.0 uit voeren samen met de omgeving. Dat doen we op regionaal niveau en wij ondersteunen de gemeenten op lokaal niveau. Het primaat voor deze motie ligt bij de gemeente Losser zelf maar er kan wel regionaal ondersteuning gevraagd worden

12

Losser

M. communicatie over besparing

Extra en meer in ‘verleid-termen’ te communiceren over eerlijke besparings- en duurzaamheidsstimulansen, Te verkennen of en welke extra prikkels kunnen helpen om de grootste bezwaren bij het treffen van duurzaamheidsmaatregelen weg te nemen

Communicatie en participatie Regionale koers

Energiebesparing is een onderdeel van de Twentse Energie Agenda. Buiten de RES om zijn gemeenten aan de slag met het duurzaamheidsloket en hebben zij een aanbod voor voorlichting over verduurzaming van de huizen van particuliere wooneigenaren. Via het duurzaamheidsloket worden ook Twentse campagnes opgezet. Vanuit de regionale communicatie RES zal een verbinding worden gelegd.

Oldenzaal

M Draagvlak onder inwoners

Intensief willen communiceren en draagvlak creëren samen met onze inwoners, waarbij inwoners ruime mogelijkheden krijgen te participeren binnen de energietransitie;

Communicatie en participatie

Het definitief ontwerp RES 1.0 is een regionaal document. Regionaal is er een ondersteuningsstructuur voor de participatie en communicatie in de gemeenten zelf. Communicatie en participatie voor de eigen inwoners wordt gedaan door de gemeente zelf. De Lokale Energie Initiatieven (LEI) als vertegenwoordiging inwoners en partner voor de vormgeving van minimaal 50% lokaal eigendom bij grootschalige opwek elektriciteit en de warmtetransitie. Op weg naar de RES Twente 2.0. borgen de gemeenten dit in hun duurzaamheidsbeleid. Bij onze doelen staat aangegeven dat we de RES 1.0 uit voeren samen met de omgeving. Dat doen we op regionaal niveau en wij ondersteunen de gemeenten op lokaal niveau. Wanneer Oldenzaal intensief wil communiceren en draagvlak wil creëren bij haar eigen inwoners kan zij dit zelf uiteraard doen. Regionaal kan hiervoor ondersteuning gevraagd worden

Provincie Overijssel

Een digitaal platform op te richten waar alle duurzaamheidsplannen van de gemeenten inzichtelijk zijn voor inwoners. In IPO verband aan te dringen dit in andere provincies op te richten

Een digitaal platform op te richten waar alle duurzaamheidsplannen van de gemeenten inzichtelijk zijn voor inwoners. In IPO verband aan te dringen dit in andere provincies op te richten

Pro actief te informeren bij plannen voor aanleg zonnevelden of plaatsing windmolens aan de grenzen van Overijssel

Twentse Energie Agenda Communicatie en participatie

Er zijn in Twente gesprekken met de LEIT en NMO om een digitaal overzicht te maken van alle duurzaamheidsplannen. In de monitor van de RES staan per gemeente welke projecten in de pijplijn zitten.

Op lokaal en (sub)regionaal niveau informeren we elkaar over grootschalige projecten. Het ligt in de lijn dit ook te doen tussen de gemeenten die aan de grenzen van Overijssel liggen. De RESTwente is en regionaal document is daarmee een onderdeel van de provincie maar meer ook niet. Via subregionale afstemming informeren wij de buurgemeenten, ook aan de andere kant van de provincie grenzen.

