Achterliggend document: Ambitiedocument programma Klimaat BUCH
Tekst van het document
Steeds met het doel om kennis op te bouwen in het team en tegelijkertijd kan met een extra teamlid de - vaak toch al hoge werkdruk beter verdeeld worden. Na de programmaperiode 2021-2025 verwachten we de capaciteit afgebouwd kan worden omdat klimaat dan meer onderdeel uitmaakt van het reguliere werk zoals bij de afdeling inkoop, gebouwenbeheer, de omgevingsplanologie/gebiedsontwikkeling, verkeer/vervoer en bij beheer openbare ruimte. Het uitgangspunt is het aantrekken van structurele capaciteit (vaste formatie) omdat dit ongeveer 1/3 voordeliger is dan het inhuren van tijdelijke capaciteit (inhuur). Daarnaast is het voordeel dat de kennis, die we nog vele jaren nodig hebben, binnen de organisatie blijft.
Welke capaciteit is redelijk voor de basis ambitie? Het programma klimaat heeft tot doel dat in 2025 het klimaat in het DNA zit van de hele werkorganisatie. De capaciteit wordt daarom zoveel mogelijk ingebed in bestaande teams. Hiermee wordt bedoeld dat de extra capaciteit niet in een apart ‘klimaat team’ komt maar de extra medewerkers juist naast de medewerkers komen te zitten die al jaren bepaalde taken uitvoeren. Een paar voorbeelden waar de extra capaciteit terecht komt: • bij gebouwenbeheer die gespecialiseerd in verduurzaming zodat hij/zij de kennis kan overbrengen op de andere gebouwenbeheerders. • bij in het team Verkeer & Vervoer bij BOR voor duurzame mobiliteit. • bij de afdeling inkoop voor maatschappelijk verantwoord inkopen. • bij juridische zaken om de RES te faciliteren.
54
de BUCH | Ambitiedocument | Impact en financieel
In 2021 is een toename van capaciteit nodig om de opdrachten op basis ambitieniveau uit te voeren. Momenteel is er binnen de werkorganisatie 6,4 fte aan vaste formatie voor de pijlers energietransitie, circulaire economie, klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit en duurzame bedrijfsvoering. De BUCH-gemeenten hebben een verzorgingsgebied van 102.500 inwoners (per gemeente gemiddeld 1,6 fte voor de vijf pijlers samen). Nu er drie rijksopdrachten bij de gemeenten zijn komen te liggen voor regie en uitvoering, is de huidige capaciteit niet meer toereikend. De rijksopdrachten impliceren een versnelling en een duidelijke trendbreuk met het tempo uit het verleden. De werkorganisatie kan dit tempo met de huidige capaciteit niet halen. Een eigen benchmark bij omliggend gemeenten heeft het beeld gegeven dat de BUCH-werkorganisatie relatief weinig capaciteit beschikbaar hebben op dit onderwerp. Gemiddeld hebben omliggende gemeenten in het jaar 2020 1,2 fte structurele capaciteit per 10.000 inwoners. Zij hebben al wel aangegeven dat ook bij hen de capaciteit de komende jaren omhoog moet.
Toename Capaciteit basis ambitie 2021-2029 Toename Capaciteit in FTE
20
15
In onderstaande tekst gaan we in op de investeringen die nodig zijn voor het basisambitieniveau.
10
5
0
Onderstaande tabel van de capaciteitsuitbreiding geeft een overzicht van waar de structurele uitbreiding van capaciteit voor ingezet wordt (eerder inhoudelijk toegelicht in hst. 6). Het gaat voornamelijk om schaal 10 functies:
2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030
Uitgangspunten visie basis Klimaatadaptie basis
Programma breed basis Energietransitie basis
BUCH 102.000 inwoners Toename structureel 2021 e.v.
