Programmabegroting 2023 2022-10-03.pdf
Tekst van het document
Begroting 2023 Meerjarenraming 2024 – 2026
INHOUDSOPGAVE Aanbiedingsbrief ................................................................................................................................................................................................................................ 1 Financiële positie ............................................................................................................................................................................................................................... 4 Overzicht structureel begrotingssaldo ........................................................................................................................................................................................... 4 Gevolgen septembercirculaire 2022 ............................................................................................................................................................................................ 11 Totaaloverzicht financiële mutaties ..............................................................................................................................................................................................
14 Baten en lasten per programmaonderdeel .................................................................................................................................................................................. 17 Incidentele baten en lasten .......................................................................................................................................................................................................... 18 Financiële uitgangspunten............................................................................................................................................................................................................... 20 PROGRAMMA 1. Een sociale en vitale gemeente ......................................................................................................................................................................... 18 1A. Inwoners en bestuur .............................................................................................................................................................................................................. 18 1B. Samen leven .......................................................................................................................................................................................................................... 20 1C.
Kerngericht en ondersteunend .............................................................................................................................................................................................. 26 1D Een veilige gemeente ............................................................................................................................................................................................................. 27 Programma 1: Wat gaat het kosten ............................................................................................................................................................................................. 30 PROGRAMMA 2. Een aantrekkelijke gemeente ............................................................................................................................................................................. 36 2A. Cultuur, recreatie en toerisme ............................................................................................................................................................................................... 36 2B. Economische vitaliteit ............................................................................................................................................................................................................ 37 2C.
Een bereikbare gemeente ..................................................................................................................................................................................................... 38 Programma 2: Wat gaat het kosten ............................................................................................................................................................................................. 40 PROGRAMMA 3. Een leefbare gemeente ...................................................................................................................................................................................... 43 3A. Wonen en leefomgeving ........................................................................................................................................................................................................ 43 3B. Duurzaamheid en milieu ........................................................................................................................................................................................................ 48 3C. Beheer en onderhoud ............................................................................................................................................................................................................
52 Programma 3: Wat gaat het kosten ............................................................................................................................................................................................. 54
PROGRAMMA 4. Een financieel gezonde gemeente ..................................................................................................................................................................... 61 4. Een financieel gezonde gemeente .......................................................................................................................................................................................... 61 Programma 4: Wat gaat het kosten ............................................................................................................................................................................................. 65 Paragraaf A: Lokale heffingen ......................................................................................................................................................................................................... 68 Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicomanagement ............................................................................................................................................................ 76 Paragraaf C: Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................................................................................................
83 Paragraaf D: Financiering ................................................................................................................................................................................................................ 87 Paragraaf E: Grondbeleid ................................................................................................................................................................................................................ 93 Paragraaf F: Verbonden partijen ..................................................................................................................................................................................................... 97 Paragraaf G: Bedrijfsvoering ......................................................................................................................................................................................................... 105 Bijlage 1: Investeringsplan 2022 - 2026 ........................................................................................................................................................................................ 107 Bijlage 2: Reserves en voorzieningen ...........................................................................................................................................................................................
112 Bijlage 3: Subsidieplafond ............................................................................................................................................................................................................. 114 Bijlage 4: Algemene dekkingsmiddelen ......................................................................................................................................................................................... 115 Bijlage 5: Baten en lasten per taakveld (Totaal)............................................................................................................................................................................ 116 Bijlage 6: Baten en lasten per taakveld (exclusief BUCH) ............................................................................................................................................................ 120 Bijlage 7: Baten en lasten per taakveld (Bijdrage BUCH) ............................................................................................................................................................. 124
AANBIEDINGSBRIEF Aan de gemeenteraad,
Dit pakken we onder andere op in 2023: Het tot uitvoering brengen van Zandzoom door het bestemmingsplan in 2023 ter vaststelling aan de raad voor te stellen. Het versnellen van kleinschalige woningbouw op de zogenaamde inbreilocaties. Naast het Masterplan Looplein/Witte Kerk, wordt ook een Masterplan Stationsgebied ontwikkeld en aan de raad voorgelegd. We stellen een nieuw wegenbeheerplan op, waarin de behoefte om Heiloo beweegvriendelijker te maken een belangrijk item zal zijn. We geven uitvoering aan het Programma Klimaat. Het doel van dit programma is om bij te dragen aan de CO2-reductie doelstellingen uit het Klimaatakkoord, de leefomgeving klimaatbestendig in te richten en toe te werken naar een circulaire economie. We ontwikkelen een breed gedragen door de raad vastgesteld groenbeleidsplan dat voorziet in de versterking van biodiversiteit en uitgaat van ecologisch groenbeheer en behoud en stimulering van natuurwaarden. We zetten in op een nieuw integraal beleidskader 2023-2026 “Iedereen doet mee”. De inzet op inclusie en positieve gezondheid zijn centrale uitgangspunten in dit beleidskader. Het vaststellen van een woonzorgvisie met aanbevelingen voor een wenselijk woning- en voorzieningenprogramma. De verhuizing naar een nieuw gemeentehuis.
Hierbij presenteren we de eerste begroting van deze nieuwe bestuursperiode. Met de uitvoering van het aan ons overgedragen collegeprogramma ‘Heiloo Natuurlijk!’ willen we belangrijke stappen zetten om onze gemeente de komende jaren nog mooier en beter te maken. We leven in onzekere tijden, financieel maar ook maatschappelijk en dat raakt ook onze inwoners. Naast de nog steeds aanwezige dreiging van het coronavirus en de voortdurende oorlog in Oekraïne stapelt het aantal crises zich op. De sterk stijgende energiekosten zijn een belangrijke aanjager van de hoogste inflatie sinds 1975. Dit raakt ook onze inwoners hard in de portemonnee. Gelukkig heeft de rijksoverheid op Prinsjesdag maatregelen aangekondigd om het koopkrachtverlies voor onze inwoners te dempen. Binnen onze mogelijkheden zorgen ook wij ervoor dat de gevolgen zo min mogelijk worden gevoeld. Zo heeft de gemeente de taak om de toegang naar schuldhulpverlening zo goed mogelijk te organiseren. Daarnaast is onder andere het Jeugdfonds Sport & Cultuur beschikbaar en kan er een beroep worden gedaan op de bijzondere bijstand. Heiloo Natuurlijk! Ondanks alle onzekerheden, misschien wel juist daardoor, willen we voortvarend aan de slag met het collegeprogramma Heiloo Natuurlijk! Hierbij willen we uitvoering geven aan belangrijke thema’s op het gebied van wonen, bereikbaarheid, leefbaarheid, duurzaamheid en groen.
We willen verder bouwen aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen.
Programmabegroting 2023
1
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
Krappe arbeidsmarkt Een extra uitdaging bij het realiseren van alle opgaven uit het collegeprogramma vormt de huidige krapte op de arbeidsmarkt. Niet alleen de ondernemers in ons dorp vinden het lastig om genoeg personeel te vinden, ook de werkorganisatie BUCH ondervindt de gevolgen van de krapte. Als er frictie ontstaat tussen onze ambities en de planning voor uitvoering van onze plannen en doelstellingen, zullen we de beschikbare capaciteit inzetten op door ons gezamenlijk gestelde prioriteiten.
Sluitende begroting t/m 2025 De sterk oplopende inflatie maakt het een hele uitdaging om voor de komende jaren een reële prognose te doen over het verloop van de gemeentefinanciën. Ondanks dat ook de gemeentefinanciën hierdoor flink wordt geraakt, is het ons gelukt om dit jaar een sluitende begroting te presenteren. In deze begroting is rekening gehouden met alles wat we concreet weten. Er zijn zoveel onzekerheden dat het op voorhand vaststaat dat bij de voortgangsrapportages in de P&C cyclus bijstellingen nodig zullen zijn.
Voor een gedetailleerde toelichting over alle mutaties verwijzen we naar de programmaonderdelen in deze begroting.