Bijlagenboek Regionale Energiestrategie Twente 1.0

13

Provincie Overijssel

M Ondersteuning gemeenten

Tools en menskracht beschikbaar te stellen zodat kennis van inwoners maximaal wordt benut; Daarbij het model van inwonersforums uit te werken en beschikbar te stellen aan gemeenten Waar nodig hiervoor aanvullende afspraken op te nemen

Communicatie en participatie

Vanuit de RES-Twente hebben we meerdere stakeholdersbijeenkomsten georganiseerd om dat beschikbare kennis te benutten. Die lijn zetten we door in de Twentse Energie Agenda waar we de kennis van inwoners gaan gebruiken daar waar het mogelijk is. Via communicatie en participatie gaan we aan de slag met burgerfora. We gaan regionaal hiermee aan de slag zodat gemeenten hiervan gebruik kunnen maken maar we gaan geen ondersteuning bieden voor lokale burgerfora. Er loopt een lobby via de VNG naar het Rijk om extra financiële middelen te verkrijgen voor menskracht en tools.

Tubbergen

M Communicatie en participatieplan

Vóór 1 juli 2021 een RES communicatie- en participatieplan op te stellen dat beschrijft wanneer en hoe onze inwoners concreet betrokken worden bij het proces (ter uitvoering van de) RES Twente 1.0 en deze te delen met de raad

Communicatie en participatie

Het definitief ontwerp RES 1.0 is een regionaal document. Regionaal is er een ondersteuningsstructuur voor de participatie en communicatie in de gemeenten zelf. Communicatie en participatie voor de eigen inwoners wordt gedaan door de gemeente zelf. Bij onze doelen staat aangegeven dat we de RES 1.0 uit voeren samen met de omgeving. Dat doen we op regionaal niveau en wij ondersteunen de gemeenten op lokaal niveau. Wanneer Tubbergen wil communiceren met haar eigen inwoners en daarvoor een communicatie en participatieplan wil maken, kan zij dit zelf uiteraard doen. Regionaal kan hiervoor ondersteuning gevraagd worden of kan geput worden uit het participatieplan. regionale communicatie en

Twenterand

M Procesafspraken RES 1.0

Participatie, ruimte en systeemefficiëntie vragen alle om langjarige aandacht, ook in het kader van de samenhang, integrale afweging en afstemming met alle sectoren. Het is in de voorliggende documenten niet altijd duidelijk of de procesafspraken betrekking hebben op de periode tot aan de RES Twente 1.0, of doorlopen in de periode daarna.

Communicatie en participatie

De procesafspraken uit het definitief ontwerp RES 1.0 hebben alle betrekking op de periode tussen de RES 1.0 en 2.0.

Wierden

M besluit over het voorlopig ontwerp mbt haalbaarheid

voorwaarde van haalbaarheid en een vroegtijdige participatie en communicatie met inwoners, om te komen tot de RES Twente 1.0.

Communicatie en participatie

Het doel is om een haalbare, schaalbare en betaalbare RES 1.0 op te stellen. Op regionaal niveau hebben wij aandacht voor communicatie en participatie. Onderdeel hiervan is een steunstructuur voor de gemeenten. De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de communicatie naar hun eigen inwoners.

14

Grootschalige opwek M Zon op dak en isolatie

Prioriteit geven aan het stimuleren van zon op dak en isolatie door o.a. het opstellen van bijvoorbeeld een stimuleringsprogramma

Grootschalige opwek Regionale koers

De opdracht van de RES 1.0 is om een regionale aanpak te realiseren om elektriciteit duurzaam op te wekken met wind- en zonne-energie. Zon op dak is hiervan een onderdeel en isolatie is een onderdeel van de warmtetransitie en loopt ook via de Twentse Energie Agenda. Alleen met zon op dak en isolaties is het niet mogelijk om de doelstellingen van de RES 1.0 te halen. Zie hiervoor de situatieschets en onze doelen.

