C14b. UH-Strategie ODNHN 2024-2027_2

Inkomende klachten en handhavingsverzoeken handelen we efficiënt af. De OD NHN neemt, nadat een klacht of handhavingsverzoek in behandeling is genomen, elke klacht en elk handhavingsverzoek serieus.

Indicatoren

Outcome (kwalitatief): N.v.t. Output: (kwantitatief): • Percentage teruggekoppeld binnen de gestelde termijnen (klacht) of wettelijke termijnen (handhavingsverzoek).

Monitoring

De monitoring van output-indicatoren is een voortdurend proces. Deze gegevens worden actueel gehouden. Rapportage vindt 1 keer per jaar plaats.

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

Wijze van prioriteren bij klachten en handhavingsverzoeken Klachten en handhavingsverzoeken gaan boven reguliere controles.

Werkwijze bij klachten en handhavingsverzoeken De OD NHN hanteert de volgende werkwijze bij het afhandelen van klachten en handhavingsverzoeken. - Beoordelen of er sprake is van een gegrond(e) klacht of handhavingsverzoek en zo nodig passende actie ondernemen binnen het wettelijk kader. - Als een klacht of handhavingsverzoek binnenkomt die gerelateerd is aan een activiteit in fysieke leefomgeving, een persoon of gebied vindt een controle plaats. Als de OD NHN een overtreding constateert, wordt deze in controlerapport vermeld en in het systeem gezet. Dat kan voor de herleidbare overtreder of locatie consequenties hebben voor de controlefrequentie. Een bedrijf, organisatie, persoon of gebied waarover veel klachten binnenkomen, wordt vaker bezocht en kan daardoor ook een hogere prioriteit krijgen. - De indiener ontvangt bericht over of de klacht of het handhavingsverzoek al dan niet gegrond is verklaard; - Klachten over de OD NHN of OD NHN-medewerkers handelen we af volgens de interne klachtenregeling.

pagina 57

Deel 3: Vertaling naar VTH&A-instrumentarium 3.8 Handhavingsstrategie

Sanctioneren

Definitie van handhaving

Sanctioneren is het optreden tegen een geconstateerde overtreding en ziet op diverse typen bestuurlijke sancties zoals de last onder dwangsom, bestuursdwang en de bestuurlijke boete.

Onder handhaving wordt verstaan: het handhavend optreden vanwege de constatering van niet naleven van wet- en regelgeving. Handhaving volgt in beginsel uit toezicht. Sanctioneren en gedogen zijn onderdeel van handhaving. De handhavingsstrategie bevat dan ook de sanctionerings- en de gedoogstrategie. Gedeelde visie op handhaving onder de Omgevingswet Om bij iedere overtreding de juiste interventie te plegen is zorgvuldige afweging nodig. Het handhavingsinstrumentarium van de omgevingsdiensten verandert onder de Omgevingswet nauwelijks. Een nieuw in te zetten instrument bij bestuursrechtelijke handhaving is de bestuurlijke boete. De omgevingsdiensten volgen hiervoor de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) en de Landelijke Handhavingsstrategie Brzo (LHS Brzo), en dragen zorg voor adequate afstemming met samenwerkingspartners. Voor geheel Noord-Holland wordt een gelijk speelveld beoogd. Overheden behandelen we hierbij op eenzelfde wijze als burgers en bedrijven. De Noord-Hollandse omgevingsdiensten hebben voor handhaving de volgende gedeelde uitgangspunten. • De Noord-Hollandse omgevingsdiensten hebben oog voor de situatie ‘achter’ de overtreding/overtreder. • Bij constateringen van overtredingen met acuut gevaar wordt direct opgetreden. • Bemiddeling en het stimuleren van het eigen oplossingsvermogen zijn belangrijke onderdelen van het voortraject.

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

Sanctioneren Doel

Verbetering van naleving van wet- en regelgeving.

Indicatoren

Outcome (kwalitatief): • Duiding verandering naleefgedrag op basis van scores LHSO. Dit betreft de X-as. Verandering is slechts waarneembaar over een meerjarig tijdspad. Output: (kwantitatief): • aantal toegepaste sancties (per type) • aantal recidieven

Monitoring

De monitoring van outcome-indicatoren geschiedt door analyse van de overtreders met de hoogste LHSO-scores. Rapportage vindt 1 keer per 4 jaar plaats. Output-indicatoren houden we voortdurend actueel. Rapportage vindt 1 keer per jaar plaats.

Overtredingen vinden niet altijd opzettelijk plaats. Ze doen zich ook voor door onwetendheid over wet- en regelgeving of de risico’s van het gedrag, of praktische punten die naleefgedrag belemmeren.

pagina 58

Deel 3: Vertaling naar VTH&A-instrumentarium Dit vraagt om een afgewogen reactie op een constatering van een overtreding, zoals herstellen, compenseren, bestraffen van ongewenste situaties en in hoeverre strafrechtelijke handhaving passend is.

Wijze van prioriteren bij sanctioneren 10

https://iplo.nl/publish/ pages/183639/landelijkehandhavingsstrategieomgevingsrecht-lhsodefinitief.pdf

Conform de Landelijke handhavingsstrategie omgevingsrecht (LHSO)10.