Graag brengen we enkele bijzondere posten in deze begroting onder de aandacht: Stelpost indexatie: de aanhoudende hoge inflatiecijfers hebben een grote impact op de gemeentelijke begroting, maar de precieze omvang is op detailniveau (nog) niet te becijferen. Om deze reden wordt voorgesteld om een stelpost indexatie (€ 0,7 mln) op te voeren, die kan worden ingezet om de effecten van prijs- en loonstijging op te vangen. Daarnaast is het noodzakelijk om de budgetten voor de energielasten met € 0,5 mln te verhogen. Tot slot hebben we in de berekening van ons weerstandsvermogen het risico van prijsstijgingen met betrekking tot investeringen flink verhoogd. Ruimte voor het nieuwe uitvoeringsprogramma: op het moment van het aanbieden van deze begroting heeft een uitwerking
Programmabegroting 2023
plaatsgevonden van het nieuwe collegeprogramma in een concept uitvoeringsprogramma. Er is nu nog geen gedetailleerde uitwerking van de ambities in de begroting 2023 opgenomen. In overleg met de werkorganisatie worden inzet van capaciteit en (uitvoerings)kosten per onderwerp nader uitgewerkt. Voorgesteld wordt een structurele ruimte op te nemen van € 0,3 mln voor de uitvoering van de in dat programma opgenomen (nieuwe) ambities. Klimaat: in de meicirculaire is reeds bekend gemaakt dat vanaf 2023 tot en met 2030 gemeenten en provincies, aanvullend op de reeds eerder toegekende middelen, extra uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid krijgen zodat zij hun uitvoeringskracht kunnen voorzetten en intensiveren. Echter in de septembercirculaire is de toezegging van het Rijk nog niet vertaald in concrete inkomsten vanaf 2023. Gezien de urgentie van het onderwerp klimaat en het vertrouwen dat het Rijk zijn toezegging nakomt, hebben we in deze begroting extra middelen (€ 0,2 mln) opgenomen voor de uitvoering van het programma Klimaat.
Tekort vanaf 2026 Door een korting op het gemeentefonds in het regeerakkoord bestaat vanaf 2026 grote onzekerheid over de inkomsten. Er is nog steeds onduidelijkheid over hoe deze korting wordt ingevuld bijvoorbeeld door het vergroten van het lokaal belastinggebied. Weliswaar heeft het Rijk bij de septembercirculaire eenmalig extra geld beschikbaar gesteld, maar dat is lang niet voldoende om de korting ongedaan te maken. Zodra het Rijk meer duidelijkheid geeft, kunnen we een reële inschatting maken van de inkomsten voor het jaar 2026 en verder. Positief nieuws is dat het kabinet heeft besloten de extra landelijke bezuiniging van € 511 mln op de
2
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
Samen aan de slag We zijn als nieuw college gestart in een tijd dat er landelijk grote vraagstukken spelen op het gebied van wonen, energie, klimaat, stikstof en vluchtelingen. Juist vanwege deze uitdagingen vinden we het belangrijk om nu ambitieus te zijn en de creativiteit en kennis in onze samenleving optimaal te benutten. Samen met onze inwoners, maatschappelijke partners en ondernemers willen we Heiloo de komende vier jaar nog mooier en beter maken.
jeugdzorg voor eigen rekening te nemen en niet meer te korten op de gemeentelijke budgetten. Woonlasten stijgen beperkt In deze periode van hoge inflatie stellen we voor om de woonlasten voor onze inwoners zo beperkt mogelijk te laten stijgen. De woonlasten bestaan uit de onroerendezaakbelasting (OZB), rioolheffing en afvalheffing. In 2023 stijgen de gemiddelde woonlasten voor woningeigenaren met 2,6%. Dit is gebaseerd op een stijging van de OZB met 2,4% en kostendekkende tarieven voor afval en riool.
Hoogachtend, burgemeester en wethouders van de gemeente Heiloo
F.H.W. de Jong Gemeentesecretaris
Programmabegroting 2023
3
M. ten Bruggencate burgemeester
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
FINANCIËLE POSITIE In het onderdeel financiële positie zal allereerst het verloop van het structureel begrotingssaldo worden gepresenteerd. Daarna volgt een overzicht met de baten en lasten per
programmaonderdeel. Vervolgens wordt ingezoomd op de ontwikkeling van een aantal belangrijke financiële kengetallen. Tot slot volgt de uitkomst van de septembercirculaire.
OVERZICHT STRUCTUREE L BEGROTINGSSALDO
In onderstaande tabel wordt de ontwikkeling van het begrotingssaldo weergegeven. A. Startpunt is het begrotingssaldo na de vaststelling van de programmabegroting 2022. B. t/m F. begrotingssaldo na de financiële mutaties t/m de raad van 31 oktober 2022. G. Verwacht begrotingssaldo na de gevolgen van de programmabegroting 2023. H. De incidentele baten en lasten worden in mindering gebracht om te komen tot het structurele begrotingssaldo. I. Structureel begrotingssaldo: begrotingssaldo minus de incidentele baten en lasten (= G -/- H). (x € 1.000,-)
2023
A. Begrotingssaldo na raad 1-11-2021
202
V
59
V
503
N
538
N
2e Firap 2021 B. Begrotingssaldo na raad 20-12-2021
141 62
N V
121 63
N N
121 625
N N
121 660
N N
Tarieven gecertificeerde jeugdinstellingen Openbare ruimte Nieuw Varne Renovatie Muziek- en dansschool C. Begrotingssaldo na raad 17-1-2022
14 1 0 47
N N V
14 1 44 122
N N N N
14 1 44 683
N N N N
14 1 43 718
N N N N
Nota Actualisatie Grondexploitaties D. Begrotingssaldo na raad 30-5-2022
15 62
V V
70 52
V N
0 683
N
35 683
V N
Kadernota 2023 / 1e Firap 2022 E. Begrotingssaldo na raad 11-7-2022
1.880 1.942
V V
3.766 3.714
V V
4.067 3.384
V V
263 420
V N
Regionaal expert team F. Begrotingssaldo na raad 31-10-2022
9 1.933
N V
9 3.705
N V
9 3.375
N V
9 429
N N
Programmabegroting 2023
2024
4
2025
2026
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
(x € 1.000,-)
2023
MPG 2022 Programmabegroting 2023 G. Begrotingssaldo na raad 7-11-2022
123 2.030 26
V N V
68 1.531 2.241
V N V
61 1.991 1.445
Incidentele baten en lasten Incidentele baten en lasten H. Totaal incidentele baten en lasten (-/-)
432 432
N N
142 142
N N
0 0
458
V
2.383
V
1.445
I. Structureel begrotingssaldo (excl. incidentele baten en lasten)
2024
2025
2026 V N V
0 1.102 1.531
N N
0 0 V
1.531
N
Opmerking: - Om te komen tot het structureel begrotingssaldo (rij K) zorgt een incidentele last of nadeel (rij J) voor een verbetering van het begrotingssaldo, doordat deze uit het verwachte begrotingssaldo (rij I) wordt gehaald. - De “N” achter het cijfer staat voor Nadeel en de “V” voor Voordeel
Ontwikkelingen Om het (structurele) begrotingssaldo beter in perspectief te kunnen plaatsen is het, naast de onzekerheid over het effect van de hoge inflatie, van belang om een aantal ontwikkelingen te benoemen die mogelijk invloed hebben op het (toekomstige) begrotingssaldo. Hiervan zijn de financiële gevolgen nog niet precies bekend of hiervan ontbreekt de dekking: Er heeft er nog geen gedetailleerde uitwerking van het nieuwe collegeprogramma plaatsgevonden. In deze begroting wordt voorgesteld om een structurele ruimte op te nemen van € 0,3 mln voor de uitvoering hiervan. Bij de verdere uitwerking moet blijken of dit voldoende is. Nieuwe gemeentehuis: in december volgt een raadsvoorstel met de nadere uitwerking van de kosten van het nieuwe gemeentehuis. Bij de kadernota 2023 is op basis van een
Programmabegroting 2023
5
eerste raming een bedrag van € 90.000 opgenomen voor de kapitaal- en overige huisvestingslasten. De nieuwe aanbesteding voor de jeugdhulp is afgerond, maar de financiële gevolgen waren nog niet bekend bij het opstellen van deze begroting. De in het ambitiedocument Omgevingswet uitgesproken streefdatum wordt onderzocht op de haalbaarheid. De verwachting is echter dat dit extra inzet vraagt. De invulling hiervan wordt uitgewerkt in een plan van aanpak. Wel is duidelijk dat dit om een incidentele extra investering vraagt. In het raadsvoorstel over de renovatie van de muziek- en dansschool is een taakstelling € 20.000 opgenomen op het maatschappelijk vastgoed als dekking voor de extra kapitaallasten. De invulling van deze taakstelling moet nog nader worden uitgewerkt.
