Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Heiloo

wettelijke verplichtingen; beleid en bestuurlijke wensen; veiligheid/leefbaarheid/duurzaamheid; wensen inwoners en belanghebbenden; externe invloeden.

CROW Wegbeheersystematiek In Nederland is de systematiek voor wegbeheer gestandaardiseerd door het CROW, publicatie 147. Deze systematiek is geschikt voor het plannen en begroten van het noodzakelijk constructief wegonderhoud en het vaststellen van de aanwezige kwaliteit. Met de CROW-systematiek voor wegbeheer wordt beoogd om aan de hand van de conditie van verhardingen een verantwoorde en gemotiveerde onderhoudsplanning en -begroting op te stellen. Voor het uitvoeren van het beheer en onderhoud gebruikt Heiloo de richtlijnen van de CROW-wegbeheersystematiek als uitgangspunt. Daarmee wordt een landelijk geaccepteerde en gehanteerde methodiek toegepast binnen de lokale context. In bijlage 2 staat de CROW-wegbeheersystematiek nader beschreven.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

39/60

Globale visuele weginspectie Een belangrijk onderdeel van de CROW-wegbeheersystematiek is het periodiek uitvoeren van een globale visuele weginspectie conform een vastgestelde methodiek. Daarbij worden wegverhardingen per wegvakonderdeel beoordeeld op aanwezige schade, in ernst (licht, matig, ernstig) en omvang (gering, enig, groot). Indien noodzakelijk wordt de inspectie gevolgd door een detailinspectie, een valgewichtdeflectiemeting en/of een asfaltonderzoek met boormonsters. Om een actueel overzicht te houden over de onderhoudssituatie van de wegen worden alle wegen tweejaarlijks geïnspecteerd en omgezet naar een planning. Deze inspecties vinden plaats op basis van de CROW-normen (CROW-publicatie 146a en 146b). Prioritering beheer Als het beschikbare budget voor onderhoud lager is dan het benodigde budget, dan wordt het noodzakelijk onderhoud uitgesteld. Het is dan wenselijk om prioriteiten te stellen. Het beschikbare budget wordt dan verdeeld over de wegvakonderdelen die conform het beleid prioriteit hebben. De volgende prioriteringen zijn vastgesteld voor de komende tien jaar.

Prioritering beheer • • • • •

Veiligheid en duurzaamheid gaat boven comfort en aanzien. Bij groot onderhoud hebben voet- en fietspaden een hoge prioriteit vanwege de kwetsbaarheid van de gebruikers. Op hoofdwegen heeft asfalt hogere prioriteit vanwege kans op kapitaalvernietiging bij uitgesteld onderhoud. Bij groot onderhoud hebben de extensief gebruikte wegen een lage prioriteit. Bij klein onderhoud wordt geprioriteerd naar gebruiker en naar de intensiteit van het gebruik.

Daarnaast wordt, in het kader van integraal beheer, ook gekeken naar de wensen van andere disciplines en daarbij behorende uitvoeringsplannen.

6.2 Onderhoudsstrategie Onderhoud is een belangrijk onderdeel van beheer. Onderhoud aan wegen is gericht op het zo lang mogelijk in stand houden van de verhardingen met tijdig, preventief en levensduurverlengende onderhoudsmaatregelen. Kwaliteitsniveau De kwaliteit van de openbare ruimte wordt bepaald door drie factoren: het inrichten van de openbare ruimte, het reguleren en stimuleren van het dagelijks gebruik en het kwaliteitsniveau. Met name dit laatste wordt sterk beïnvloed door beheerkeuzes. Door beheerhandelingen kan de openbare ruimte op een bepaald kwaliteitsniveau komen. Welke niveau dit is, is bepaald in dit beleidsplan. Classificatie Het niveau van onderhoud kan op verschillende manieren geclassificeerd worden. In Heiloo wordt op basis van de inspectieresultaten de kwaliteit van het verhardingsareaal bepaald. Dit wordt gedaan met de driepuntschaal van het CROW (voldoende, matig, onvoldoende). De driepuntschaal van het CROW wordt ook wel de technische kwaliteit genoemd en is specifiek voor wegbeheer.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

40/60

Naast de technische kwaliteit heeft het CROW ook een beeldkwaliteitsladder gedefinieerd. Deze bestaat uit een vijfpuntschaal (A+, A, B, C en D) conform Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte (KOR) 2023 (publicatie 735). In bijlage 3 staat een tabel met een vergelijking van de verschillende kwaliteitsniveaus. Gewenst kwaliteitsniveau Binnen dit beleidsplan wordt voorgesteld om de volgende kwaliteitsniveaus te hanteren: • • •

stationsomgeving/winkelgebieden kwaliteitsniveau A; woonwijken/woonerven kwaliteitsniveau B; buitengebieden kwaliteitsniveau C.

Het buitengebied bestaat voornamelijk uit extensief gebruikte wegen. Dit zijn wegen en paden die veelal naar een of meerdere erven lopen, die doodlopen of anderszins zeer beperkt gebruikt worden. Vanuit de risicogedachte is het aanvaardbaar om deze wegen op een lager niveau C te onderhouden gezien de gebruiksfunctie en de gebruikersintensiteit. Onderhoudstypen Na de aanleg van een weg loopt deze als gevolg van onder andere slijtage en weersinvloeden in kwaliteit terug. Om de levensduur te verlengen en de wegen veilig te houden is er onderhoud nodig. Heiloo onderscheidt de volgende onderhoudstypen voor wegen (zie kaders):

Klein onderhoud (Fixi-meldingen) Klein onderhoud is ernstige schade met geringe omvang (maximaal 1% van het wegvakonderdeel). Hieronder wordt onder andere verstaan het herstellen van plaatselijke schades zoals verzakkingen, opgroeiende wortels, gaten in het wegdek en kapot gereden trottoirs. Een ander kenmerk van klein onderhoud is dat het niet te plannen is en een incidenteel karakter heeft. Bijvoorbeeld het herstellen van plaatselijke verzakkingen. Voor herstel van deze schades heeft Heiloo een raamcontract met een aannemer. Herstel vindt afhankelijk van de ernst uiterlijk binnen twee weken plaats.