Werkwijze voor sanctioneren Gedeelde werkwijze voor sanctioneren 11

de nu geldende leidraad ziet niet toe op zwemwater en natuur

De Noord-Hollandse omgevingsdiensten hanteren voor handhaving de volgende gedeelde werkwijze. Sanctionering van overtredingen vindt plaats aan de hand van de interventiematrix en werkwijze zoals beschreven in de Landelijke handhavingstrategie omgevingsrecht (LHSO). Voor Brzo-taken hanteert de OD NZKG de Landelijke handhavingstrategie Brzo (LHS-Brzo).

bestuursrechtelijk optreden al bereikt en kan het achterwege blijven. Zaken die in aanmerking komen voor strafrechtelijke sanctionering leggen we vooraan een buitengewoon opsporingsambtenaar (boa) van de omgevingsdienst. Deze stemt af met het Openbaar Ministerie of, en op welke wijze, strafrechtelijk wordt opgetreden. Strafrechtelijke sanctionering van een overtreding kan gelijktijdig met bestuurlijke sanctionering plaatsvinden. Voor de OD NHN geldt: - De ‘Leidraad Handhavingsacties en Begunstigingstermijnen van het Landelijk Informatiepunt Handhaving’ wordt gebruikt bij het bepalen van de last onder dwangsom en de begunstigingstermijn11. - De OD NHN bepaalt namens zijn deelnemers de hoogte van een dwangsom. - Op overtredingen van overheden volgt eenzelfde inhoudelijke reactie als op overtredingen van burgers en bedrijven.

In beginsel wordt gekozen voor herstel met de kortst mogelijke hersteltermijn. Als de technisch uitvoerbare termijn niet acceptabel is in verband met de potentiële risico’s, dan moet de activiteit worden beëindigd of direct aanvullende noodmaatregelen worden getroffen totdat naleving gegarandeerd is.

- Als sprake is van een formele afwijking van de voorschriften, maar er maatregelen getroffen zijn die het door de rechtsregel beschermde belang in dezelfde mate of beter waarborgen, dan kan de situatie worden geaccepteerd via een maatwerkbesluit of door een gelijkwaardige maatregel.

Bij systeemtoezicht wordt onder voorwaarden afgeweken van de LHSO. Dit is het geval als een instelling zelf een overtreding constateert en zelf afdoende maatregelen neemt voor het herstel en voorkoming van herhaling. In dat geval is het doel van het

- Als sprake is van een formele overtreding en geen sprake van een gelijkwaardige oplossing, dan is de primaire vraag of het in principe een vergunbare situatie is. Als dit het geval is, dan wordt in beginsel een vergunningprocedure gestart. Afhankelijk van de aard en de ernst van de overtreding zoals

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

pagina 59

Deel 3: Vertaling naar VTH&A-instrumentarium verhoogd risico, optreden van schade en profiel van de overtreder, zijn er de volgende opties. • Vergunnen: als bij een vergunbare situatie geen sprake is van calculerend/malafide gedrag en geen sprake van recidive, dan wordt in beginsel afgezien van straf- en/of bestuursrechtelijke optreden. • Vergunnen met bestuursrechtelijke handhaving: als een situatie te legaliseren is, kan de OD NHN bestuursrechtelijk toch handhavend optreden zo lang de illegale situatie voortduurt en/of de vergunningaanvraag nog niet is ingediend. • Vergunnen met strafrechtelijke handhaving: als de illegale situatie is ontstaan uit calculerend/malafide gedrag en/ of er is sprake van recidive, dan kan een proces-verbaal opgemaakt worden. Vergunnen is na een onomkeerbare situatie vaak niet meer mogelijk. - Hersteltermijnen worden gesteld in relatie tot het risico voor werknemers, milieu, natuur en omwonenden. De volgende punten zijn van invloed op de hersteltermijn. • Proportionaliteit: wanneer kan het bedrijf/de persoon binnen de kortst mogelijke termijn de overtreding ongedaan maken? • Herhaling: bij herhaling van de overtreding wordt een kortere hersteltermijn en een zwaardere sanctie toegepast. • Naleefgedrag (positief of negatief): zoals blijkt uit toezicht- en nalevinginformatie.

• Correctie: de mogelijkheid van het bedrijf/de persoon om zichzelf te corrigeren. OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

- De hoogte van de dwangsom wordt per geval bepaald, waarbij we effectiviteit en evenredigheid in de afweging meenemen. De relevante factoren hierbij zijn: • De aard en de ernst van de overtreding; • de potentiële schade (voor de leefomgeving); • het met de overtreding behaalde financiële voordeel; • de financiële positie van de overtreder; • de kosten die moeten worden gemaakt om de overtreding ongedaan te maken. Deze moet in redelijke verhouding staan tot het geschonden belang en de beoogde werking van het opleggen van de dwangsom. In de beschikking wordt ook het maximumbedrag en de termijn bepaald. Als dit maximumbedrag is bereikt, dan wordt geen dwangsom meer verbeurd. - In gevallen waarin naar het oordeel van de toezichthouder sprake is van een lichte overtreding (volgens de interventiematrix uit de LHSO een overtreding in segment A1, A2 of B1), rapporteren we de overtreding schriftelijk in het controlerapport en wordt de interventie aanspreken/ informeren toegepast. Dit is een minder zware interventie dan waarschuwen, waarbij een waarschuwingsbrief wordt opgesteld.

pagina 60

Deel 3: Vertaling naar VTH&A-instrumentarium Werkwijze voor samenwerking en afstemming In verschillende overlegstructuren treffen o.a. gemeenten, veiligheidsregio’s, waterkwaliteitsbeheerders, Inspectie Leefomgeving en Transport (IL&T), Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW), het Openbaar Ministerie (OM), de politie, de Koninklijke Marechaussee, Rijkswaterstaat en verschillende collega-omgevingsdiensten elkaar. In samenwerking met deze partijen wordt gewerkt aan landelijk en regionaal geprioriteerde thema’s en activiteiten. Landelijke en regionale dreigingsbeelden (milieu)criminaliteit worden vertaald naar uitvoeringsniveau via het Regionale Informatie- en Expertise Centrum (RIEC), milieuinformatieoverleggen, en het selectie-overleg. Over bestuurlijk gevoelige zaken worden Gedeputeerde Staten geïnformeerd, conform het geldende informatieprotocol. Individueel stemmen de omgevingsdiensten af met politie en OM over de inzet van strafrechtelijke handhaving bij specifieke casussen. Dit overleg beoogt een weloverwogen inzet van het bestuursrecht, het bestuurs- én strafrecht of alleen het strafrecht. Dit overleg is tweerichtingsverkeer: bestuursrechtelijke handhavers zoeken indien noodzakelijk het overleg op met politie en OM en omgekeerd.

