Kadernota 2027 en 1e Firap
Tekst van het document
Inhoudsopgave Inleiding .................................................................................................................................................. 3 Algemeen ........................................................................................................................................... 3 Kadernota 2027 .................................................................................................................................. 5 Gevolgen meicirculaire 2026 .............................................................................................................. 5 Financiële uitgangspunten kadernota ................................................................................................. 6 Uitgangspunten .................................................................................................................................. 6 Incidentele baten en lasten................................................................................................................... 8 Financieel overzicht .............................................................................................................................. 9 Stand begrotingssaldo ........................................................................................................................
9 Overzicht mutaties investeringskredieten ........................................................................................ 10 Programma 1: Een sociale en vitale gemeente ................................................................................ 12 1A. Inwoners en bestuur .................................................................................................................. 12 1B. Samen leven .............................................................................................................................. 13 1C. Een veilige gemeente ................................................................................................................ 15 Financieel overzicht programma 1 ................................................................................................... 16 Programma 2: Een aantrekkelijke gemeente .................................................................................... 25 2A. Cultuur, recreatie en toerisme .................................................................................................... 25 2B. Economische vitaliteit ................................................................................................................ 25 2C. Een bereikbare gemeente .........................................................................................................
27 Financieel overzicht programma 2 ................................................................................................... 28 Programma 3: Een leefbare gemeente .............................................................................................. 30 3A. Wonen en leefomgeving ............................................................................................................ 30 3B. Duurzaamheid en milieu ............................................................................................................ 32 3C. Beheer en onderhoud ................................................................................................................ 33 Financieel overzicht programma 3 ................................................................................................... 35 Programma 4: Een financieel gezonde gemeente............................................................................ 37 4. Een financieel gezonde gemeente ............................................................................................... 37 Financieel overzicht programma 4 ................................................................................................... 38 Bijlage ...................................................................................................................................................
41 Stand reserves en voorzieningen na kadernota ............................................................................... 41
Kadernota 2027
2
Inleiding Algemeen Voorwoord Geachte leden van de gemeenteraad, Voor u liggen de 1e Beleidsrapportage 2026 en de Kadernota 2027/ 1e FIRAP 2026 van de gemeente Heiloo. In de beleidsrapportage informeren wij u over de uitvoering van het vastgestelde beleid en de ontwikkelingen die zich in 2026 voordoen. Wij vragen u hiervan kennis te nemen. De Kadernota 2027/ 1e FIRAP 2026 bestaat uit twee onderdelen: • De 1e Financiële Rapportage (FIRAP) 2026, waarin de budgetten van het lopende begrotingsjaar worden aangepast op basis van de meest actuele inzichten. 2027-2030 zijn opgenomen. De kadernota geeft richting aan de voorbereiding van de Begroting 2027-2030 en vormt het financiële en beleidsmatige kader waarbinnen deze begroting wordt opgesteld. De Kadernota 2027 is nog opgesteld volgens de huidige programma-indeling. Met ingang van de Begroting 2027-2030 wordt de door uw raad vastgestelde nieuwe programma-indeling toegepast. Deze indeling sluit beter aan bij de BBV-systematiek en de onderliggende taakvelden. Daarmee wordt de begroting overzichtelijker en herkenbaarder en zijn minder administratieve vertaalslagen nodig binnen de planning- en-control cyclus. Na verwerking van de 1e FIRAP 2026 en de in deze kadernota opgenomen ontwikkelingen ontstaat voor 2027 een verwacht tekort van € 1,2 miljoen, oplopend tot € 2,2 miljoen in 2030.
De financiële effecten van de meicirculaire 2026 zijn hierin niet verwerkt. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft aangegeven dat de beschikbare rekenmodellen onjuistheden bevatten. Om die reden is ervoor gekozen deze effecten nog niet in de cijfers op te nemen. De financiële positie van Heiloo blijft kwetsbaar. Ontwikkelingen binnen het gemeentefonds, wijzigingen in wet- en regelgeving, loon- en prijsontwikkelingen en de toenemende druk op gemeentelijke taken hebben invloed op de gemeentelijke financiën. Zodra de gecorrigeerde rekenmodellen beschikbaar zijn, worden de financiële effecten van de meicirculaire 2026 zo spoedig mogelijk verwerkt in de Kadernota 2027. Indien dit binnen het verdere besluitvormingstraject niet meer mogelijk is, wordt uw raad hierover geïnformeerd door middel van een raadsinformatiebrief en worden de financiële mutaties verwerkt in de Begroting 20272030. Door de gemeenteraadsverkiezingen en de beperkte financiële ruimte heeft deze kadernota een andere insteek dan gebruikelijk. De nadruk ligt op autonome ontwikkelingen, financiële actualisaties en bestaande verplichtingen. Nieuwe beleidskeuzes en ambities van de nieuwe raad worden meegenomen in de Begroting 2027-2030, waarbij de koers uit het collegeakkoord Samen Werken voor Heiloo richtinggevend zal zijn: een leefbaar, groen, sociaal en toekomstbestendig Heiloo.
Dat betekent niet dat ontwikkelingen stilstaan. De gemeente blijft, in de geest van Samen Werken voor Heiloo, werken aan een goede leefomgeving, passende ondersteuning voor inwoners, sterke voorzieningen en een duurzaam en aantrekkelijk Heiloo. Tegelijkertijd vragen Kadernota 2027
3
onderwerpen als betaalbaar wonen, bereikbaarheid en verkeersveiligheid, klimaatadaptatie, verduurzaming, participatie en de ontwikkelingen binnen het sociaal domein blijvend bestuurlijke aandacht en duidelijke keuzes.
Met deze kadernota leggen wij de financiële en beleidsmatige uitgangspunten voor de Begroting 2027-2030 aan uw raad voor. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van de gemeente Heiloo
Armagan Babaoglu Gemeentesecretaris
Kadernota 2027
Mascha ten Bruggencate Burgemeester
4
Kadernota 2027 Leeswijzer De kadernota is als volgt opgebouwd: Allereerst geven we aan welke financiële uitgangspunten in deze Kadernota zijn gehanteerd. Vervolgens wordt de financiële positie weergegeven, inclusief de ontwikkeling van het meerjarige (structurele) begrotingssaldo. Daarna worden de financiële mutaties en de voorgestelde ombuigingen per programma uitgewerkt. Tot slot zijn in de bijlagen het actuele investeringsplan en de meerjarige ontwikkeling van de reserves opgenomen.
Gevolgen meicirculaire 2026 De financiële effecten van de meicirculaire 2026 zijn niet verwerkt in deze kadernota. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft aangegeven dat de beschikbare rekenmodellen onjuistheden bevatten. Om die reden zijn deze effecten nog niet in de begrotingscijfers opgenomen. Zodra de gecorrigeerde gegevens beschikbaar zijn, worden de financiële effecten – indien mogelijk – verwerkt in de stukken voor de raadsbehandeling. Mocht dit niet haalbaar zijn, dan wordt de raad hierover geïnformeerd via een raadsinformatiebrief en worden de financiële mutaties verwerkt in de Begroting 2027-2030.
Kadernota 2027
5
Financiële uitgangspunten kadernota Uitgangspunten We hebben bij het opstellen van de kadernota de volgende financiële uitgangspunten gehanteerd: 1. Structureel begrotingsevenwicht 2.
Leges en heffingen
3. Tarief rioolheffing/ afvalstoffenheffing 4. OZB-heffing woningen en niet-woningen 5. Algemene uitkering 6. Omslagrente 7. Gemeenschappelijke regelingen 8. Indexatie jaarlijkse subsidies 9. Indexatie uitgaven Jeugd en Wmo zorg in natura budgetten en pgb’s Ad 1) Structureel begrotingsevenwicht Het belangrijkste uitgangspunt is dat er sprake is van een meerjarig sluitende begroting. Een belangrijk toetsingscriterium van het provinciaal financieel toezicht is het structureel en reëel in evenwicht zijn van de begroting. Met structureel evenwicht wordt bedoeld dat structurele lasten gedekt zijn door structurele baten. Dit is dus het begrotingssaldo exclusief de incidentele baten en lasten. Het reëel evenwicht houdt in dat onderzoek wordt gedaan naar de realiteit van de ramingen, waarbij de begroting en meerjarenraming uiteraard volledig dient te zijn. Ad 2) Leges en heffingen Voor de leges en heffingen geldt dat de opbrengsten jaarlijks wordt geïndexeerd met het cpi (consumentenprijsindex) alle huishoudens voor het nieuw begrotingsjaar uit de macro economische verkenning (MEV) van maart uit het huidige jaar. Dit is 2,1% voor 2027. Ad 3) Tarief rioolheffing/ afvalstoffenheffing Het uitgangspunt bij de afvalstoffen- en rioolheffing is dat de heffingen kostendekkend zijn.