Dinkelland

M Grootschalige wind en zonnevelden

De gemeente zal vooralsnog geen grootschalige windturbines en zonnevelden op haar grondgebied toestaan

Grootschalige opwek

De gemeenten hebben eigen lokale autonomie met betrekking tot het vaststellen van hun lokale duurzaamheidsvisie. Echter, wanneer een projectontwikkelaar een aanvraag indient voor een windpark van tenminste 5MW maar niet meer dan 100MW dan is de provincie bevoegd gezag conform art. 9e Elektriciteitswet. In de nieuwe Energiewet wordt dit waarschijnlijk opgehoogd naar minimaal 15 MW

Dinkelland

M Evenwichtige verdeling

Het uitgangspunt moet het eigen verbruik zijn tov het twentse

Grootschalige opwek

De RES-Twente is een regionaal document waar de gemeenten, provincie en waterschap

van de grootschalige opwek

verbruik

M Bod heeft second opinion nodig

Het bod moet worden onderworpen aan een deskundige en onafhankelijke second opinion en getoetst aan wetenschappelijke onderzoeksresultaten van o.a. prof. Martien Visser

Grootschalige opwek

Het bod is doorgerekend door de ambtelijke deskundigen van het coördinatieteam RESTwente. Indien de gemeente Dinkelland een onafhankelijke second opinion wenst, getoetst aan wetenschappelijke onderzoeksresultaten kan zij dit uiteraard zelf doen en bekostigen. Het is dan aan de gemeente zelf of zij dit regionaal wil delen.

Dinkelland

M Windbeleid NOT gemeenten

Besluitvorming gehele traject van windbeleid NOT gemeenten bij de vaststelling van de RES 2.0 Hierover zorgvuldig communiceren met de inwoners en indieners van zienswijzen

Grootschalige opwek

De gemeenten hebben eigen lokale autonomie met betrekking tot het vaststellen van hun lokale duurzaamheidsvisie. Echter, wanneer een projectontwikkelaar een aanvraag indient voor een windpark van tenminste 5MW maar niet meer dan 100MW dan is de provincie bevoegd gezag conform art. 9e Elektriciteitswet. In de nieuwe Energiewet wordt dit waarschijnlijk opgehoogd naar minimaal 15 MW

Hellendoorn

O Lokaal Hellendoorn ambitieniveau

vasthouden aan 71 GWh en geen 107 GWh leveren richting Twente tot 2030. Daarbij willen we geen windmolens maar de zonneladder (onze inwoners hebben gesproken).

Grootschalige opwek

De opdracht van de RES 1.0 is om een regionale aanpak te realiseren om elektriciteit duurzaam op te wekken met wind- en zonne-energie. Zon op dak is hiervan een onderdeel evenals de zonneladder. Alleen met zon op dak is het niet mogelijk om de doelstellingen van de RES 1.0 te halen. Zie hiervoor de situatieschets en onze doelen.

Dinkelland

Dinkelland

zich gezamenlijk hebben verbonden aan de ambitie om 1,5 TWh te realiseren. Omdat het een regionaal document is, gaat het ook uit van het totale verbruik in Twente en is het niet toegespitst op de individuele gemeenten

Bijlagenboek Regionale Energiestrategie Twente 1.0

15

Hellendoorn

O VVD ruimtelijke kwaliteit

De verglazing van ons landschap is wat ons betreft een hele slechte zaak, zeker nu zonneparken ook in onze gemeente al tot gevolg hebben dat er geen ruimte meer is op het netwerk voor zon op daken, ondernemers moeten de SDE teruggeven omdat ze niet aangesloten worden.

Grootschalige opwek

Er is veelvuldig overleg, ook op stuurgroep niveau met netbeheerders over de versnelling van het netwerk. Dit is een bekend én erkend probleem maar de oplossing vergt tijd omdat hiervoor (ingrijpende) aanpassingen in het netwerk moeten gebeuren. Voldoende netcapaciteit is onderdeel van onze doelen. We gaan met de netbeheerders een investeringsplan maken om het energienet aan te passen en inefficiënte keuzes na 2030 te voorkomen.

O D66 Hoogte bod

60/40 verdeling wind/zon als minimumeis en niet als wens. Daarnaast is het verstandig om het huidige opwektekort van 142 GWh in de regio vast te leggen als opwek door windturbines.