Informatiegestuurd werken, met oog voor onzekerheden en nieuwe ontwikkelingen, stelt omgevingsdiensten in staat om effectief en efficiënt inzet te plegen. De Noord-Hollandse omgevingsdiensten ontwikkelen het informatiegestuurd werken verder, door het vergaren, toetsen en uitwisselen van data – onderling en met samenwerkingspartners. Dit gebeurt binnen de grenzen van de wet, in het bijzonder de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en Wet politiegegevens (Wpg), en met aandacht voor de OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

vertrouwelijkheid van informatie. Risico- en aandachtdossiers worden gedeeld als hier een wettelijke basis aan ten grondslag ligt zoals bij Wet open overheid (Woo)-verzoeken met het betreffende bevoegd gezag. Gedogen Gedogen is het bewust afzien van sancties in geval van overtredingen. Gedogen Doel

In passende situaties bewust afzien van sanctioneren.

Indicatoren

Outcome (kwalitatief): • afgegeven gedoogbeschikking of -briefq Output: (kwantitatief): • aantal verstrekte gedoogbeschikkingen

Monitoring

De monitoring van outcome-indicatoren geschiedt door een representatieve steekproef van de afgegeven gedoogbeschikkingen. Output-indicatoren houden we voortdurend actueel. Rapportage vindt 1 keer per jaar plaats.

Wijze van prioriteren bij gedogen Niet van toepassing pagina 61

Deel 3: Vertaling naar VTH&A-instrumentarium Werkwijze voor gedogen Actief gedogen van een overtreding komt in uitzonderlijke gevallen voor. De nota Gedogen in Nederland vormt hiervoor de richtlijn. Hierin wordt gedogen gedefinieerd als het niet handhavend optreden tegen een overtreding door een bevoegd bestuursorgaan – of gemandateerd handhavende partij zoals een omgevingsdienst. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in ‘actief’ en ‘passief’ gedogen. Passief gedogen houdt in dat een overtreding wordt gedoogd door onwil of onvermogen. Deze vorm van gedogen wordt als ontoelaatbaar bestempeld – want in strijd met de beginselplicht tot handhaven van bevoegde gezagen en deze vorm van gedogen passen de omgevingsdiensten dan ook niet toe. Actief gedogen houdt in: gedogen nadat hier een (zorgvuldige) belangenafweging aan is voorafgegaan. Er kunnen immers bijzondere omstandigheden zijn om niet op te treden wanneer er wél een overtreding is geconstateerd.

Voor de OD NHN geldt: - In geval van een besluit met een tijdelijk karakter, zoals een tijdelijke vergunning of gedoogbeschikking, wordt de (rechts)persoon in kwestie bij afgifte geïnformeerd over de afloop van het besluit. Zo mogelijk worden vervolgstappen geadviseerd zoals het indienen van een aanvraag voor een vergunning. - Bij het toepassen van gedoogbeschikkingen wordt de gemeente of de provincie vanaf het begin hierover geïnformeerd.

Actief gedogen kan plaatsvinden in de volgende situaties: a. overgangssituaties 1. concreet zicht op legalisatie 2. bedrijfsverplaatsingen 3. experimenten en andere tijdelijke overtredingen (zie ook c.) b. overmachtssituaties c. situaties waarin handhavend optreden onevenredig is Als er na zorgvuldige afweging sprake is van een of meer van deze genoemde punten (a, b en/of c) is de toezichthouder niet verplicht tot handhaven. Bij het toepassen van gedoogbeschikkingen informeren we de deelnemers (i.e. opdrachtgevers) vanaf het begin. OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

pagina 62

Deel 3: Vertaling naar VTH&A-instrumentarium 3.9 Adviesverlening Definitie van adviesverlening Onder adviesverlening wordt verstaan: het verlenen van advies aan deelnemers bij zowel adviesaanvragen voor de fysieke leefomgeving (zoals gebiedsontwikkelingsprojecten, omgevingsvisies, omgevingsplannen, adviesaanvraag omgevingsvergunning, duurzaamheidsbeleid, gemeentelijke geluidkaart en faunabeheerplannen) als bij vergunningsprocessen (zoals scherp vergunnen) en toezicht en handhaving (zoals afhandeling van integrale klachten en een toets op de handhaafbaarheid van beleidsregels). Hiernaast bevat de adviesfunctie ook het opstellen van de uitvoerings- en handhavingsstrategieën (U&H-strategieën), analyses die ten grondslag liggen aan pilotprojecten en deelname in thematische werkgroepen (zoals energietransities, roadmaps ten behoeve van verduurzaming van bedrijven, circulaire economie). Gezien het toenemende belang van advisering na inwerkingtreding van de Omgevingswet en in het licht van de gezamenlijke beleidsopgaven, bereiden de Noord-Hollandse omgevingsdiensten zich voor op een professionele ontwikkeling van deze adviestaak. De omgevingsdiensten doen dit enerzijds afhankelijk van de vraag vanuit de eigen deelnemers. Noord-Hollandse omgevingsdiensten worden door deelnemers steeds vaker gevraagd te adviseren in het kader van de Omgevingswet of de landelijke en provinciale opgaven.

Advies bij het opstellen van de strategische kerninstrumenten (zoals omgevingsplannen en -visies en beheerplannen zoals Natura 2000-beheerplannen) zijn hier een voorbeeld van.