Groot onderhoud Groot onderhoud bestaat uit onderhoudsmaatregelen die een planmatig karakter hebben. Deze maatregelen dragen bij aan een structurele kwaliteitsverbetering van het wegenareaal en worden jaarlijks uitgevoerd naar aanleiding van de resultaten uit de weginspectie. Groot onderhoud omvat maatregelen met een grotere omvang, waarbij bijvoorbeeld het wegdek en zo nodig opsluitingen van de gehele weg of van een groot gedeelte van de weg worden opgeknapt. Hierbij wordt veelal het materiaal hergebruikt en verandert er niets aan de inrichting van het wegvak en de constructie van de wegfundering.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

41/60

Vervanging Vervangingen zijn grootschalige onderhoudsmaatregelen met de omvang van een gehele straat die vaak van gevel tot gevel gereconstrueerd wordt. Hierbij worden meestal nieuwe materialen gebruikt en wordt de onderliggende funderingsconstructie geoptimaliseerd. In Heiloo hebben de wegen, mede vanwege de goede ondergrond, een technische levensduur van gemiddeld vijftig jaar (gebakken materialen honderd jaar). Doordat de wegen zeer lang meegaan, komen reconstructies door beëindiging van de levensduur nauwelijks voor. De wegen in Heiloo worden meestal al voor ze het einde van de levensduur hebben bereikt om maatschappelijke of beleidsmatige redenen ingrijpend veranderd. Het initiatief voor vervanging van de gehele constructie komt dus vrijwel altijd voort uit de behoefte aan herinrichting of rioleringswerkzaamheden en niet vanuit het aflopen van de technische levensduur. Voor deze reconstructies worden separate integrale kredieten aangevraagd en de kosten komen zodoende niet ten laste van de onderhoudsbegroting.

Onderhoudsstrategie De onderhoudsstrategie van Heiloo is gebaseerd op een theoretisch kwaliteitsverloop van een weg (figuur 6.1). Tussen het moment van aanleg en de vervanging aan het einde van de technische levensduur van de weg vindt regelmatig klein en groot onderhoud plaats om ervoor te zorgen dat de weg heel en veilig blijft. Vervanging vindt plaats indien een onderhoudsmaatregel niet meer het gewenste effect oplevert en varieert per type verharding: • • • •

betonstraatstenen/-tegels na circa veertig jaar; asfalt complete opbouw met fundering na circa vijftig jaar; gebakken straatstenen na circa honderd jaar; prefab betonplaten na circa honderd jaar.

Vervanging is het begin van een nieuwe levenscyclus. Het beheer van wegverhardingen binnen Heiloo is erop gericht een weg zo lang mogelijk te behouden.

Figuur 6.1: schematische weergave van de onderhoudscyclus van wegen

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

42/60

Onderhoudsactiviteiten De beheerder in het openbaar gebied draagt verantwoording voor het in stand houden van de openbare ruimte. Dit beleidsplan vormt het sturingsdocument voor de verschillende onderhoudsactiviteiten. Op basis van dit plan kunnen vervolgens de volgende jaarlijks terugkerende activiteiten worden onderscheiden: Onderhoudsactiviteiten • inspectie; • maatregeltoets; • jaarplan (grootonderhoud); • meerjarenplan (integrale planning reconstructie).

Inspectie De CROW-wegbeheersystematiek is geïntegreerd in het wegbeheersysteem van Heiloo. De wegen worden 1x per 2,5 jaar geïnspecteerd door een extern ingehuurd bureau, dat volgens de CROW-methode Visuele Inspectie (CROWpublicatie 146a en Schadecatalogus 146b) inspecteert. Het wegbeheersysteem wordt gevuld met deze gegevens en berekent met behulp van een aantal parameters de onderhoudsmaatregelen. Maatregeltoets De uiteindelijke onderhoudsmaatregelen worden bepaald door het beleid, de situatie ter plaatse, de wensen en werkzaamheden op gebied van verkeersveiligheid, het riooluitvoeringsplan, het groenbeheerplan, de klachten van inwoners, enz. Dit te samen wordt een maatregeltoets genoemd. Jaarplan Na deze toets komen de maatregelen op de uitvoeringslijst voor onderhoudswerken van dat jaar terecht. Dit wordt een jaarplan genoemd. Indien nodig wordt een prioritering aangebracht. Meerjarenplan Vanuit de maatregeltoets komen ook groot-onderhoud-locaties naar boven die in de komende jaren in aanmerking komen voor reconstructie. Deze gegevens worden gedeeld in een integraal multidisciplinair overleg. Aan de hand van dit overleg wordt een integraal meerjarenprogramma opgesteld. Dit is een voorlopige en volatiele planning die onderhevig is aan politieke invloeden, invloeden van externe oorzaken en budgettaire keuzes.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

43/60

Wat kost het?

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

44/60

7. Wat kost het? Om goed wegbeheer te kunnen voeren is een balans nodig tussen onderhoudsbehoefte en beschikbaar budget. In dit hoofdstuk staan de beschikbare budgetten voor de periode 2025-2029 én de budgetten die nodig zijn om het noodzakelijke onderhoud uit te voeren.