Mocht er in een jaar minder uitgegeven zijn dan dat er aan heffingen is binnengekomen dan wordt het te veel ontvangen bedrag gestort in de egalisatie voorziening afval c.q. riool. Als er meer is uitgegeven dan begroot dan wordt het tekort zoveel mogelijk uit de egalisatievoorziening onttrokken. De egalisatievoorziening mag nooit negatief komen te staan. Het daadwerkelijk tarief wordt bij in de komende begroting opgenomen als alle kosten en inkomsten kunnen worden geactualiseerd. Ad 4) OZB-heffing woningen en niet-woningen Voor de OZB is jaarlijks als minimale stijging nodig hetgeen medio maart wordt gepubliceerd in het Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau (CPB) gepubliceerde prijs Nationale Bestedingen (pNB) over het vorige jaar. Dit is nodig om budgetneutraal te blijven ten opzichte van de korting op de algemene uitkering door het Rijk. Het pNB 2025 is 3,0%. Kadernota 2027
6
Ad 5) Algemene uitkering Volgens de huidige methodiek wordt de algemene uitkering van het Rijk doorgerekend op basis van constante prijzen. Dit betekent dat vanaf 2027 hetzelfde prijspeil wordt gehanteerd. Ad 6) Omslagrente Met ingang van begrotingsjaar 2017 zijn de boekhoudregels op het punt van rentetoerekening aangescherpt. Alle gemeenten dienen op een uniforme wijze de omslagrente te berekenen (zie Notitie Rente 2017 van de Commissie BBV). Voor de begroting 2026 wordt vooralsnog uitgegaan van een omslagpercentage van 2,0%. Ad 7) Gemeenschappelijke regelingen Voor het nieuw begrotingsjaar wordt aangesloten op de begroting van de gemeenschappelijke regeling. Ad 8) Indexatie jaarlijkse subsidies Hiervoor wordt de consumentenprijsindex (cpi) voor het nieuwe begrotingsjaar vanuit de macro economische verwachting (MEV) gebruikt. De MEV wordt meestal medio /maart gepubliceerd. Ad 9) Indexatie uitgaven Jeugd en Wmo zorg in natura budgetten en pgb’s Afhankelijk van de contracten gelden diverse prijsindexaties. Er wordt voornamelijk wordt gebruik gemaakt van OVA (Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling). In de 1e Firap / Kadernota wordt voor het huidige jaar een nieuwe prognose opgesteld en we hanteren daarbij het definitieve indexatiepercentage. Voor het nieuw begrotingsjaar wordt een geschatte nieuwe prijsindexatie gebruikt.
De jaren na het nieuwe begrotingsjaar worden niet verder geïndexeerd. Dit is 4% voor 2027.
Kadernota 2027
7
Incidentele baten en lasten PO Incidentele baten en lasten
Begroot Begroot Begroot Begroot lasten baten lasten baten 2027 2027 2028 2028
Begroot Begroot Begroot Begroot Einddatum lasten baten lasten baten 2029 2029 2030 2030
Exploitatie 1c Verbeterplan 2025-2028 Veiligheidsregio NHN Totaal incidenteel programma 1 posten < 25.000 Totaal incidenteel programma 2 posten < 25.000 3a NAG 2027-2030 Totaal incidenteel exploitatie
195.000
196.000
2028
8.300
2027
20.000 4.671.600 4.837.500 2.930.300 2.930.400
739.200 739.000 1.003.300 1.003.300
4.894.900 4.837.500 3.126.300 2.930.400
739.200 739.000 1.003.300 1.003.300
2027 2030
Incidentele baten en lasten Reserves 3a NAG 2026 Zuiderloo overig bovenwijks
165.900
3a Aanleg NABO's
2027 46.489
Totaal mutaties reserves
165.900
Totaal incidentele baten en lasten
5.060.800 4.883.989 3.126.300 2.976.144
Totaal saldo lasten min baten
Kadernota 2027
46.489
45.744
176.811
8
0
45.744 150.156
44.998 0 44.998
44.998 0
44.998
739.200 783.998 1.003.300 1.048.298 -44.798
-44.998
2030
Financieel overzicht Stand begrotingssaldo Ontwikkeling begrotingssaldo (x € 1.000,-) Stand Begrotingssaldo na 2e Firap 2025
2026 69 N
2027 1.163 N
2028 1.993 N
2029 2030 1.762 N 1.762 N
147 Renovatie klimaatinstall Bibliotheek 152 IOK bowling Heiloo 153 Aanpassing formatie en waardering griffie 113 Inclusieonderzoek speelplaatsen 107 Vervanging verkeersborden 114 IOK AOK Kennemerstraatweg 99-103 118 De Duif, uitwerken plannen/stedenbouwkundige visie 123 Onderzoek natuurbegraafplaats 126 Onderzoek tarievenbeleid 129 IHP Sport en Bewegen Heiloo 130 Bestuursopdracht gebiedsvisie t Loo Stand Begrotingssaldo 2025
18 N 5N 25 N 10 N 0 10 V 100 N 10 N 14 N 37 N 85 N 362 N
18 N 0 11 N 0 11 N 0 0 0 0 0 0 1.202 N
18 N 0 14 N 0 11 N 0 0 0 0 0 0 2.036 N
18 N 18 N 0 0 15 N 16 N 0 0 11 N 11 N 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1.805 N 1.805 N
1e Firap 2026/ Kadernota 2027_2030 NAG 2026 Stand Begrotingssaldo 2026
314 V 18 V 30 N
1.913 N 302 V 2.813 N
1.831 N 65 N 3.932 N
1.906 N 1.669 N 24 V 11 V 3.687 N 3.464 N
Decembercirculaire 2025 Indexatie Algemene uitkering op basis van Maartbrief Stand Begrotingssaldo na meicirculaire 2026
500 V 470 V
362 V 1.068 V 1.383 N
231 V 1.029 V 2.672 N
234 V 234 V 990 V 978 V 2.463 N 2.252 N
Incidentele baten en lasten Stand Begrotingssaldo 2026
0 470 V
177 V 1.206 N
150 V 2.522 N
45 N 45 N 2.508 N 2.297 N
Kadernota 2027
9
Overzicht mutaties investeringskredieten Stand na jaarrekening 2025 Cluster
2026
2027
2028
Afval
126.123
40.000
58.000
2029 0
2030
2026-2030 224.123
Onderwijs
1.631.220 13.770.000
0
0
15.401.220
Openbare ruimte
16.001.066 1.958.800 1.444.755 3.749.543
23.154.164
Overige
656.478
80.000
50.000
0
786.478
Recreatie
1.656.628
640.000
658.000
470.000
3.424.628
Riolering
2.805.351
800.000
154.000 1.344.000
5.103.351
Totaal
22.876.866 17.288.800 2.364.755 5.563.543
0 48.093.964
Stand na Kadernota 2027 Cluster Afval
2026
2027
2028
166.123
2029
2030
2026-2030
60.000
78.000
88.500
Onderwijs
1.631.220 13.770.000
0
0
60.000
452.623
Openbare ruimte
16.001.066 1.958.800 1.444.755 3.749.543 1.342.486 24.496.650
0 15.401.220
Overige
656.478
80.000
50.000
0
38.500
824.978
Recreatie
1.726.628
640.000
658.000
470.000
Riolering
2.805.351
800.000
154.000 1.344.000 1.142.000 6.245.351
Totaal
22.986.866 17.308.800 2.384.755 5.652.043 2.582.986 50.915.450
0 3.494.628
Verschil / mutaties stand Kadernota 2027 min stand jaarrekening 2025 Cluster
2026
Afval
2027
2028
2029
2030
2026-2030
40.000
20.000
20.000
88.500
60.000
228.500
Onderwijs
0
0
0
0
0
0
Openbare ruimte
0
0
0
0 1.342.486 1.342.486
Overige
0
0
0
0
38.500
38.500
Recreatie
70.000
0
0
0
0
70.000
Riolering
0
0
0
0 1.142.000 1.142.000
110.000
20.000
20.000
88.500 2.582.986 2.821.486
Totaal
Cluster afval: Naar aanleiding van inspectie en opstart van het meerjareninvesteringschema op de afvalbrengstations wordt gestart met jaarinvesteringen voor de vervanging van de containers. Hierbij wordt een inhaalslag gemaakt en dit wordt jaarlijks bijgehouden en bijgewerkt. Cluster onderwijs: Geen mutaties Cluster Openbare ruimte: Betreft de investeringen voor de nieuwe jaarschijf 2030 Cluster Overige: Betreft de investeringen voor de nieuwe jaarschijf 2030
Kadernota 2027
10
Cluster Recreatie: Voor het Beestenboetje is een investering nodig voor een nieuw verblijf, het oude verblijf is te slecht om op te knappen en heeft op veel plaatsen lekkages. (€ 70.000) Cluster Riolering: Betreft de investeringen voor de nieuwe jaarschijf 2030
Kadernota 2027
11
Programma 1: Een sociale en vitale gemeente 1A. Inwoners en bestuur 1. Autonome ontwikkeling De wet Versterking participatie op decentraal niveau vereist dat elke gemeente op 1 januari 2027 een nieuwe participatieverordening heeft. 2. Trends Er zijn geen trends van toepassing op dit programma. 3. Lopende beleidsopgaven Het beleid van de gemeente blijft erop gericht om een betrouwbare, toegankelijke en transparante dienstverlener te zijn voor haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Hierbij streven we naar meer samenhang in dienstverlening, communicatie en participatie. In 2025 en 2026 is gestart met verschillende projecten rond concrete verbeteringen van de dienstverlening en communicatie. Het gaat om: •
Het inrichten van het Klantcontactcentrum als de centrale plek voor eerstelijns klantbeantwoording
•
Verbetering van de monitoring over dienstverlening
•
Evaluatie van de huidige websites inclusief een verbetervoorstel
•
Verbetering van de digitale toegankelijkheid
•
Het ontwikkelen van eenduidige en herkenbare webformulieren
•
De ontwikkeling van een roadmap naar samenhangende e-dienstverlening
•
Verbetering van de dienstverlening in houding en gedrag.