Energie transitie
Circulaire economie
Klimaat adaptatie
DZM mobiliteit
0,8
0,7
0,8
0,7
DZM bedrijfs voering 0,8
Program ma Klimaat 1,8
Totaal
5,6
Duurzame mobiliteit basis Circulaire econimie basis
We onderscheiden twee soorten investeringen: Daarnaast heeft de VNG een uitgebreid onderzoek naar de toegenomen uitvoeringslasten voor gemeenten naar aanleiding van het Klimaatakkoord afgerond. Hieruit is geconcludeerd dat er voor een middelgrote gemeente (30.000 tot 80.000 inwoners) een capaciteit van 16 tot 22 fte beschikbaar moet zijn om het Klimaatakkoord uit te voeren. De circulaire economie en klimaatadaptatie vallen buiten dit onderzoek. De onderzoeksresultaten van de VNG bevestigen het beeld wat uit de impactanalyse Klimaat van de BUCH is gekomen en laat zien dat dat er in 2025 naar verwachting 11,4 fte aanvullende capaciteit nodig is om invulling te geven aan het basisambitieniveau van het programma klimaat. Bovenop de 6,4 fte bestaande capaciteit zou de capaciteit bij de werkorganisatie dan op bijna 18fte uitkomen. Dit is dus een conservatieve inschatting in vergelijking met de inschatting van de VNG, zeker omdat de VNG klimaatadaptatie en circulaire economie buiten beschouwing heeft gelaten.
1. Structurele budgetten vanaf 2021 Structurele budgetten zijn nodig ter uitbreiding van de vaste formatie. Dit is bedoeld voor het versnellen van het thema klimaat in lijn met de visie: door integraal werken en inbedding van klimaat in de omgevingsplanologie. Daarnaast wordt dit geïnvesteerd in het verduurzamen van de gemeentelijke inkoopen aanbesteding, de langdurige projecten in de pijlers en de communicatie/participatie, De impactanalyse heeft uitgewezen dat de huidige capaciteit binnen de BUCH-werkorganisatie onvoldoende is om invulling te kunnen geven aan de Rijksopdrachten. Er is structureel aanvullend budget nodig ter hoogte van €588.000,-27 voor vaste formatie (volgens verdeelsleutel BUCH). In de tabellen op de volgende pagina’s staan de specifieke budgetten per gemeente.
27
D it bedrag is exclusief inflatiecorrectie voor 2022 e.v.
de BUCH | Ambitiedocument | Impact en financieel
55
2. Incidentele investeringen vanaf 2022 Er zijn incidentele budgetten nodig voor het opzetten/uitvoeren van nieuwe projecten. Deze budgetten zijn gemeente specifiek en worden dus niet toegekend aan de werkorganisatie. Hierin zal ook een bepaalde fasering in de tijd van toepassing zijn omdat niet alle gelden direct nodig zijn.
het Rijk met een compensatie gaat komen, maar dat deze niet afdoende is om alle kosten te dekken. Gemeenten zullen zelf ook moeten gaan investeren in klimaat en willen dit ook zo is te lezen in de gemeentelijke politieke programma’s.
Waar gaat het concreet om voor de BUCH gemeenten? Opdracht: De Rijksoverheid geeft de gemeenten drie opdrachten: Klimaatakkoord, Deltaplan Ruimtelijke adaptatie en Nederland Circulair 2050. Impact: De impactanalyse heeft uitgewezen dat de huidige capaciteit onvoldoende is om invulling te kunnen geven aan deze Rijksopdrachten. Er is structureel aanvullend budget nodig ter hoogte van €588.000 voor vaste formatie en er zijn incidentele kosten voor de uitvoering van gemeente specifieke projecten nodig. Dekking: De dekking voor de structurele budgetten zal gevonden moeten worden in de algemene middelen van de gemeente.
De uitvoeringsbudgetten op elk terrein zijn bepalend voor het slagen van deze missie. Deze budgetten zijn nog moeilijk met zekerheid te begroten, omdat er nog geen beleid is vastgesteld. De uitvoeringskosten zijn afhankelijk van de ambities en de doelen die gesteld worden in het gemeentelijke en regionale beleid. Het gaat dan bijvoorbeeld over de RES, de Wijk Uitvoeringsplannen Aardgasvrij, het Regionaal Mobiliteitsprogramma en het Deltaplan Klimaatadaptatie. In 2021 wordt een nadere specificatie aan u voorgelegd ter besluitvorming. Op dat moment is ook het besluit van het kabinet bekend over de compensatie die gemeenten krijgen voor het uitvoeren van het Klimaatakkoord. De colleges en raden hebben in 2021 een nauwkeurig beeld van wat de uitvoering gaat kosten en in hoeverre het rijk gemeenten tegemoetkomt. De verwachting van de VNG is dat
56
de BUCH | Ambitiedocument | Impact en financieel
Resultaat: Ondanks de huidige crisis zullen de Rijksdoelstellingen onverminderd van kracht blijven. Door later te starten moeten we straks hetzelfde doen in minder tijd en missen we op dit moment koppelkansen in de omgevingsplanologie. Dit leidt tot onnodige extra kosten voor de gemeente. Bij de samenleving kan dit leiden tot verlies aan vertrouwen in de lokale overheid en draagvlak voor de onvermijdelijke klimaattransities. Daarnaast is de verachting dat vanaf 2022 alle gemeenten fors extra capaciteit voor klimaatdoeleinden gaan aantrekken omdat er dan naar verwachting Rijks financiering vrij komt. Door in 2021 al te starten met het programma klimaat hebben de BUCH gemeenten een voorsprong in de werving van gekwalificeerde medewerkers.