7.1 Budgetten De beschikbare middelen voor wegbeheer zijn te verdelen in een categorie exploitatie en investering. De categorie exploitatie is weer onderverdeeld in de volgende posten: groot onderhoud, klein onderhoud, markeringen en overige. In onderstaande tabel staan de beschikbare budgetten voor de periode 2025-2029. Werkzaamheden

Budget (€)* 2025

2026

2027

2028

2029

Exploitatie

620.000

615.000

610.000

610.000

610.000

Groot onderhoud

485.000

475.000

475.000

470.000

470.000

Klein onderhoud

70.000

75.000

70.000

75.000

75.000

Markeringen

40.000

40.000

40.000

40.000

40.000

Overige

25.000

25.000

25.000

25.000

25.000

Investering (fietspaden)

207.000

207.000

207.000

207.000

207.000

Tabel 7.1: budgetoverzicht. *Genoemde bedragen zijn exclusief indexatie volgens CBS.

7.1.1

Groot onderhoud

Het exploitatiebudget voor groot onderhoud is opgesplitst in een budget voor asfaltonderhoud van circa € 300.000,00 en elementen onderhoud van circa € 175.000,00 per jaar. Het groot onderhoud wordt planmatig ingezet op basis van de leeftijd en de kwaliteit van de weg.

7.1.2

Klein onderhoud

Het klein onderhoud is opgesplitst in een deel voor elementen (€ 50.000,00) en asfalt (€ 25.000,00). Het klein onderhoud (veelal op basis van Fixi-meldingen) wordt niet planmatig besteed maar heeft een incidenteel karakter.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

45/60

7.1.3

Investeringen

Heiloo kent een doorlopend investeringsprogramma voor het omvormen van asfalt fietspaden naar prefabbetonplaten. Dit investeringsprogramma heeft een doorlooptijd van twaalf jaar en is gestart in 2019 en loopt door tot 2030. Jaarlijks is hiervoor een budget beschikbaar van circa € 207.000,00. In 2024 is dit bedrag hoger omdat er in 2022 en 2023 geld gereserveerd is voor een groter project in 2024/2025. In enkele gevallen dient dit investeringsbedrag ook als aanjaagbudget voor subsidiemogelijkheden voor (regionale) doorfietsroutes. Hierbij kunnen afhankelijk van locatie en uitvoering bepaalde subsidies verkregen worden. Dit betreft een specifiek budget wat niet meegeteld wordt in de budgettaire planningen van het reguliere onderhoud. Investeringen drukken niet direct op het exploitatiebudget, maar er worden wel kapitaallasten doorgerekend. Kapitaallasten Op het moment dat een investeringsproject in gebruik wordt genomen, wordt de investering geactiveerd en overgeboekt naar de materiële vaste activa. Vanaf dat moment wordt over het project afgeschreven en rente toegerekend. Deze afschrijvingskosten en rentelasten vormen samen de kapitaallasten en zijn een belangrijke vaste kostenpost binnen de begroting.

7.1.4

Markeringen

Wegmarkeringen kunnen op drie manieren uitgevoerd worden, namelijk in gekleurde verharding, wegenverf en thermoplast. Wegenverf en thermoplast zijn onderhevig aan slijtage en hebben daarom periodiek onderhoud nodig. Binnen het budget asfaltonderhoud wordt er jaarlijks circa € 40.000,00 gereserveerd voor onderhoud aan markeringen.

7.1.5

Overige

Onder overige vallen diverse kostenposten zoals het onderhoudscontract Heerenweg (fietsstraat), kosten afval- en depotonderhoud, inkoop klein straatwerk, onderhoud parkpaden, etc.

7.2 Onderhoudsplanningen De onderhoudsplanningen zijn door de wegbeheerder afgeleid uit het beheersysteem Gisib. Dit beheersysteem bevat alle areaaldata en inspectiegegevens en is door het CROW gecertificeerd voor de wegbeheersystematiek 2019 (Publicatie 147). Er wordt hierin onderscheid gemaakt in een basisplanning en budgetplanning. Het doel van een basisplanning is om te bepalen wat het achterstallig onderhoud is op dit moment en wat er aan onderhoudsbudget nodig is om het gehele areaal aan de CROW-richtlijnen te laten voldoen. De basisplanning gaat daarbij uit van een oneindig beschikbaar budget (fictief budget).

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

46/60

Een budgetplanning daarentegen houdt juist wel rekening met een bestaand budget. Het doel van de budgetplanning is om te laten zien welke maatregelen daadwerkelijk uitgevoerd kunnen worden met het huidige budget en wat de gevolgen hiervan zijn op de kwaliteitsverloop van het areaal. Onderhoudsbehoefte De onderhoudsbehoefte is het onderhoud dat nodig is om de verhardingen op kwaliteitsniveau B te brengen en te houden. De onderhoudsbehoefte wordt bepaald op basis van inspecties en onderhoudsplanningen, waarbij schades en maatregelen worden vastgesteld. De onderhoudsbehoefte wordt uitgedrukt in geld zodat de budgetten hierop aangepast kunnen worden.

Budgetten voor investeringen zijn niet meegenomen in de budgetplanning. Investeringsgelden hebben een incidenteel karakter en zijn specifiek toegewezen aan een project. Daarmee zijn ze per definitie niet mee te nemen in een financiële meerjarenplanning. De projecten waar de investeringen betrekking op hebben zijn middels fixaties in de maatregeltoets vastgelegd en zijn daardoor niet meer meegerekend in de basis- en budgetplanning.

7.2.1

Basisplanning

De resultaten van de basisplanning zijn weergegeven in tabel 7.2 hieronder. De basisplanning plant vijf jaar vooruit. Er is géén lange-termijn-planning gemaakt op basis van cyclusbedragen omdat na vijf jaar een herijking van de financiële gegevens en de basisplanning plaatsvindt (op basis van nieuw ingewonnen inspectie- en kwaliteitsgegevens). De berekening van de planning is tot stand gekomen op basis van de gedragsmodellen van de CROW-systematiek. De basisplanning laat zien dat er in 2024 achterstallig en regulier onderhoud aanwezig is ter hoogte van circa 2,4 miljoen euro. De achterstand wordt veroorzaakt doordat circa 8% van het wegenareaal een achterstallige onderhoudsstatus heeft (D). Jaar

Planning (€)

2024

€ 2.420.000

2025

€ 663.000

2026

€ 908.000

2027

€ 650.000

2028

€ 719.000

Tot.

