bijlage bij vragen GBH Compensatie tussen de bedrijven door

Compensatie tussen de bedrijven door Actualisatie compensatie- en projectplan bedrijventerrein Boekelermeer 2023-2027

P.H.N. Boddeke

Compensatie tussen de bedrijven door Actualisatie compensatie- en projectplan bedrijventerrein Boekelermeer 2023-2027 P.H.N. Boddeke Status uitgave:

eindrapport

Rapportnummer:

22-277

Projectnummer:

22-0046

Datum uitgave:

6 februari 2023

Projectleider:

ing. P.H.N. Boddeke

Tweede lezer:

drs. G.F.J. Smit

Naam en adres opdrachtgever:

Gemeente Alkmaar G. Sluijter Mallegatsplein 10 Postbus 53 1800 BC Alkmaar

Referentie opdrachtgever:

Verplichtingennummer 228000635

Akkoord voor uitgave:

drs. D. Emond

Datum akkoord:

12 december 2022

Graag citeren als: Boddeke, P.H.N., 2022. Compensatie tussen de bedrijven door. Actualisatie compensatie- en projectplan bedrijventerrein Boekelermeer 2023-2027. Rapport nr 22-277 Waardenburg Ecology, Culemborg. Trefwoorden: Boekelermeer, Gemeente Alkmaar, Gemeente Heiloo, bedrijventerrein, ecozones, rugstreeppad, ransuil, buizerd, vleermuizen, gewone dwergvleermuis, meervleermuis, kleine marterachtigen, wezel, hermelijn, nestkast, poel, beheer, inrichting, rietorchis, bijenorchis, moeraswespenorchis. Bureau Waardenburg bv is niet aansprakelijk voor gevolgschade, alsmede voor schade welke voortvloeit uit toepassingen van de resultaten van werkzaamheden of andere gegevens verkregen van Bureau Waardenburg bv. Opdrachtgever hierboven aangegeven vrijwaart Waardenburg Ecology voor aanspraken van derden in verband met deze toepassing. © Waardenburg Ecology / Gemeente Alkmaar Dit rapport is vervaardigd op verzoek van opdrachtgever en is zijn eigendom. Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden d.m.v. druk, fotokopie, digitale kopie of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever hierboven aangegeven en Bureau Waardenburg bv, noch mag het zonder een dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd. Lid van de branchevereniging Netwerk Groene Bureaus.

Het kwaliteitsmanagementsysteem van Waardenburg Ecology bv is gecertificeerd door EIK Certificering overeenkomstig ISO 9001:2015. Waardenburg Ecology bv hanteert als algemene voorwaarden de DNR 2011, tenzij schriftelijk anders wordt overeengekomen.

Waardenburg Ecology, https://waardenburg.eco

Varkensmarkt

9

4101

CK

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

Culemborg,

0345

51

27

10,

info@buwa.nl,

2

Voorwoord Gemeenten Alkmaar en Heiloo realiseren bij de inrichting van bedrijventerrein Boekelermeer geoptimaliseerd leefgebied (‘ecozones’) voor beschermde (dier)soorten. Hierdoor kunnen beschermde soorten in het gebied blijven leven, ondanks afname van de oppervlakte leefgebied. In het voorliggende geactualiseerde compensatieplan wordt beschreven wat de stand van zaken is ten aanzien van de realisatie van ecozones en welke inrichtings- en beheeracties noodzakelijk zijn om het duurzame voorkomen van de beschermde (dier)soorten te garanderen. Het geactualiseerde compensatieplan kan samen met de rapportage die het actuele voorkomen van beschermde soorten beschrijft (Boddeke et al., 2022), worden gebruikt ter onderbouwing van de nieuwe ontheffingsaanvraag voor rugstreeppad in het kader van de Wet natuurbescherming. De opdracht is vanuit Waardenburg Ecology uitgevoerd door Paul Boddeke, met ondersteuning door Gerard Smit en Fleur van Vliet. Vanuit Gemeente Alkmaar werd de opdracht begeleid door de Godfried Sluijter en Joost Slooves, vanuit Gemeente Heiloo door de heer Steven van Haastrecht. Input en overleg over beheer vond plaats met beheerders Patrick Hand van Stadswerk 072 (Alkmaar) en Richard van der Veer (Heiloo). Wij danken hen allen voor de prettige samenwerking.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

3

Samenvatting Achtergrond Bij de aanleg van bedrijventerrein Boekelermeer gaat een grote oppervlakte (veelal matig geschikt) leefgebied van planten en dieren verloren. Vanaf 2002 is daarom besloten om de groenstructuur binnen het bedrijventerrein optimaal in te richten en te beheren (als zogenaamde ‘Ecozone’) voor (beschermde) planten en dieren soorten, zodat ze ondanks het oppervlakteverlies kunnen blijven leven in de Boekelermeer. Door het voorkomen van de (beschermde) soorten en resultaten van beheer en inrichting jaarlijks te monitoren is steeds kennis vergaard over het succes van de getroffen maatregelen in ecozones. Daardoor kunnen aanbevelingen gedaan worden om beheer en inrichting van bestaande en ontwerpen voor toekomstige ecozones waar nodig aan te passen. Op basis van het compensatieplan (eerste versie 2002), is ontheffing verkregen worden voor de aanleg van het bedrijventerrein. Bij het indienen van een nieuwe ontheffingsaanvraag (de ontheffingen hebben een looptijd van een paar jaar) is in 2013 en 2018 een geactualiseerde versie van het compensatieplan ingediend. Voorliggend rapport betreft de derde actualisatie van het compensatieplan en kan gebruikt worden bij de nieuwe ontheffingsaanvraag voor de rugstreeppad door gemeentes Alkmaar en Heiloo. Gemeente Alkmaar heeft daarnaast ontheffingen voor ransuil, gewone dwergvleermuis en wezel.

Deze zijn nog geruime tijd geldig, maar het rapport biedt wel een overzicht van de stand van zaken van maatregelen voor deze soorten. Rugstreeppad Het is de doelstelling om binnen Boekelermeer een duurzame subpopulatie te huisvesten van minimaal ongeveer 300 volwassen dieren. Er de laatste jaren drie locaties met voortplantingsactiviteit van de rugstreeppad in de Boekelermeer, waarvan twee in een ecozone. Het minimumaantal volwassen dieren wordt op basis van de voortplantingsactiviteit ingeschat op 40 tot 80 dieren, ondanks dat het overgrote deel van de ecozones is ingericht. Er zijn grofweg drie mogelijke oorzaken voor het nog steeds relatief lage ingeschatte aantal volwassen rugstreeppadden: • Een aantal voor rugstreeppadden ingerichte terreindelen wordt waarschijnlijk niet gebruikt omdat voortplantingswater ontbreekt of doordat de waterkwaliteit van het voortplantingswater onvoldoende is. • Binnen een aantal terreindelen is de kwaliteit en oppervlakte van het landhabitat waarschijnlijk te laag: het is te nat en te ruig begroeid. Overwintering en foerageren is niet goed mogelijk. • Sommige terreindelen zijn waarschijnlijk niet gekoloniseerd doordat ze niet goed bereikbaar zijn: ze liggen vrij ver van terreindelen met rugstreeppadden en het tussenliggende terrein is lastig passeerbaar (wateren, hoog ruig grasland en rietkragen, bosschages en uitgerasterde wegen).

Maatregelen ter verbetering

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

4

•

•

•

•

De kwaliteit van bestaande voortplantingswateren kan verbeterd worden door beheermaatregelen. Er kunnen lokaal voortplantingswateren worden bijgemaakt in terreinen zonder- of met weinig voortplantingswater. De kwaliteit van landhabitat kan verbeterd worden door herinrichting waarbij schraal zand wordt opgebracht en deels door beheer (maaien en vergraven voor meer toegankelijkheid en dynamiek). De kolonisatie van terreinen kan kunstmatig bereikt worden door verplaatsen van eisnoeren uit poelen met veel eisnoeren en door het lokken van dieren met geluiden. Indien verplaatsing van eisnoeren niet mogelijk is (te weinig eisnoeren) en lokken met geluid niet werkt, is het nodig om door plaatselijk dempen van water geïsoleerde terreindelen met elkaar te verbinden.