Hoe de taak van adviesverlening zich bij omgevingsdiensten zal ontwikkelen, en welke landelijke kaders hiervoor worden opgesteld, is niet goed te voorzien. Voor nu volstaat het om het toegenomen belang van adviesverlening te onderkennen, en deze taak en haar relevantie te duiden. Gedeelde visie op adviesverlening door Noord-Hollandse omgevingsdiensten De Noord-Hollandse omgevingsdiensten richten zich in gezamenlijkheid op het versterken van hun informatie- en kennispositie door onderlinge informatie- en kennisuitwisseling. Dit gebeurt niet alleen ten aanzien van de adviestaak van de omgevingsdiensten, maar ook breder, ten aanzien van de taken vergunningverlening, toezicht en handhaving. Om zoveel mogelijk belemmeringen te voorkomen in het primaire VTH-proces bij deelnemers wordt specialistisch advies van de omgevingsdienst tijdig ingewonnen. In het bijzonder bij ruimtelijk advies kan betrokkenheid van de omgevingsdienst bijdragen aan een beter zicht op de samenhang tussen beleidsopgaven, activiteiten, projecten, functies en kwaliteiten in de fysieke leefomgeving.

Gedeelde werkwijze bij adviesverlening door Noord-Hollandse omgevingsdiensten Een gedeelde werkwijze voor adviesverlening is op dit moment nog in ontwikkeling (geen formeel document). Voor de beschrijving van de werkwijze bij adviesverlening geldt geen wettelijke verplichting.

Anderzijds geven sommige ontwikkelingen in de leefomgeving aanleiding om deelnemers proactief te informeren en adviseren. OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

pagina 63

Deel 3: Vertaling naar VTH&A-instrumentarium Adviesverlening door de OD NHN Dit hoofdstuk heeft betrekking op de vormen van adviesverlening die extern gericht zijn, en dus niet de vormen van adviesverlening als ondersteuning van de interne processen (i.e. reguliere VTHwerkzaamheden). De volgende categorieën van extern gerichte adviesverlening zijn te onderscheiden:

geluidcontroles bij evenementen. De OD NHN overlegt in dat geval met de deelnemer. Adviesverlening Doel

Adviezen dragen bij aan rechtmatigheid (d.w.z. overeenkomstig hogere wet- en regelgeving) en doelmatigheid (d.w.z. dragen bij aan het behalen van de maatschappelijke opgave en zijn begrijpelijk) van wet- en regelgeving en beleid.

Indicatoren

Outcome (kwalitatief): • de vraag uit de adviesaanvraag wordt beantwoord • het advies past binnen het wettelijk kader • de maatschappelijke opgave wordt in acht genomen

a. adviesverlening op verzoek van een deelnemer (i.e. opdrachtgever); b. adviesverlening op initiatief van de omgevingsdienst (proactief). Bij de adviesverlening hanteert de OD NHN zoveel mogelijk een integrale benadering. Dat wil zeggen dat bij een adviesvraag over een specifiek onderwerp ook wordt gekeken naar de mogelijke consequenties voor andere relevante (milieu)aspecten. Als de OD NHN constateert dat het verstandig is om de adviesaanvraag meer integraal te behandelen wordt dit met de aanvrager besproken. Advies ten aanzien van ruimtelijke ontwikkeling is in beginsel altijd integraal. Adviesverlening sorteert het meeste effect wanneer het in een vroegtijdig stadium wordt meegenomen in het (beleids)proces en betrokken wordt bij het inrichten van de sturende instrumenten die de Omgevingswet de gemeenten biedt (omgevingsvisie, omgevingsprogramma en omgevingsplan). Bij adviesverlening is ook het zicht op de keten belangrijk: voor onderwerpen waarbij de OD NHN bijvoorbeeld wel een toezichthoudende taak heeft maar niet betrokken is bij de vergunningverlening kan het wenselijk zijn dat de OD NHN adviseert ten aanzien van handhaafbare normen. Een voorbeeld zijn de OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

Output: (kwantitatief): • aantal responsen vanuit deelnemers dat advies niet wordt overgenomen • aantal afgegeven adviezen per thema Monitoring

De monitoring van outcome-indicatoren geschiedt door een representatieve steekproef onder de verleende adviezen. Deze vindt elk jaar plaats. Output-indicatoren houden we voortdurend actueel. Rapportage vindt 1 keer per jaar plaats.

pagina 64

Deel 3: Vertaling naar VTH&A-instrumentarium Wijze van prioriteren bij adviesverlening

Adviesverlening op initiatief van de omgevingsdienst (proactief)

Adviesverlening is in beginsel vraaggestuurd. Dat betekent dat we adviesaanvragen zoveel mogelijk op volgorde van aanvragen behandelen. De OD NHN kan een adviesaanvraag met bijzondere relevantie voor de maatschappelijke opgave in een specifiek geval met voorrang oppakken.

Adviesverlening gebeurt ook in informele zin, zonder dat hiervoor een specifieke opdracht voor wordt gegeven. Denk hierbij aan de volgende situaties:

Adviesverlening op verzoek van een deelnemer

12

Voor omgevingsaspecten als bodem, externe veiligheid, geluid, geur, licht, luchtkwaliteit, natuur, duurzaamheid, klimaat, circulariteit en energietransitie.

De OD NHN adviseert bij en ondersteunt opdrachten en beleidsvorming van omgevings-, duurzaamheids- of klimaataspecten op verzoek van een deelnemer (i.e. opdrachtgever). De OD NHN toetst hierbij of wordt voldaan aan wet- en regelgeving en adviseert over eventuele knelpunten maar ook over kansen voor de leefomgeving12. Voorbeelden van dergelijke adviezen zijn: • volledigheidstoets op de aangevraagde omgevingsvergunning; • advies op basis van een inhoudelijke beoordeling; • uitvoerbaarheidstoetsen op ruimtelijk beleid; • programma-advies bij doelstellingen, bijvoorbeeld klimaaten duurzaamheid;

• Ter uitvoering van haar signaleringsfunctie richting deelnemers ten aanzien van ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. De OD NHN is kennis- en expertisehouder op het gebied van wet- en regelgeving en beleid in de fysieke leefomgeving. De deelnemers van de OD NHN zijn voor veel van deze kennis en expertise aangewezen op de omgevingsdienst. • Ten behoeve van informatievoorziening over haar taakvelden, relevante wetgeving, beleidsregels en procedures voor de bevoegde gezagen, participanten en derden. Dit doet de OD NHN op eigen initiatief. Ook maakt OD NHN op verzoek beschikbare informatie toegankelijk voor bevoegde gezagen en derden en adviseert hierover. Dit betreft onder meer: bodeminformatie en -loket, omgevingsinformatie, Woo-verzoeken, vragen omtrent wetgeving, vragen omtrent besluiten, het Register Externe Veiligheid (REV) en procedurele informatie.