€ 5.360.000

Tabel 7.2: basisplanning

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

47/60

7.2.2

Budgetplanning

Met de CROW-systematiek is het mogelijk om middels een budgetplanning te laten zien welk onderhoud je kan uitvoeren met het huidige beschikbare budget. De budgetplanning is uitgevoerd met zogenaamde fixaties. Dat betekent dat kosten of planjaren van bepaalde wegen zijn vastgezet. Dit zijn bijvoorbeeld wegen waarvan het planjaar en de maatregel voor uitvoering al bekend zijn. De fixaties en omvormingen komen niet ten kosten van het exploitatiebudget. Deze worden betaald vanuit (aan te vragen) investeringen. In de budgetplanning zijn deze kosten op nul gezet. Fixaties Het fixeren van maatregelen houdt in dat bepaalde onderhoudsmaatregelen worden toegewezen aan vastgestelde planjaren binnen de onderhoudsplanning. Door planjaren en maatregelen te fixeren krijgt de wegbeheerder een nauwkeuriger beeld van de onderhoudsbehoefte en de beschikbare budgetten voor de resterende wegen.

De budgetplanning geeft tevens inzicht in de omvang van het onderhoud dat niet uitgevoerd kon worden omdat het budget niet toereikend is geweest. Dit wordt doorgeschoven onderhoud genoemd en wordt zichtbaar gemaakt in het zesde planjaar (2029). Het doorgeschoven onderhoud (€ 904.000) valt lager uit dan verwacht. Dit wordt veroorzaakt door het aanmerken van onderhoud als investering (omvormen asfalt -gebakken). Wanneer dit onderhoud niet als investering wordt aangemerkt, dan zal de doorgeschoven achterstand oplopen tot circa €2.771.000.-. Jaar

Budget (€)*

Groot onderhoud (€)

2025

€ 480.000

€ 484.000

2026

€ 475.000

€ 475.000

2027

€ 470.000

€ 474.000

2028

€ 470.000

€ 469.000

2029

€ 470.000

€ 904.000

Tabel 7.3: budgetplanning en doorgeschoven onderhoud. *exclusief wegmarkeringen en overige

Tabel 7.3 laat zien dat er doorgeschoven onderhoud ontstaat bij het huidige groot-onderhoud-budget. Dit doorgeschoven onderhoud wordt grotendeels veroorzaakt door achterstallig onderhoud dat niet in het eerste jaar wordt weggewerkt en de kapitaalvernietiging die daarop volgt.

Kapitaalvernietiging Kapitaalvernietiging op asfalt treedt op bij uitstel van noodzakelijke onderhoudsmaatregelen waardoor een zwaardere, omvangrijkere en duurdere maatregel nodig is.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

48/60

7.3 Scenario’s Om de financiële koers voor de komende jaren te bepalen zijn er twee scenario’s uitgeschreven. De keuze voor een scenario bepaalt het benodigd budget. Hieronder staan de scenario’s uitgewerkt waaruit gekozen kan worden.

7.3.1

Scenario A: huidige beheerkoers doorzetten

Huidige koers aanhouden van risicogestuurd onderhoud met prioriteit op de gevoelige weggebruiker (voetgangers en fietsers). Onderhoud aan rijbanen in elementenverharding wordt zoveel mogelijk uitgesteld naar opvolgende planjaren (gevolg structurele ombuiging 2024, 10% (€ 64.000,-), Fietspaden en voetpaden hebben voorrang in onderhoud. Per toekomstig omvorming-project wordt separaat een investeringen aangevraagd. Noodzakelijk onderhoud wat niet in de komende vijf planjaren kan worden uitgevoerd wegens budgettekort, wordt doorgeschoven naar opvolgende planjaren. Te verwachten achterstand doorgeschoven onderhoud na 5 planjaar € 2.771.000.-.

7.3.2

Scenario B: scenario A + impuls duurzaamheid

Huidige koers aanhouden van risicogestuurd onderhoud met prioriteit op de gevoelige weggebruiker (voetgangers en fietsers). Onderhoud aan rijbanen in elementenverharding wordt zoveel mogelijk uitgesteld naar opvolgende planjaren. Te verwachten achterstand doorgeschoven onderhoud na 5 planjaren € 904.000,-. Investeringsprogramma Duurzaamheid/Klimaatadaptatie 2025-2034 Om duurzaamheid, klimaatadaptatie, circulaire openbare ruimte en leefbaarheid binnen het wegbeheer een impuls te geven wordt een doorlopend investeringsprogramma aangevraagd voor de komende tien jaar (2025-2034) ter hoogte van € 700.000,- p/j. 35000 m2 Asfalt erftoegangswegen (30km/u ETW) structureel omvormen naar gebakken straatstenen. •

• • •

•

Door toekennen investeringsprogramma is het mogelijk om meerjarige raamovereenkomsten op de markt te brengen t.b.v. inkoop materialen als ook het contracteren van een uitvoerende partij tegen vaste prijzen. Door toekennen investeringsprogramma wordt grote maten van efficiëntie behaald zowel in tijd (personeel) als ook financieel (vaste prijzen). Omvorming van asfalt naar gebakken materialen maakt het mogelijk om de afschrijvingstermijn investering te verlengen van 30 jaar naar 50jaar. Omvorming asfalt naar gebakken materialen geeft een cumulatieve structurele besparing in beheerkosten. De besparing in beheerkosten is structureel jaarlijks € 10.500,- na 10 jaar € 105.000,- p/j. Besparing beheerkosten kan structureel ten goede komen van de kapitaallasten doorlopend investeringsprogramma. Met andere woorden, de werkelijke kapitaallasten die ten kosten komen van de begroting zijn minimaal.