Ransuil Het is de doelstelling om binnen de Boekelermeer foerageer, roest en nestgelegenheid te bieden voor minimaal 1 paartje ransuil. Totdat de braakliggende kavels in het zuidelijk deel van het plangebied bebouwd zijn, zal er in muizenrijke jaren soms een 2e paartje aanwezig kunnen zijn. De afgelopen jaren heeft er één en in 2022 zelfs twee paar ransuil gebroed in de Boekelermeer en is er op twee plaatsen geroest. Ten behoeve van de ransuil zijn de volgende maatregelen getroffen: • Om voldoende nestgelegenheid te garanderen zijn verspreid over de twee potentiële territoria 7 nestmanden aangebracht in jaarrond groene bomen. • Om nu en in de toekomst voldoende jaarrond groene bomen te hebben voor de ransuil zijn op een aantal plaatsen jonge coniferen en dennen geplant en zijn een aantal bosschages geselecteerd waarin klimop in bomen mag groeien. Gewone dwergvleermuis Het is de doelstelling om binnen de ecozones voldoende verblijfplaatsen te bieden voor een paarverblijf voor gewone dwergvleermuis met voldoende omliggend foerageergebied. De Boekelermeer vormt foerageergebied voor een beperkt aantal gewone dwergvleermuizen waarvan de kraamkolonies buiten het plangebied liggen. In de Boekelermeer zelf zijn circa 5 paarverblijven aanwezig, voornamelijk in bebouwing buiten ecozones. Af en toe wordt gebruik gemaakt van de aanwezige vleermuiskasten in ecozones.

Ten behoeve van de gewone dwergvleermuis zijn de volgende maatregelen getroffen: • Er zijn verspreid over ecozones 5 vleermuiskasten aanwezig. Wezel Het is de doelstelling dat de ecozones geschikt leefgebied en verblijfplaatsen bevatten voor 1-2 territoria van de wezel (en 1 territorium van de hermelijn en/of bunzing). Ten behoeve van de wezel zijn de volgende maatregelen getroffen. • Er worden twee marterhopen aangelegd in ecozones om het aanbod aan kraamverblijfplaatsen te garanderen. • De gemeentes verwerken snoeihout tot takkenrillen, die dekking kunnen bieden.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

5

Meervleermuis Bij aanleg en gebruik van de haven moet de vliegroute van de meervleermuis op het naastgelegen Noordhollands Kanaal in stand gehouden worden. Gemeente Alkmaar gaat maatregelen treffen om verstoring door verlichting te voorkomen. De aanpak wordt beschreven in een afzonderlijk rapport.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

6

Inhoud

1

2

3

4

5

6

Voorwoord

3

Samenvatting

4

Inleiding

9

1.1

Leeswijzer

9

1.2

Ligging van het compensatieplangebied

9

1.3

Eigendom en verantwoordelijkheden

11

1.4

Uitgangspunten bij de groene structuur

12

1.5

Nog te ontwikkelen terreindelen en geplande ingrepen

13

Doelstelling per soort(groep) en effect van de ingreep

16

2.1

Rugstreeppad, andere amfibieën en reptielen

16

2.2

Kleine marterachtigen en overige grondgebonden zoogdieren

18

2.3

Gewone dwergvleermuis en andere vleermuizen

21

2.4

Ransuil

23

2.5

Overige soorten

24

Huidige stand van zaken uitwerking compensatieplan

26

3.1

Maatregelen rugstreeppad

26

3.2

Maatregelen ransuil

29

3.3

Maatregelen voor gewone dwergvleermuis & kleine marterachtigen

33

3.4

Maatregelen voor overige soorten

34

Knelpuntenanalyse rugstreeppad

38

4.1

Voortplantingswateren

38

4.2

Landhabitat

42

4.3

Probleemanalyse uitgewerkt op ecozoneniveau

45

Aanbevelingen voor realisatie duurzame subpopulatie rugstreeppadden.

49

5.1

Gefaseerde aanpak

49

5.2

Optimalisatie Oostelijke ecozone Heiloo

55

5.3

Ecozone RWS en aansluiting ervan op de Etalage (Alkmaar)

56

Richtlijnen voor beheer

58

6.1

Beheer van de poelen bedoeld voor de rugstreeppad

58

6.2

Beheer van droog landhabitat rugstreeppad

59

6.3

Beheer van faunapassages

60

6.4

Kleine marterachtigen en egel

60

6.5

Specifieke voorzieningen voor ransuil

60

6.6

Specifieke voorzieningen en maatregelen voor vleermuizen.

60

6.7

Specifieke voorzieningen maatregelen overige vogels

61

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

7

6.8

Overdracht van toekomstige ecozones binnen de gemeentelijke organisatie.

61

6.9

Monitoring

62

Literatuur

63

Bijlage I

Achtergrondinformatie rugstreeppad

67

Bijlage II

Ransuilterritoria in de Boekelermeer

75

Bijlage III

Bodemverdichting voorkomen

76

Bijlage IV

Toelichting kunstmatige poelen rugstreeppad

77

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

8

1 Inleiding 1.1

Leeswijzer Hoofdstuk 1 start met een beschrijving van de ligging- en indeling van het plangebied. Vervolgens worden de uitgangspunten bij de ecozonestructuur uiteengezet. Daarna worden de huidige stand van de ontwikkeling van de ecozonestructuur én de voorgenomen ingrepen van de gemeentes beschreven. Hoofdstuk 2 beschrijft per beschermde soort(groep) het huidige voorkomen, effect van de voorgenomen ingrepen en de doelstelling in de vorm van aantal territoria, verblijfplaatsen of minimumaantal volwassen dieren. In hoofdstuk 3 worden de reeds uitgevoerde inrichtingsmaatregelen in de ecozonestructuur per soort(groep) beschreven. In hoofdstuk 4 bevat de knelpuntenanalyse rugstreeppad: wat is de huidige kwaliteit van de het gerealiseerde leefgebied in de ecozones, welke mogelijke oorzaken zijn er voor het feit dat er nog niet aan de doelstelling wordt voldaan? In hoofdstuk 5 worden beheer- en inrichtingsmaatregelen voorgesteld om de ecozonestructuur geschikter te maken voor de rugstreeppad, zodat de doelstelling (een duurzame subpopulatie) kan worden bereikt. In hoofdstuk 6 wordt het uit te voeren beheer van ecozones beschreven.

1.2

Ligging van het compensatieplangebied Bedrijventerrein Boekelermeer ligt in Noord-Holland aan de zuidrand van Alkmaar (Figuur 1). Het ligt ingeklemd tussen de snelweg A9 en bollenakkers van de Oosterzijpolder in het westen, de vuilstort, het Noordhollands Kanaal en oudere delen van het bedrijventerrein in het noorden en in het oosten en de Kanaalweg in het zuiden. Het bedrijventerrein Boekelermeer heeft betrekking op (delen van) drie bestemmingsplangebieden: Boekelermeer-Noord, Boekelermeer-Zuid/ (allen gemeente Alkmaar) en Boekelermeer-Heiloo (Gemeente Heiloo). Het bedrijventerrein en de daarbinnen opgenomen compensatiemaatregelen zijn na meer dan 20 jaar sinds de start voor een belangrijk deel gerealiseerd, maar nog niet af (figuur 3). Ontwikkeling bestemmingsplan Boekelermeer-Noord De ontwikkeling van het compensatieplandeel is rond het jaar 2000 gestart en de oplevering van ecozones en bedrijfskavels is nagenoeg voltooid met de ontwikkeling van het deelgebied ‘De Etalage’ (noordwestkant plangebied). Er zijn nog enkele onbebouwde bouwkavels aanwezig. Er zijn twee oorspronkelijke erven met bebouwing in behouden gebleven. Een bijzonder onderdeel wordt gevormd door de ecozone tussen de rijbanen van de A9. Dit deel is in bezit van- en in beheer bij Rijkswaterstaat.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

9

Ontwikkeling bestemmingsplan Boekelermeer-Zuid/Romp-Zuid Het deel ten westen van de Boekelermeerweg is de afgelopen jaren bouwrijp gemaakt. Er blijft uiteindelijk één oorspronkelijk erf met bebouwing en tuin over (Boekelermeerweg 23). De aan de westzijde gelegen Zuidwestelijke ecozone Alkmaar is voor een groot deel ingericht, maar nog niet geheel af. Aan de oostzijde moet de Zuidoostelijke ecozone Alkmaar nog vrijwel helemaal gerealiseerd worden. Dit zal plaatsvinden in 2023.

Figuur 1: Compensatieplangebied bedrijventerrein Boekelermeer (rood omlijnd), te verdelen onder drie bestemmingsplannen: Boekelermeer-Noord, deel RWS (1a), Boekelermeer-Noord, deel Alkmaar (1b) Boekelermeer-Zuid, deel Romp-Zuid (2a) Boekelermeer-Zuid, deel Havengebied (2b) en Boekelermeer-Heiloo

(4).