Besluitvorming in 2021 over budgetten vanaf 2022:
Structurele budgetten programma Klimaat basisambitieniveau vanaf 2021: Structurele kosten vanaf 2021 Totaal Bergen Uitgeest Castricum Heiloo
Verdeelsleutel
2022
2023
2024
2025
€ 633.000
Bergen - Indicatie incidentele kosten vanaf 2022 Capaciteit - tijdelijke inhuur en advies Materiële kosten
€ 169.988 € 98.000
€ 222.292 € 97.000
€ 277.865 € 46.000
€ 326.900 € 48.000
€ 207.000
Totaal
€ 277.795
€ 276.795
€ 225.795
€ 227.795 2025
2021
2022
2023
2024
100,00%
€ 588.000
€ 603.000
€ 618.000
32,69%
€ 192.000
€ 197.000
€ 202.000
11,65% 34,40% 21,26%
€ 69.000 € 202.000 € 125.000
€ 70.000 € 207.000 € 128.000
€ 72.000 € 213.000 € 131.000
€ 74.000 € 218.000 € 135.000
Indicatie van de uitvoeringsbudgetten programma Klimaat basisambitieniveau. De incidentele budgetten zijn opgebouwd uit twee type kosten. 1) De personele capaciteit zoals berekend in de impactanalyse (zie bijlage I). Dit zijn de aanvullende personele kosten om tijdelijke projecten uit te voeren of te adviseren op specialistische dossiers. Deze budgetten komen uit de gemeente begrotingen en zijn gekoppeld aan lokale uitvoering. Er is geen toekenning aan de BUCH werkorganisatie nodig. 2) De materiële kosten. Materiële kosten zijn niet-personele uitvoeringskosten. Denk bijvoorbeeld aan communicatiemateriaal, specifieke ICT-systemen of technisch onderzoek. Een specificatie hiervan staat in bijlage III.
Uitgeest - Indicatie incidentele kosten vanaf 2022 Capaciteit - tijdelijke inhuur en advies Materiële kosten
2022
2023
2024
€ 60.580 € 65.000
€ 79.220 € 94.000
€ 99.025 € 44.000
€ 116.500 € 44.000
Totaal
€ 125.580
€ 173.220
€ 143.025
€160.500
Castricum - Indicatie incidentele kosten vanaf 2022 Capaciteit - tijdelijke inhuur en advies Materiële kosten
2022
2023
2024
2025
€ 179.000 € 98.000
€ 234.000 € 97.000
€ 292.000 € 46.750
€ 344.000 € 48.000
Totaal
€ 277.000
€ 331.000
€ 338.750
€ 392.000
Heiloo - Indicatie incidentele kosten vanaf 2022 Capaciteit - tijdelijke inhuur en advies Materiële kosten
2022
2023
2024
2025
€ 110.552 € 65.000
€ 144.568 € 65.000
€ 180.710 € 44.000
€ 212.600 € 44.000
Totaal
€ 175.552
€ 209.568
€ 224.710
€ 256.600
Het plus ambitieniveau Het pluspakket is naar wens samen te stellen. Enkele projecten kiezen behoort ook tot mogelijkheden. In dit hoofdstuk wordt een indicatie gegeven van de kosten voor de plusprojecten. Op verzoek worden de plusprojecten nader uitgewerkt en voorgelegd aan uw college en raad. In bijlage II staat een overzicht van de projecten en een indicatie van de kosten.
de BUCH | Ambitiedocument | Impact en financieel
57
11. Monitoring Wat wordt er gemeten om de mate van succes te bepalen? Hoe ziet de verantwoordingscyclus er uit?
Waaraan kunnen we zien of we de doelstellingen bereiken? Ambitie Als eerste kiest de gemeente een ambitieniveau. Het ambitieniveau gaat over de snelheid en intensiteit waarmee de gemeente verwacht te gaan werken aan de organisatieverandering en implementatie van projecten. Hieraan worden prestatie-indicatoren en verwachte resultaten gekoppeld. Deze prestatie indicatoren vormen de basis voor de jaarlijkse monitoringscyclus van het Programma Klimaat. We werken volgens de cyclus Plan-DoCheck-Act.