• omgevingsscan en -analyse voor een gebiedsontwikkelingsproject.

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

pagina 65

Deel 3: Vertaling naar VTH&A-instrumentarium 3.10 Programmering uitvoerings- en handhavingsstrategie

Ontwikkelagenda

Programmering vindt plaats door middel van het jaarlijks uitvoeringsplan. Het plan is gebaseerd op de uitvoerings- en handhavingsstrategie en maakt inzichtelijk welke inzet de OD NHN in het betreffende jaar gaat plegen.

Bijlage 6 geeft inzicht in de onderdelen die de Noord-Hollandse omgevingsdiensten verder willen ontwikkelen. Uitwerking van deze onderdelen geeft mogelijk aanleiding tot tussentijdse aanpassing.

Gedeelde werkwijze voor programmering door Noord-Hollandse omgevingsdiensten Jaarlijks rapporteren de deelnemers van de Noord-Hollandse omgevingsdiensten over de mate waarin uitvoering van het uitvoeringsprogramma heeft plaatsgevonden en de mate waarin deze uitvoering heeft bijgedragen aan het bereiken van de beleidsdoelen. Omgevingsbesluit artikel 13.11, lid 1 en 2, geeft hiervoor de volgende kaders: 1. De bestuursorganen, bedoeld in artikel 13.5, rapporteren jaarlijks over de mate waarin uitvoering van het uitvoeringsprogramma heeft plaatsgevonden en de mate waarin deze uitvoering heeft bijgedragen aan het bereiken van de doelen, bedoeld in het eerste lid van dat artikel. 2. Naar aanleiding van de in het eerste lid bedoelde rapportage wordt de uitvoerings- en handhavingsstrategie bezien en zo nodig aangepast. De uitvoerings- en handhavingsstrategie wordt, als nodig tussentijds aangepast.

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

pagina 66

Deel 3: Vertaling naar VTH&A-instrumentarium 3.11 Monitoring Gezamenlijke outcome-indicatoren van de Noord-Hollandse omgevingsdiensten De Noord-Hollandse omgevingsdiensten hebben de ambitie om de impact van hun werkzaamheden op de realisatie van de beleidsopgaven steeds beter inzichtelijk te maken. Hiermee kunnen de omgevingsdiensten de gevoerde strategie verantwoorden naar hun deelnemers en het past tevens bij de bedoeling van de Big-8 (zie paragraaf 1.2). Uit monitoring (van de uitvoering) volgt essentiële informatie voor de evaluatie van beleidsdoelen die input geeft voor de visievorming en strategiebepaling voor een volgende bestuurlijke periode. Er zijn op dit moment nog geen gezamenlijke outcome-indicatoren. De huidige outcome-indicatoren zijn nog per omgevingsdienst bepaald, met oog op de uitvoering door de desbetreffende omgevingsdienst van de geldende strategie. De Noord-Hollandse omgevingsdiensten streven ernaar om in gezamenlijkheid nieuwe outcome-indicatoren te ontwikkelen met het oog op de bijdrage van hun uitvoering aan de (boven-)regionale opgaven.

Monitoring door de OD NHN De monitoringsindicatoren die de OD NHN hanteert zijn beschreven in de strategieën in deel 3 van deze U&H-strategie.

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

pagina 67

Deel 4

Ontwikkelagenda pagina 68

Deel 4: Ontwikkelagenda Door de ontwikkelingen van onder meer de Omgevingswet, het IBP en de Landelijke Vergunningenstrategie, vragen sommige onderdelen van de uitvoerings- en handhavingsstrategie om nadere uitwerking op termijn. De Noord-Hollandse omgevingsdiensten willen deze onderdelen zo veel mogelijk in gezamenlijkheid verder ontwikkelen. Welke onderdelen dit betreft wordt weergegeven in onderstaande tabel.

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

Periode 2024-2028 Fundament voor de U&H-strategie

Update op basis van contextuele ontwikkelingen en praktijkervaring met Omgevingswet

Opgavegerichte probleem- en risicoanalyse

Verfijning van de methode van prioritering op activiteitenniveau.

Maatschappelijke opgave

Minimale aanpassing

Opgave-analyse

Update van gezamenlijke beleidsopgaven die volgen uit bestaand beleid (maatschappelijke behoeften)

Het VTHinstrumentarium

Minimale aanpassing

Reguleringsstrategie

Update op basis van praktijkervaring met de Omgevingsweten Landelijke Vergunningenstrategie. Nadere uitwerking van revisievergunning. Mogelijk het uitwerken van een gezamenlijke beleidsregel voor het voorzorgbeginsel.

Nalevingsstrategie

Update op basis van praktijkervaring met de Omgevingswet

Adviesverlening

Update op basis van praktijkervaring met de Omgevingswet

Monitoring

Bepalen gedeelde outcome-indicatoren voor monitoring

Beleidsaanpassing en -evaluatie

Minimale aanpassing

Extra

De verschuiving van taakgericht werken naar meer opgavegericht werken, vraagt om het onderzoeken van de implicaties hiervan op de financieringssystematiek. Dit hangt samen met monitoring (het bepalen van outcomeindicatoren).

pagina 69

Bijlagen 1-6

pagina 70

Bijlage 1 Bijlage 1: Begrippenlijst Basistaken

Deelnemers

Het bestuursorgaan dat bevoegd is een handhavingsbesluit te nemen of een besluit te nemen op een aanvraag om een omgevingsvergunning. De in de omgevingsdiensten deelnemende partijen: gemeenten en de provincie. Minimale aanpassing

IPPC-bedrijven

Wijze om (met behulp van de ter beschikking staande middelen) gestelde beleidsopgaven en werkdoelen te bereiken.