Buiten

het

compensatieplangebied

vallen

het

oudere

bedrijventerreinendeel van Boekelermeer-Noord (a), de bestaande vuilstort en recyclingsbedrijven (b, eveneens bestemmingsplan Boekelermeer-Noord), het bedrijventerreintje Molenlei (c) en het agrarische deel van de Boekelermeer (d). (Bron ondergrond: Data by OpenStreetMap.org contributors under CC BY-SA 2.0 licence, gedownload oktober 2022).

Ontwikkeling bestemmingsplan Boekelermeer-Zuid Havengebied De ontwikkeling van het haventerrein is een vrij recente ontwikkeling. In 2021 zijn bestaande panden en erven verwijderd en in 2022 is de Olivijnstraat aangelegd als toekomstige ontsluitingsweg en is de populierenbeplanting langs het kanaaldeel gekapt. De komende jaren zal een tweede deel van de wegenstructuur worden aangelegd en een haven worden gegraven, omringd door bedrijfskavels.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

10

Ontwikkeling bestemmingsplan Boekelermeer-Heiloo Dit deel is vanaf 2003 gestart en grotendeels ontwikkeld en bebouwd. Aan de west- en oostkant zijn ecozones gecreëerd die (gaan) aansluiten op die van gemeente Alkmaar. Aan de westkant van de Boekelermeerweg moeten nog enkele bouwkavels worden gerealiseerd en er worden enkele aanpassingen gedaan om de kwaliteit van ecozones te verbeteren. Het noordelijkste deel van Boekelermeer-Noord, het vuilstortterrein (G.P. Groot), enkele recyclingsbedrijven en het bedrijventerreintje Molenlei (Akersloot, gemeente Castricum) vallen buiten het compensatieplangebied. De Kanaalweg vormt de begrenzing in het zuiden. Buiten het plangebied, ten zuiden Boekelermeer-Heiloo ligt het resterende agrarische deel van de Polder Boekelermeer (vooral grasland en maisakker), Ten westen van Boekelermeer-Noord/Zuid/Heiloo liggen delen van de Oosterzijpolder (noordwestelijk deel natuurgrasland van Natuurmonumenten, zuidwestelijk deel bloembollenakker). Ten westen van de Boekelermeer en ten oosten van de A9 ligt een deel van de Oosterzijpolder dat bijna geheel in gebruik is voor de bloembollenteelt. Ook dit valt buiten het plangebied.

1.3

Eigendom en verantwoordelijkheden •

•

•

De ecozones zijn momenteel vrijwel geheel bezit van drie terreineigenaren: gemeente Alkmaar, gemeente Heiloo en Rijkswaterstaat. Enkele percelen in het terreindeel van gemeente Alkmaar moet nog verworven worden van particulieren. Rijkswaterstaat is beheerder van faunapassages onder de A9 en de bermen en het tussen de rijbanen gelegen terrein. Deze maken geen onderdeel uit van het bedrijventerrein, maar zijn wel onderdeel van het compensatieplan. Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier is beheerder van een reeks watergangen en de vispassage op de noordwestgrens van het plangebied. Na ontwikkeling van nieuwe deelgebieden door aannemers, worden het beheer en onderhoud van ecozones overgedragen aan de gemeentes binnen wier grondgebied ze zijn gelegen. Gemeente Alkmaar laat het beheer vervolgens uitvoeren door Stadswerk 072 (die zelf deels met onderaannemers werkt). Gemeente Heiloo laat het beheer van ecozones voornamelijk uitvoeren door natuuraannemer Natuurlijke zaken. De gemeentes, een particuliere ontwikkelaar en Taqa zijn eigenaar van bouwrijpe, braakliggende kavels tot ze verkocht zijn aan particulieren. Het beheer van braakliggende kavels wordt uitbesteed aan aannemers (periodiek klepelbeheer) of agrariërs (begrazing en maaibeheer).

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

11

1.4

Uitgangspunten bij de groene structuur

Figuur 2 De groene structuur binnen het plangebiedsdeel van bedrijventerrein Boekelermeer (rode lijn) ligt ingesloten tussen de rijksweg A9 en het Noordhollands Kanaal. De groene structuur bestaat uit ecozones (groene vlakken) en groene verbindingen (groene lijnen en sluit aan (blauwe pijlen) op omliggende polders (doorzicht lichtgroen) en parkstroken (geen aparte kleur). De bedrijfskavels zijn weergegeven als doorzichtig oranje vlak. Achtergrond: open streetmap.

In de groene structuur (figuur 2) wordt het verlies aan oppervlakte matig geschikt leefgebied (370 hectare agrarische akkers en graslanden) gecompenseerd door aanleg van geoptimaliseerd leefgebied in de vorm van ecologische zones (vanaf hier: ecozones) en groene verbindingen. • Er is voorzien in realisatie van circa 70 ha groen, dit komt overeen met een kleine 20% van het gebied. • Om isolatie van grondgebonden soorten te voorkomen is de groenstructuur aangesloten op agrarische polders en parkstructuren buiten het plangebied. Waar intensief gebruikte infrastructuur de ecozones doorkruist, worden faunapassages aangelegd. • Er wordt onderscheid gemaakt tussen Ecozones en Groene verbindingen. Ecozones zijn de grotere gebieden die (samen) voor de meeste soorten een compleet leefgebied vormen, inclusief verblijfplaatsen. Groene verbindingen zijn vooral geschikt als ‘veilige route’ om te migreren tussen ecozones en als onderdeel van het foerageergebied. Als vaste rust- en verblijfplaats zijn ze voor veel soorten ongeschikt. • Bedrijventerrein Boekelermeer wordt gefaseerd aangelegd. Bij inrichting geldt het principe dat compensatie vooraf wordt uitgevoerd. De beoogde ecologische zones zijn daarom aangelegd gelijktijdig met de ontwikkeling van (dan braakliggende)

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

12

•

bouwkavels. De beoogde soorten hebben zo het nieuwe leefgebied in bezit kunnen nemen voordat het is ingericht als bedrijventerrein. De effecten van beheer en inrichting en het voorkomen van beschermde soorten wordt gemonitord. Indien resultaten van de monitoring daar aanleiding toe geven worden beheer en inrichting van ecozones aangepast. Ontwerpen van nieuwe ecozones worden aangepast aan het voortschrijdend inzicht uit de monitoring.

Figuur 3: stand van zaken realisatie ecologische structuur en naamgeving van deelgebieden (situatie januari 2023). Achtergrond: openstreetmap.

1.5

Nog te ontwikkelen terreindelen en geplande ingrepen De realisatie van het bedrijventerrein is afhankelijk van de vraag uit de markt. Wanneer er genoeg vraag is naar bouwkavels wordt door gemeenten Heiloo en Alkmaar een nieuw terreindeel bouwrijp gemaakt, voorzien van bedrijfskavels, infrastructuur en ecologische zones. Binnen alle gerealiseerde terreindelen zijn zowel bebouwde- als nog braakliggende bedrijfskavels aanwezig. De braakliggende kavels worden extensief beheerd, er wordt alleen gemaaid als de vegetatie te ruig wordt of er wordt ingezaaid als er te veel verstuiving plaatsvindt. Sommige randen (eerst 5-6 meter) worden frequent gemaaid (gazonbeheer).

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

13

Voor de komende periode zijn de volgende ontwikkelingen gepland: Gemeente Alkmaar Er worden bedrijfskavels en infrastructuur gerealiseerd kavels die nu gedeeltelijk braak liggen en gedeeltelijk in gebruik zijn als akker (voornamelijk bloembollen). Planning: 2024/2025. • Binnen Romp-Zuid wordt de Zuidwestelijke ecozone Alkmaar voltooid door aanplant van bomen, aanleg van een fietspad, aanleg marterverblijfplaats en het omzetten van een bollenkavel tot waterberging, ecologische oever en droog opgehoogd rugstreepppadbiotoop. Planning: 2024/2025: afhankelijk van aankoop bollenakker. • De Zuidoostelijke ecozone Alkmaar wordt aangelegd conform plan (planning 20232025). De bestaande smalle ringsloot wordt verbreed en deels verlegd, er worden terreinen afgegraven en/of opgehoogd, een aantal betonpoelen aangelegd, kleine marterachtigen verblijfplaats aangelegd. • Het is de planning om het haventerrein aan te leggen tussen 2022 en 2025. De bestaande bebouwing is reeds gesloopt, het zuidelijk deel van de toekomstige ontsluitingsweg (Olivijnstraat) is aangelegd en delen van het terrein zijn opgehoogd. Vóór april 2023 wordt er een lichtscherm aangebracht in de bocht van de nieuwe ontsluitingsweg, om lichtverstoring voor meervleermuizen op het kanaal te voorkomen. Ook wordt er opgaande beplanting langs de Olivijnstraat geplant.