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
◄ De grootste geldstroom (37%) gaat naar het programma Samen leven. De verschillende inkomstenregelingen (€ 5,1 mln), de jeugdzorg (€ 4,6 mln) en maatwerk WMO (€ 3,9 mln) zijn hierin de taakvelden met de hoogste lasten. ◄ Wonen en leefomgeving (14%) bestaat grotendeels uit de lasten voor de grondexploitatie Zuiderloo (€ 2,8 mln), kostenverhaal Zandzoom (€ 4,3 mln) en omgevingsvergunningen (€ 0,9 mln). ◄ Binnen Financieel gezond (15%) bestaat het grootste deel van de lasten uit overhead vanuit de werkorganisatie BUCH die niet naar de taakvelden kan worden onderverdeeld. ◄ Beheer en onderhoud (10%) bestaat primair uit openbaar groen (€ 2,1 mln) en verkeer en vervoer (€ 3,2 mln). ◄ Afval (€ 2,6 mln), riolering (€ 1,6 mln) en milieu/energietransitie (€ 1,2 mln) vormen de lasten van het onderdeel Duurzaamheid en milieu (8%). ◄ De overige programmaonderdelen en de storting in de reserves vertegenwoordigen 16% van de totale lasten.
► De algemene uitkering (€ 35,0 mln) en de onroerende zaak belastingen (€ 5,0 mln) vormen de voornaamste inkomstenbron in het programmaonderdeel Financieel gezond (66%). ► Binnen Samen leven (8%) worden de baten voor het grootste deel gevormd door de uitkering vanuit het rijk voor de participatiewet (€ 3,9 mln). Ook de inkomsten voor het maatschappelijk vastgoed zitten in dit programmaonderdeel. ► De baten in Duurzaamheid en milieu (9%) zijn de inkomsten vanuit riool en afval (samen € 6,1 mln) ► Wonen en leefomgeving (13%) bestaan uit de inkomsten vanuit kostenverhaal Zandzoom, de grondexploitatie Zuiderloo en de leges omgevingsvergunningen. ► De onderdelen Economische vitaliteit (grex Boekelermeer) en Beheer en onderhoud nemen ieder 2% van de inkomsten voor hun rekening.
Programmabegroting 2023
6
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
Structureel begrotingssaldo Na verwerking van de mutaties uit de programmabegroting is het structurele begrotingssaldo voor de jaren 2023 t/m 2025 sluitend. Zie onderstaande tabel:
1. 2. 3. 4. 5.
Structureel begrotingssaldo (bedragen x € 1.000,-) Saldo van baten en lasten Saldo mutaties reserves Begrotingssaldo (1. + 2.) Waarvan incid. baten en lasten Structureel begrotingssaldo (3. -/- 4.)
2023
2024
2025
Solvabiliteit neemt toe t/m 2025 De onderstaande grafiek geeft het verloop weer van de reserves en solvabiliteit in de tijd. De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen.
2026
3.663 3.105 3.237 -5.531 -3.637 -864 -1.792 4.000 26 2.241 1.445 -1.531 -432 -142 0 0 458 2.383 1.445 -1.531
47%
37,0
42% 37%
32,0
32% 27,0
De begroting in het jaar 2023 bedraagt (inclusief mutaties reserves) € 65,8 mln aan baten en € 65,8 mln aan lasten. Per saldo is er sprake van een klein voordelig begrotingsresultaat van € 26.000. Wanneer de per saldo € 432.000 nadelige incidentele baten en lasten uit dit resultaat worden gehaald, bedraagt het structurele saldo € 458.000 voordelig.
27%
22,0
22%
17,0
17% Jr. 2019Jr. 2020Jr. 2021 Begr 2022 Reserves
Het meerjarige beeld is dat er in 2024 en 2025 flinke overschotten zijn. In 2026 ontstaat een stevig tekort, doordat het Rijk de algemene uitkering vanaf dat jaar heeft bevroren op een laag niveau. Het Rijk werkt met gemeenten en provincies door aan een nieuwe financieringssystematiek vanaf 2026, maar de uitkomst hiervan is nog onbekend.
Programmabegroting 2023
42,0
Begr 2023
Begr 2024
Begr 2025
Begr 2026
Solvabiliteit
In 2023 bedragen de totale reserves circa € 30 mln met een solvabiliteit van 33%. In de BBV kengetallen krijgt deze ratio de kwalificatie “gemiddeld risico”. Een solvabiliteit lager dan 20% wordt gezien als “meest risicovol”. Tot en met 2025 stijgt het eigen vermogen door stortingen in de reserve grote projecten vanwege winstnemingen in de grondexploitaties. Daarnaast nemen de reserves toe door stortingen voor de bovenwijkse voorzieningen en de verwachte positieve begrotingssaldi. De reserves nemen in 2026 af door de benodigde uitname voor de aansluiting A9 en door het nadelige saldo in dat jaar. In bijlage 2 treft u een geactualiseerd overzicht aan van de reserves en voorzieningen.
7
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
Weerstandratio ruim voldoende De weerstandsratio is een kengetal waarmee de ingeschatte risico’s wordt vergeleken met het beschikbare weerstandsvermogen. Hierdoor wordt zichtbaar of de gemeente voldoende buffer heeft om deze risico’s op te kunnen vangen.
Toename netto schuld De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen (baten). 45,0
100% 90%
40,0
80% 35,0
70%
30,0
60% 50%
25,0
40%
20,0
30% Jr. 2019
Jr. 2020
Jr. 2021
Begr 2022
Netto schuld
De weerstandsratio komt in 2023 uit op 1,67 en duidt op een ruim voldoende weerstandsvermogen. De ratio is gedaald ten opzichte van de jaarrekening 2021 (1,89). Dit komt door een hoger risicoprofiel. Een belangrijk hoger risico is de aanhoudend hoge inflatie, waardoor het onzeker is of diverse investeringskredieten toereikend zijn. De beschikbare buffer (weerstandsvermogen) om eventuele risico’s op te vangen is ook toegenomen door de hogere reserve grote projecten. Dit is nader toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen. De ratio ligt nog ruim boven het door de raad bepaalde minimum van 1,2.
Programmabegroting 2023
Begr 2023
Begr 2024
Begr 2025
Begr 2026
Netto schuldquote
In 2023 bedraagt de netto schuldquote 47%. In de BBV kengetallen krijgt een netto schuldquote onder de 90% de kwalificatie “minst risicovol”. De verwachting is wel dat de netto schuldquote de komende jaren zal gaan stijgen vanwege de relatief hoge investeringsvolumes. In 2026 komt de netto schuldquote uit op 77%.