Herhaling 1
Herhaling 2 t/m …
Opgelost
Wendbaar De snelheid van veranderingen op het gebied van klimaat is op dit moment groot, en dus ook de behoefte aan sturing en flexibiliteit. Het is van belang om de Raad van de juiste informatie te voorzien zodat zij op goede gronden tot opinievorming kunnen komen. Klimaat is voor veel Raadsleden een nieuw thema. Daarom betrekken we de Raad vroegtijdig bij beleidsontwikkeling en de sturing. Dit doen wij in overleg met de griffie middels een Raadswerkgroep Klimaat, raadsinformatieavonden, werkbezoeken en een duidelijke monitoringscyclus. De programmaorganisatie is erop gericht om gedurende de programmaperiode tot 2025 twee keer per jaar te rapporteren aan College en Raad en daarbij aanbevelingen te doen voor bijsturing waar nodig. Dit loopt gelijk met de planning van de eerste en tweede beleidsrapportage van de BUCH-gemeenten en met de 2-jaarlijkse voortgangsrapportage Klimaatbeleid in de Tweede Kamer.
Monitoring Goede meetsystematiek is van belang, hierbij sluiten we zoveel mogelijk aan bij de provinciale en landelijke ontwikkeling zoals de Klimaatmonitor.nl. In de beleidsrapportages monitoren we de voortgang op twee manieren: • Kwantitatief: Het energieverbruik van de gebouwde omgeving, het aantal laadpalen, aantal inkoopacties, het aantal nieuwbouwplannen die klimaatadaptief zijn ingericht, etc. • Kwalitatief: Welke projecten zijn de afgelopen periode afgerond. Lukt het om de projectdoelen te bereiken en hebben we inzicht in de financiële stand van zaken. Op basis hiervan kan een betrouwbaar inzicht gegeven worden in de mate waarin de klimaatdoelen gehaald worden. De data lopen echter twee jaar achter doordat de internationale bepaling van de stroometiquette veel tijd vraagt. Iedere monitoringscyclus sluit - indien nodig - af met een aantal afspraken die met elkaar worden gemaakt om de voortgang verder te bewaken en het programma bij te sturen.
We verwachten dat de periode vanaf 2025 vooral sprake zal zijn van een realisatieperiode waarin projecten worden uitgevoerd. Dat zal een minder frequente sturingsvraag opleveren. We verwachten dan te kunnen volstaan met een jaarlijkse evaluatie en bijsturingscyclus.
de BUCH | Ambitiedocument | Monitoring
59
Bijlagen Bijlage I
Impactanalyse
Bijlage II
Overzicht van de opdrachten
Bijlage III Indicatie extra uitvoerings kosten basisambitie Bijlage IV Indicatie kosten plusambitie gemeenten o.b.v. één gemeente Bijlage V Vragenformulier ambitiedocument
60
de BUCH | Ambitiedocument |
Bijlage I
Impactanalyse
Doel van de impactanalyse Om de doelen uit het Programma Klimaat te realiseren zijn extra inspanningen nodig vanuit de BUCH-werkorganisatie, de stakeholders, ondernemers en inwoners in de vier gemeenten. Dit hoofdstuk toont aan wat de impact is van de landelijke, regionale en gemeentelijke klimaatdoelstellingen op de BUCH-werkorganisatie. Welke capaciteit en middelen zijn benodigd om tot uitvoering te komen? De impactanalyse gaat in op twee niveaus: het basisniveau waarbij de vier verschillende gemeenten de basis (verplichte) doelstellingen realiseren en het plusniveau waarbij de gemeenten voor verschillende inhoudelijk pijlers extra ambitieuze doelen realiseren zoals bijvoorbeeld het realiseren van “circulair centrum” in de pijler circulaire economie.