In de loop van 2026 wordt duidelijk welk vervolg de projecten hebben en of er financiële consequenties zijn. In 2026 vindt actualisering van het participatiebeleid plaats en eind 2026 heeft de gemeenteraad een nieuwe participatieverordening vastgesteld. Bij vaststelling hiervan zijn eventuele financiële consequenties duidelijk.
Kadernota 2027
12
1B. Samen leven 1. Autonome ontwikkeling Demografische veranderingen •
Dubbele vergrijzing leidt tot meer vraag naar Wmo-ondersteuning, zorg, passende woonvormen en goed bereikbare voorzieningen.
•
Het personeelstekort in de zorg en de daarmee samenhangende focus op langer zelfstandig thuis wonen betekent een groeiende behoefte aan informele zorg en toenemende druk op mantelzorgers.
•
Het langer zelfstandig thuis wonen betekent een toename in complexiteit van de zorgvragen.
Ontwikkelingen vraag en kosten jeugdhulp In 2025 is lokaal en regionaal een pakket maatregelen samengesteld met als doel de kosten voor jeugdhulp binnen 3-4 jaar te stabiliseren op het kostenniveau van de geleverde jeugdhulp in 2023. Na uitwerking en implementatie verwachten we op termijn een daling van de uitgaven aan jeugdhulp. Tegelijkertijd zijn er maatschappelijke ontwikkelingen die leiden tot een hogere zorgvraag en vooral tot meer complexe problematiek. Zo is er een toename van mentale gezondheidsproblemen bij jongeren, meer huishoudens hebben te maken met financiële problemen en complexe gezinssituaties nemen toe door de toename van scheidingen. Deze kostenontwikkeling in de jeugdzorg is geen tijdelijk probleem. De gemeenten en het Rijk werken sinds 2023 in het kader van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd aan maatregelen om dit tij te keren. Er is een tijdelijke verlichting van de financiële druk tot en met 2027 overeengekomen. De landelijke Deskundigencommissie Van Ark heeft geconstateerd dat er een tekort is dat oploopt tot 2, 6 miljard in 2028 en 2,9 miljard in 2029. Zonder expliciete keuzes blijft deze disbalans bestaan, ongeacht de initiatieven uit de Hervormingsagenda. De rijksbegroting gaat impliciet uit van een reductie van circa 35-40% voor de specialistische jeugdzorg.
Het gepresenteerde wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdhulp heeft naar verwachting onvoldoende effect op de kostenontwikkeling, zolang de onderliggende oorzaken van oplopend jeugdhulpgebruik niet worden opgepakt.
2. Trends Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) Het Aanvullend zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) vormt in 2027 een belangrijk fundament voor de verdere versterking van het lokale sociaal domein. Met het AZWA werken gemeente, zorg- en welzijnsorganisaties, inwonersinitiatieven en andere partners samen aan een integrale aanpak die inzet op preventie, het vergroten van zelfredzaamheid en het toegankelijk houden van ondersteuning voor alle inwoners. In 2027 ligt de focus op het verdiepen van deze samenwerking, het versterken van de sociale basis en het realiseren van duurzame, toekomstbestendige voorzieningen die aansluiten bij de behoeften van onze gemeenschap. Meer regionale en integrale samenwerking Gemeenten moeten in 2027 steeds meer regionaal en integraal samenwerken om de groeiende opgaven in het sociaal domein het hoofd te bieden. Onder andere de Wet Verbetering Beschikbaarheid Jeugdzorg (WvbJz) stelt aanvullende eisen aan de samenwerkende gemeenten in de jeugdhulpregio Alkmaar. Door kennis, capaciteit en voorzieningen te bundelen ontstaat meer slagkracht, continuïteit en kwaliteit. Integrale samenwerking met zorg, onderwijs, werk en veiligheid voorkomt versnippering en maakt preventie effectiever. Zo kunnen gemeenten Kadernota 2027
13
gezamenlijk duurzame, betaalbare en toekomstbestendige ondersteuning voor inwoners realiseren. In bijvoorbeeld de regionale samenwerking Noord Holland Noord Gezond is de gemeente Hoorn aangemerkt als mandaatgemeente. Deze mandaatgemeente stelt de ontvangen transformatiemiddelen ter beschikking aan de deelnemende partijen in het sociaal domein via een specifieke uitkering (spuk).
3. Lopende beleidsopgaven De vraag naar zorg en ondersteuning groeit, tegelijkertijd neemt het personeelstekort in de zorg toe. Om kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg te houden, is er de afgelopen jaren een transformatie van het sociaal domein in gang gezet. Gemeente en partners werken anders en meer gezamenlijk, met focus op preventie en het terugdringen van kosten en gezondheidsachterstanden. Het Integraal beleidskader 2023-2027 'Iedereen doet mee' kent twee hoofddoelen 'Verstevigen van de sociale basis' en 'Zorgdragen voor juiste hulp en ondersteuning' die zijn uitgewerkt in drie opgaves. Gezond en kansrijk opgroeien De mentale gezondheid van kinderen en jongeren vraagt blijvende aandacht. Hoewel veel jeugdigen goed opgroeien, signaleren scholen, jeugdprofessionals en ouders een toename van psychische en sociaal-emotionele problemen, met name bij meisjes. Prestatiedruk is daarbij één van de factoren die bijdraagt aan deze problematiek. Tegelijkertijd staan veel gezinnen onder druk door een samenleving die snel, complex en veeleisend is. Dit maakt kansrijk opgroeien minder vanzelfsprekend. In 2027 zetten we daarom in op het tijdig signaleren van problemen en het versterken van de samenwerking tussen onderwijs, zorg en welzijn, zodat passende en toegankelijke ondersteuning snel kan worden ingezet.
Daarnaast stimuleren we een gezonde leefstijl en goed sociaal-emotioneel welbevinden van kinderen en jongeren. Bestaanszekerheid De gebiedsanalyse laat zien dat een groeiende groep inwoners moeite heeft om financieel rond te komen. Stijgende kosten voor wonen, energie en zorg raken vooral huishoudens met lage inkomens. Dit vergroot de kans op schulden, stress en sociale uitsluiting. De gemeente richt zich daarom op het verbeteren van vindbaarheid van ondersteuning, het versterken van armoedepreventie en het vergroten van financiële zelfredzaamheid. Samen met partners werken we aan een integrale aanpak waarin signalering, maatwerk en toegankelijke voorzieningen centraal staan. Gezond en vitaal ouder worden Ouderen willen zo lang mogelijk zelfstandig en actief blijven, maar ervaren vaker eenzaamheid, gezondheidsproblemen en behoefte aan passende woonvormen. De sociale basis speelt hierin een cruciale rol. In 2027 investeren we in ontmoetingsplekken, vrijwilligersinitiatieven, mantelzorgondersteuning en het beter benutten van bestaande accommodaties. Daarnaast stimuleren we samenwerking tussen zorg, welzijn en woningcorporaties om wonen, zorg en ondersteuning beter op elkaar af te stemmen.