8
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
Woonlasten stijgen met 2,6% De gemeentelijke woonlasten bestaan uit de onroerendezaakbelasting (OZB), de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De landelijke bron voor deze cijfers is het Centrum voor de Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO). In de COELO-atlas 2022 is toegelicht dat de berekeningsmethode van de gemiddelde WOZ-waarde dit jaar is gewijzigd. Tot en met 2021 publiceerde het CBS alleen de gezamenlijke gemiddelde WOZ-waarde voor zowel koop- als huurwoningen. Sinds december 2021 publiceert het CBS ook de afzonderlijke gemiddelde WOZ-waarde van koop- en huurwoningen. Omdat de gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen een beter beeld geeft van de gemiddeld betaalde OZB door huishoudens met een koopwoning gaat het COELO voortaan uit van deze waarde. Deze verandering levert een trendbreuk op voor dit kengetal aangezien de waarde van koopwoningen over het algemeen hoger is dan die van huurwoningen. Onderstaand wordt de ontwikkeling van de woonlasten vanaf 2019 gepresenteerd, waarbij de cijfers t/m 2021 op basis van de oude methodiek (koop en huur) zijn: 1000
945
De (gemiddelde) woonlasten in Heiloo voor een meerpersoonshuishouden (koopwoning) nemen toe van € 945 in 2022 naar € 969 in 2023. Dit is een stijging van € 24 oftewel 2,6%. Deze stijging bestaat uit OZB (+ € 10), afval (- € 4) en riool (+ € 18). De woonlasten liggen hiermee circa 7% boven het landelijk gemiddelde (t-1). De OZB stijgt als gevolg van de toegepaste indexatie (CPI maart 2022: 2,4%). Voor riool is een tariefstijging nodig vanwege verplichte klimaatadaptatiemaatregelen en de hoge inflatie. Het afvaltarief kan licht dalen, omdat de verwerkingskosten lager zijn en de inkomsten voor het oud papier zijn gestegen. Voor riool en afval is het uitgangspunt om een kostendekkend tarief te hanteren. Hoger investeringsvolume Bij de programmabegroting 2023 is het meerjareninvesteringsplan geactualiseerd en zijn de wijzigingen in de kapitaallasten verwerkt. Hierbij zijn ook investeringen vanuit 2022 doorgeschoven naar latere jaren. Voor een goede vergelijking van het investeringsvolume met de Kadernota wordt daarom onderstaand de totale (netto) investeringen over de periode 2022 t/m 2026 weergegeven:
969
900
Totale Investeringen
800 43,0
700
41,0
600 Jr. 2019
Jr. 2020
Jr. 2021
Begr. 2022
Begr. 2023
Heiloo (koop & huur)
Landelijk t-1 (koop & huur)
Heiloo (koop)
Landelijk t-1 (koop)
39,0 37,0
35,0 Kadernota 2023
Programmabegroting 2023
9
Begroting 2023
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
De totale begrote (netto) investeringen komen over de periode 2022 t/m 2026 uit op € 42,0 mln. Het investeringsvolume stijgt daarmee met € 2,3 mln ten opzichte van de Kadernota. Deze stijging komt voornamelijk door de hogere rioolinvesteringen als gevolg van verplichte klimaatadaptatiemaatregelen en de hoge inflatie. Daarnaast is het investeringskrediet IKC Zandzoom aangepast op de meest recente (hogere) normbedragen.
Voor de meeste investeringskredieten geldt dat het op dit moment heel lastig te bepalen is wat het effect zal zijn van de huidige hoge inflatie. Duidelijk is dat dit een behoorlijk risico oplevert, dat de huidige investeringskredieten te laag zijn geraamd. Om deze reden is voor de grote investeringen (aansluiting A9, reconstructie Vennewatersweg, IKC Zandzoom, tweede sporthal) in de paragraaf weerstandsvermogen hiervoor het bestaande risico verhoogd of een nieuw risico opgenomen. Daarnaast is voor alle overige investeringen ook het risicobedrag verhoogd.
Het grootste deel van de € 42,0 mln aan investeringen wordt gedaan in de openbare ruimte (met name wegen). Dit vertegenwoordigt 56% (€ 23,5 mln) van het totale investeringsvolume. Zie onderstaande verdeling over de clusters:
Programmabegroting 2023
In bijlage 1 wordt het actuele meerjareninvesteringsplan weergegeven met een toelichting op de mutaties.
10
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
GEVOLGEN SEPTEMBERCI RCULAIRE 2022
De jaarlijkse voeding van het gemeentefonds wordt het accres genoemd. De VNG is in juni jl. akkoord gegaan met het voorstel van het Rijk om de volume-accressen van het gemeentefonds voor de periode 2022-2025 te bevriezen op de stand meicirculaire 2022. Normaal gesproken werd de hoogte van de algemene uitkering voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Op het moment dat het Rijk extra geld uitgaf aan nieuwe plannen, dan profiteerden gemeenten daarvan (meestal) mee via een hogere algemene uitkering. Omgekeerd als het Rijk minder besteedde door onderuitputting dan daalde de algemene uitkering. Dit systeem van ‘samen de trap op en samen de trap af’ is dus losgelaten voor het volume deel. De afspraak tussen de VNG en het Rijk heeft als oogmerk de stabiliteit van het geraamde accres Nr Onderdeel (x € 1.000) Beginstand (meicirculaire 2022) 1 2 3
Uitkeringsfactor Accres en uitkeringsbasis Eenmalige rijksbijdrage Stelpost onderzoek jeugdzorg Subtotaal:
4 5 6 7
Hoeveelheidsverschillen Hoeveelheidsverschillen Taak- en overige mutaties Asiel (inburgering) Participatie IPS Regeling Uitvoeringskosten SVB PGB Trekkingsrechten
Programmabegroting 2023
te verbeteren, zodat zowel het ministerie van Financiën als gemeenten daar met hun begrotingspolitiek beter mee uit de voeten kunnen. Wel wordt het accres met dit voorstel gedurende de periode 20222025 blijvend gecorrigeerd met de actuele ramingen door het Centraal Planbureau voor de ontwikkeling van de lonen en prijzen. In onderstaande tabel worden de financiële gevolgen van de septembercirculaire gepresenteerd ten opzichte van de meicirculaire. Per onderwerp wordt daarna een korte toelichting gegeven.
2023
2024
2025
2026
34.393
35.073
35.823
32.441
671
438
190
245
-142
224 941 -265
671
683
48
900
59
60
62
57
58 -7 -33
45 -35
-32
-34
11
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
Nr Onderdeel (x € 1.000) 8 Bijdrage centrale financiering GDI 9 Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb)
2023 -10 14
2024 -11 14
2025 -11 14
2026 -10 14
Subtotaal:
22
14
-32
-28
Totaal verschil
752
757
78
929
35.145
35.831
35.901
33.370
Eindstand (sept.circulaire 2022) 1.
Accres en uitkeringsfactor Het accres neemt alle jaren toe door de actuele ramingen van het Centraal Plan Bureau voor de loon- en prijsontwikkeling.
2.
Eenmalige rijksbijdrage Het Rijk werkt met gemeenten aan een nieuwe financieringssytematiek vanaf 2026. In aanloop daarnaartoe stelt het kabinet eenmalig € 1 mrd extra in 2026 beschikbaar. Desondanks is de algemene uitkering in 2026 nog steeds veel lager dan de andere jaren, omdat het Rijk voor dat jaar een taakstellend accres heeft ingevoerd in afwachting van die nieuwe systematiek.
3.
maatregelen. Dit besparingsbedrag wordt in mindering gebracht op de algemene uitkering. Wel mogen gemeenten nu tot 100% van het landelijke tekort een stelpost opnemen. Per saldo daalt de algemene uitkering. Tegelijkertijd mogen gemeenten door die besparing van het Rijk in hun begroting rekening houden met lagere uitgaven op de jeugdzorg naar rato van de landelijke € 511 mln. Deze mutatie is verwerkt bij programmaonderdeel 1B (Samen leven) en levert voor de lasten dus een voordeel op. Onderstaand worden deze verschillende effecten samengevat:
Stelpost onderzoek jeugdzorg Het Rijk en de VNG werken op dit moment aan de Hervormingagenda jeugdzorg. Deze zal naar verwachting dit najaar worden afgerond. Vooruitlopend op de uitkomst hiervan, mochten gemeenten al een stelpost opnemen naar rato van 75% van het landelijke tekort. De provincie heeft de gemeenten geïnformeerd dat hierover nieuwe afspraken zijn gemaakt. Het kabinet heeft namelijk besloten dat het realiseren van een aanvullende besparing van structureel € 511 mln een rijksverantwoordelijkheid is. Concreet betekent dit dat het aan de Rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke)
Programmabegroting 2023
2024 -90 N 335 V 245 V
2025 -450 N 308 V -142 N
2026 -450 N 185 V -265 N
Lagere lasten jeugdzorg
90 V
450 V
450 V
Totaal effect
335 V
308 V
185 V
Uitname Rijk Stelpost naar 100% Mutatie algemene uitkering
12
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
4.