Wat levert het op? Met de hierna getoonde capaciteit en middelen is het mogelijk om als BUCH gemeenten een duidelijke stap te zetten in onze klimaatambities én daarnaast te voldoen aan onze wettelijke verplichtingen. Daarmee leveren we een bijdrage aan het realiseren van een klimaatbestendige en duurzame leefomgeving voor onze inwoners en ondernemers. We geven hiermee ook ruimte voor ontplooiing van nieuwe initiatieven en projecten. Samen komen we verder!
In de vervolgstap is op basis van de ambitieniveaus een keuze gemaakt qua uitvoering van projecten én is een inschatting gemaakt van benodigde FTE om tot realisatie hiervan te komen. Hierbij zijn alle gemeentelijke disciplines nagelopen: beleid, juridisch, communicatie etc. De inzichten zijn intern besproken en we hebben deze gespiegeld met vergelijkbare gemeenten om onze inschatting te verifiëren.
Groei en slimme inzet van capaciteit Per pijler is bepaald welke projecten leiden tot het bereiken van de visie en de doelstellingen, passend bij de BUCH gemeente. Om de doelstellingen van het basis ambitieniveau te behalen is een toename van capaciteit echt noodzakelijk. Deze toename willen we opbouwen over de jaren van de begrotingsperiode 2021-2025. De start van de projecten is zoveel mogelijk gefaseerd zodat er in de begrotingen rekening gehouden kan worden met toenemende kosten voor klimaat. Na 2025 verwachten we dat de capaciteit langzaam afgebouwd kan worden omdat klimaat dan meer ingebed is in de staande organisatie.
Proces Om de impact van de boogde projecten inzichtelijk te maken is een grondig proces doorlopen. In de nulmeting (situatie anno 2020) is in kaart gebracht hoeveel FTE en middelen er nu beschikbaar zijn voor de verschillende pijlers.
de BUCH | Ambitiedocument | Bijlage 1
61
4
2
0 In onderstaande figuur zien we de toename formatie voor het 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 basis ambitieniveau voor de periode 2021-2030. In 2021 is een toename van 7,1 FTE nodig om de opdrachten uit te voeren. De benodigde capaciteit loopt geleidelijk op richting 2025 tot 15 FTE voor vier gemeenten samen.
Toename Capaciteit basis ambitie 20212029 Toename Capaciteit in FTE
20
15
10
5
0
2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030
Uitgangspunten visie basis Klimaatadaptie basis
62
de BUCH | Ambitiedocument | Bijlage 1
Programma breed basis Energietransitie basis
Duurzame mobiliteit basis Circulaire econimie basis
Het plus ambitieniveau is interessant voor gemeenten met meer ambitie. Het pluspakket is naar eigen inzicht van de gemeente vast te stellen. Enkele projecten kiezen behoort ook tot mogelijkheden. In bijlage IV wordt een indicatie van de kosten gegeven voor het pluspakket.
Bijlage II
Overzicht van de opdrachten
Overzicht van de opdrachten Energietransitie Rijksoverheid
Energie-opwekking Regionale Energiestrategie (RES)
Aardgasvrije wijken Visie aardgasvrije wijken (Transitievisie Warmte)
Energie-besparing Energieloket, energiebesparing bestaande bouw Voor het primair en voortgezet voor onderwijs een meerjarig Integraal Huisvestingsplan (IHP) opstellen met een concrete doorkijk voor de komende 16 jaar en waar mogelijk een globale doorkijk naar 2050 Handhaven bij utiliteitsbouw
Provincie
Focusagenda Regio Alkmaar: Energie-innovatie
Focusagenda Regio Alkmaar: Energie-innovatie
Stimuleren zonnepanelen op bedrijfsdaken
Subsidie Warmtetransitie gebouwde omgeving op wijkniveau Noord-Holland.
Proefprojecten zon op boerenschuren Bergen
Uitgeest
Stimuleren zonnepanelen op maatschappelijk vastgoed en bedrijfsdaken Zonneweides langs Bergerweg (Bergen Energie), en diverse locaties langs het Noord-Hollandsch kanaal voor wind en zon Stimuleren zonnepanelen op maatschappelijk vastgoed en bedrijfsdaken
Heiloo
Energiepositieve Bedrijventerrein, Smart Grids Stimuleren zonnepanelen op maatschappelijk vastgoed en bedrijfsdaken Wind op bedrijventerrein De Boekel langs het Noord-Hollandsch Kanaal Stimuleren zonnepanelen op maatschappelijk vastgoed en bedrijfsdaken Vijfde windmolen op bedrijventerrein Boekelermeer in lijnopstelling.