Data-gestuurd en lerend werken Ten behoeve van een goede samenwerking tussen gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties, inwonersinitiatieven en andere partners is het belangrijk om de organisatie in het sociaal domein verder te professionaliseren. Door data-gestuurd te werken worden cijfers gecombineerd met praktijkervaring, zodat trends eerder herkend worden en bijsturen mogelijk is. Hiermee wordt de kwaliteit, effectiviteit en de gezamenlijke aanpak binnen het sociaal domein versterkt.
Kadernota 2027
14
1C. Een veilige gemeente 1. Autonome ontwikkeling Er zijn geen autonome ontwikkelingen van toepassing op dit programma. 2. Trends Recente ontwikkelingen, zoals toenemende geopolitieke spanningen, hybride dreigingen, klimaatverandering en het risico op langdurige stroomuitval, maken het noodzakelijk om de maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht te versterken. Gemeenten spelen hierin een belangrijke rol, omdat de gevolgen van een crisis zich altijd lokaal voordoen. Een van de taken van gemeenten is het realiseren en inrichten van noodsteunpunten. Dit zijn fysieke locaties waar inwoners terechtkunnen voor informatie, ondersteuning en, indien nodig, opvang tijdens langdurige crises, zoals stroomuitval, overstromingen of uitval van communicatiemiddelen. Op dit moment loopt in een aantal gemeenten een pilot met noodsteunpunten, die doorloopt tot december 2026. Vanaf 2027 wordt verwacht dat alle gemeenten hier invulling aan geven. De exacte kosten zijn op dit moment nog onzeker, omdat deze afhankelijk zijn van de uitkomsten van de pilots en lokale keuzes in inrichting en bemensing. Voor 2027 is het echter realistisch om hiervoor middelen te reserveren. 3. Lopende beleidsopgaven Integraal Veiligheidsbeleidsplan In 2027 geven we verder uitvoering aan de prioriteiten uit het Integraal Veiligheidsbeleidsplan (IVB) 2024-2027.
Dit doen we op basis van de Uitvoeringsplannen Integrale Veiligheid (UVP) 2026-2027. In 2028 wordt een nieuw IVB vastgesteld voor de periode 2028-2032. Bij het opstellen van dit plan worden zowel inwoners als de raad betrokken. Onder het huidige IVB geven we uitvoering aan de volgende prioriteiten: Prioriteit 1: Ondermijnende criminaliteit We voeren de acties uit het plan van aanpak Ondermijning uit. Zo controleren we op illegaal gebruik van panden, organiseren we integrale controles en gaan we verder met de professionalisering van de toepassing van de Wet BIBOB. Prioriteit 2: Zorg en veiligheid We versterken de integrale aanpak op het snijvlak van zorg en veiligheid voor personen die een risico vormen voor zichzelf, hun omgeving of de openbare orde. Dit doen we onder andere door te werken aan een integrale werkwijze bij de aanpak van woonoverlast en door de Persoonsgerichte Aanpak (PGA) te continueren en verder te ontwikkelen. Prioriteit 3: Verkeersveiligheid De gemeente zet in op het bevorderen van een veilige verkeersomgeving en het beperken van het aantal verkeersongevallen. Prioriteit 4: Jeugd en veiligheid De gemeente zet in op het terugdringen van middelengebruik onder jongeren, met nadruk op preventie en vroegsignalering. Dit doen we door in gesprek te gaan met jongeren en in te spelen op actuele ontwikkelingen.
Hiervoor versterken we de samenwerking tussen het jeugd-, zorg- en veiligheidsdomein.
Kadernota 2027
15
Financieel overzicht programma 1 Overzicht financiële mutaties Onderstaand een overzicht van de financiële mutaties van dit programma en daarna per mutatie een korte toelichting. In onderstaande tabel zijn de mutaties met betrekking tot de Kadernota 2025 blauw gearceerd. De mutaties met nieuw beleid worden vet getoond. PO = programmaonderdeel, kn = kadernota, fr = financiële rapportage, aut = autonoom, nb = nieuw beleid, N = nadeel, V = voordeel, S = structureel, I = incidenteel.
Kadernota 2027
16
Omschrijving Bedragen x € 1.000
2026
2027
2028
2029
2030
I/S
Mutaties 1e Firap 2026/Kadernota 2027-2030 kn aut 1a 1 Vergoeding raadsleden
20 V
20 V
20 V
20 V
20 V S
kn nb 1a 2 Digitale werkomgeving raad en commissie
20 N
20 N
20 N
20 N
20 N S
kn nb 1a 3 Debatrijk – raadsinformatiesysteem
39 N
20 N
21 N
22 N
23 N
I
fr
10 V
0
0
0
0
I
kn aut 1a 5 Voorziening wachtgeld
nb 1a 4 Subsidie onderzoek bestuurlijke toekomst
0
0
0
0
0
I
fr aut 1a 6 Vrijval Pensioen voormalig personeel
74 V
74 V
177 V
177 V
177 V
I
fr aut 1a 7 Kosten Pensioen Wethouders
0
0
51 N
51 N
51 N
I
kn aut 1a 8 Regionale Samenwerking Regio Alkmaar
2 N
0 N
0 N
0 N
0 N S
fr aut 1a 9 Publiekszaken
8 N
0
0
0
0
kn aut 1a 10 Reisdocumenten
0
1 V
3 V
1 V
25 N S
fr aut 1a 11 Verkiezingen
15 N
0
0
0
0
kn aut 1b 1 Jeugd (zorg in natura)
66 N
312 N
312 N
312 N
312 N S
kn aut 1b 2 Wmo - Huishoudelijke ondersteuning - zorg in natura
166 V
39 N
39 N
39 N
39 N S
kn aut 1b 3 Wmo - Begeleiding - inloopvoorziening dagbesteding
110 N
115 N
115 N
115 N
115 N S
fr aut 1b 4 Wmo - Regiotaxi
58 V
0
0
0
0
0 aut 1b 5 Gemeenschappelijk Inkoop Sociaal Domein (GISD)
0
17 N
17 N
17 N
17 N S
I I
I
fr aut 1b 6 Informatiepunten Digitale Overheid (IDO)
2 N
2 N
2 N
2 N
2 N S
kn nb 1b 7 Bibliotheek
0
100 N
100 N
100 N
100 N S
fr aut 1b 8 Brede Regeling Combinatiefunctionaris
31 V
0
0
0
0
fr aut 1b 9 Boeken en abonnementen
5 V
5 V
5 V
5 V
5 V S
fr aut 1b 10 Stichting Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid
3 V
3 V
2 V
2 V
1 V S
fr aut 1b 11 GGD-vroegsignalering
12 V
0
0
0
0
I
fr aut 1b 12 Project opvang Oekraine
0
0
0
0
0
I
fr aut 1b 13 Project verzuimcoach
4 N
4 N
4 N
4 N
4 N S
fr aut 1b 14 Onderwijs en leerlingenzaken
0 N
0 N
5 N
5 N
5 N S
fr aut 1b 15 Vitaal Oud Noord-Noord Kennemerland (VONK)
4 N
4 N
4 N
4 N
4 N S
kn aut 1b 16 Integraal Zorgakkoord (IZA) SPUK
0
0
0
0
0
I
0 aut 1b 17 GALA/versterken sociale basis
8 N
0
0
0
0
I
0 aut 1b 18 GALA/WOR
36 N
0
0
0
0
I I
I
kn aut 1b 19 AZWA/Mentale gezondheid
0
0
0
0
0
fr aut 1b 20 Deelnemersbijdrage jeugd GGD
20 N
20 N
20 N
20 N
20 N S
fr aut 1b 21 Automatische Externe Defibrillator (AED)
1 N
1 N
1 N
1 N
1 N S
kn aut 1b 22 Kwalificatieplichtmiddelen
65 N
109 N
52 N
52 N
52 N S
fr aut 1b 23 Subsidie Humanitas
9 N
0
0
0
0
I
fr aut 1b 24 Subsidie Voedselbank
5 N
0
0
0
0
I
kn aut 1b 25 Integraal Huisvestingsplan (IHP)
43 N
0
0
0
0
I
kn aut 1b 26 Btw Specifieke uitkering Sport (SPUK)
46 N
46 N
46 N
46 N
46 N S
kn aut 1b 27 Gemeentelijke begraafplaats
8 N
8 N
8 N
8 N
8 N S
kn aut 1b 28 Reserve exploitatie lasten Baafje
190 N
0
0
0
0
I
kn aut 1c 1 indexatie uitgaande subsidies
2 N
2 N
0
0
0
I
kn aut 1c 2 Kapitaallasten Programma 1
345 V
kn aut 1c 3 Veiligheidsregio NHN Totaal mutaties 1e Firap 2026/Kadernota 2027
Kadernota 2027
19 V
17
51 V
50 V
49 V
107 V S
139 N
138 N
334 N
334 N S
806 N
699 N
900 N
870 N
Financiële toelichting 1a.1 Vergoedingen raadsleden De salarisadministratie stelt jaarlijks een begroting op voor de vergoedingen van raadsleden. Op basis van een herberekening kan deze begroting met € 20.000 naar beneden worden bijgesteld. 1a.2 Digitale werkomgeving raad en commissie De leverancier richt per gemeente een afzonderlijke Microsoft 365-omgeving in voor het gebruik door raads- en commissieleden. Hiermee wordt voorzien in een uniforme en beheersbare inrichting van iPads en gebruikersaccounts. De kosten zijn grotendeels variabel en afhankelijk van het aantal raads- en commissieleden. Op basis van de huidige uitgangspunten resulteert dit in een structureel begrotingsnadeel van € 20.000. 1a.3 Debatrijk (AI-tool raadsinformatiesysteem) Per 1 januari is gestart met de implementatie van Debatrijk als uitbreiding van het raadsinformatiesysteem ten behoeve van raadsleden en inwoners. De eenmalige implementatiekosten bedragen € 20.000. Daarnaast zijn de structurele jaarlijkse licentiekosten geraamd op € 19.000. 1a.4 Subsidie bestuurlijke toekomst In 2025 is een voorschot ontvangen op de subsidie voor het onderzoek naar de bestuurlijke toekomst. Bij de verantwoording van de kosten in 2026 wordt het resterende subsidiebedrag uitgekeerd.