Grootschalige opwek

In de huidige plannen bestaat de opgewekte energie in 2030 voor 60% uit zonne-energie en voor 40% uit windenergie in Twente. Vanuit systeemefficiëntie is wenselijk om de verhouding tussen wind- en zonne-energie om te buigen van 40/60 naar 60/40, omdat: - b  ij deze verhouding tussen zonne- en windenergie wordt de energie-infrastructuur efficiënter benut en hoeft er minder te worden geïnvesteerd; - e r minder subsidie hoeft te worden uitgetrokken voor het dekken van de onrendabele top (de kostprijs van windenergie

Hellendoorn

is lager dan die van zonne-energie); - d  it bijdraagt aan de stabiliteit van ons energiesysteem; - h  et opwekken van windenergie beter gecombineerd kan worden met agrarisch grondgebruik. Alleen als de partners hier gezamenlijke afspraken over maken kan er een specificatie komen hoe het huidige opwektekort wordt opgelost Hellendoorn

O D66 duurzame opwek

50% duurzame opwek van elektrische energie automatisch mee te laten lopen met de elektriciteitsvraag van dat moment

Grootschalige opwek

Op dit moment is het uitgangspunt om 1,5 TWh op te wekken via duurzame energie. In de RES 2.0 e.v zullen we dit uitgangspunt indien nodig actualiseren, mogelijk conform deze opinie.

Hengelo

O raadbreed clustering van grootschalige wind

Windturbines zoveel mogelijk clusteren in gebieden die daarvoor geschikt zijn en langs hoofdinfrastructuur. Ook bedrijfsterreinen zijn geschikte gebieden voor windturbines

Grootschalige opwek

Gemeenten hebben zelf de zoekgebieden voor grootschalige opwek bekend gemaakt. Zij kennen de eigen lokale situatie immers het beste De zoekgebieden worden subregionaal afgestemd met de partners, regionale belanghebbenden en de inwoners uit deze subregio. Deze afstemming is van belang om de juiste keuzes te maken in het kader van de ruimtelijke kwaliteit en systeemefficiëntie.

Hengelo

O raadbreed energiemix

De energievoorziening goed vorm geven en te werken aan een goede energiemix. Heb daarbij aandacht voor het karakteristieke landschap.

Grootschalige opwek

Een innovatie en bredere energiemix is onderdeel van de Twentse Energie Agenda. Aandacht voor het landschap is onderdeel van het afwegingskader

O raadbreed verhoging bod

de wens is besproken om de bijdrage van de gemeente Hengelo aan de elektriciteitsopwek te verhogen

Grootschalige opwek

Het is heel goed dat de gemeente Hengelo wil uitzoeken of zij haar bijdrage aan het regionale bod voor electriciteitsopwek kan verhogen. Dit is een goed signaal in de regionale samenwerking. Wij zullen de eventuele uitkomsten van het onderzoek meenemen in de RES 2.0

Hengelo

16

Hof van Twente

M Laatste deel bod realiseren met zonne energie

de raad wil de vrijheid houden om de laatste 27% van het bod voor 2030 volledig te realiseren met zonne-energie

Grootschalige opwek

De RES-Twente is een regionale opgave waarin de 14 gemeenten, provincie en waterschap samen afstemmen op regionaal niveau. Los daarvan kan de raad van Hof van Twente in zijn eigen, lokale beleid vast laten leggen om de vrijheid te nemen om de laatste 27% van het bod te realiseren met zonne-energie. Als de raad dit wil op regionale schaal, zal zij daarover zelf overeenstemming moeten zoeken met de overige 13 gemeenteraden, provinciale staten en het algemeen bestuur van het Waterschap

de raad wijst voor de RES 1.0 geen zoekgebieden aan, wat niet wil zeggen dat Hof van Twente, zoals ook is aangegeven in de Routekaart, projecten met windenergie uitsluit

Grootschalige opwek

Hof van Twente

M zoekgebieden grootschalige opwek

Het is aan de raad zelf hoe zij binnen hun eigen gemeente om willen gaan met zoekgebieden. Via de gemeentegrens-overschrijdende subregionale afstemming wordt de gemeente betrokken bij mogelijke zoekgebieden aan de gemeentegrens. Het helpt de regionale opgave dat de gemeente projecten met windenergie niet uitsluit