Subsidie ontwikkeling toekomstgerichte werk locaties (OTW)
Campagne aardgasvrij wonen Haalbaarheidsonderzoek, opstellen Wijkuitvoerings- Stimuleren isolatie en subsidie voor energiescans plan (WUP) en pilotproject nieuwe energie voor voor bestaande koopwoningen. startwijk Communicatie, publiciteit en educatie voor meer draagvlak voor duurzaamheid Haalbaarheidsonderzoek , opstellen Wijkuitvoeringsplan (WUP) en pilotproject nieuwe energie via aquathermie voor De Koog en/ of Oude Dorp
GreenDeal Bedrijventerreinen energie positief
Castricum
Regeling Reductie Energiebesparing (RRE) Regionaal energiebesparingsprogramma (REP) woningen Noord-Holland.
Stimuleren verduurzamen woningen, zorgt voor breed gedragen aanpak voor energietransitie Samen met DUEC mogelijkheden van verduur zaming uitwerken
Haalbaarheidsonderzoek collectieve warmte, opstellen Wijkuitvoeringsplan (WUP) en pilotproject nieuwe energie voor startwijk
Stimuleren verduurzamen woningen, zorgt voor breed gedragen aanpak voor energietransitie
Samen met CALorie mogelijkheden van verduur zaming uitwerken Haalbaarheidsonderzoek, opstellen Wijkuitvoerings- Stimuleren verduurzamen woningen, zorgt voor plan (WUP) en pilotproject nieuwe energie voor breed gedragen aanpak voor energietransitie startwijk Samen met Heiloo Energie mogelijkheden van verduurzaming uitwerken
de BUCH | Ambitiedocument | Bijlage 2
63
Overzicht van opdrachten Duurzame mobiliteit Rijksoverheid
Provincie Bergen Uitgeest Castricum Heiloo
Laadinfrastructuur Nationale Agenda Laadinfrastructuur implemen teren en borgen in de RES, de omgevingsvisie en het omgevingsplan
Verbetering en uitbreiding fietsnetwerk MIRT-Nowa doorfietsroute Ruime fietsparkeernormen bij bedrijven en woningen toepassen binnen Omgevingsvisies
Beleidsplan openbare laadinfrastructuur BUCH Beleidsplan openbare laadinfrastructuur BUCH Beleidsplan openbare laadinfrastructuur BUCH Beleidsplan openbare laadinfrastructuur BUCH
Fietsbeleidsplan: Perspectief Fiets! Fietsbeleidsplan Fietsbeleidsplan Fietsbeleidsplan Fietsbeleidsplan
Overzicht van opdrachten Circulaire Economie Rijksoverheid
Provincie Bergen
Uitgeest
Castricum
Heiloo
64
Grondstoffen 100% circulair in 2050 50% circulair in 2030 50% minder gebruik primaire grondstoffen in 2030: mineralen, fossiel, metalen
Consumptie goederen In 2022 is de hoeveelheid restafval van bedrijven, organisaties en overheden dat vergelijkbaar is met huishoudelijk restafval gehalveerd (tov cijfers 2012).
Grondstoffenplan: ambitie voor 30 kg restafval per inwoner in 2025 geaccordeerd. Inkoopbeleid Gebouwde omgeving Grondstoffenplan: ambitie voor 30 kg restafval per inwoner in 2025 geaccordeerd. Inkoopbeleid Gebouwde omgeving Grondstoffenplan: ambitie voor 30 kg restafval per inwoner in 2025 geaccordeerd. Inkoopbeleid Gebouwde omgeving Grondstoffenplan: ambitie voor 30 kg restafval per inwoner in 2025 geaccordeerd. Inkoopbeleid Gebouwde omgeving
Roadmap consumptiegoederen Circulair centrum opzetten
de BUCH | Ambitiedocument | Bijlage 2
Roadmap consumptiegoederen
Roadmap consumptiegoederen
Roadmap consumptiegoederen Circulair centrum opzetten
Visie op mobiliteit Regionaal Mobiliteits Programma (RMP): Stimuleren Elektrisch vervoer, Doelgoepenvervoer, eigen wagenpark, parkeerbeleid, deelauto's, regeling klimaateffecten werkgerelateerd verkeer etc.