Later zullen de wegverharding, straatverlichting, leidingen en damwandbeschoeiing ter hoogte van de toekomstige haven worden verwijderd. Er wordt een haven gegraven, voorzien van damwandoevers en omringd door een laad-en loskade en bedrijfskavels. De noordtak van de ontsluitingsweg wordt aangelegd. • Het Alkmaarse deel van de Groene Oost-westverbinding gemeentegrens wordt ingericht volgens plan in een strook die nu akkerland is. Planning 2024. • In de Westelijke ecozone Alkmaar ligt een kleine agrarische kavel (periodiek gebruik als bollenakker). De gemeente is voornemens deze kavel zodra dit mogelijk is aan te kopen en in te richten als ecozone. • Braakliggende, bouwrijpe kavels van Delta Vastgoed (Etalage, Boekelermeer Noord) en Taqa en Ballast-Nedam (Boekelermeer Noord- en Zuid) worden na verkoop door hun eigenaren bebouwd. De kavels van Taqa zijn onderdeel van de veiligheidszone bevi, wat name tot consequentie heeft dat ze alleen verkocht/bebouwd/gebruikt mogen worden door bedrijven met een functionele binding met de piekgasinstallatie van Taqa. Tot kavels verkocht en bebouwd worden, worden ze extensief beheerd.

Gemeente Heiloo • De noordelijke kavel van de Oostelijke ecozone is nu vochtig grasland en wordt geschikt gemaakt als rugstreeppadleefgebied door achtereenvolgens een toegangsdam te bouwen over de ringsloot, bestaande beplanting en de bovenste grondlaag te verwijderen van de kavel. Er wordt schraal kalkrijk zand opgebracht en er worden twee poelen aangelegd (2022/2023). • De Groene Oostwestverbinding Kanaalweg wordt voorzien van geleidelijke oevers en van extra opgaande beplanting (2022/2023). • Het Heiloose deel van de Groene oost-westverbinding gemeentegrens wordt volgens plan aangelegd (2022/2023).

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

14

• •

In het westelijke deel worden kavels bouwrijp gemaakt. Particuliere kopers zullen bedrijfspanden en parkeervoorzieningen aanleggen op hun kavels.

Werkzaamheden langere termijn Hoe lang het gaat duren voordat alle kavels bebouwd zijn, is afhankelijk van de vraag naar bouwkavels en die is weer gestuurd door grootschaligere ontwikkelingen in de economie en maatschappij. Het is zodoende niet goed mogelijk om in te schatten hoe lang het zal duren voordat het bedrijventerrein ‘af’ is. Wel is het de verwachting dat de ecozones, infrastructuur en bedrijfskavels binnen enkele jaren gereed zullen zijn. Daarna zullen de voornaamste werkzaamheden bestaan uit het bebouwen van bedrijfskavels en renovatie/onderhoudswerkzaamheden aan het bestaande bedrijventerrein.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

15

2 Doelstelling per soort(groep) en effect van de ingreep Het huidige voorkomen van beschermde flora en fauna binnen het plangebiedsdeel van bedrijventerrein Boekelermeer wordt uitgebreid beschreven in het monitoringsrapport 2021/2022 (Boddeke et al., 2022). In dit hoofdstuk is voor de duidelijkheid per soort(groep) beknopt weergegeven wat de betekenis van het plangebied is.

2.1

Rugstreeppad, andere amfibieën en reptielen

2.1.1

Voorkomen De afgelopen jaren was het aantal zich voortplantende dieren stabiel, met drie ‘kernen’: de Westelijke ecozone Alkmaar, sloten rond braakliggende kavels en het Taqaterrein en de Westelijke ecozone Heiloo. Momenteel zijn er naar schatting minimaal 30 tot 80 volwassen dieren aanwezig en een onbekend aantal juveniele dieren. 2022 week sterk af door het ontbreken van voortplanting in ecozones. Er is geen duidelijke verklaring voor het ontbreken van voortplanting en het is onwaarschijnlijk dat de populatie verdwenen is. De algemene amfibiesoorten kleine watersalamander, bastaardkikker, meerkikker en gewone pad komen verspreid over de ecozones voor. Reptielen komen in de poldergebieden in omgeving van Alkmaar (nog) niet voor, dus ook niet binnen de Boekelermeer. Gedurende de monitoring zijn nooit reptielen waargenomen.

2.1.2

Doelstelling Voor een duurzame populatie binnen het plangebied is een populatie van minimaal 300 zich voortplantende dieren en uitwisselingsmogelijkheden met de omgeving noodzakelijk (zie onderbouwing in knelpuntenanalyse rugstreeppad in hoofdstuk 5). De populatieomvang is sinds 2016 min of meer stabiel en onder het doel (zie 2.1.1). In hoofdstuk 5 zijn maatregelen opgenomen om de bestaande ecozones geschikt te houden en minder geschikte terreindelen geschikt te maken. Daarnaast is de realisatie van voorzieningen voor rugstreeppad in de nog te realiseren ecozones noodzakelijk om tot een voldoende robuuste populatie te komen.

2.1.3

Effect van de ingreep Gemeente Alkmaar Bij een aantal geplande werkzaamheden wordt leefgebied van de rugstreeppad aangetast: • Bij het bouwrijp maken en bebouwen van kavels in het zuidelijk deel van de Boekelermeer gaat landhabitat van een beperkt aantal rugstreeppadden verloren (o.a. in omgeving het Taquterrein, rond percelen in het agrarische deel ten oosten en westen van de Boekelermeerweg).

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

16

•

Ook kunnen voortplantingssloten die langer geleden gebruikt werden, maar in potentie nog geschikt zijn, worden aangetast. • Bij de aanleg van de Zuidwestelijke ecozone zal matig geschikt landhabitat in de vorm van een bollenakker omgezet worden in waterbergingswater, ecologische oever en droog rugstreeppadleefgebied. • Bij de uitvoering van in dit rapport aanbevolen verbeteringen van rugstreeppadleefgebied binnen ecozones wordt deels gewerkt binnen terreindelen die momenteel al betekenis hebben als rugstreeppadleefgebied. Bij een aantal andere ingrepen wordt geen actueel leefgebied van de rugstreeppad aangetast: • Het nog te ontwikkelen haventerrein en de te ontwikkelen delen van de Zuidoostelijke ecozone hebben geen betekenis voor de rugstreeppad. • De te bebouwen kavels in de Etalage hebben geen betekenis voor de rugstreeppad. Als gevolg van de werkzaamheden kan tijdelijk geschikt leefgebied ontstaan, waarvan niet kan worden uitgesloten dat kolonisatie door rugstreeppadden plaatsvindt. Het compensatieplan voorziet in aanleg van vervangend leefgebied voor de dieren in de te realiseren en bestaande (op 20-300 meter afstand) ecozones.

Door het uitbreiden van de huidige ecozonestructuur en optimalisatie van de bestaande ecozones en beheer moet het mogelijk worden om een op langere termijn levensvatbare subpopulatie rugstreeppadden (zie 2.1.3) in de Boekelermeer te huisvesten dan momenteel het geval is. Gemeente Heiloo Als gevolg van het voorgenomen bouwrijp maken en bebouwen van het nu nog braakliggende kavels aan de oostzijde van de Boekelermeerweg gaat landhabitat van een beperkt aantal rugstreeppadden verloren. Het compensatieplan voorziet in voldoende vervangend leefgebied voor de dieren in de te gerealiseerde en te optimaliseren ecozones (op 10- 300 meter afstand). Door de omvorming van de nu ongeschikte graslandkavel in de Oostelijke ecozone Heiloo wordt de situatie voor rugstreeppadden verbeterd. Overige soorten Voor kleine watersalamander en bastaardkikker zorgen de maatregelen voor rugstreeppad voor een verdere toename in oppervlakte geschikt biotoop. De realisatie van grotere watergangen met ecologische oevers in natte ecozone delen komt vooral ten gunste van de meerkikker. Het betreft in de regio algemeen voorkomende soorten waarvan de populaties duurzaam worden geacht. Ten aanzien van deze soorten zijn geen specifieke maatregelen voorzien.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