Dit investeringsprogramma valt binnen de planning regulier planmatig groot onderhoud en staat los van grootschalige reconstructieprojecten zoals Zeeweg/Stationsweg, Vennewatersweg, Zevenhuizerlaan en Westerweg, etc.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

49/60

Waar moeten we op letten?

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

50/60

8. Waar moeten we op letten? In dit hoofdstuk staan de aandachtspunten voor de komende jaren. Deze lijst is niet uitputtend, maar geeft de belangrijkste onderwerpen aan waar Heiloo de komende jaren op gaat letten.

8.1 Kwaliteit en investeringen De kwaliteit voldoet nog niet aan het landelijke gemiddelde van 9% onvoldoende. Dit wordt mede veroorzaakt door een groot aantal slechte asfaltwegen. Deze wegen zijn te verdelen in twee categorieën: • •

asfaltwegen binnen woonerven/woonstraten extensief gebruikte wegen (circa13.000 m2).

De asfaltwegen binnen woonerven/woonstraten hebben een lage prioritering in onderhoud omdat ze de komende jaren voor omvorming van asfalt naar gebakken materialen in aanmerking komen. Deze worden op basis van projectmatige investeringen uitgevoerd. De extensief gebruikte wegen hebben de afgelopen beleidsperiode een lage prioritering gehad in onderhoud. Daarmee heeft er indirect ook kapitaalvernietiging plaatsgevonden. Een aanzienlijk deel van deze extensief gebruikte wegen is van een technisch onvoldoende kwaliteit waarbij groot onderhoud niet meer afdoende is en een volledige reconstructie gewenst is. Dit moet de komende periode middels projectmatige reconstructies en investeringen hersteld worden.

8.2 Kwetsbare weggebruikers Bij groot onderhoud en klein onderhoud hebben voet- en fietspaden een hoge prioriteit vanwege de kwetsbaarheid van de gebruikers. Een losliggende stoeptegel levert immers meer valgevaar op dan een slijtende asfalttoplaag op een rijbaan.

8.3 Duurzaam wegbeheer Vanuit wegbeheer kan er een significante bijdrage geleverd worden aan de doelstellingen voor een duurzame, klimaatadaptieve en leefbare openbare ruimte. De volgende twee pijlers krijgen daarom komende jaren extra aandacht: • •

duurzaam inkoopbeleid; duurzame herinrichting.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

51/60

De ambitie is om bij reconstructies een nieuwe inrichting te ontwerpen op basis van een theoretische levensduur van minimaal vijftig jaar. Hierbij spelen de pijlers veiligheid, duurzaamheid, klimaatadaptie en leefbaarheid een grote rol. Erftoegangswegen en gebiedsontsluitingswegen wegtype 5 (30km/u) worden waar mogelijk omgevormd van asfalt naar gebakken materialen. De mate waarin we kunnen investeren in duurzame herinrichtingen is afhankelijk van het gekozen scenario en het beschikbaar komen van een investeringsprogramma. Vanuit de exploitatiebudgetten is er geen ruimte voor het doen van investeringen en daarom kan zodoende slechts beperkt worden bijgedragen aan de duurzaamheidsambities.

8.4 Financiën Momenteel bestaat er een achterstand in het regulier onderhoud. De aankomende vijf jaar staan in het teken om deze achterstand weg te werken. Veelal is het onderhoud al geprogrammeerd, maar wordt gewacht op uitvoering. Een deel van de achterstand wordt als investering opgepakt via integrale herinrichtingsprojecten. De overige achterstand wordt betaald vanuit het exploitatiebudget. Daarnaast wordt het exploitatiebudget ingezet om het regulier groot onderhoud uit te voeren. Hiermee wordt voorkomen dat nieuw achterstallig onderhoud ontstaat. Het voorkomen van achterstallig onderhoud is van belang om kapitaalvernietiging op asfalt te voorkomen. Met de huidige budgetten blijft er na vijf jaar een achterstand bestaan. Er is daarom ook vanuit de exploitatiebudgetten weinig financiële ruimte voor tegenvallers en om structureel invulling te geven aan de ambities ten aanzien van duurzaamheid en circulariteit. Aan deze ambities zal de gemeente voornamelijk invulling kunnen geven middels integrale (herinrichtings)projecten waarbij aparte investeringsbudgetten worden aangevraagd. De koers die we hierin gaan varen wordt bepaald door het gekozen scenario (A, of B). Bij scenario A wordt op dezelfde voet doorgegaan (rekening houdend met de ombuiging 10%).

Bij scenario B wordt een investeringsprogramma aangevraagd om de duurzaamheid, klimaat en circulariteit ambities te verwezenlijken.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

52/60

Bijlagen

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

53/60

Bijlage 1 Beleidskaders Relatie wegenbeleid

Collegeprogramma 2022-2026

Omgevingsvisie

Het collegeprogramma 2022-2026 heeft de titel 'Heiloo Natuurlijk!’. Het collegeprogramma is een akkoord op hoofdlijnen en zoomt in op een aantal belangrijke thema’s. Deze thema’s worden verder uitgewerkt in beleidsplannen, beheerplannen en uitvoeringsplannen. Onze gemeente is een prachtige gemeente. We kunnen in Heiloo goed wonen, recreëren en werken. We willen ervoor zorgen dat we in 2040 nog steeds die gezonde en prettige gemeente zijn. Hoe, dat bepalen we samen met onze inwoners. Dit schrijven we op in de Omgevingsvisie Heiloo 2040.De gemeenteraad stelt de omgevingsvisie begin 2023 vast. De toekomstvisie 2030: de kracht van Heiloo is gemaakt door inwoners, maatschappelijke instellingen, ondernemers en de gemeente Heiloo. Belangrijk uitgangspunt bij het maken van de visie was: de toekomst maken we samen. Op bijeenkomsten, maar ook via social media, brieven, e-mail en ansichtkaarten konden mensen uit Heiloo meedenken. De Toekomstvisie 2030 is de basis voor een structuurvisie en strategische visie. De belangrijkste waarden zijn:

Toekomstvisie Heiloo

• • •

Er is fysieke ruimte, er is ruimte voor initiatieven, er wordt ruimte gegeven aan elkaar, en er is ruimte voor wonen, werken en recreëren. Heiloo ligt niet alleen in een groene omgeving, ook bij huis is de natuur dichtbij. Mensen in Heiloo gaan in 2030 bewust om met elkaar en met hun omgeving, en zij voelen zich met elkaar verbonden

In de structuurvisie 2030: koers in beeld geeft Heiloo haar kijk op de ruimtelijke en fysieke ontwikkeling van het dorp. We letten daarbij op de gevolgen voor inrichting en gebruik van het grondgebied. Dit biedt een kader voor het nader uit te werken ruimtelijk beleid dat bijvoorbeeld wordt vastgelegd in bestemmingsplannen. De belangrijkste speerpunten uit de structuurvisie die een relatie hebben met wegbeheer zijn: Klimaatverandering Op welke wijze bij de inrichting van de openbare ruimte moet worden gereageerd op klimaatverandering, wordt nader onderzocht. Dit kàn de beleving van de openbare ruimte ten goede komen, maar dat is ook in relatie tot de kosten een punt van aandacht. Structuurvisie 2030 Waterberging en infiltratie Zowel bij stedelijke ontwikkelingen als in de bestaande situatie, vindt er een versnelde afvoer van regenwater plaats als gevolg van de verharding (daken, straten, parkeerplaatsen, etc.). Voor natte periodes is een robuust watersysteem met voldoende oppervlakte nodig. Belevingskwaliteit openbare ruimte Bij herinrichting van de openbare ruimte t.b.v. parkeren, spelen, bewegen, groen, waterberging en dergelijke zal het uitgangspunt voor het ontwerp het versterken van het dorpskarakter en (sociale) veiligheid zijn.

Beleidsplan & Uitvoeringsprogramma

Het document is getiteld “Op weg naar klimaatadaptieve en natuurinclusieve gemeente” en beschrijft hoe de gemeenten zich voorbereiden op klimaatverandering en de afname van biodiversiteit.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

54/60

2023-2026 (Buch)

Buch heeft de ambitie om in 2050 klimaatbestendig, waterrobuust en natuurinclusief te zijn. Daarnaast moet klimaatadaptatie verweven zijn in werkprocessen m.b.t de inrichting ruimte van de openbare ruimte. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties worden daarin betrokken. Het document gaat ook in op de kosten voor het uitvoeren van de activiteiten op het uitvoeringsprogramma 2023-2026. Klimaatadaptatie heeft namelijk financiële gevolgen voor de herinrichting van de openbare ruimte (rioolheffing) en nieuwbouw (meerkosten per woning 0,3-0,6%).

Ambitiedocument Klimaat 2021-2025

Regionale Energie Strategie 1.0 (RES 1.0)

Verkeersbeleid 2018-2030

Opgesteld voor de gemeenten Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo. Het programma Klimaat geeft uitvoering aan de hierin vastgestelde doelen: • Bijdragen aan de CO2-reductiedoelstellingen uit het Klimaatakkoord (49% in 2030 t.o.v. 1990). • De leefomgeving klimaatbestendig in richten zoals omschreven is in het Deltaplan • Ruimtelijke Adaptatie. • Toewerken naar een circulaire economie in 2050. In het Klimaatakkoord is aangegeven dat elke regio in Nederland (totaal 30 regio's) een Regionale Energie Strategie (RES) opstelt. Gemeente Heiloo maakt daarbij deel uit van de energieregio Noord-Holland Noord. Samen met de andere gemeenten in deze regio werken we hier aan. Het verkeersbeleid 2018-2030 staat voor een bereikbaar, verkeersveilig, leefbaar en duurzaam Heiloo. Dit verkeersbeleid houdt rekening met de ontwikkelingen zoals de groeiende mobiliteit, de nieuwe woonwijken Zuiderloo/Zandzoom, Melco en Varne Buiten en de infrastructurele werken als de spoorwegonderdoorgang en de aansluiting op de A9. Voorliggend beleid beschrijft onze visie op verkeer in 2030 en de maatregelen die nodig zijn om de visie in de praktijk te realiseren. Het verkeersbeleid bevat tevens ene uitvoeringsprogramma. De uitvoering is gekoppeld aan het wegenonderhoudsprogramma en het programma voor riolering uit oogpunt van kosten efficiëntie.

Rioleringsplan 2019-2023

De strategie voor riolering van de afgelopen planperiode wordt de komende jaren op hoofdlijnen voortgezet in het rioleringsplan 2019-2023. Heiloo streeft een integrale aanpak na, waarbij ook andere aspecten van de openbare ruimte (zoals wegen, groen, openbare verlichting en, als dat gelegen komt, de aanleg van stadsverwarming) worden meegenomen. De riolering bepaalt in hoge mate de planning van de werkzaamheden en de hoogte van de investering van het wegenonderhoud. Heiloo wil binnen het beschikbare budget zoveel mogelijk wijkgericht te werken, zodat een integrale benadering nog meer tot zijn recht komt. De BUCH stimuleert elektrisch rijden omdat markt en inwoners hierom vragen, omdat er vanuit de rijksoverheid een aanpak wordt gevraagd, en omdat dit past binnen de ambities op het gebied van klimaat en CO2 reductie. Om deze ambities tot uitvoering te brengen is een dekkend openbaar laadnetwerk een voorwaarde. Met de beleidsaanpak openbare laadinfrastructuur 2020 wil de BUCH de volgende doelen bereiken: •