Overzicht van de opdrachten Klimaatadaptatie Strategie en Uitvoeringsprogramma
Inbedding Klimaatadaptatie in omgevings planologie Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA)
Rijksoverheid
Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA)
Provincie
1% meer bomen per jaar, bos in Omgevingsvisies 1% meer bomen per jaar, bos in Omgevingsvisies Klimaatadaptatie Noord Holland - bouwstenen voor Klimaatadaptatie Noord Holland - bouwstenen voor de provinciale aanpak de provinciale aanpak
Bergen
Uitgeest
Castricum Heiloo
Voorlichting en bewustwording
“Intensieve gerichte informatievoorziening rondom klimaatadaptatie en de gevolgen van bestrating van de tuin.” "“Uitgeest klimaatadaptief: - Stresstest klimaatadaptatie gemeente Uitgeest. - Opstellen beleid/uitgangspunten voor klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting openbare ruimte en voorlichting/stimulering inwoners en bedrijven.” " “We vervullen een innovatieve en vooruitstrevende rol in de regio op het gebied van klimaatadaptatie.” “Door het veranderende klimaat is het noodzakelijk om meer ruimte te maken voor waterberging en zetten we ons actief in om verstening van tuinen tegen te gaan.”
“We vervullen een innovatieve en vooruitstrevende rol in de regio op het gebied van klimaatadaptatie.” “Door het veranderende klimaat is het noodzakelijk om meer ruimte te maken voor waterberging en zetten we ons actief in om verstening van tuinen tegen te gaan.”
Overzicht van de opdrachten Duurzame Bedrijfsvoering CO2-reductie
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI)
Energy Efficiency Directive1 Energy Performance of Buildings2 Directive: milieuwetgeving maatschap pelijke gebouwen Verantwoordelijkheid voor verduurzamen eigen en maatschappelijk vastgoed
Manifest MVI3
Provincie Bergen Uitgeest
CO2 prestatieladder, Wagenpark CO2 prestatieladder, Wagenpark
Castricum Heiloo
CO2 prestatieladder, Wagenpark CO2 prestatieladder, Wagenpark
Manifest MVI - Manifest MVI - Intentieverklaring circulair inkopen MRA Manifest MVI Manifest MVI
Rijksoverheid
Duurzaamheidsbewustwording Opstellen van routekaarten voor het CO2 arm maken van het gemeentelijk vastgoed. Coalitie Anders Reizen.
Communicatie-aanpak en uitvoering Communicatie-aanpak en uitvoering Communicatie-aanpak en uitvoering Communicatie-aanpak en uitvoering
https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/energie-besparen/europese-energie-efficiency-richtlijn-eed/energie-audit-eed https://www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/gebouwen/wetten-en-regels/nieuwbouw/epbd-iii 3 https://www.pianoo.nl/nl/themas/maatschappelijk-verantwoord-inkopen-duurzaam-inkopen/ontwikkelingen/manifest-maatschappelijk 1 2
de BUCH | Ambitiedocument | Bijlage 2
65
Algemene opdrachten uit het Klimaatakkoord voor gemeenten: • Meekoppelen klimaatmaatregelen met andere ontwikkelingen • Zorg dragen voor ruimtelijke inpassing en planologische inbedding voor ruime tijd • Participatietrajecten vormgeven • Monitoren volgens de richtlijnen en herijken • Nadere afweging van ruimteclaims (van landbouw, natuur en bebouwing) en indeling van de ruimte zal plaatsvinden in regionale en lokale gebiedsprocessen, waaronder de RES’en.