17

2.2

Kleine marterachtigen en overige grondgebonden zoogdieren

2.2.1

Voorkomen Klein marterachtigen zijn voor het laatst geïnventariseerd in 2018. Sindsdien zijn er een aantal losse waarnemingen gedaan. De hermelijn is alleen uit het noordelijke deel van het plangebied bekend. Het vermoedelijke territorium omvat ook buiten het plangebied gelegen groenzones op het ‘oude’ deel van het bedrijventerrein. Het is niet uitgesloten dat de soort inmiddels ook verder zuidelijk voorkomt. Van de wezel zijn waarnemingen bekend uit het Alkmaarse deel, maar het is niet uitgesloten dat het terreindeel van Heiloo inmiddels gekoloniseerd is. Op basis van de waarnemingen lijken er zijn momenteel een of twee wezelterrioria aanwezig te zijn in de Boekelermeer. De bunzing komt wel voor in de ruimere omgeving van het plangebied maar is tijdens de laatste inventarisatie (2018) niet aangetroffen. De soort kan erg grote leefgebieden hebben. Er is een kleine kans dat de Boekelermeer onderdeel is van een bunzingleefgebied. Er zijn diverse algemene grondgebonden zoogdieren bekend uit de Boekelermeer (tabel 1). De uit de regio bekende zwaarder beschermde waterspitsmuis en noordse woelmuis komen niet voor in het plangebied (tabel 2). Tabel 1: Aanwezige algemene grondgebonden zoogdiersoorten Soort

Algemeenheid

Biotoop

Toelichting

Vos

Incidenteel

Gehele gebied

Momenteel foerageergebied.

Egel

Schaars

Bosrijke ecozones

Zowel noordelijk als zuidelijk aanwezig.

Huisspitsmuis

Vrij algemeen

Droge ecozones

Op

diverse

plaatsen

aangetroffen. Veldmuis

Zeer algemeen

Ecozones

en

Op diverse plaatsen aanwezig.

braakliggende velden Rosse woelmuis

Schaars

Bosrijke ecozones

Alleen bekend van omgeving boerderij de stal.

Huismuis

Schaars

Bruine rat

Algemeen

Haas

Vrij algemeen

Konijn

Schaars

Ecozones

en

Bekend uit ecozone Heiloo en

bedrijfspanden

uit braakballen.

Ecozones,

Op diverse plaatsen aanwezig.

braakliggend terein. Ecozones

en

Op diverse plaatsen aanwezig.

braakliggende velden In sommige ecozones

Grote

schommelingen

en op braakliggende

aantallen per jaar.

in

terreinen. Mol

Algemeen

Ecozones,

Wordt

braakliggend terrein,

gemonitort.

niet

specifiek

bermen.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

18

Tabel 2. Mogelijk aanwezige grondgebonden zoogdieren Soort

Algemeenheid

Biotoop

Bunzing

Niet met zekerheid

Gehele gebied met

Komt

aanwezig.

nadruk

omgeving. In verleden

Bosspitsmuis

Niet met zekerheid

Toelichting op

nattere

voor

in

ecozones

keutels aangetroffen.

Droge ecozones

Alleen

aanwezig

uit

braakbal

bekend.

Mogelijk

afwezig. Dwergmuis

Niet met zekerheid

Rietlanden en ruigtes

aanwezig

Alleen

uit

braakbal

bekend.

Mogelijk

afwezig. Woelrat

Niet met zekerheid

Rietlanden

aanwezig

vochtige ruigtes

en

Alleen

uit

braakbal

bekend. Waarschijnlijk afwezig.

2.2.2

Doelstelling De ecozones moeten een geschikt leefgebied vormen voor één of meer territoria van wezel en/of hermelijn en zijn in potentie ook geschikt voor de nu voor zover bekend niet aanwezige bunzing. Kleine marterachtigen zijn tot op zekere hoogte elkaars concurrent. Hierdoor kan vestiging van de ene soort leiden tot het verdwijnen of gedeeltelijke verplaatsing van het territorium van de andere soort. Belangrijk voor kleine marterachtigen is de aanwezigheid van een afwisseling in graslanden, rietkragen en bosschages waarbinnen muizen en in het geval van hermelijn en bunzing konijnen en vogels te vangen zijn.

2.2.3

Effect van de ingreep Gemeente Alkmaar Omvorming agrarische percelen De omvorming van agrarische grasland- en akkerkavels naar bouwkavels heeft geen effect op kleine marterachtigen: ze vormen nauwelijks geschikt foerageergebied en zijn ongeschikt als verblijfplaats. Kap van bosjes Er bevinden zich twee kleine opslagbosjes (zie afbeelding hier onder), in het zuidelijk deel van de Boekelermeer één op de hoek van een akker en één op de hoek van een graslandkavel. Deze gaan op termijn verdwijnen. Op 6 februari heeft Waardenburg Ecology op basis van een veldbezoek een habitatgeschiktheidsanalyse uitgevoerd en gezocht naar

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

19

sporen van kleine marterachtigen. Er zijn in beide bosjes geen sporen (uitwerpselen) van kleine marterachtigen gevonden. Het noordelijke bosje, op de hoek van graslandkavel is ongeschikt als verblijfplaats voor kleine marterachtigen, omdat er momenteel (check 6 februari 2023) een vossenburcht in aanwezig is. De vos en kleine marterachtigen herkennen elkaar als concurrent, waarbij de sterktste (de vos) de zwakkere (kleine marterachtige) zal verjagen of doodbijten. Het zuidelijke bosje bestaat uit opslag van els, vlier en schietwilg. Het vormt in potentie een geschikte verblijfplaats voor wezel, hermelijn en bunzing door de aanwezigheid van holen van muizen en ratten. Ook de naastgelegen hoop stro en schelpenbergen zitten vol holen en zijn daardoor geschikt als verblijfplaats. De kap van het zuidelijk bosje leidt mogelijk tot het aantasten van een verblijfplaats / verblijfplaatsen van de wezel, hermelijn of bunzing. Het aantasten van verblijfplaatsen is verboden op grond van de Wnb. Voor de wezel heeft de gemeente een ontheffing, voor hermelijn en bunzing niet. Voor wezel zullen maatregelen genomen worden om negatieve effecten zo veel mogelijk te voorkomen. Dit zijn dezelfde maatregelen als die nodig zijn voor hermelijn en bunzing. De gemeente Alkmaar overlegt met de omgevingsdienst welke aanpak hier gevolgd gaat worden.

Omdat de bosjes geen betekenis hebben voor rugstreeppad, staat dit los van de ontheffingsaanvraag voor rugstreeppad.

Ligging van de bosjes. Bron achtergrond: satelietdataportaal, situatie september 2022. Verbeteren ecozones Bij het verbeteren van ecozones ten behoeve van de rugstreeppad (zie hoofdstuk 5) wordt binnen leefgebieden van wezel en hermelijn gewerkt, maar zonder dat sprake is van overtreding van verbodsbepalingen. In fase 1 van de verbetering van ecozones voor de rugstreeppad worden beheermaatregelen getroffen zoals aanpassing in beheer van poelen en uitvoering van maaibeurten die geen effect hebben op kleine marterachtigen.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

20

In fase 2 van de verbetering van ecozones voor de rugstreeppad worden stukken lagergelegen grasland verhoogd, zodat droger grasland ontstaat. In de periode na aanleg zullen er geen/weinig muizen leven. Omdat het om verspreide kleinere oppervlaktes gaat, blijft er steeds voldoende foerageergebied binnen (de potentiële) marterterritoria beschikbaar. De huidige graslanddelen zijn ongeschikt als verblijfplaats voor kleine marterachtigen, omdat hoger opgaande dekking ontbreekt, holen schaars zijn en er een grote kans is dat holen bij uitvoering van het maaibeheer worden dichtgereden door het beheermaterieel. Het grasland dat ontstaat na ophoging is mogelijk geschikter voor muizen (en dus als foerageergebied voor kleine marterachtigen), doordat de meeste delen niet jaarlijks gemaaid hoeven te worden, zodat muizenholen intact blijven. De droge graslanden zullen geschikter zijn voor het konijn dan de huidige, zodat de hermelijn (die konijnen eet) mogelijk profiteert van de ophoging. In fase 3 van de verbetering van ecozones voor de rugstreeppad worden stukjes watergang gedempt voor betere migratie van rugstreeppadden tussen de verschillende schiereilanden met poelen. In verband met waterberging zullen ergens anders stukjes land worden afgegraven.