1a.5 Voorziening wachtgeld college Nu de vorming van het nieuwe college recent bekend is geworden, kan de benodigde storting in de voorziening wachtgeld worden bepaald. De financiële gevolgen hiervan zijn echter nog niet verwerkt in deze Kadernota. Voorgesteld wordt de hiermee samenhangende last op te nemen in de 2e bestuursrapportage (FIRAP). 1a.6 Vrijval Pensioen voormalig personeel Door de dotatie aan de voorziening pensioen voor wethouders in 2025 vallen deze kosten vrij omdat dit ten laste van de voorziening gaat. 1a.7 Pensioen Wethouders Vanaf 2028 worden de loonkosten van wethouders verhoogd met de pensioenpremie aan het ABP (19,53% van de jaarwedde van de wethouder * 3 wethouders) 1a.8 Regionale Samenwerking Regio Alkmaar De jaarlijkse bijdrage aan de Regionale Samenwerking wordt vastgesteld op basis van het inwoneraantal vermenigvuldigd met een bijdrage per inwoner. Voor 2026 blijft deze bijdrage vastgesteld op € 3,05 per inwoner, ondanks dat dit bedrag in 2025 niet toereikend bleek en een beperkte aanvullende bijdrage is gevraagd. In het derde kwartaal van 2026 wordt een nieuw financieel overzicht opgesteld voor de samenwerking Regio Alkmaar. De mutatie betreft de vaststelling van de regiobijdrage 2026 en de afrekening over 2025.
Kadernota 2027
18
1a.9 Publiekszaken Vanwege de aanschaf van noodzakelijke vervangende apparatuur vallen de kosten hoger uit dan gepland en moet de begroting daarop worden aangepast. Het betreft apparatuur die essentieel is voor het primaire dienstverleningsproces. 1a.10 Reisdocumenten De begroting voor reisdocumenten wordt vanaf 2027 bijgesteld op basis van de meest recente inzichten in het aantal paspoorten en identiteitskaarten dat in de komende jaren zal verlopen. Aangezien een reisdocument een vaste geldigheidsduur heeft, is op basis van historische uitgiftecijfers berekend hoeveel documenten binnen de komende periode moeten worden vervangen. Ook zijn de tarieven geactualiseerd op basis van de door het Rijk vastgestelde maximumtarieven voor 2026. Het blijft echter lastig te voorspellen hoeveel aanvragen daadwerkelijk binnen een jaar plaatsvinden, omdat inwoners documenten soms later of juist eerder vernieuwen, en omdat externe factoren (zoals aantal inwoners, reisgedrag, spoedaanvragen of vermissingen) tot schommelingen kunnen leiden. Daarom wordt in het huidige begrotingsjaar nog geen aanpassing doorgevoerd. Op basis van de realisatiecijfers van het 1e halfjaar wordt in de 2e firap een nauwkeurigere prognose opgesteld en waar nodig de begroting bijgesteld. Vanaf 2030 loopt de paspoortenpiek af, waardoor het aantal aanvragen daalt.
Dit leidt zowel tot lagere kosten als lagere opbrengsten in 2030. 1a.11 Verkiezingen Voor de organisatie van de gemeentelijke verkiezingen in maart is in 2026 door Werkorganisatie BUCH extra capaciteit ingezet om het verkiezingsproces tijdig en zorgvuldig uit te voeren. Voorgesteld wordt om budget voor de kosten van deze extra capaciteit aan Werkorganisatie BUCH toe te kennen via een plustaak. 1b.1 Jeugd zorg in natura Prijsindexatie 2026 en 2027 jeugd zorg in natura In de begroting 2026 was een prijsindexatie van 4% verwerkt, de werkelijke prijsindexatie bedraagt 5,13%. Dit leidt in 2026 tot een bijstelling van circa € 66.100 (N) structureel. Voor 2027 wordt wederom gerekend met een prijsindexatie van 4%. Zoals gebruikelijk wordt prijsindexatie alleen toegepast in het lopende begrotingsjaar en het daaropvolgende jaar; daarom was in de begroting 2027 nog geen indexatie opgenomen. Dit leidt tot een aanvullende bijraming van € 245.600 (N) structureel vanaf 2027. In de begroting zijn de reeds eerder vastgestelde ombuigingen verwerkt die samenhangen met de extra inzet van een jeugdhulpspecialist (1 fte BUCH breed), drie jeugdhulpmedewerkers (3 fte BUCH breed) en een extra toezichthouder (0,89 fte BUCH breed). De investering in deze extra capaciteit is erop gericht om de jeugdhulpverlening te versterken en hiermee de totale kosten van jeugdhulp structureel terug te brengen.
Voor deze uitbreiding is budget overgeheveld aan werkorganisatie BUCH. In de praktijk vraagt de inzet van de drie beoogde jeugdhulpmedewerkers voorbereidingstijd (het werven, positioneren en het maken van afspraken met huisartsen). Hierdoor wordt een deel van het beschikbare budget voor deze functie (1 fte) in het lopende jaar (nog) niet benut. Deze capaciteit (1 fte) wordt tijdelijk ingezet om de wettelijke termijnen voor de Wmo afhandeling te kunnen borgen. Deze tijdelijke uitbreiding draagt bij aan het terugdringen van de huidige achterstanden in de afhandelingstermijnen — van het moment van hulpvraag tot en met de toekenning van zorg — en helpt om de dienstverlening aan inwoners weer binnen de wettelijke kaders te laten verlopen. Deze tijdelijke verschuiving van capaciteit heeft mogelijk tot gevolg dat het effect op de beoogde ombuiging gekoppeld aan de inzet van de jeugdhulpmedewerker in plaats van in 2026 in 2027 zichtbaar wordt. Op dit moment blijven de vastgestelde ombuigingen ongewijzigd. Kadernota 2027
19
1b.2 WMO Huishoudelijke ondersteuning, Wmo begeleiding en hulpmiddelen De begroting 2026 en verder wordt bijgesteld op basis van de nieuwe prognose gebaseerd op de realisatiecijfers 2025. De prognose bestaat uit: de werkelijke kosten 2025, plus prijsindexatie 2026 (5,13% in plaats van de reeds begrote 4%), plus verwachte stijging van het aantal cliënten vanuit het Wmo voorspelmodel van de VNG minus het eerder vastgestelde en in de begroting verwerkte ombuigingsbedrag in verband met de extra inzet van de functie toezichthouder. In de nieuwe prognose 2027 is nu ook de prijsindexatie (prognose: 4%) en het stijgingspercentage vanuit het Wmo voorspelmodel verwerkt (variërend per onderdeel tussen de 1 en 4%). Zoals gebruikelijk wordt prijsindexatie en volumestijging naar aanleiding van demografische ontwikkeling alleen toegepast in het lopende begrotingsjaar en het daaropvolgende jaar; daarom was hier in de begroting 2027 nog geen rekening meegehouden. Per saldo leidt bovenstaande tot een voordeel op de begroting in 2026. Ondanks het verwachte effect naar aanleiding van demografische ontwikkeling conform het Wmo-voorspelmode van de VNG is het aantal cliënten en de gemiddelde kosten per cliënt in 2025 minder hard gestegen en op onderdelen zelfs gedaald.