Update op basis van contextuele ontwikkelingen en praktijkervaring met Omgevingswet Omvatten alle in artikel 13.12, Omgevingsbesluit, genoemde werkzaamheden (taken).

Bevoegd gezag

Strategie

Grote industriële bedrijven die vallen onder de Richtlijn industriële emissies (2010/75/EU).

Uniform Waarvoor eenheid van beleid en werkwijzen geldt. Visie De manier waarop je tegen onderwerpen aankijkt, die vertaald wordt in doelen en ambities en die recht doet aan de missie. Zorgvuldig

De beoordeling van aanvragen verloopt voorspelbaar, transparant, juridisch juist en achteraf verifieerbaar.

Update op basis van praktijkervaring met de Omgevingswet Kwaliteitscriteria VTH

Er gelden kwaliteitscriteria voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). De kwaliteitscriteria voor de kritische massa (deskundigheid en ervaring) zijn verplicht voor VTH-taken van het basistakenpakket van de omgevingsdiensten. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg (IPO) hebben hiertoe een modelverordening opgesteld.

Missie

Het belangrijkste doel van een organisatie.

Naleefgedrag

De mate waarin wet- en regelgeving wordt nageleefd.

Plustaken Omvatten alle niet in artikel 13.12, Omgevingsbesluit, (impliciet) genoemde werkzaamheden voor vergunningverlening, handhaving en toezicht.

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

pagina 71

Bijlage 2 Bijlage 2: Programma’s op nationaal niveau, met beleidsopgaven voor de fysieke leefomgeving Onderstaande lijst weergeeft programma’s op nationaal niveau, waarmee de prioriteiten van de Novi nadere specificering krijgen. Deze lijst beoogt niet uitputtend te zijn. Naast programma’s worden enkele belangrijke akkoorden schuingedrukt weergegeven. Prioriteiten Novi

Nationale programma’s

Prioriteit 1: Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie

In ieder geval: • Deltaprogramma • Nationaal Programma Water 2022-2027 • Programma Integraal Riviermanagement • Programma Noordzee 2022-2027 • Programma Energiehoofdstructuur • Nationale Agenda Laadinfrastructuur • Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (RES) • Klimaatakkoord

Prioriteit 2: Duurzaam economisch groeipotentieel

In ieder geval: • Nederland Circulair 2050: Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie • Nationaal Milieuprogramma • Nationaal Programma voor Industriële Clusters (PICLS) • Nationaal Programma Verduurzaming Industrie • Ruimtelijk Strategie Datacenters • Nationaal Tuinbouwakkoord

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

Prioriteit 3: Sterke en gezonde steden en regio’s

In ieder geval: • Programma Verstedelijking en Wonen • Programma Bodem en Ondergrond • Programma Gezonde Leefomgeving • Schone luchtakkoord • Erfgoed Deal

Prioriteit 4: Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

In ieder geval: • Nationaal Programma Landelijk Gebied • Programma Natuur • Programma Versterken Biodiversiteit • Nationaal Programma Landbouwbodems • Programma ONS Landschap • Realisatieplan Visie Landbouw, Natuur en Voedsel

pagina 72

Bijlage 3 Bijlage 3: Programma’s op provinciaal niveau, met beleidsopgaven voor de fysieke leefomgeving Beleid

Belangrijke thema’s

Cultuur en erfgoed

Onderwerp

•

Omgevingsvisie NH2050

•

Archeologie Cultuurlandschap en erfgoed

Economie en werk

•

Omgevingsvisie NH2050

• • •

Bedrijventerreinen en kantoren Circulaire economie Datacenters

• • • • • • •

Omgevingsvisie NH2050 Bouwstenen voor een Adaptieve Uitvoeringsstrategie EnergieInfrastructuur 2020-2024 Regionale Energiestrategie 1.0 NHN Regionale Energiestrategie 1.0 NHZ Energiebesparingsakkoord 2022-2025 Energievisie NHN Energievisie NHZ

• • • • • • • • •

Duurzame energie Mobiliteit Duurzame infrastructuur Wonen Landbouw Klimaatadaptatie Industrie Energienetwerk Circulaire economie

•

Omgevingsvisie NH2050

• • • • • • •

Omgevingsveiligheid Geur Afval ZZS Luchtkwaliteit Duurzaam stortbeheer Geluid

• •

Omgevingsvisie NH2050 Voedselvisie ‘van boer tot bord’

• • •

Kringlooplandbouw (regeneratief & biologisch) Water- en bodemkwaliteit Korte ketens-biodiversiteit

• •

Omgevingsvisie NH2050 Masterplan Biodiversiteit

• •

Natuurbeheer Stikstof

Energie en klimaat

Gezonde leefomgeving en milieu

Programma’s

•

• •

Programma GO!-NH

Programma Gezonde Leefomgeving Programma Tata Steel 2020-2050

Land- en tuinbouw en visserij

Natuur

• • • •

Provinciaal Programma Landelijk Gebied Programma natuurontwikkeling 2020-2024

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

pagina 73

Bijlage 3 Onderwerp

Programma’s

Beleid

Belangrijke thema’s

Ruimtelijke inrichting

•

• •

Omgevingsvisie NH2050 Leidraad Landschap en Cultuurhistorie 2018

• •

Landschap Cultuurhistorie

• • •

Omgevingsvisie NH2050 Masterplan Wonen 2.0 Woonagenda provincie Noord-Holland 2020-2025 Woondeal NHN 2030

• • •

Bouwen Stikstof/ emissies Grondstoffen circulair en biobased

Programma Metropolitaan Landschap (vanuit MRA)

Bouwen en wonen

• Toerisme en recreatie

• •

Omgevingsvisie NH2050 Visie Recreatie & Toerisme NoordHolland 2030

Verkeer en vervoer

• •

Regionaal mobiliteitsprogramma Integraal meerjaren-programmainfrastructuur 2023-2030