Kleine marterachtigen kunnen van deze ‘landbruggen’ profiteren; ze maken de huidige eilanden beter toegankelijk, zodat het foerageren wordt vergemakkelijkt. Dat weegt ruimschoots op tegen het relatief kleine verlies aan oeverlengte als foerageergebied. Het betreft geleidelijk oplopende oevers die jaarlijks (en kleinere delen 2x per jaar gemaaid worden), waardoor ze ongeschikt zijn als marterverblijfplaats. Gemeente Heiloo Er zijn geen marterwaarnemingen bekend uit het terreindeel van gemeente Heiloo. Als gevolg van de voorgenomen ingrepen worden braakliggende kavels bebouwd die marginaal geschikt zijn als onderdeel van het foerageergebied en ongeschikt als verblijfplaats. De bestaande delen van de Oostelijke ecozone vormt een potentieel geschikt onderdeel van een marterterritorium, waarbij braamzomen en vormen bosschages potentiële verblijfplaatsen kunnen bevatten. Hier verandert niets aan. De Westelijke ecozone is door het ontbreken van opgaande beplanting minder geschikt als verblijfplaats, maar kan wel als onderdeel van het foerageergebied gebruikt worden. Er worden geen ingrepen voorzien voor de Westelijke ecozone.

2.3

Gewone dwergvleermuis en andere vleermuizen

2.3.1

Voorkomen Er zijn vijf paarverblijven bekend van de gewone dwergvleermuis, alle uit de omgeving van gebouwen gelegen buiten de ecozones. De soort maakt zo nu en dan gebruik van de vleermuiskasten die in ecozones aanwezig zijn. Kraamverblijven en duidelijke vliegroutes ontbreken. Uit de Boekelermeer zijn verder waarnemingen bekend van foeragerende gewone- en ruige dwergvleermuis en van rosse vleermuis. Ecozones vormen daarbij het voornaamste foerageergebied. Meervleermuis, watervleermuis en laatvlieger zijn waargenomen direct

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

21

buiten het plangebied. De laatste dekkende vleermuisinventarisatie dateert van 2013. Sindsdien zijn bij toetsing in het kader van natuurwetgeving de afgelopen jaren alleen deelinventarisaties uitgevoerd (erven Boekelermeerweg, havengebied + aangrenzend Noordhollands kanaal in 2020). Hierdoor ontbreekt een dekkend actueel beeld van de betekenis van de Boekelmeer voor vleermuizen. Het ligt in de lijn der verwachting dat de betekenis van de ecozones als foerageergebied met het ouder worden van de beplanting in ecozones sinds 2013 wat is toegenomen.

2.3.2

Doelstelling Het bestaande aanbod aan paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis moet behouden blijven. De functie van het direct naast de Boekelermeer gelegen Noordhollands Kanaal als foerageer-vliegroute van de meervleermuis moet in stand blijven bij aanleg en gebruik van de haven.

2.3.3

Effect van de ingreep Gemeente Alkmaar Bij de realisatie van de haven aan het Noordhollands Kanaal verandert de verlichting op het kanaal. Het direct aan het plangebied grenzende Noordhollands Kanaal is een foerageergebied en vliegroute van de meervleermuis. De gemeente Alkmaar gaat de havenaanleg en ingebruikename zo uitvoeren dat verstoring als gevolg van wijzigingen in verlichting op het kanaal wordt voorkomen. De insteek is dus om geen overtreding van verbodsbepalingen te veroorzaken. De randvoorwaarden voor verlichting en een stappenplan om verlichting af te stemmen op de meervleermuis zijn opgenomen in een afzonderlijke rapportage (Boddeke, 2023). De realisatie van bouwkavels in de Boekelermeer heeft verder weinig effect; ze hebben in hun huidige vorm geen relevante functie voor vleermuizen. De verdere realisatie van ecozones en groene verbindingen en het ouder worden van beplanting daarbinnen zal ervoor zorgen dat zowel oppervlakte als de kwaliteit van het foerageergebied voor de uit de regio bekende vleermuissoorten gaat toenemen. De gemeente bezit geen panden meer die in gebruik zijn als (paar)verblijfplaats van (gewone dwerg)vleermuizen. Door de instandhouding van een aantal vleermuiskasten in ecozones garandeert de gemeente het aanbod aan paarplaatsen voor gewonedwergvleermuis (en zomerverblijven van solitaire dieren) ruimschoots in stand gehouden wordt.

De overige geplande werkzaamheden van gemeente Alkmaar hebben geen (potentieel) effect op verblijfplaatsen, vliegroutes of essentieel leefgebied van vleermuizen (bouwrijp maken braakliggende kavels en aanleg infrastructuur), of een positief effect (aanleg ecozones, jaarlijkse controle en onderhoud aan vleermuiskasten en het ouder worden van opgaande beplanting in en rond ecozones).

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

22

Gemeente Heiloo De voorgenomen ingrepen van gemeente Heiloo hebben geen effect op vleermuizen (bouwrijp maken kavels en aanleg infrastructuur) of uitsluitend een positief effect (aanleg ecologische oevers, versterken opgaande beplanting langs de Kanaalweg, gefaseerd maaibeheer binnen ecozones, ouder worden van opgaande beplanting.

2.4

Ransuil

2.4.1

Voorkomen In de Boekelermeer is meestal één paartje ransuilen aanwezig. In jaren met een grotere oppervlakte braakliggende kavels én een hoge muizenstand zijn soms twee paartjes aanwezig. Sinds 2020 is vastgesteld dat er door circa 8-15 ransuilen geroest wordt in de winter verspreid over twee locaties in de Boekelermeer en een of meer (onbekende) locaties er buiten. Er wordt vooral gebroed en geroest in jaarrond groene bomen. Hierin zitten ransuilen relatief veilig verstopt tegen predatoren als de havik. Er is de afgelopen jaren met name gebroed in terreindelen van gemeente Alkmaar. Ecozones van beide gemeentes zijn naast broed- en roestlocaties essentieel foerageergebied (zie bijlage 2 voor meer details).

2.4.2

Doelstelling ransuil De Boekelermeer biedt een nestgelegenheid voor vestiging van 1 territorium van de ransuil, met mogelijkheden voor een ransuilroestplaats in de winter. Het foerageergebied omvat ecozones in de Boekelermeer en bij gebruik van een broedplaats in de noordwesthoek ook graslanden van Natuurmonumenten. De ecozones in het zuidelijke deel van de Boekelermeer worden geschikt gehouden als broedplaats zodat er in jaren met veel braakliggende kavels én een hoge muizenstand ook in het zuidelijkste deel van het plangebied kan worden gebroed. Na bebouwing van bedrijfskavels wordt dit onzeker.

2.4.3

Effect van de ingreep Gemeente Alkmaar Als gevolg van de recente kap van erfbeplanting van Boekelermeerweg 19a is één van de potentiële nestplaatsen en een roestplaats verdwenen (hiervoor heeft de gemeente een ontheffing van de Wnb, geldig tot en met 2031). Als gevolg van het bebouwen van braakliggende kavels is het niet uitgesloten dat het zuidelijke deel van de Boekelermeer ongeschikt raakt als kern van het potentiële ransuilterritorium. De noordelijke kern van het potentiële ransuilterritorium blijft behouden (zie bijlage 1 voor toelichting). Om een voldoende aanbod aan nestplaatsen en roestplaatsen te garanderen onderhoudt de gemeente een serie nestmanden en jaarrond groene bomen (coniferen en bomen met klimop) verspreid over de ecozones. De in de ecozones te realiseren grasland en bosrand vormen geschikter leefgebied voor de veldmuis (voornaamste prooidier van de ransuil) dan

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

23

de huidige agrarische graslanden en akkers, zodat er voldoende foerageergebied van hoge kwaliteit komt. Gemeente Heiloo De bebouwing van braakliggende kavels zorgt voor een kleine afname in potentieel foerageergebied van ransuilen, maar niet dusdanig dat er sprake is van overtreding van verbodsbepalingen. De gemeente Alkmaar onderhoudt de in de Heiloose ecozone aanwezige ransuilmand.