Beleidsaanpak openbare laadinfrastructuur 2020

• • • •

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

We zetten ons in om de ontwikkelingen op het gebied van duurzame mobiliteit te volgen en te stimuleren; We faciliteren en stimuleren de realisatie van een dekkend openbaar laadnetwerk voor bewoners en forenzen in de BUCH. Op strategische locaties zorgen we dat er voldoende laadinfrastructuur aanwezig is om ook bezoekers van de gemeente de mogelijkheid te bieden om hun voertuig op te laden; Om de doorlooptijd van aanvraag tot realisatie te verkorten richten we een efficiënt werkproces in; Inwoners van de BUCH mogen voor de besluitvorming plaatsvindt meedenken over de locaties voor laadpalen. Dit maken we mogelijk door het inrichtingen van een online kaart met reactiemogelijkheid;

55/60

Bijlage 2 Systematieken CROW Wegbeheersystematiek In Nederland is de systematiek voor wegbeheer gestandaardiseerd door het CROW. Deze systematiek is geschikt voor het plannen en begroten van het noodzakelijk constructief wegonderhoud en het vaststellen van de aanwezige kwaliteit. Met de CROW-systematiek voor wegbeheer wordt beoogd om aan de hand van de conditie van verhardingen een verantwoorde en gemotiveerde onderhoudsplanning en begroting op te stellen. De systematiek biedt de wegbeheerder: • • • •

inzicht in de huidige en toekomstige kwaliteit van zijn verhardingen; inzicht in de meerjarenonderhoudsbehoefte op netwerkniveau; een indicatie van de projecten die op korte termijn aangepakt dienen te worden; de mogelijkheid om op gefundeerde basis prioriteiten te stellen.

Heiloo is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de verhardingen in haar gemeente. Voor het uitvoeren van het beheer en onderhoud neemt Heiloo de richtlijnen van de CROW-wegbeheersystematiek als uitgangspunt. Daarmee wordt een landelijk geaccepteerde en gehanteerde methodiek toegepast binnen de lokale context. Weginspectie De basis van de CROW-wegbeheersystematiek is het verzamelen, muteren en bijhouden van technische gegevens over de verhardingen van het beheerde wegennet. De kwaliteit van het wegennet in Heiloo is vastgesteld door het uitvoeren van globale visuele inspecties. Daarbij zijn wegverhardingen per wegvakonderdeel beoordeeld op aanwezige schade in ernst (licht, matig, ernstig) en omvang (gering, enig, groot). Onderhoudsplanningen Er wordt in de CROW-wegbeheersystematiek onderscheid gemaakt in een basisplanning en budgetplanning. Het doel van een basisplanning is het bepalen van de omvang van het achterstallig onderhoud en wat je theoretisch aan onderhoudsbudget nodig hebt om het gehele areaal aan de CROW-richtlijnen te laten voldoen. De basisplanning gaat daarbij uit van een oneindig beschikbaar budget (fictief budget). Een budgetplanning daarentegen houdt juist wel rekening met een bestaand budget.

Het doel van de budgetplanning is om te laten zien welke maatregelen daadwerkelijk uitgevoerd kunnen worden met het huidige budget en wat de gevolgen hiervan zijn op de kwaliteitsverloop van het areaal. Maatregeltoets De wegbeheersystematiek van CROW kent ook een zogenoemde maatregeltoets. De maatregeltoets heeft als doel om op projectniveau nauwkeurig de aard, omvang en locatie van de te nemen onderhoudsmaatregel vast te stellen. De maatregeltoets vormt binnen het systeem van wegbeheer de schakel tussen de resultaten van de globale inspectie en de vertaling daarvan naar het jaarlijks uitvoeringsprogramma van onderhoud. Figuur 2-1 geeft een schematisch overzicht van het beheerproces.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

56/60

Inspectie

Basis planning

Budget planning

Maatregel toets

Uitvoerings plan

CROW Beeldkwaliteitssystematiek De wegbeheersystematiek heeft een vrij technische invalshoek. Daardoor is deze systematiek minder goed bruikbaar voor de communicatie tussen bestuur en de (technische) wegbeheerder. Bovendien is de technische kwaliteit niet één op één te vergelijken met andere kwaliteitsniveaus in de openbare ruimte. Vergelijking van de kwaliteit tussen beheerdisciplines is daarom moeilijk. Het CROW heeft mede daarom in 2007 een Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte (KOR) uitgebracht (CROW-publicatie 288). In de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte wordt de onderhoudskwaliteit vastgesteld op basis van beeldkwaliteit. Met de beeldkwaliteit is elk kwaliteitsniveau nu beschreven in, voor bestuurders begrijpelijke (niet technische), bewoordingen en zijn ze geïllustreerd met foto’s. Op beleidsniveau kunnen bestuurders en beheerders hierdoor beter discussiëren over het geambieerde kwaliteitsniveau van de openbare ruimte en de bijbehorende onderhoudskosten.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

57/60

Bijlage 3 Kwaliteitsniveaus Heiloo hanteert twee systematieken om het kwaliteitsniveau te classificeren. De eerste is de technische kwaliteit van het CROW. Deze wordt vastgelegd op een driepuntschaal: • • •

voldoende; matig; onvoldoende.

In het vorige beleidsplan werd voor de technische kwaliteit een oude systematiek gebruikt. Deze werd aangeduid met R+, R en R-. De tweede systematiek die wordt gebruikt is de beeldkwaliteit van het CROW. Deze wordt aangeduid op een vijfpuntschaal: • • • • •

A+; A; B; C; D.