We gaan er op basis van de huidige inzichten van uit dat lichte problematiek steeds vaker tijdig wordt gesignaleerd en opgevangen via het eigen netwerk, vrijwilligers en andere laagdrempelige oplossingen. De cliënten die wel een maatwerkvoorziening nodig hebben, komen steeds vaker in lichtere vormen van ondersteuning terecht, waardoor zwaardere voorzieningen minder vaak nodig zijn. De daling van de gemiddelde kosten per cliënt is het resultaat van gerichte sturing door consulenten op lichte en kwalitatief passende ondersteuning. Specifiek voor de hulpmiddelen is de bijraming in 2026 voornamelijk incidenteel in verband met een dure woningaanpassing. De bijraming vanaf 2027 betreft alleen het effect van de prijsindexatie (4%) en groei van het aantal gebruikers op basis van de demografische ontwikkeling conform het Wmo-voorspelmodel van de VNG (1%). 1b.3 Wmo - Begeleiding Voor de inloop en dagbesteding is er de afgelopen periode veel regionale afstemming geweest in verband met indexaties, compensaties ten behoeve van gestegen loonkosten en de toename van het aantal cliënten. Deze mutaties zijn op verschillende momenten in het jaar verwerkt. Nu met het vaststellen van de jaarlijkse subsidie voor 2026 ontstaat het totaalbeeld en is er nog een extra bijstelling nodig om aan te kunnen sluiten bij de regionale afspraken.
Ook is in 2027 rekening gehouden met een prijsindexatie van 4%, aansluitend op de verwachte prijsindexatie bij Wmo zorg in natura. 1b. 4 Wmo - Regiotaxi Op basis van de realisatie 2025 wordt de begroting 2026 naar beneden bijgesteld. Met ingang van 1 april 2025 is een nieuwe vervoerder gestart. Hierbij is geconstateerd dat de prestaties van deze vervoerder nog niet voldoen aan de gestelde verwachtingen. Dit heeft in 2025 geleid tot minder gebruik van de regiotaxi. De verwachting is dat door verbeterafspraken het gebruik in de loop van 2026 met 20% stijgt. Vooralsnog betreft dit een eenmalige aframing, totdat een eventueel structureel effect goed ingeschat kan worden. 1b.5 Gemeenschappelijke Inkoop Sociaal Domein (GISD) De begroting 2027 van de GISD (Gemeenschappelijke Inkoop Sociaal Domein) regio Alkmaar wordt opgehoogd met de indexatie conform de FUGR (Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen Noord-Holland Noord). De FUGR schrijft een indexatie van de salarislasten voor met 8,4% en een indexatie van de overige lasten met 5,7%. Voor de GR GISD heeft dit geleid tot een totale indexatie van de bijdragen van de deelnemende gemeenten van 7,6%. Kadernota 2027
20
1b.6 Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) Het kabinet heeft laten weten dat de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s) blijven bestaan en dat de geplande korting vanaf 2026 niet doorgaat. De al afgeraamde korting wordt hiermee teruggedraaid. Omdat momenteel nog niet duidelijk is hoe en wanneer de middelen precies door het Rijk aan de gemeenten worden uitgekeerd kunnen de inkomsten nog niet worden bijgeraamd. Het gaat hier om een budget neutrale regeling. 1b.7 Bibliotheek Vanaf 2027 wordt de decentralisatie-uitkering die het Rijk beschikbaar heeft gesteld aan de gemeente om de openbare bibliotheekvoorzieningen te versterken overgeheveld naar de algemene uitkering. In het kader van continuering van beleid en om de dienstverlening op het huidige niveau te houden, worden deze middelen opgenomen binnen de algemene uitkering structureel gelabeld voor de bibliotheek, zoals ook in 2025 en 2026 is gedaan met de decentralisatie-uitkering. 1b.8 Brede Regeling Combinatiefunctionaris (BRC) Voor de Brede Regeling Combinatiefunctionaris (BRC) ontvangt de gemeente een bijdrage vanuit het Rijk. Deze bijdrage is geïndexeerd waardoor de inkomsten voor 2026 hoger worden. 1b.9 Boeken en abonnementen Aframen van niet besteed budget aan boeken, abonnementen en contributies.
1b.10 Stichting Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid Al een aantal jaren is de bijdrage aan Stichting Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid lager dan er begroot is. Hierdoor kan er structureel afgeraamd worden. 1b.11 GGD- Vroegsignalering De kosten voor vroegsignalering en alcohol en drugs zijn al begroot bij preventief jeugdbeleid en kunnen eenmalig vrijvallen op algemene jeugdgezondheidszorg. 1b.12 Opvang Oekraïners De kosten voor de opvang van Oekraïners in 2026 bestaan uit locatiekosten € 214.700, leefgeld € 104.000, uitvoeringskosten € 198.957, aanvullende kosten voor taalles € 1.200 en uitvoeringskosten Zaffier €14.300 voor het innen van eigen bijdragen van Oekraïners met een inkomen. Deze kosten (totaal € 533.157) worden volledig gecompenseerd via normvergoedingen en specifieke uitkeringen van het Rijk. Hierdoor is de opvang budgetneutraal voor de gemeente. 1b.13 Project verzuimcoach Het project Verzuimcoach dat als doel heeft het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten is niet structureel begroot. 1b.14 Onderwijs en Leerlingenzaken Het budget wordt bijgeraamd naar aanleiding van een foutieve correctie die in 2025 is doorgevoerd. 1b.15 Vitaal Oud Noord- Noord Kennemerland (VONK) De jaarlijkse bijdrage aan VONK was nog niet begroot.
Kadernota 2027
21
1b.16 Integraal Zorgakkoord (IZA) SPUK De geraamde lasten worden volledig gedekt door de bijbehorende baten uit de IZA-middelen, waardoor de wijziging per saldo budgetneutraal is. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) is een landelijke afspraak tussen Rijk, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en gemeenten om de zorg toekomstbestendig, toegankelijk en betaalbaar te houden. Voor de uitvoering hiervan zijn twee specifieke uitkeringen beschikbaar gesteld: H35 (IZA-doelen 2023–2026) en H40 (IZAtransformatiemiddelen 2024–2027). Deze middelen zijn bedoeld om regionale samenwerking en de noodzakelijke transformatie in het zorg- en sociaal domein te ondersteunen. Gemeente Hoorn beheert de middelen op totaalniveau en legt verantwoording af aan het ministerie van VWS. Gemeente Alkmaar vervult de kassiersfunctie en fungeert als gastheergemeente voor de subregio Noord-Kennemerland. Binnen deze regionale afspraken besteedt de gemeente Heiloo een deel van de middelen aan activiteiten uit de Uitvoeringsagenda IZA 2024–2026. Het betreft de borging van regionale ketenaanpakken waarvoor capaciteit nodig is voor coördinatie, uniforme samenwerkingafspraken, werkprocessen en kennisdeling binnen de thema’s Kansrijke Start, Kinderen naar Gezond Gewicht, Preventie & Positieve Gezondheid, Welzijn op Recept en suïcidepreventie.