5.
6.
Hoeveelheidsverschillen De algemene uitkering stijgt toe doordat een aantal maatstaven zijn toegenomen sinds de meicirculaire. Het gaat met name om het aantal bedrijfsvestigingen en het aantal inwoners met een loonkostensubsidie. Asiel (inburgering) In het bestuurlijk akkoord van augustus jl. met betrekking tot de opvang van asielzoekers is afgesproken dat het Rijk voldoende financiële middelen beschikbaar stelt voor integratie. Als gevolg van een hogere instroom van inburgeraars is afgesproken het budget voor de inburgering wordt verhoogd, waarmee gemeenten in staat worden gesteld alle inburgeraars passende ondersteuning te bieden. Participatie IPS Regeling Voor de Regeling vergoeding Individuele plaatsing en steun (IPS) voor de gemeentelijke doelgroep is in totaal € 21,5 mln beschikbaar. Volgens een bestuurlijk afspraak dragen gemeenten de helft bij van de uitgaven van de subsidie. Daarom wordt eenmalig in 2023 een bedrag uitgenomen uit het gemeentefonds. Dit programmageld is bestemd voor de inzet van IPS trajecten voor de re-integratie van mensen met een ernstige psychische aandoening of een zogenoemde common mental disorder via een subsidieregeling.
Programmabegroting 2023
13
7.
Uitvoeringskosten SVB De VNG en het ministerie van VWS zijn overeengekomen om met ingang van 2023 een structureel bedrag uit te nemen uit het gemeentefonds ten behoeve van de uitvoeringskosten van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
8.
Bijdrage centrale financiering GDI De financiering van de generieke digitale infrastructuur (GDI) wordt vanaf het begrotingsjaar 2023 centraal onder gebracht bij het ministerie van BZK. Een centrale financiering draagt bij aan de gewenste bredere deelname en een hoger gebruik van de GDI. De centrale financiering wordt gerealiseerd door de structurele bijdragen van departementen en medeoverheden.
9.
Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) De gemeenten ontvangen na inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging een jaarlijkse bijdrage (tot en met 2026) voor het uitvoeren van de Wkb-taken. Voorgesteld wordt om deze middelen als uitvoeringsbudget ter beschikking te stellen aan de werkorganisatie BUCH.
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
TOTAALOVERZICHT FINA NCIËLE MUTATIES
In de volgende tabel worden alle financiële wijzigingen per programmaonderdeel weergegeven. Deze mutaties worden bij het betreffende programma nader toegelicht: Nr
x€ 1.000
PO
Bijdrage
korte omschrijving
1
aut
1a
Prog
Wachtgeld wethouders
72
N
-
2
aut
1a
Prog
Verkiezingen
30
N
30
N
30
N
30
N
S
3
aut
1b
Prog
Leerlingenvervoer
150
N
150
N
150
N
150
N
S
4
nb
1b
Prog
117
N
80
N
61
N
42
N
S
5
nb
1b
Prog
Samen Onderweg naar een Stevige Sociale Basis Welzijn op recept
24
N
24
N
24
N
24
N
S
6
aut
1b
Prog
Regiotaxi
50
V
50
V
50
V
50
V
S
7
nb
1b
BUCH
106
N
108
N
111
N
114
N
S
8
aut
1b
Prog
Strategische koers sociaal domein (doorontwikkeling) Wmo begeleiding
100
N
115
N
121
N
123
N
S
9
aut
1b
Prog
Wmo Huishoudelijke ondersteuning
114
N
114
N
114
N
114
N
S
10
aut
1b
Prog
Preventief Jeugdbeleid
41
N
41
N
41
N
41
N
S
11
aut
1b
Prog
Hervormingsagenda jeugd
-
90
V
450
V
450
V
S
12
aut
1b
Prog
Hogere energielasten 1b
164
N
164
N
164
N
164
N
S
13
aut
1b
Prog
Kapitaallasten 1b
0
N
108
V
0
N
19
N
S
14
nb
1c
Prog
Gebiedsregie - inwonersinitiatieven
25
N
25
N
25
N
25
N
S
15
aut
1d
Prog
Hogere energielasten 1d
23
N
23
N
23
N
23
N
S
16
aut
2a
Prog
Archeologische verwachtingskaarten
40
N
-
17
aut
2a
Prog
Hogere energielasten 2a
1
N
1
N
1
N
1
N
S
18
aut
2a
Prog
Kapitaallasten 2a
-
2
N
2
N
2
N
S
19
nb
2b
Prog
Opzetten BIZ
28
N
-
-
-
I
20
aut
2c
Prog
Inventarisatie verkeersborden
18
N
-
-
-
I
21
aut
2c
Prog
Hogere energielasten 2c
6
N
6
Programmabegroting 2023
2023
14
2024
2025
2026 -
-
-
N
6
I/S I
-
N
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
6
I
N
S
…
Nr
x€ 1.000
PO
Bijdrage
korte omschrijving
22
aut
3a
Prog
14
N
-
23
aut
3a
Prog
Vervanging tafeltennistafel en bokspringpalen Leges Omgevingsvergunningen
168
N
170
N
274
N
103
N
S
24
aut
3a
Prog
Uitvoeren Wkb-taken
14
N
14
N
14
N
14
N
I
25
aut
3a
Prog
Kapitaallasten 3a
3
V
1
N
1
N
2
N
S
26
aut
3b
Prog
Doorrekening riool
99
V
29
V
13
V
25
V
S
27
aut
3b
Prog
Doorrekening afval
17
V
0
N
6
N
6
N
S
28
aut
3b
Prog
Bijdrage Omgevingsdienst
8
N
8
N
8
N
8
N
S
29
nb
3b
Prog
Energietransitie
26
N
26
N
4
N
4
N
S
30
nb
3b
BUCH
Structurele formatie klimaat
11
N
11
N
11
N
11
N
S
31
nb
3b
Prog
Duurzame bedrijfsvoering
31
N
31
N
31
N
31
N
S
32
nb
3b
BUCH
Structurele formatie klimaat
11
N
11
N
11
N
11
N
S
33
nb
3b
Prog
Circulaire economie
31
N
70
N
70
N
70
N
S
34
nb
3b
BUCH
Structurele formatie klimaat
11
N
11
N
11
N
11
N
S
35
nb
3b
Prog
Klimaatadaptatie
47
N
44
N
50
N
50
N
S
36
nb
3b
BUCH
Structurele formatie klimaat
11
N
11
N
11
N
11
N
S
37
nb
3b
Prog
50
N
-
38
nb
3b
Prog
Klimaatadaptatie: Vergroenen van particulier terrein Duurzame mobiliteit
2
N
4
N
4
N
4
N
S
39
nb
3b
BUCH
Structurele formatie klimaat
11
N
11
N
11
N
11
N
S
40
aut
3b
Prog
Kapitaallasten 3b
-
9
V
9
V
-
41
aut
3c
Prog
Prijsstijging strooizout
3
N
3
N
3
N
3
N
S
42
aut
3c
Prog
Straatreiniging
19
N
19
N
19
N
19
N
S
43
aut
3c
Prog
Straatmeubilair
25
N
25
N
25
N
25
N
S
44
aut
3c
Prog
Reclame-inkomsten
4
N
4
N
4
N
4
N
S
45
aut
3c
Prog
Meerjarenplanning baggeren
33
N
11
N
11
N
11
N
S
46
aut
3c
Prog
Wandel- en fietsroutenetwerk
5
N
5
N
5
N
5
N
S
47
aut
3c
Prog
Hogere energielasten 3c
171
N
171
N
171
N
171
N
S
Programmabegroting 2023
2023
15
2024
2025
2026 -
I/S -
-
I
-
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
I
S
…
Nr
x€ 1.000
PO
Bijdrage
korte omschrijving
2023
48
aut
3c
Prog
Kapitaallasten 3c
1
49
aut
3c
Prog
Mutatie ontrekking reserve A9
-
50
nb
4
Prog
Extra inzet communicatie
18
51
aut
4
BUCH
Deelname Castricum aan nieuw Tij
52
aut
4
Prog
BTW koepelvrijstelling
60
53
aut
4
Prog
Hogere energielasten 4
100
54
aut
4
Prog
Stelpost indexatie
55
aut
4
Prog
56
aut
4
Prog
Uitvoeringsprogramma collegeakkoord Septembercirculaire 2022 Totaal alle mutaties
2024 N
2025
128
V
N
2026
I/S
4.312
V
3.920
N
S
4.115
N
3.986
V
S
18
N
18
N
18
N
S
27
V
27
V
27
V
S
N
60
N
60
N
60
N
S
N
100
N
100
N
100
N
S
711
N
711
N
711
N
711
N
S
300
N
300
N
300
N
300
N
S
752
V
757
V
78
V
929
V
S
2.030
N
1.531
N
1.991
N
1.102
N
*) In de programmabegroting is onderscheid gemaakt of de mutatie “autonoom” (aut) is of “nieuw beleid” (nb) betreft. Een autonome ontwikkeling is onafwendbaar, onontkoombaar, kan niet worden uitgesteld en/of volgt uit nieuwe wet- en regelgeving. Veelal gaat het om loonen prijsontwikkelingen of mutaties die voortkomen uit eerder door de raad genomen besluiten. Voor de nieuw beleid mutaties betekent dat hier een (nieuwe) bestuurlijke keus aan ten grondslag ligt. **) Nieuw is dat per mutatie wordt aangegeven of deze onderdeel uitmaakt van de programmagelden (prog) of dat deze als bijdrage aan de BUCH beschikbaar worden gesteld (BUCH) ***) V = voordeel en N = nadeel ****) Per mutatie is in de laatste kolom vermeld of het incidenteel (I) of structureel (S) is.