2.5

Overige soorten In de ecozones van de Boekelermeer komen grote groeiplaatsen van rietorchis en enkele groeiplaatsen van moeraswespenorchis en bijenorchis voor. In de wateren zijn populaties aanwezig van onder meer bittervoorn en kleine modderkruiper. Deze soorten waren beschermd onder de Flora- en faunawet en maatregelen uit de eerdere compensatieplannen waren mede gericht op deze soorten. Daar maatregelen t.a.v. deze soorten reeds zijn uitgevoerd en de soorten in de Boekelermeer onder de Wet natuurbescherming niet meer beschermd zijn worden ze in dit compensatieplan niet verder besproken. Andere onder de Wet natuurbescherming beschermde soorten komen niet in bedrijventerrein Boekelermeer voor. Op eigen initiatief onderhoudt de gemeente Heiloo oeverzwaluwwanden en de gemeente Alkmaar een ijsvogelwand en ooievaarpaal. Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier onderhoud een vispassage aan de noordkant van het plangebied. De ecozones liggen doorgaans (deels) binnen het foerageergebied van een of twee paar buizerds, een paartje torenvalken en soms binnen dat van de een paartje kerkuil. De genoemde soorten broeden buiten de Boekelermeer zelf. De instandhouding van de ecozones voor de andere beschermde soorten (rugstreeppad, ransuil, wezel) zorgt ervoor dat de functie als onderdeel van het foerageergebied in stand blijft.

In goede muizenjaren in combinatie met veel braakliggende kavels kunnen de buizerd en torenvalk incidenteel tot broeden komen in een ecozone. Structurele broedgevallen worden niet verwacht. Doelstelling overige vogelsoorten De Boekelermeer is leefgebied voor de aanwezige broedvogels van watergangen, vochtige oevers, struweel, bosjes en bebouwd gebied. Daarnaast is het van belang dat de Boekelermeer een functie blijft vervullen voor trekkende dieren als watersnip en slobeend. Doelstelling flora & paddenstoelen De instandhouding van de aanwezige vegetaties met extra aandacht voor soortenrijke vochtige vegetaties met orchideeën en schrale graslanden met diverse graslandpaddenstoelen. Doelstelling vissen De instandhouding van watergangen voor de aanwezige vissoorten en de verbinding met wateren in de omgeving. Doelstelling ongewervelden 22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

24

De Boekelermeer is leefgebied voor verschillende soorten van kruidenrijke graslanden (oa vlinders, bijen, sprinkhanen), bosschages (oa slakken, vlinders, strooiselfauna), moeraszomen en watergangen (oa libellen). Overige soorten Om schade aan overige soorten te voorkomen worden in het kader van de zorgplicht getroffen die ingreepafhankelijk zijn.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

25

3 Huidige stand compensatieplan

van

3.1

Maatregelen rugstreeppad

3.1.1

Aantal en ligging van de voortplantingswateren

zaken

uitwerking

In bijlage 4 is toelichting opgenomen over de verschillende kunstmatige voortplantingswateren in de Boekelermeer. In totaal zijn er eind 2022 25 poelen verdeeld over de ecozones aanwezig die bedoeld zijn als voortplantingswater voor de rugstreeppad. Daarnaast zijn er twee multifunctionele zandpoelen die niet specifiek voor rugstreeppad zijn aangelegd in de Oostelijke ecozone Heiloo en alleen in de eerste jaren na aanleg door de rugstreeppad zijn gebruikt. Twee andere multifunctionele zandpoelen liggen in het terrein van Rijkswaterstaat en bevatten doorgaans geen water. Er liggen zestien betonnen en vijf wandelende zandige poelen in het terreindeel van gemeente Alkmaar (figuur 4, 5 en tabel 3) en zes zandige in het (veel kleinere) terreindeel van Heiloo (figuur 5, tabel 4). De komende jaren komen er in het terreindeel van Heiloo nog twee zandige wandelende poelen bij en in het terreindeel van gemeente Alkmaar nog vier betonpoelen nieuwe stijl. Uiteindelijk zal zo een netwerk van 35 poelen zijn gerealiseerd. Dit aantal kan voldoende zijn voor de instandhouding van de gewenste populatieomvang (zie hoofdstuk 5) De ligging van de poelen is weergegeven in afbeeldingen 4 en 5.

Figuur 4: Ligging en nummering (zie tabel 3) van betonnen poelen in de noordelijke Boekelermeer (Alkmaarse deel: 1-10, Rijkswaterstaatdeel A&B). Bron achtergrond: open streetmap.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

26

Figuur 5: Ligging van gerealiseerde zandige poelen (witte bolletjes) en nog te realiseren poelen (blauwgestreepte bolletjes) in de zuidelijke Boekelermeer. Poelen 17-21 liggen in ecozones van gemeente Alkmaar de ‘geletterde’ poelen liggen in ecozones van gemeente Heiloo. Daarvan zijn poelen W en O ‘multifunctioneel’: niet specifiek bedoeld en minder geschikt voor de rugstreeppad. Bron achtergrond: open streetmap. Tabel 3. Type poel per ecozone en jaar van aanleg ecozones gemeente Alkmaar Ecozone

Poelen

Type

Jaar van aanleg

Meerzicht

1-3

Beton oude stijl

2002

Westelijke ecozone Alkmaar

4-6

Beton oude stijl

2004

Terrein poel 7

7

Beton oude stijl

2007

Terein poel 8/9

8,9

Beton oude stijl

2012, 2015

Terrein poel 10

10

Beton groot oude stijl

2015

11-16

Beton nieuwe stijl

2022

17-21

Wandelende zandpoel

2022

22-25

Beton nieuwe stijl

Gepland 2023/2024

Etalage Zuidwestelijke

ecozone

Alkmaar Zuidoostelijke ecozone

Tabel 4 Type poel per ecozone en jaar van aanleg ecozones gemeente Heiloo Ecozone

Poelen

Type

Jaar van aanleg

Oostelijke ecozone Heiloo

Oost,

Zandig, multifunctioneel

2005

Wandelende zandpoel

Gepland

West HN, HZ Westelijke ecozone Heiloo

NMZ

2022/20233 Wandelende

langwerpige

2015

zandpoel R

Wandelende zandpoel

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

27

Tabel 5 Type poel per ecozone en jaar van aanleg ecozones Rijkswaterstaat Ecozone

Poelen

Type

Jaar van aanleg

Strook tussen N9 en Fly-over

A-B

Zandpoelen multifunctioneel

2001

N246

3.1.2

Huidige stand van zaken landhabitat rugstreeppad Het meest optimale rugstreeppadleefgebied (bestaat uit hoog gelegen schraal zandig landhabitat met poelen (figuur 6, zie bijlage 1 voor toelichting). Dit type leefgebied is in enkele delen van ecozones aanwezig. Minder geschikt zijn hoog- en laag gelegen voedselrijke terreinen met poelen. Terreinen met hoog gelegen schraal landhabitat hebben alleen een functie als er op niet al te grote afstand poelen liggen die worden gebruikt. Hoog gelegen voedselrijk landhabitat zonder poelen en laaggelegen landhabitat zonder poelen zijn vooral van belang als migratieroute. Ecozones met poelen in hoog gelegen voedselrijk landhabitat zijn in het verleden aangelegd toen er nog onvoldoende kennis was van het belang van voedselarme grond. Uit de knelpuntenanalyse blijkt dat er waarschijnlijk te weinig ecozonedelen zijn met de combinatie droog schraal landhabitat én poelen om tot een levensvatbare populatie conform de doelstelling te komen. In hoofdstuk 5 worden aanbevelingen gedaan om dit te veranderen.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

28

Figuur 6 Beschikbaarheid en kwaliteit van rugstreeppad landhabitat en poelen per ecozone. Meest gunstig is de combinatie hoog gelegen, schraal landhabitat met poelen.

3.2

Maatregelen ransuil

3.2.1

Toelichting nest- en roestbomen en foerageergebied Ransuilen maken zelf geen nest, maar broeden in oude nesten van zwarte kraaien, houtduiven en eksters en in nestmanden. In een territorium zijn doorgaans 1 tot 3 nesten beschikbaar. Om het aanbod aan nestplaatsen te garanderen zijn nestmanden opgehangen en zijn jaarrond groene bomen bijgeplant. Ransuilen leven vooral van veldmuizen, maar vangen ook andere muizensoorten, ratten en in mindere mate kleine vogels. Het foerageergebied wordt gevormd door muizenrijke terreindelen binnen een gebied dat gemiddeld ongeveer 75-80 hectare groot is en doorgaans dus ook minder- en ongeschikte terreindelen bevat.