Van het totaalbudget wordt € 69.600 als plustaak toegekend aan Werkorganisatie BUCH voor personele inzet en het optimaliseren van de ZorgDomein-koppeling. 1b.17 Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)/versterken sociale basis De Brede SPUK (specifieke uitkering vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord) wordt in 2026 door het Rijk met 10% verlaagd. Hier staan deels extra inkomsten tegenover doordat in 2025 een deel van de specifieke uitkering niet besteed is en alsnog gebruikt mag worden in 2026. De begrote kosten nemen dan ook niet af, zodat de onderliggende activiteiten ongewijzigd doorgaan en benodigd zijn om de ondersteuning aan inwoners te kunnen continueren. Per saldo zijn de opbrengsten € 8.227 lager. 1b.18 Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) In de huidige begroting is een groot deel van de inkomsten uit de SPUK GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) volledig geraamd tot en met 2026. Hier staan voornamelijk direct begrote kosten tegenover voor GALA-activiteiten. Daarnaast is tot nu toe een deel van de inzet van bestaande capaciteit aan deze SPUK toegerekend en daarom niet als aanvullende kosten begroot. In 2026 is de GALA-regeling aangepast naar aanleiding van het AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord). AZWA richt zich op het versterken van de samenwerking tussen zorg en welzijn en het benutten van de sociale basis ter ontlasting van de zorg.
Om in 2026 in aanmerking te blijven komen voor de volledige SPUK GALA zijn aanvullende activiteiten noodzakelijk die passen binnen deze AZWA-doelstellingen of activiteiten dienen te worden uitgebreid. Het gaat hier om de volgende onderdelen: I. Een belangrijk onderdeel is Welzijn op Recept, waarvoor zowel lokaal als regionaal wordt ingezet om huisartsen goed te laten verwijzen naar passend welzijns- en ondersteuningsaanbod binnen de sociale basis. II. Voor het thema Kansrijke Start zijn de activiteiten herzien om beter aan te sluiten bij de doelstellingen van het AZWA. Daarvoor wordt ingezet op Nu niet zwanger en inzet op veilige hechting, babystartpakketten en communicatie. 1b.19 Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) In het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) zijn diverse aanvullende middelen opgenomen voor diverse thema's. Via deze mutatie worden zowel de inkomsten vanuit het Rijk geraamd, als de kosten die bij de activiteiten horen gekoppeld aan deze thema's. Per saldo budgetneutraal. Het gaat hierbij om de volgende thema's; Kadernota 2027
22
- Mentale gezondheid; er is extra aandacht voor het realiseren van laagdrempelige steunpunten voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen. Door het subsidiëren van activiteiten ten behoeve van laagdrempelige steunpunten én groepsinterventies wordt vormgegeven aan het thema mentale gezondheid. - In het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) ligt de focus op de toegankelijkheid van de ouderenzorg en worden er afspraken gemaakt over mantelzorgondersteuning. In de aanpak mantelzorg 2026-2030 zijn vijf projecten gericht op de ondersteuning van mantelzorgers, specifiek de jonge mantelzorger en op respijtzorg. Er worden afspraken gemaakt met maatschappelijk partners over het realiseren van de lokale en regionale doelstellingen. Het budget wordt ingezet om de aanpak verder vorm te geven. 1b.20 Deelnemersbijdrage Jeugd In 2025 is er ten onrechte een dubbele aframing geweest voor de kosten voor deelnemersbijdrage jeugd GGD. 1b.21 Automatische Externe defibrillator (AED) Er zijn burgerinitiatieven om een eigen AED aan te schaffen en te plaatsen op of aan hun eigen woning. De installatie- en abonnementskosten voor deze AED's komen voor rekening van de gemeente omdat het de gezondheid van alle burgers in die buurt ten goede komt.
1b.22 Kwalificatieplichtmiddelen Met de inwerkingtreding van de Wet van school naar duurzaam werk verandert de doelstelling van de middelen die via het Doorstroompunt (gemeente Alkmaar voor BUCH) aan gemeenten worden verstrekt. Waar deze middelen eerder breder inzetbaar waren voor activiteiten rondom onderwijs-arbeidsmarkt-overgangen, zijn ze nu specifiek geoormerkt voor het ondersteunen van jongeren en jongvolwassenen bij een duurzame entree op de arbeidsmarkt. De taken van de leerplichtambtenaar richten zich primair op toezicht, handhaving en het tegengaan van schoolverzuim. Hoewel deze werkzaamheden bijdragen aan het vervolgen van een schoolloopbaan, sluiten ze niet direct aan op de doelstellingen van de nieuwe wet en vallen de werkzaamheden daarmee buiten de financieringsvoorwaarden en ontvangt de gemeente geen middelen meer als dekking. 1b.23 Subsidie Humanitas In 2026 is er een subsidie verleend aan Humanitas voor het ondersteunen en begeleiden van 4 tot 6 inwoners bij het voeren van de thuisadministratie. Het verleende bedrag is niet begroot en wordt hiermee eenmalig bijgeraamd. 1b.24 Subsidie Voedselbank In 2026 is er een subsidie verleend aan de voedselbank voor het wekelijks gratis verstrekken van een breed samengesteld voedselpakket aan de doelgroep. Het verleende bedrag is niet begroot en wordt hiermee eenmalig bijgeraamd.
1b.25 Integraal Huisvestingsplan (IHP) Het Integraal Huisvestingsplan is herijkt voor het begrotingsjaar 2026. 1b.26 BTW SPUK De gemeente Heiloo heeft bij het Rijk een specifieke uitkering Sport aangevraagd ter dekking van de btw op onderhoudsuitgaven van sportaccommodaties. Deze btw-kosten vallen niet onder het btw-compensatiefonds en worden daarom direct op de sport gerelateerde grootboeknummers verantwoord. Indien de uitkering toereikend blijkt, wordt het verschil verwerkt als een financieel voordeel. Kadernota 2027
23
1b.27 Gemeentelijke begraafplaats In 2025 is de voormalige peuterspeelzaal in gebruik genomen voor het beheer van de gemeentelijke begraafplaats. Hierdoor zijn structurele kosten ontstaan voor onderhoud, schoonmaak en installaties van het gebouw. 1b.28 Reserve exploitatielasten Baafje In de begroting 2026 is per abuis een onttrekking uit de reserve exploitatielasten opgenomen. Deze wordt gecorrigeerd. 1c.1 Indexatie uitgaande subsidies De indexatie op jaarlijkse subsidies is in de Kadernota 2026 foutief berekend, waardoor er in de Kadernota 2027 een correctie moet plaatsvinden van 2.8%. Vorig jaar is uitgegaan van de indexatie van het Cpi (Inflatie, nationale consumentenprijsindex) van 2,6% waarbij werd verondersteld dat deze eerder al op 2,8% was vastgesteld. Hierdoor zijn alle budgetten van uitgaande subsidies afgeraamd met 0.2% terwijl de 2.6% indexatie een verhoging is van de jaarschijf en dus boven op de eerder opgenomen indexatie van 2.8% komt. De indexatie 2027 op structurele subsidies is berekend op basis van het Cpi (Inflatie, nationale consumentenprijsindex) en komt uit op 2,1%. 1c.2 Kapitaallasten Programma 1 Wijziging kapitaallasten naar aanleiding van mutaties in de investeringen voor dit programma. 1c.3 Veiligheidsregio Noord-Holland Noord (VRNHN) Aanpassing bijdrage Veiligheidsregio Noord-Holland Noord (VRNHN) op basis van de conceptbegroting 2027-2030.
Kadernota 2027
24
Programma 2: Een aantrekkelijke gemeente 2A. Cultuur, recreatie en toerisme 1. Autonome ontwikkeling Cultureel Erfgoed De invoering van de Omgevingswet verplicht gemeenten de komende jaren tot nieuwe erfgoedtaken: •
Verplichting tot vaststellen richtlijnen voor bescherming ‘omgeving van het monument’ en vertaling naar regels in het Omgevingsplan;
•
Toename aan advisering in een vroegtijdig stadium bij ontwikkelingen;
•
Het borgen van archeologische en cultuurhistorische waarden in het definitief omgevingsplan;
•
Het opnemen van erfgoed in dedigitale vergunningencheck;
•
Het borgen van gemeentelijke monumenten in het omgevingsplan.
Recreatie & Toerisme Verschillende partners worden geconfronteerd met stijgende personeelskosten, die van invloed zijn op de kwaliteit en/of omvang van de geleverde diensten
2. Trends Recreatie & Toerisme Voor recreatie en toerisme geldt dat er geen nieuwe landelijke of regionale ontwikkelingen zijn anders dan die al waren voorzien.