Programmabegroting 2023
16
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMAONDERDEEL
Hieronder worden de baten en lasten per programmaonderdeel gepresenteerd: Programmaonderdeel Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo Baten Lasten Saldo Bedragen x 1.000 2023 2023 2023 2024 2024 2024 2025 2025 2025 2026 2026 2026 Baten en lasten 1a Inwoners en bestuur 183 2.325 -2.142 428 2.394 -1.966 431 2.398 -1.967 488 2.416 -1.929 1b Samen leven 5.280 24.418 -19.138 5.280 24.374 -19.094 5.280 24.090 -18.810 5.280 24.488 -19.208 1c Kerngericht en onderst. 0 25 -25 0 25 -25 0 25 -25 0 25 -25 1d Een veilige gemeente 4 2.021 -2.017 4 2.024 -2.020 4 2.024 -2.020 4 2.023 -2.019 2a Cultuur, recreatie en toer. 93 853 -761 100 914 -815 100 922 -822 100 915 -815 2b Economische vitaliteit 1.581 825 756 804 825 -21 1.436 1.183 253 56 178 -122 2c Een bereikbare gemeente 1 221 -221 1 203 -203 1 203 -202 1 202 -202 3a Wonen en leefomgeving 8.257 9.353 -1.096 4.012 3.927 86 3.690 4.639 -949 2.605 3.578 -974 3b Duurzaamheid en milieu 6.101 5.472 629 6.261 5.616 645 6.307 5.651 656 6.353 5.697 656 3c Beheer en onderhoud 1.041 6.791 -5.749 434 6.488 -6.053 434 6.727 -6.293 434 11.136 -10.702 4a Algemene dekkingsmid.
40.810 534 40.275 41.557 555 41.002 41.631 497 41.134 39.100 253 38.847 4b Overhead 21 8.065 -8.043 21 8.135 -8.114 21 8.186 -8.165 21 8.203 -8.182 4c Overig 2.299 1.071 1.228 787 1.071 -284 1.551 1.071 480 248 1.071 -823 4d Onvoorzien 0 10 -10 0 10 -10 0 10 -10 0 10 -10 4e Vpb 0 23 -23 0 23 -23 0 23 -23 0 23 -23 Saldo Baten en lasten 65.670 62.007 3.663 59.690 56.584 3.105 60.885 57.648 3.237 54.690 60.220 -5.531 Mutaties reserves 1a Inwoners en bestuur 106 0 106 106 0 106 106 0 106 106 0 106 1b Samen leven 10 0 10 10 0 10 10 0 10 10 0 10 2a Cultuur, recreatie en toer. 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2b Economische vitaliteit 0 947 -947 0 115 -115 0 435 -435 0 0 0 2c Een bereikbare gemeente 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3a Wonen en leefomgeving 0 2.586 -2.586 0 883 -883 0 1.490 -1.490 0 248 -248 3b Duurzaamheid en milieu 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3c Beheer en onderhoud 17 237 -220 17 0 17 17 0 17 4.132 0 4.132 4 Financieel gezond 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Saldo Mutaties reserves 133 3.770 -3.637 133 998 -864 133 1.925 -1.792 4.248 248 4.000 Resultaat 65.803 65.777 26 59.823 57.582 2.241 61.018 59.573 1.445 58.938 60.469 -1.531
Programmabegroting 2023
17
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
INCIDENTELE BATEN EN LASTEN
In onderstaande tabel worden de incidentele baten en lasten getoond per programmaonderdeel: Pr. 1a
Korte omschrijving Incidenteel exploitatie Wachtgeld wethouders
2a
Archeologische verwachtingskaarten
40 N
-
-
-
2b
Opzetten BIZ
28 N
-
-
-
2b
Winstneming Boekelermeer
905 V
101 V
375 V
-
2c
Inventarisatie verkeersborden
18 N
-
-
-
3a
Winstneming Zuiderloo
329 V
109 V
-
-
3a
Extra inhuur niet grex projecten
243 N
245 N
-
-
3a
Doorbelasting projectkosten A9
128 V
128 V
-
-
3a
Invoering omgevingswet (bijdrage BUCH)
28 N
-
-
-
3a
Opstellen omgevingsplan
25 N
25 N
-
-
3b
Klimaatadaptatie (diverse maatregelen)
56 N
-
-
-
3b
Plusambitie klimaat
50 N
-
-
-
3c
Afschrijving ineens aansluiting A9
-
-
-
3.986 N
3c
Boekwinst grondverkopen Zandzoom
237 V
-
-
-
4
Storting reserve bovenwijkse voorzieningen Totaal exploitatie
2.299 V 3.339 V
787 V 856 V
1.551 V 1.925 V
248 V 3.738 N
Programmabegroting 2023
2023
18
2024
2025
2026
72 N
-
-
-
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
Pr. 3a
Korte omschrijving Incidenteel reserves Winstneming grexen
3c
Afschrijving ineens aansluiting A9
3c
Boekwinst grondverkopen Zandzoom
237 N
-
-
-
4
Storting reserve bovenwijkse voorzieningen Totaal reserves
2.299 N 3.770 N
787 N 998 N
1.551 N 1.925 N
248 N 3.738 V
432 N
142 N
0
0
Totaal incidentele baten en lasten
Programmabegroting 2023
19
2023
2024
2025
2026
1.234 N
210 N
375 N
-
-
-
-
3.986 V
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
FINANCIËLE UITGANGSPUNTEN We hebben bij het opstellen van de programmabegroting de volgende financiële uitgangspunten gehanteerd:
4. Indexering subsidies De subsidies worden geïndexeerd met 2,4% in 2023. Dit percentage is de nationale consumentenprijsindex (cpi) en is gebaseerd op de verwachting van het CPB. Daarnaast is conform het raadsvoorstel (15-6-2020) van een aantal maatschappelijke organisaties ook de looncompensatie verwerkt (inschatting 3%).
1. Structureel begrotingsevenwicht Het belangrijkste uitgangspunt is dat er sprake is van een meerjarig sluitende begroting. Een belangrijk toetsingscriterium van het provinciaal financieel toezicht is het structureel en reëel in evenwicht zijn van de begroting. Met structureel evenwicht wordt bedoeld dat structurele lasten gedekt zijn door structurele baten. Dit is dus het begrotingssaldo exclusief de incidentele baten en lasten. Het reëel evenwicht houdt in dat onderzoek wordt gedaan naar de realiteit van de ramingen, waarbij de begroting en meerjarenraming uiteraard volledig dient te zijn. Deze begroting is t/m 2025 structureel sluitend. Over 2026 zijn we in afwachting van meer duidelijkheid vanuit het Rijk.