3.2.2

Huidige aanbod nest- en roestbomen Omdat op lange termijn het aantal Leylandiconiferen zal gaan afnemen door kap en natuurlijke veroudering zijn in 2017 op vier plaatsen Leylandiconiferen aangeplant van destijds 1.5 m hoog (figuur 7). Deze hebben tot doel op langere termijn nestplaatsen te

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

29

bieden. Omdat ze onvoldoende groeiden, zijn in het najaar van 2022 drie grotere exemplaren bijgeplant. Toen in het najaar van 2021 per ongeluk een coniferenhaag met nestmand werd gekapt, zijn ter compensatie drie groepjes grotere coniferen aangeplant en drie nestmanden bijgeplaatst, waarvan 2 in coniferen en 1 in een walnoot nabij de coniferen. Najaar 2022 zijn de afgestorven coniferen vervangen door 7-8 meter hoge Thuja plicata coniferen. Voor de langere termijn is een aantal kleinere grove dennen (variant ‘glauca’) aangeplant nabij de coniferengroepjes. Deze kunnen de rol van de coniferen op termijn overnemen. De gemeente Alkmaar heeft aanvullend loofbomen aangewezen waaruit de bestaande klimopbegroeiing niet verwijderd zal worden, zodat deze zich kan uitbreiden en geschikte rustlocaties voor ransuil ontstaan en behouden blijven.

3.2.3

Huidige staat van het foerageergebied Het belangrijkste foerageergebied bestaat uit in de Boekelermeer uit graslanden en bosranden in ecozones, daarnaast uit bermen en tijdelijk ook uit braakliggende kavels. Buiten de Boekelermeer zijn de graslanden, erven en bosranden in de Oosterzijpolder van Natuurmonumenten en in beperktere mate ook de graslanden en erven in het agrarische deel van de Boekelermeer van belang. Het beheer dat de gemeentes binnen de groene structuur en Natuurmonumenten binnen hun terreindelen is gunstig voor de muizenstand en zorgt voor voldoende foerageergebied.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

30

Figuur 7: Coniferen en bosschages met klimop in de Boekelermeer.

3.2.4

Huidig aanbod nestgelegenheid Al met al zijn er nu, eind 2022 in totaal 7 ransuilnestmanden aanwezig in de ecozones (Figuur 8, tabel 6). Daarnaast is er een wisselend aantal geschikte nesten aanwezig in jaarrond groene bomen afkomstig van houtduif, zwarte kraai en ekster.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

31

Tabel 6 Toelichting locaties met ransuilmanden. Ecozone Boerderij

de

Type boom

Omringende beplanting

Plaatsingsjaar

Aantal

Leylandiconifeer

Oude erfbeplanting

2019, vervangen

1

Stal

(oud) in

Terrein poel 10

Esdoorn

2022. met

Oude erfbeplanting

2020

1

2020

1

klimop Groene

Zwarte els met

Struweel

westverbinding

oost-

beginnende

boomvormers, aangelegd

met

noordgrens

klimop

circa 2000

Zuidwestelijke

Thujaconiferen

Oude erfbeplanting

2022.

2

ecozone

(jong, 7-8 meter)

Alkmaar

Walnoot

Oude erfbeplanting

2022

1

Oostelijke

Zwarte els

Bosplantsoen uit 2004

2019

1

ecozone Heiloo

Figuur 8: Locaties met nestmanden voor de ransuil (situatie oktober 2022). Bron achtergrond: Open streetmap.com.

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

32

3.3

Maatregelen voor gewone dwergvleermuis & kleine marterachtigen Ter compensatie van het verlies van een paarverblijfplaats van gewone dwergvleermuis zijn in 2013 op een aantal plaatsen nestkasten geplaatst (tabel 7, figuur 9 en 10). In 2016 is op boerderij de Stal en Boekelermeerweg 23 een houtbeton vleermuiskast geplaatst, ter compensatie van het verlies van 1 paarverblijfplaats van gewone dwergvleermuis. Daarnaast zijn extra verblijfplaasten gecreëerd achter mussenkasten op deze panden, door deze te monteren op een houten frame. Toen de beide boerderijen verkocht werden aan particulieren (respectievelijk 2018 en 2020) en deze de boerderijen en omliggende erven gingen verbouwen/aanpassen bestond de kans dat de kasten ongeschikt zouden raken. Ter compensatie daarvan heeft de gemeente in geschikte bomen binnen bosschages in ecozones rond boerderij de Stal drie vervangende vleermuiskasten geplaatst en twee vleermuispaalkasten in de Zuidwestelijke ecozone Alkmaar nabij Boekelermeerweg 23. De particuliere eigenaren van de boerderijen met de oorspronkelijke kasten hebben deze laten hangen, maar hebben geen verplichting meer vanuit de huidige ontheffing om ze in stand te houden. In 2023 wordt een marterverblijfplaats gecreëerd in de Zuidwestelijke ecozone Alkmaar en twee in de Zuidoostelijke ecozone Alkmaar.

De basis bestaat uit een door bakstenen en stoeptegels gecreëerde ruimte met pijpvormige ingang die wordt afgedekt met stammen en takken. De gemeentes verwerken bij snoei vrijkomend takmateriaal al jaren tot takkenrillen. Deze kunnen ook dekking bieden voor marters en andere dieren (bijvoorbeeld egels). Wezels gebruiken doorgaans het nest van de muis die ze het meest recent hebben opgegeten als verblijfplaats. De marterverblijfplaats is aanzienlijk groter en is vooral bedoeld om een kraamplek te bieden voor een wezel met jongen of als verblijfplaats voor een hermelijn en de momenteel (nog) afwezige bunzing. Tabel 7 Vleermuiskasten in de Boekelermeer Type nestkast

Nijenburgerweg 5

Bosschages

Boekelermeerweg

Zuidwestelijke

(boerderij

rondom

23

ecozone

Stal) Eigenaar Vleermuisverblijf

de

Nijenburgerweg 5

Particulier

Gemeente

2

Alkmaar Particulier

Gemeente

2

achter mussennestkast Vleermuiskast

1

3

2

Schwegler Beaumaris Vleermuispaalkast

2

Luna (fauna nature creations)

22-0046 Compensatie tussen de bedrijven door 2023-2027

33

Essentieel foerageerbiotoop voor vleermuizen en marters De ecozonestructuur biedt dankzij zijn afwisseling in lage- en droge graslanden, waterpartijen, bosschages en bomenrijen een geschikt foerageergebied voor vleermuizen en marters. Het beheer dat de gemeente voert is geschikt om het foerageergebied in stand te houden.

3.4

Maatregelen voor overige soorten

3.4.1

Afwisseling in biotopen biedt voor veel soorten leefgebied Dankzij de aanleg van waterbergingswater met ecologische oevers ontstaat een geschikt biotoop voor veel vissoorten (zoals bittervoorn en kleine modderkruiper) en voor macrofauna. Door handhaving en aanleg van enkele smalle slootjes is er ook voor soorten van klein water zoals libellen biotoop om op te groeien. De bloemrijke hooilanden zorgen voor groeiplaatsen voor veel inheemse plantensoorten die vrijwel niet voorkomen in het agrarische gebied. Deze vormen ook een geliefd biotoop voor bloembezoekers als dagvlinders, zweefvliegen, bijen en sommige keversoorten. Bosschages, rietlandjes en rietkragen bieden weer een geschikt biotoop voor een breed scala aan vogels, kleine zoogdieren en ongewervelden.

3.4.2

Kunstmatige faunaverblijfplaatsen compensatieverplichting.

die

niet

(meer)

voortkomen

uit

een

In 2016 zijn 4 houtbeton huismusnestkasten (in totaal 8 nestruimtes) geplaatst op boerderij de Stal en Boekelermeerweg 23 ter compensatie van het verlies van nestplaatsen van enkele paartjes huismus bij sloop van een erf elders. De kasten zijn tot dusverre nooit in gebruik genomen door huismussen. De particuliere eigenaren houden ze in stand. Bij de aanleg van de Westelijke ecozone Heiloo in 2014/2015 zijn drie gronddepots gemaakt voorzien van een steile oeverzwaluwwand. Jaarlijks wordt minimaal een van de wanden afgestoken. Omstreeks 2017 heeft gemeente Heiloo door Landschap Noordholland een insectenhotel laten plaatsen in de Oostelijke ecozone Heiloo. Gemeente Alkmaar heeft in 2022 in de Zuidwestelijke ecozone een kunstijsvogelwand aangelegd. De wand is ongeveer 12 meter lang en 2 meter hoog. Er zijn op drie hoogtes gaten in aangebracht. Omdat de wand groot is en ijsvogels maar 1 tot 2 gangen per jaar zullen gebruiken was het niet noodzakelijk om de maximale hoeveelheid gaten in de wand aan te brengen. Op termijn kunnen er nieuwe worden bijgemaakt indien dat nodig blijkt. Vóór de wand staan enkele zitstokken in het water. Bij aanleg van de Etalage is een paal met ooievaarsnest aangebracht door ontwikkelaar Delta vastgoed in een rotonde aan het einde van de Parelweg.