• •

Omgevingsvisie NH2050 Nota Zeehavens Noord-Holland

• • •

Wegennet Vaarwegen Luchtvaart

Water en bodem

• •

Regionaal Waterprogramma Noord-Holland 2022 – 2027

• •

Omgevingsvisie NH2050 (Concept) Regionale Veenweide Strategie 1.0

• • • • • •

Bodem Bodemsanering Aardkundig erfgoed Ontgronding Natuurvriendelijke oevers PFAS

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

pagina 74

Bijlage 4 Bijlage 4: Overzicht regionaal beleid

Gemeente Hollands Kroon

• •

Gemeente Alkmaar

• •

Het Alkmaars Coalitieakkoord 2022-2026 Omgevingsvisie Alkmaar 2040 (5 oktober 2017)

Gemeente Bergen

•

Notitie Raadsakkoord Bergen 29 september 2022 Ontwerp omgevingsvisie gemeente Bergen (3 juni 2021)

• Gemeente Castricum

• •

Coalitieakkoord 2022-2026 Omgevingsvisie Gemeente Castricum (oktober 2022)

Gemeente Den Helder

•

Coalitieakkoord 2022-2026 Samenwerken in vertrouwen, aan vertrouwen Ontwerp-omgevingsvisie gemeente Den Helder: Koers op een sterke thuishaven (april 2023)

•

Gemeente Dijk en Waard

• •

Gemeente Drechterland

• • •

Gemeente Enkhuizen

• • •

Gemeente Heiloo

• •

Coalitieakkoord 2022-2026 Meedoen in Dijk en Waard. Iedereen doet ertoe De 9 speerpunten van Langedijk en Heerhugowaard (https://omgevingsvisie. dijkenwaard.nl/visie/de-negen-speerpuntenvan-langedijk-en-heerhugowaard) Bestuursakkoord 2022-2026 Samen bouwen aan Drechterland Bouwstenen voor de omgevingsvisie van Drechterland (oktober 2021) Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026 Coalitieakkoord 2022-2026 Met LEF. Sociaal & Zakelijk Vooruit! Laat Enkhuizen Floreren Bouwstenen voor de omgevingsvisie van Enkhuizen (oktober 2021) Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026 Collegeprogramma 2022-2026 Heiloo Natuurlijk! Voorontwerp Omgevingsvisie Heiloo 2040 (20 december 2021)

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

Gemeente Hoorn

• • •

Gemeente Koggenland

• • •

Gemeente Medemblik

• •

Gemeente Opmeer

• • • •

Gemeente Schagen

• •

Gemeente Stede Broec

• • •

Gemeente Texel

• •

Provincie Noord-Holland

• • •

Coalitieakkoord 2022-2026 Samen bouwen aan vertrouwen Concept Koersdocument Hollands Kroon (15 april 2022) Coalitieakkoord 2022-2026 Durven. Doen! Dromen Omgevingsvisie Hoorn (februari 2022) Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026 Coalitieakkoord 2022-2026 Luisteren, Denken, Durven en Doen, in alle dorpen Kadervisie Koggenland (19 november 2020) Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026 Coalitieakkoord Gemeente Medemblik 20222026 Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026 Coalitieakkoord 2022-2026 De toekomst: een verantwoordelijkheid van ons allemaal Coalitie programma 2022-2026 Vitaal Opmeer Toekomstvisie Opmeer 2030 (juli 2021) Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026 Coalitieakkoord 2022-2026 Doorbouwen op een gezond fundament Omgevingsvisie gemeente Schagen (14 december 2021) Coalitieakkoord 2022-2026 Samenwerken, Samen leven, Samen ontwikkelen Bouwstenen voor de omgevingsvisie van Stede Broec (oktober 2021) Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026 Coalitieakkoord (3 juni 2022) Bouwen aan vertrouwen, voor een sociaal en duurzaam Texel Kadernota Omgevingsvisie (augustus 2022) Coalitieakkoord 2023-2027 Verbindend vooruit! Omgevingsvisie NH2050 (19 november 2018) Circulair Westfriesland Actieagenda 2023-2026

pagina 75

Bijlage 5 Bijlage 5: Bestuurlijk referentiekader Het bestuurlijk referentiekader bestaat uit de volgende vijf punten.

1. Opgavegericht en beleidssensitief sturen met maatwerk Beleid moet doordacht samenhangen met de realisatie in de uitvoeringspraktijk. Andersom geldt hetzelfde. Om deze wederkerigheid tussen beleid en uitvoering te creëren en te borgen, is maatwerk nodig bij de aanpak van situaties die niet “standaard” kunnen worden opgelost door toepassing van vooraf geschreven regels. Dat speelt ook bij de grote maatschappelijke opgaven (zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, water en bodem leidend) omdat daarbij veelal sprake is van complexiteit en samenloop van veel feiten en belangen binnen dezelfde tijd en ruimte. Dat soort omstandigheden versterkt de behoefte aan maatwerk. Deze gezamenlijke uitvoerings- en handhavingsstrategie voorziet erin dat VTH&A-taken opgavegericht en beleidssensitief worden georganiseerd en uitgevoerd met oog voor de belangen in de omgeving.

2. Preventief handelen Voorkomen is beter dan genezen. Dat betekent dat wordt ingezet op preventie, met als doel de spontane naleving van wet- en regelgeving door burgers, bedrijven, overheden en instellingen te vergroten. De inzet van VTH&A is bij voorkeur gericht op het waarmaken van eigen verantwoordelijkheid, maar waar nodig

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

is sprake van interventie en correctie met een intensiteit die proportioneel en effectief is.