Hieronder in tabel… staat de relatie tussen de verschillende systematieken. Beeld kwaliteit A+

Technische kwaliteit (nieuw) -

A

Voldoende

B

Matig

C

Onvoldoende

D

(Achterstallig)

Omschrijving

Geen sprake van schade als dwarsonvlakheid, spoorvorming, scheurvorming of rafeling. De weg is als nieuw; er zijn geen zichtbare reparaties. Veilig gebruik zonder risico’s. Er is lichte schade in de vorm van dwarsonvlakheid, spoorvorming, scheurvorming of rafeling. De weg is gebruikt, maar er zijn weinig reparaties zichtbaar. Veilig gebruik zonder risico’s. Er is enige dwarsonvlakheid, spoorvorming, scheurvorming of rafeling. De waarschuwingsgrens is overschreden. Er zijn redelijk veel reparaties zichtbaar. Er is in principe nog sprake van veilig gebruik zonder risico’s. Er is aanzienlijke schade aanwezig in de vorm van dwarsonvlakheid, spoorvorming, scheurvorming of rafeling. Er zijn veel reparaties zichtbaar. De richtlijn van de CROW is overschreden. Veilig gebruik is discutabel. Enige mate van risico. Er is veel ernstige dwarsonvlakheid, spoorvorming, scheurvorming of rafeling. Er zijn zeer veel reparaties zichtbaar. Er is sprake van een onderhoud achterstand, dit leidt tot onveilig gebruik en hoge mate van risico’s.

Tabel….

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

58/60

Bijlage 4 Overige regelgevingen Wat Milieubeheer (landelijk) De Wet milieubeheer (Wm) is een kaderwet waarin de uitgangspunten van het landelijke milieubeleid staan beschreven. De Wet milieubeheer is de belangrijkste milieuwet en bepaalt welk gereedschap kan worden ingezet om het milieu te beschermen. De praktische uitwerking van de wet wordt verder uitgewerkt in zogenaamde Algemene maatregelen van Bestuur (AMvB’s) en/of een Ministeriële regeling met nadere richtlijnen. Voor de wegbeheerder zijn met name de volgende AMvB’s van belang: Besluit asbestwegen milieubeheer en Besluit bodemkwaliteit. Code Milieuverantwoord Wegbeheer (CMW) (landelijk) De rijksoverheid werkt samen met wegbeheerders en bedrijfsleven aan het verwijderen van teer uit de asfaltketen. Om deze doelstelling zichtbaar te maken is in 2008 de ‘Code Milieuverantwoord Wegbeheer’ (CMW) ingesteld. In 2014 verscheen de tweede versie van de code. Door het ondertekenen van de code committeren wegbeheerders zich aan de CROW-richtlijn 210 ‘Richtlijn omgaan met vrijgekomen asfalt – Selectief verwijderen van teervrij- en teerhoudend asfalt. Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) (regionaal) Het BVV (Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies) schrijft voor dat gemeente en provincie jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken moet opstellen.

Het BBV schrijft voor dat de paragraaf kapitaalgoederen een verplicht onderdeel is van de beleidsbegroting met uitgangspunten voor instandhouding van kapitaalgoederen. Provinciaal Verkeers- en Vervoersplan (PVVP) (regionaal) Regionaal is er sprake van een Provinciaal Verkeers- en Vervoersplan (PVVP), een beleidsdocument waarin het verkeers- en vervoersbeleid van de provincie uiteen wordt gezet. De Planwet Verkeer en Vervoer verplicht de provincies om een dergelijk plan op te stellen, in samenspraak met het rijk, de naastgelegen provincies en de gemeenten. In Noord-Holland dienen de waterschappen ook te worden betrokken in de planvorming, omdat het waterschap in die provincie tevens wegbeheerder is. Het PVVP is echter niet overkoepelend en bestrijkt uitsluitend de provinciale wegen. Voor de gemeentelijke wegen is een gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan nodig. Integraal Verkeer- en Vervoersplan (IVVP) (lokaal) Het Integraal Verkeer- en Vervoersplan is een beleidsdocument waarin het verkeers- en vervoersbeleid van de gemeente uiteen wordt gezet. Het provinciebestuur kan de gemeente volgens de kaders van de Planwet Verkeer en Vervoer verplichten een GVVP op te stellen. Heiloo heeft, evenals de andere gemeenten in de provincie Noord-Holland, echter geen planplicht maar een zorgplicht jegens de provincie.

Heiloo moet zorgdragen voor het zichtbaar voeren van een ‘samenhangend en uitvoeringsgericht verkeers- en vervoersbeleid, dat richting geeft aan de door het gemeentebestuur te nemen beslissingen inzake verkeer en vervoer’. De provincie Noord-Holland stelt daarbij eisen aan de gemeenten.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

59/60

Wegenlegger (lokaal) Op basis van de Wegenwet is elke gemeente in Nederland verplicht te beschikken over een wegenlegger. Een wegenlegger is een register waarin de openbare wegen staan beschreven die buiten de bebouwde kom zijn gesitueerd en toegangswegen naar het station. In de wegenlegger kan men inzien hoe lang de openbare wegen buiten de bebouwde kom zijn, van wat voor materiaal het wegdek is gemaakt, wie onderhoudsplichtig is en wat voor kunstwerken, zoals bruggen of viaducten, er in de weg zijn opgenomen. De wegenlegger levert de juiste informatie voor: • • • • • •

de omschrijving van de term “openbare weg” in wetten en verordeningen; het nemen van verkeers- en andere maatregelen; het inventariseren van juridische en technische gegevens van wegen; verjaring; komgrenzen van Wegenwet en Wegenverkeerswet; straatnaamgeving.

De wegenlegger is daarnaast een belangrijk document met juridische bewijskracht. Een wegenlegger levert duidelijkheid bij geschillen over openbaarheid en onderhoudsplicht, onder andere bij: • • •

uitspraken op basis van het bestuursrecht, civiel en strafrecht; te nemen besluiten ten aanzien van onttrekking, bestemming, ontheffing en vergunning; het nemen van verkeersmaatregelen en andere maatregelen.

Sweco | Beleidsplan Wegbeheer 2024-2033 Projectnummer 51008204 Datum 24-01-2024 Versie Definitief

60/60