Losser

M Rekenmodel bod

het Rijk te verzoeken het huidige doel (het harde getal van 1,5 TWh voor de regio Twente) richting de RES 2.0 weer om te zetten naar het percentage duurzame opwek ten opzichte van het elektriciteitsverbruik;

Grootschalige opwek

Het doel van 1,5 TWh is in de concept RES 0.1 afgesproken met de colleges, gedeputeerde staten en het AB van het Waterschap. Het Rijk heeft in het Klimaatakkoord afgesproken om landelijk 35 TWh op te wekken verdeeld over de RES-regio’s. Wanneer de gemeenteraad van Losser nu richting de RES 2.0 een ander rekenmodel voorstaat, kan zij dit zelf voorleggen aan de andere 13 gemeenteraden, provinciale staten en het AB van het Waterschap.

M. samenwerking NOT-gemeenten mbt RES-Twente

samen met de NOT gemeenten een bod uit te brengen, als NOT gemeenten onderling ook heldere afspraken maken hoe om te gaan met de te betrachten onderlinge loyaliteit en eventueel ‘compensatie-verplichtingen’ aan de orde te stellen.

Grootschalige opwek

De RES 1.0 is een regionaal document waarin zowel regionaal als subregionaal wordt samen gewerkt. De NOT samenwerking is bekend binnen dit regionale kader. Echter, als er behoefte is aan afspraken binnen deze samenwerking dat valt dit buiten de scope van de RES

M. zon op dak / zonneladder

er ook voor kleine, potentiële initiatieven in het kader van de energietransitie een aansluiting voor duurzame opwek ter beschikking komt;

Grootschalige opwek Regionale koers

Zon op dak: vanuit de RES-Twente wordt ambtelijk deelgenomen in de landelijke werkgroep zon op dak. Het heeft dus onze prioriteit.

Losser

Losser

de ‘zonneladder’ correct kan worden uitgevoerd; in te verlenen bouwvergunningen wordt opgenomen dat de dakconstructie geschikt dient te zijn voor de bevestiging van zonnepanelen Losser

M verhouding zon/ wind

het optimale verhoudingsgetal zon/wind als de zoekgebieden in de RES Twente 1.0 te duiden als deskundigenadviezen of referentiemodellen,

We starten met een MER procedure waarin vroegtijdig informatie over de ruimtelijke keuzes uit de RES 1.0 in beeld worden gebracht. Via lokaal beleid kan geborgd worden dat de zonneladder en de bouwvergunningen worden aangepast. Grootschalige opwek

In samenspraak met de netbeheerders is gekozen voor de verhouding wind/zon van 60/40.

17

M grootschalige opwek langs infrastructuur

A1 infrastructuur een zonneveld geplaatst kan worden

Grootschalige opwek

Er loopt inmiddels een project met de titel RES bouwsteen langs Rijkswegen. Dit gaat ook over de verkenning van de zonpotentie. Het project en de resultaten van het project worden meegenomen in de RES 1.0; 2.0 e.v

Amendement mbt gewijzigd bod

Akkoord te gaan met het gewijzigde bod van de Noordoost Twentse gemeenten van 225 GWh en de stuurgroep van de RES Twente te verzoeken het gewijzigde bod in de definitieve RES Twente 1.0 te wijzigen

Grootschalige opwek

Het gewijzigde bod van de NOT gemeenten is inmiddels doorgevoerd. Het is nu nog niet bekend hoe het verschil tussen de huidige biedingen en de ambitie wordt ingevuld

Oldenzaal

M. risico mbt grootschalige zonnevelden

grootschalige zonnevelden en windmolens zijn niet rendabel zonder een substantiële bijdrage middels subsidies van de overheid; hierdoor ontstaat het risico dat dit bedrijven aantrekt met een dubieuze of criminele achtergrond om landeigenaren te bewegen hun land beschikbaar te stellen voor zonnevelden of windmolens zonder ook te hebben voor de omgeving Verzoek is duidelijke waarborgen en maatregelen op te nemen als onderdeel van de RES Twente 1.0 om organisaties met dubieuze achtergronden waarvan de achtergrond of de herkomst van geïnvesteerde gelden onduidelijk is te weren bij investeringsprojecten in grootschalige zonnevelden en windmolens