3. Informatiegestuurd werken De uitvoering van het beleid voor de fysieke leefomgeving is informatie-intensief. Er is in toenemende mate sprake van het verzamelen, toetsen, analyseren, uitwisselen en rapporteren van (bovenregionale) data over de fysieke situatie, de belangen die daarmee gemoeid zijn en de technische, financiële en wettelijke kaders, ook met oog voor onzekerheden en nieuwe ontwikkelingen. De omgevingsdiensten voorzien in kennis, kunde en informatie over de fysieke leefomgeving en zij levert vanuit die positie een belangrijke bijdrage aan de correcte toepassing van het omgevingsrecht. Daardoor kan goed onderbouwd worden beoordeeld welke activiteiten en ontwikkelingen mogelijk zijn binnen de relevante juridische, technische en financiële bandbreedtes. De omgevingsdiensten streven ernaar om op basis van haar expertise en databeheer een verbindende partner te zijn.

4. In gelijke situaties gelijkwaardig optreden De besturen van de omgevingsdiensten zijn eraan gehouden om gelijke situaties zoveel mogelijk gelijk te behandelen, maar ook om oog te hebben voor de bijzonderheden van situaties. Dat lijkt een tegenstrijdige opgave, maar deze eenheid en verscheidenheid is goed te organiseren door onderscheid te maken tussen standaardsituaties, complexe gevallen en unieke opgaven. Tussen deze drie types kan de strategie verschillen terwijl binnen ieder type

pagina 76

Bijlage 5 een uniforme aanpak wordt gevolgd. Het onderscheidend criterium is de dynamiek in de omstandigheden, die relevant is om een geval te onderscheiden van andere gevallen. Het gevolg van de toepassing van typologieën van situaties is dat vergelijkbare situaties zoveel mogelijk op gelijke wijze worden afgehandeld: willekeur en rechtsongelijkheid wordt voorkomen en het proces is voorspelbaar. Tegelijkertijd wordt voldaan aan het vereiste van evenredige belangenafweging in de context van individuele gevallen. Er worden drie typen onderscheiden:

van de betrokken stakeholders. De aanpak moet per situatie bekeken worden.

Type 3: Unieke opgaven Dit type kenmerkt zich door veel maatwerk en intensieve afstemming ten aanzien van de doelen en in te zetten middelen.

Type 1: Standaardsituaties

5. Samenwerken door afstemming van beleid, taken en bevoegdheden

Dit type kenmerkt zich door een vooraf programmeerbaar verloop van de beleidscyclus voor een grotere groep van gelijksoortige gevallen. De omgevingsdiensten werken voor de standaardsituaties zoveel mogelijk langs standaardwerkprocessen en procedures. Het is mogelijk om te sturen op het doelbereik, bijvoorbeeld door te werken met controlefrequenties en algemene regels zonder (veel) variatie.

De competenties zijn in het omgevingsrecht en -beleid verdeeld over meerdere bestuursorganen en uitvoeringsorganisaties: het vereist samenwerking om tot een samenhangende, informatie gestuurde benadering van beleidsopgaven te komen. Maar samenwerking is ook noodzakelijk vanwege het streven naar een effectieve aanpak van situaties, het bevorderen van een gelijk speelveld en om de dienstverlening efficiënt in te richten.

Type 2: Complexe gevallen Dit type kenmerkt zich door een grilliger verloop van de uitvoering van de beleidscyclus in termen van doelbereik, benodigde inzet van kennis, capaciteiten informatie en invloed

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

pagina 77

Bijlage 6 Bijlage 6: Samenwerkingsagenda 2022-2024 De Noord-Hollandse omgevingsdiensten hebben reeds enkele gezamenlijke doelen benoemd, die zijn vervat in de ‘Samenwerkingsagenda 2022-2024’. Het betreft de volgende doelen: a. Gezamenlijke U&H-strategie: Doel is waar mogelijk uniformiteit te krijgen in de preventie-, regulerings- en nalevingsstrategie van de OD NZKG, de ODIJ, de OD NHN en – waar mogelijk – de OFGV. De Noord-Hollandse omgevingsdiensten streven naar een gelijk speelveld waarbij gelijkwaardige situaties gelijkwaardig behandeld worden. b. Een informatiegestuurde/datagedreven uitvoering: Doel is het versterken van de onderlinge data- en informatieuitwisseling om te komen tot kennisontwikkeling en kennisdeling. c. Aanpak milieucriminaliteit: Doel is om als vier NoordHollandse omgevingsdiensten samen te werken in het opsporen en handhaven op crimineel gedrag en ondermijning, zodat de kansen op strafrechtelijke handhaving en vervolging worden vergroot.

e. Energietransitie: Doel is om als vier Noord-Hollandse omgevingsdiensten samen te werking om nieuwe energiebronnen een kans te geven mits daar voldoende ambtelijke capaciteit beschikbaar is. f. Omgevingswet bodemtaken: Doel is om vanuit het oogpunt van kennis, schaalgrootte, kritieke massa, mogelijke efficiëntie en ter voorkoming van versplintering de uitvoering onder te brengen bij de omgevingsdiensten. g. Stikstof: Doel is om als omgevingsdiensten elkaars kennispositie te versterken op het onderwerp stikstof. h. Circulaire economie: Doel is om gemeenten te stimuleren gehoor geven aan de landelijke doelstelling om te komen tot een circulaire economie. Hiertoe nemen de vier omgevingsdiensten deel aan het driemaandelijks overleg met de provincie Noord-Holland. i. Samenwerking bedrijfsvoering: Doel is om de huidige samenwerking tussen de Noord-Hollandse omgevingsdiensten voort te zetten en waar mogelijk uit te breiden, op het gebied van: het nieuwe werken, werving en selectie, opleiden, kennis en competentieontwikkeling, en netwerken.

d. Ketentoezicht afvalstromen: Doel is om in een keten, die in de gehele provincie relevant is, de afvalstromen in beeld brengen om de circulaire kansen en bedreigende toepassingen/ afvoer in beeld te brengen. Specifieke focus ligt hierbij op bodem en asbest.

OD NHN - U&H-strategie 2024-2027

pagina 78

Datum: 27 oktober 2023 Adres: Postbus 2095, 1620 EB HOORN | Bezoekadres: Dampten 2, 1624 NR HOORN