5. Indexering gemeenschappelijke regelingen (GR) De bijdrage aan de gemeenschappelijke regelingen wordt geïndexeerd met het in de regio voorgestelde methodiek. Hierbij is uitgegaan van een standaard verhouding 70% (loon) en 30% (prijs). Een GR mag met een onderbouwing afwijken van de 70-30 verhouding. In de kaderbrief van de GR is dat toegelicht. 6. Algemene uitkering Conform de huidige methodiek wordt de algemene uitkering van het Rijk doorgerekend op basis van constante prijzen. Dit betekent dat vanaf 2023 hetzelfde prijspeil wordt gehanteerd. In overeenstemming met het financieel toezichtkader van de provincie is vanaf 2024 een stelpost extra middelen jeugdzorg opgenomen ter hoogte van 100% van het landelijk beschikbare bedrag.
2. Indexering OZB inkomsten Voor de indexatie is uitgegaan om de OZB inkomsten met 2,4% te indexeren in 2023. Dit is gebaseerd op de nationale consumentenprijsindex (cpi) conform de verwachting van het Centraal Planbureau (CPB) in het Centraal Economisch Plan (maart 2022).
7. Indexering loonkosten In de meerjarenbegroting wordt uitgegaan van 3,0% loonkostenontwikkeling in 2023. In onze begroting zitten alleen nog de loonkosten van het bestuur, de griffie en de gemeentesecretaris. De overige loonkosten zitten nu in de begroting van de werkorganisatie BUCH. De bijdrage aan de werkorganisatie BUCH wordt alleen geïndexeerd opgenomen voor het jaar 2023.
3. Extra areaal OZB Voorzichtigheidshalve nemen we alleen extra inkomsten van areaaluitbreiding mee van de woningen die naar verwachting in 2022 worden gerealiseerd. Op basis van de meerjarenprognose grondexploitaties (MPG) gaan we uit van 100 extra woningen.
8. Omslagrente We hanteren voor de investeringen een omslagrente van 2,5%. Programmabegroting 2023
20
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
Programmabegroting 2023
17
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
PROGRAMMA 1. EEN SOCIALE EN VITALE GEMEENTE 1A. INWONERS EN BESTUUR
Communicatie Informatie is openbaar en transparant; ook als iets niet goed gaat. We luisteren naar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties en betrekken ze vroeg in en bij het maken van nieuwe plannen. We streven ernaar dat onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zich gezien, gehoord en begrepen voelen. We voeren continu een dialoog met het dorp en doen ons best om ook die mensen die minder snel van zich laten horen te betrekken.
Wat willen we bereiken Dienstverlening De gemeente Heiloo wil een betrouwbare en toegankelijke dienstverlener voor haar inwoners en ondernemers zijn. Dienstverlening, participatie en communicatie gaan hand in hand. Met als uitgangspunten: digitaal waar het kan, menselijk waar wenselijk. We bieden veel producten digitaal aan en bieden ondersteuning daar waar nodig iedereen moet mee kunnen doen.
Wat gaan we daarvoor doen Dienstverlening De verhuizing van het gemeentehuis naar de locatie nabij het station biedt kansen voor een optimale dienstverlening. We zoeken hierbij de synergie met de bibliotheek waar al diverse ondersteunende activiteiten plaatsvinden. We zetten in op samenwerking (sociaal team, burgerzaken, diverse activiteiten in de bibliotheek) om zo toegankelijk en laagdrempelig mogelijk te voorzien in de behoefte van de inwoners. Verder breiden we onze digitale dienstverlening uit met een toename van het aantal eformulieren, o.a. voor Burgerzaken producten, inclusief de digitale aanvraag rijbewijzen, maar blijft het uitgangspunt “digitaal waar het kan, menselijk waar wenselijk.
Gemeentehuis De uitstraling van het nieuwe gemeentehuis past bij een nieuwe bestuurscultuur: toegankelijk en transparant. De ruimte is modern en duurzaam ingericht. Het is uitnodigend voor inwoners en organisaties om binnen te komen en in contact te komen met de gemeente en met elkaar. Ook de vergaderlocatie voor de gemeenteraad is toegankelijk en transparant. Toegankelijkheid We willen onze dienstverlening voor iedereen toegankelijk en begrijpelijk maken. We gebruiken alle contactkanalen zodat het voor iedereen mogelijk is om goed geïnformeerd te worden en in contact te komen met de gemeente. Ook bij het uitwerken van projecten in de openbare ruimte zal toegankelijkheid een belangrijk onderdeel zijn.
Programmabegroting 2023
Gemeentehuis Bij de inrichting van het nieuwe gemeentehuis van Heiloo wordt rekening gehouden met de multifunctionele functie van het pand, in nauwe samenwerking met de bibliotheek. Men kan er binnenlopen
18
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
voor diverse producten en informatie van de gemeente of maatschappelijk organisaties, maar ook om elkaar te ontmoeten of even de krant te lezen. Het nieuwe gemeentehuis wordt voorzien van vergaderfaciliteiten die passen bij de werkwijze van de gemeenteraad. Dit betekent flexibel in te delen en in te richten ruimtes voor allerlei soorten overleggen en bijeenkomsten. Ook betekent dit dat de technische faciliteiten voor het verblijfsklimaat (incl. goed meubilair), geluid, streaming en opnames van vergaderingen en bijeenkomsten gemoderniseerd en verbeterd worden. Een plan van eisen afgestemd met raad (presidium) griffie en andere gebruikers moet de basis worden voor de inrichting inclusief de nog aan te vragen budgetten, die nog niet zijn opgenomen
informatie, afgestemd op de doelgroep die het betreft, een keuze in de communicatie momenten, de juiste middeleninzet per project, in gesprek gaan met inwoners en ondernemers, de basisinformatie op orde hebben. Communiceren in samenhang en met focus maakt het voor onze inwoners en ondernemers ook makkelijker om te volgen wat de gemeente doet. Daarnaast heeft het nieuwe college afspraken gemaakt en wil de voortgang van haar activiteiten laten zien. De gemeente maakt concreet en duidelijk waar zij mee bezig is en waarom, zodat inwoners, ondernemers in staat worden gesteld daar op te reageren. Nieuwe middelen en kanalen, passend in deze ‘snelle’ tijd, waar verandering voorop staat, moeten daarin meegenomen worden. Waaraan kunnen we zien of we het bereiken We toetsen onze dienstverlening door middel van steekproefsgewijze klanttevredenheidsonderzoeken (KTO). We streven ernaar dat 80% van de inwoners die het KTO invult, een waardering van een 8 geeft voor het contact met het KCC en dat 80% van de klanten een 9 scoort voor het contact met de medewerkers van de balie. We monitoren de terugbelnotities, waarbij we de afspraak hebben binnen 2 werkdagen terug te bellen. We toetsen steekproefsgewijs bij inwoners of onze brieven, mailings, berichten op de gemeentepagina’s, websites en social media leesbaar en begrijpelijk zijn.
Ons ‘imago’ meten we af aan de statistieken op onze digitale (social) media kanalen.
Communicatie Het communiceren met inwoners en ondernemers vraagt continue aandacht zowel online als offline. In deze tijd waarin digitalisering de lijn is, wordt persoonlijke aandacht, het in gesprek zijn en reageren op dat wat speelt nog belangrijker. We gaan de communicatie verder digitaal professionaliseren. We peilen wat er leeft onder onze doelgroepen zodat we daar beter op kunnen inspelen. En we meten de effecten van onze communicatie, om die verder te kunnen verbeteren. Daarmee wordt onze communicatieaanpak proactiever op het moment dat er nog invloed is, bijvoorbeeld door over het proces te communiceren. En kunnen we inwoners en ondernemers beter betrekken.