Grootschalige opwek

In de Twentse Energie Agenda is de MER opgenomen. Het uiteindelijke milieueffectrapport (MER) dient als input voor besluiten die in RES Twente 2.0 vastgelegd worden en voor de onderbouwing van ruimtelijke plannen en vergunningen (die MER- plichtig zijn). Ook kan het gedegen onderzoek uit de MER worden gebruikt als onderbouwing om besluiten te nemen in de RES Twente 2.0. Daarmee kan (ten dele) voorkomen worden dat bedrijven met een dubieuze of criminele achtergrond zich mengen in de Twentse energie transitie.

Oldenzaal

M. zon op dak

maximaal inzetten op zon op dak en hiermee proberen zoveel mogelijk van de RES doelstellingen te realiseren

Grootschalige opwek

Vanuit de RES-Twente wordt ambtelijk deelgenomen in de landelijke werkgroep zon op dak. We hebben dit mede gedaan om zo de huidige barrières van zon op dak landelijk onder de aandacht te brengen en oplossingsrichtingen hiervoor uit te werken. Daarnaast is er ook de zonneladder die hierbij een hulpmiddel is.

De koppeling tussen energievraag en energieopwek als belangrijk afwegingscriterium bij het definiëren van

Grootschalige opwek

Provincie

M energievraag en energie opwek

De opwek van elektriciteit in relatie tot de omgeving is een onderdeel van de Twentse Energie Agenda. Hiervoor komt een werkgroep die

Losser

Losser

Custers en het zoeken naar optimale locaties in te brengen in het RES proces

Overijssel

een verdiepingsslag maakt hoe en waar energieprojecten landschappelijk kunnen worden ingepast. Hierbij is haalbaar, betaalbaar en schaalbaar een belangrijke randvoorwaarde

Provincie Overijssel

M windmolens/ turbines en een windladder

Te komen tot een handreiking

Grootschalige opwek

Wanneer de provincie in gezamenlijkheid met de beide RESsen een provinciale windladder wil ontwikkelen, zullen wij onze medewerking daaraan verlenen. We zullen dit doen binnen het kader van de Twentse Energie Agenda

18

M. Zon op dak

het stimuleren van zon op dak bij particulieren en bedrijven;

Grootschalige opwek

Vanuit de RES-Twente wordt ambtelijk deelgenomen in de landelijkewerkgroep zon op dak. We hebben dit mede gedaan om zo de huidige barrières van zon op dak landelijk onder de aandacht te brengen en oplossingsrichtingen hiervoor uit te werken. Daarnaast is er ook de zonneladder die hierbij een hulpmiddel is.

Tubbergen

M. Infrastructuur

Twents verband onderzoek te verrichten naar de mogelijkheden van het plaatsen van zonnepanelen en windturbines langs snelwegen (A1 – A35);

Grootschalige opwek

Er loopt inmiddels een project met de titel RES bouwsteen langs Rijkswegen. Dit gaat ook over de verkenning van de zonpotentie. Het project en de resultaten van het project worden meegenomen in de RES 1.0; 2.0 e.v

Tubbergen

M bedrijventerreinen

)nderzoek te verrichten naar mogelijkheden van plaatsing van zonnepanelen en windmolens op bedrijventerreinen

Grootschalige opwek

Lokaal kan altijd aanvullend onderzoek verricht worden naar de mogelijkheden van de plaatsing van zonnepanelen en windmolens op bedrijventerreinen. Regionaal kan bij de gemeentegrens-overschrijdende samenwerking dit onderzoek betrokken worden daar waar een bedrijventerrein aan de grens met een of meerdere gemeenten ligt.1

M. windmolens

Onderzoek te verrichten naar

Grootschalige opwek

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14988778/1