3. Lopende beleidsopgaven Groen erfgoed Heiloo is rijk aan erfgoed. Het college wil goed voor dit erfgoed blijven zorgen, zodat deze waarden behouden blijven voor de toekomst. Hier hoort ook groen erfgoed bij zoals houtwallen en hagen. Onze inzet is om in 2027 onze kennis van groen erfgoed te verbeteren en om dit erfgoed te behouden voor de gemeente. Recreatie & Toerisme In 2027 wordt er uitvoering gegeven aan de regionale Uitvoeringagenda. Daarnaast wordt in 2027 een vervolg gegeven aan de uitvoering van speerpunten: Recreatieve verhuur (in samenspraak met volkshuisvestingsprogramma); Aansluiting op fiets- en wandelroutes; subsidiëren van een aantal initiatieven op gebied van recreatie
2B. Economische vitaliteit 1. Autonome ontwikkeling De autonome ontwikkeling van de economische vitaliteit van Heiloo wordt vooral bepaald door regionale en demografische trends, met beperkte eigen economische groeidynamiek. Kadernota 2027
25
Kort samengevat: •
Sterke forensenfunctie: Heiloo is vooral een woongemeente; veel inwoners werken in de regio (met name Alkmaar en de Randstad). Hierdoor is de lokale economie sterk afhankelijk van externe werkgelegenheid.
•
Vergrijzing en koopkrachtige bevolking: De bevolking vergrijst relatief sterk, wat zorgt voor stabiele bestedingen in zorg en dienstverlening, maar een beperkte groei van de lokale arbeidsmarkt.
•
Druk op het winkelcentrum: Net als in vergelijkbare kernen staat de detailhandel onder druk door online winkelen en regionale concurrentie (o.a. Alkmaar), met verschuiving naar horeca en dienstverlening.
•
Sterke zorg- en dienstensector: Instellingen zoals GGZ Noord-Holland-Noord dragen bij aan stabiele werkgelegenheid in de zorg- en welzijnssector, die relatief veerkrachtig is.
•
Stabiel ondernemersklimaat: Er is vooral sprake van kleinschalig ondernemerschap (ZZP en lokale diensten), met beperkte industriële of innovatieve clustering.
•
Regionale verwevenheid: De economische vitaliteit beweegt sterk mee met de ontwikkeling van de regio Alkmaar en de bredere Noord-Hollandse arbeidsmarkt.
Kort gezegd: Heiloo ontwikkelt zich autonoom als een welvarende, sterk op wonen en zorg gerichte forensenplaats met stabiele maar beperkte lokale economische groei en sterke regionale afhankelijkheid.
2. Trends De lokale economie van de gemeente Heiloo laat een stabiele en overwegend positieve ontwikkeling zien, met een relatief groot aantal kleine bedrijven en een goede basis van voorzieningen en ondernemerschap. Tegelijkertijd is er sprake van gematigde groei en lichte druk op welvaart en arbeidsmarkt, doordat de economische ontwikkeling minder hard gaat dan in vergelijkbare gemeenten en de werkgelegenheid minder snel toeneemt. Daarnaast liggen kansen vooral in regionale samenwerking en sectoren zoals toerisme en recreatie, die bijdragen aan een levendige economie en extra werkgelegenheid
3. Lopende beleidsopgaven De lopende beleidsopgaven rond de economische vitaliteit van de gemeente Heiloo liggen vooral op het snijvlak van ruimte, voorzieningen, bereikbaarheid en een toekomstbestendige lokale economie. Versterken en toekomstbestendig maken van winkelgebieden Aanpak van leegstand, behoud van een aantrekkelijk dorpscentrum en inspelen op de verschuiving naar horeca, dienstverlening en online winkelen. Versterken van lokaal ondernemerschap en MKB Faciliteren van kleine ondernemers en zzp’ers, met aandacht voor een goed ondernemersklimaat en gerichte groeiruimte. Het ONHN (Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord) ondersteunt lokaal ondernemerschap en het MKB in Heiloo door bedrijven te helpen met groei, innovatie, financiering en het vinden van samenwerkingspartners binnen de regio. Daarnaast versterkt ONHN de verbinding tussen ondernemers, onderwijs en overheid, waardoor het lokale bedrijfsleven beter kan inspelen op regionale economische kansen. Kadernota 2027 26
2C. Een bereikbare gemeente 1. Autonome ontwikkeling De gemeente Heiloo heeft te maken met structurele externe factoren die invloed hebben op de lokale mobiliteitsopgave. Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 stuurt landelijk aan op een risico- en datagestuurde aanpak van verkeersveiligheid, wat ertoe leidt dat Heiloo in 2027 blijvend aandacht moet besteden aan kwetsbare verkeersdeelnemers, en in het bijzonder aan fietsers, omdat het gebruik van e-bikes en fatbikes onder zowel jongeren als ouderen toeneemt. Ook andere ontwikkelingen op landelijk, provinciaal en regionaal niveau werken lokaal door. Dit geldt onder andere voor de betrokkenheid bij het Programma Hoogfrequent Spoor en de verdere afspraken met ProRail over veiligheid rond overwegen. De groeiende woningbouwambities binnen regio Alkmaar, waaronder ontwikkelingen in Heiloo zelf, hebben hun weerslag op de bereikbaarheid. Mobiliteit blijft een randvoorwaarde voor woonkwaliteit en economische vitaliteit. De Regionale Investeringsagenda Mobiliteit Regio Alkmaar is daarbij richtinggevend. Deze agenda ondersteunt de mobiliteitsopgave van de regio en leidt tot herijking van de eigen gemeentelijke bijdrage om de samenhang tussen groei, bereikbaarheid en leefbaarheid te waarborgen.
2. Trends Mobiliteit verandert door maatschappelijke, technologische en demografische ontwikkelingen. Het gebruik van elektrische fietsen groeit sterk, terwijl reizigerspatronen binnen het openbaar vervoer blijven verschuiven door hybride werken en landelijke personeelstekorten. Hierdoor ontstaat een veranderende druk op het openbaar vervoer en een toenemende nadruk op de fiets als duurzaam alternatief. De vergrijzing leidt ertoe dat er meer kwetsbare verkeersdeelnemers zijn, wat extra aandacht vraagt voor veilige infrastructuur. Regionale fietsroutes krijgen een steeds belangrijkere positie in het mobiliteitssysteem. Heiloo geeft daarom in 2027 verdere betekenis aan de ontwikkeling van doorfietsroutes die aansluiten op de regionale netwerken, waaronder de prioritaire doorfietsroute tussen Heerhugowaard en Uitgeest/Heemskerk, en daarmee bijdragen aan een toekomstbestendige mobiliteitsstructuur. 3. Lopende beleidsopgaven Het in 2025 vastgestelde fietsbeleidsplan geeft ook in 2027 richting aan het mobiliteitsbeleid van Heiloo. Dit plan is gericht op de ontwikkeling van Heiloo als een fietsdorp met veilige en comfortabele fietsroutes. De prioritaire doorfietsroute, waarin de Westerweg een cruciale schakel vormt, vervult daarin een centrale rol.
Ook de herinrichting van de Stationsweg en de Zeeweg blijft een doorlopende beleidsopgave, waarbij verkeersveiligheid, snelheid en inrichting zorgvuldig in balans moeten worden gebracht. De stationsomgeving blijft daarnaast een belangrijk knooppunt waar regionale doorfietsroutes samenkomen met het openbaar vervoer. Samen met ProRail blijft Heiloo werken aan uitbreiding van fietsvoorzieningen bij het station en aan verbetering van de toegankelijkheid van de overstap richting de Metropoolregio Amsterdam en Noord-Holland Noord. Ondanks de landelijke druk op het openbaar vervoer zet Heiloo zich in op het behouden van een goed bedieningsniveau, omdat een goede OV-verbinding essentieel is voor de bereikbaarheid van het dorp. Een andere belangrijke lopende beleidsopgave is de sanering van niet-actief beveiligde overwegen in het Heilooërbos. In samenwerking met ProRail, de provincie en Natuurmonumenten blijft de gemeente werken aan een veilige verbinding met behoud van recreatieve waarde. Ook de regionale verkenning naar het Regionaal Investeringsfonds Mobiliteit blijft bestuurlijk relevant, omdat die direct raakt aan de toekomstige bekostiging en uitvoerbaarheid van mobiliteitsmaatregelen. Kadernota 2027 27