De inrichting van het nieuwe gemeentehuis wordt getest op toegankelijkheid en gebruiksgemak door een aantal inwoners. De vergaderingen en bijeenkomsten op de nieuwe locatie kunnen qua geluid en beeld ter plekke en op afstand (digitaal) goed gevolgd worden door belangstellenden. De vergaderfaciliteiten zijn zo ingericht dat er flexibel kan worden ingespeeld op grote en kleine groepen belangstellenden, waarbij parallelle sessies mogelijk
We hebben ontzettend veel te doen binnen onze gemeente. Er loopt een groot aantal projecten in de gemeente, de opgave van het sociale domein is groot en ingewikkeld, er zijn doelstellingen voor klimaat, de omgevingswet gaat impact hebben. Daarvoor is communicatie van groot belang: duidelijke boodschappen, heldere
Programmabegroting 2023
19
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
blijven. De faciliteiten voldoen aan de kwaliteitseisen die in het plan van eisen zijn vastgelegd.
f.
(Regionale) samenwerking
Uitvoering geven aan de afspraken die zijn en worden gemaakt om Samen Sterk(er) te worden in de BUCH-samenwerking. Het college neemt daarbij het initiatief om de dienstverleningsovereenkomsten te vervolmaken.
Wat willen we bereiken De komende jaren staat de gemeente voor grote opgaven. Veel kan tot stand gebracht worden met samenwerking en partnerschap: met onze lokale samenleving, met de regio en met de Provincie (en waar nodig met het Rijk). De opdracht aan het college is om ervoor te zorgen dat de kosten van gemeenschappelijke regelingen binnen de afgesproken kaders blijven en om actief een beroep te doen op provinciale-, rijks- en Europese middelen.
Waaraan kunnen we zien of we het bereiken In de afstemming tussen college en raad wordt de mate van samenwerking frequent getoetst en waar nodig bijgesteld. Daarbij worden de ervaringen uit de praktijk, de nieuwsbrieven, de verslagen die worden opgeleverd vanuit de governance afspraken en de dienstverleningsovereenkomsten als input gebruikt.
Wat gaan we daarvoor doen In 2023 richten we ons op: a. Goede monitoring van de uitvoering jeugdzorg in samenwerking met de regio Alkmaar b. Proactieve deelname van de collegeleden in de besturen en overlegstructuren van de gemeenschappelijke regelingen en andere verbonden partijen; c. Proactieve inzet vanuit het college en de gemeenteraad in het (boven)regionale implementatietraject van de gewijzigde wet gemeenschappelijke regelingen; d. Proactieve inzet van de collegeleden en vertegenwoordigers vanuit de gemeenteraad in de Regionale Raadswerkgroep Regio Alkmaar voor de uitvoering van de focusagenda Regio Alkmaar. Conform de in het convenant vastgelegde governance en conform de regionaal gemaakte afspraken over het bestuurlijk trekkerschap (voor meer informatie over de inzet op de inhoudelijke focusonderwerpen wordt verwezen naar programma 2 en 3 van de begroting). e. Het zorgen dat frequente informatie-uitwisseling en afstemming tussen college en gemeenteraad (in verbinding staan) m.b.t. regionale samenwerking vanzelfsprekend is.
In de komende kabinetsperiode wordt door het rijk ingezet op verschillende thema’s binnen het sociaal domein. Het versterken van de sociale basis, verbeteren van de wijkteams (bij ons doorontwikkeling sociaal team), aandacht voor specifieke doelgroepen, samenwerken in wijken en gebieden en het stimuleren van domein overstijgende samenwerking worden als belangrijke speerpunten gezien. Speerpunten die gericht zijn om de sociale basis te verstevigen. Een ontwikkeling die prima aansluit op de koers van de gemeente Heiloo. Ook het belang wat het kabinet hecht aan goede sturingsinformatie, sluit goed aan op de ontwikkelingen binnen dataontsluiting en het werken met dashboards zoals we binnen de gemeente Heiloo kennen.
Programmabegroting 2023
1B. SAMEN LEVEN
Coronacrisis en gevolgen sociaal domein Covid-19 heeft gevolgen (gehad) voor het sociaal domein. Met name jongeren hebben problemen gekregen op het gebied van mentale gezondheid. Mede hierdoor is de psychische problematiek toegenomen, evenals de ambulante hulpverlening. Ook is er sprake van onderwijsachterstanden die zich binnen alle typen van
20
Gemeente Heiloo, Raad 7 november 2022
…
onderwijs voordoen. Het Nationaal Programma Onderwijs is gestart in 2021 en loopt door tot schooljaar 2024/2025. In schooljaar 2023 en mogelijk 2024 lopen er nog diverse programma’s op de scholen voor primair en voortgezet onderwijs. Ook andere kwetsbare groepen zoals ouderen en mensen met een beperking voelen in meer of mindere mate nog steeds de effecten van de pandemie, bijvoorbeeld doordat steunnetwerken zijn weggevallen of veranderd. Naar verwachting lopen deze effecten door in 2023 en verder.
eigen omgeving beschikbaar. De gemeente helpt inwoners, als zij dit zelf niet (meer) kunnen, bij het regelen van die hulp en ondersteuning van familie, vrienden, buurtgenoten, vrijwilligers of professionals die past bij de situatie die er speelt We zetten de leefwereld van de inwoner centraal, organiseren het eenvoudig, hebben de focus op het inzetten van preventie (problemen voorkomen én klein houden) en maken keuzes in wat we doen.
Oorlog in Oekraïne en gevolgen sociaal domein De oorlog in Oekraïne heeft ook gevolgen voor het sociaal domein. Allereerst voor hulp- en ondersteuningsvragen voor het sociaal team. Er wordt een extra beroep gedaan op voorzieningen voor kinderopvang en onderwijs. Psychische hulp- en ondersteuningsvragen nemen toe zowel in kwantiteit als in complexiteit.
Wat gaan we daarvoor doen De activiteiten binnen de sociale basis raken aan álle aspecten van het dagelijkse leven, denk aan: het bestrijden van eenzaamheid, het bevorderen van meedoen en inclusie, passend onderwijs en volwasseneneducatie, opvoeding, werk, positieve gezondheid, sport en bewegen, ondersteuning door vrijwilligers en mantelzorgers. De Koers leggen we vast in een nieuw integraal beleidskader 20232026 “Iedereen doet mee”. De inzet op inclusie en positieve gezondheid zijn centrale uitgangspunten in dit beleidskader. Sport en bewegen, kunst en cultuur zien we als middel om de doelen te bereiken. Bij het beleidskader hoort een prioriteitenoverzicht. Hierin is inzichtelijk gemaakt op welke wijze een sociale basis en een passende hulp en ondersteuning wordt vormgegeven en bijdraagt aan de collegeprioriteiten binnen het sociaal domein. De structurele aanpak van eenzaamheidsbestrijding en de inzet van respijtzorg zijn hier onderdeel van. De lokale opgave wordt vervolgens geobjectiveerd in een Gebiedsplan. Er wordt ingezet op zichtbaarheid, communicatie en interactie met inwoners en maatschappelijke partners. Een van de maatregelen is het werken met een communicatiekalender waarin we vastleggen wanneer en hoe we communiceren over de thema’s van het integraal beleidskader en prioriteiten van het college.
Wat willen we bereiken De kernboodschap van het integraal beleidskader Iedereen doet mee luidt: Iedereen in onze gemeente hoort erbij! Daarom is het belangrijk dat je mee kunt doen in je eigen omgeving, dat je iets kunt doen voor een ander en dat je hulp en ondersteuning krijgt als dat nodig is. Meestal kun je dat zelf of met hulp van vrienden, familie of vrijwilligers. Als dat niet (meer) lukt, dan is de Gemeente ervoor om met u mee te denken of u de weg te wijzen. Om dat te bereiken zetten we samen met inwoners en onze netwerkpartners in op laagdrempelige activiteiten en ondersteuning, een stevige sociale basis, dichtbij huis. Dichtbij is daar waar mensen hun leven zo fijn mogelijk kunnen leven. In een omgeving waar mensen naar elkaar omkijken met ontmoetingen die daaraan bijdragen. Passende hulp of ondersteuning is zoveel mogelijk in de