• Stalbeoordeling op gestelde normen met oog voor innovatie en voortvarende afhandeling van vergunningaanvragen vanuit de zuivelsector voor klimaatmaatregelen • Verkennen in 2019 de mogelijkheden voor het versterking van landschaps structuren (bijvoorbeeld houtwallen) en voor de vastlegging van CO2 en de vergroting van landschapskwaliteit. • Programma’s veenweidegebied in omgevingsvisies • Koolstofvastlegging meenemen in ruimtebeheer рпп ڿ
( )/ )# )1 '1 -. #$'' ) / & )Ѷ( / ) ( $) " *02 *(" 1$)" & )" (
)/ )
рѵр
рѵс
1 -&* + ' )
*)$/*- ) )# -$%& )
-"* ) +' ). #
*02 *(" 1$)"
+./ '' ) 2$%&0$/1* -$)".+' )
*02 *(" 1$)"
-5*-" )./ . - *((0)$ /$ җ ) -"$ '*& /Ҙ
* $'$/ $/
) -5* & ) ) -"$ #* !/ ' $)!- тѵх
тѵц
тѵч
тѵш
тѵрп
* $'$/ $/
3/- )+ .. )./ '$%& $)!- ./-0 /00-
/$(0' - ) ' *) +/ )
- 00-5 ( ) $" ) (* $'$/ $/
'$( /) 0/- '$)&*+ ) -*) Ҋ "Ҋ / -2 -& )
) # 1 )сҊ)*-( (* $'$/ $/
) 0./-$
) # 1 )с Ҋ .+ -$)".+'$ #/ фѵр
фѵс
фѵт
фѵу
) *02
).'0$/ ) $%(*)$/*- ) +-*"-ѵ1 )2 $ " $ ҡҡ
) -./ 0) ) * - ) -$%1 )
-"-*/ ) - ') /00-җ**& *+ $" )"-*) Ҙ
)+ && ) 1* . '1 -.+$''$)"
хѵр
хѵс
' &/-$ $/ $/
/$(0' - ) 5*)) + -& )
/$(0' - ) 2$) /0- $) .
сѵр
сѵс
$/1* - )2$%&0$/1* -$)".Ҋ +' )Ѷ " ' $ ) 2*) -.
сѵх
тѵр
сѵц
- 00-5 ( ) $" )1 ./"* тѵс
).'0$/ ) $%- "$*) ' ) ./ $)"' $)!-
сѵт
( )2 -& )( / *-+*- /$ . )VVE’s
сѵу
-"0))$)"1 -' ) )Ѷ # ) # 1 )Ѷ/* 5$ #/
сѵч
сѵш
сѵрп
- 00-5 ( ) ( /. # ++ '$%&1 ./"*
- 00-5 ( )*1 -$" 0/$'$/ $/. *02
*)$/*- ) )# -$%& ) /- ).$/$ 1$.$ 2 -(/
тѵт
+./ '' )- "$*) ' +-*"- (( ($..$ '**.
тѵу
*-(" 1 )5 -*Ҋ ($..$ 5*) .ҡ
тѵф
) # 1 )5 -*Ҋ ($..$ 5*) .ҡ
уѵр
) -./ 0) ) +-* .. )
рп
66
цѵр
цѵс
цѵт
цѵу
цѵф
$'$/ $- )
0-$ $. # 5 & )
$) ) $Ġ) ) *)/-*'
)-$ #/$)" )$(+' ( )/ /$
ҡ '' )тпҊуп"-**/./ " ( )/ ) ҡҡ '' )$)" ( )/ )( /1 )2 $
de BUCH | Ambitiedocument | Bijlage 2
Bijlage III Indicatie extra uitvoeringskosten basisambitie programma klimaat Toelichting: Het gaat om een grove inschatting van de materiele uitvoeringskosten op basis van de kennis en het beleid wat er nu is. Materiele kosten zijn niet-personele uitvoeringskosten. Denk bijvoorbeeld aan communicatiemateriaal of aanpassingen in de openbare ruimte. Als de inschatting te onzeker is hebben we een PM post toegevoegd. Indien een cel leeg is betekent dit dat we Pijler
geen extra uitvoeringskosten verwachten t.o.v. het uitvoeringsbudget wat al beschikbaar is in de begroting. De inschatting voor de tijdelijke capaciteit die extra nodig is is ongewijzigd gebleven t.o.v. het concept document. Dit is de capaciteit die ingezet moet worden om projecten uit te voeren. Gedacht kan worden aan een werkvoorbereider, projectleider, uitvoerder.
Project
2021
2022
2023
2024
.10.000
.10.000
2025
Energietransitie Energieopwek
Regionale Energiestrategie - themaplan omgevingsvisie RES en participatie Zon op (grote- en boeren) daken - extern advies Aandeelhouderschap in zon en wind door inwoners: advies, publiciteit en organisatie
Aardgasvrije wijken
Visie aardgasvrije wijken Wijkuitvoeringsplan: een per jaar. Kosten verduurzamen gemeentelijk vastgoed.
Energiebesparing
Hangt sterk van de wijk af. Geschatte investering tussen de 20.000 en 50.000 per jaar per wijk.
Wijkaanpakken drie per jaar Inkoopacties twee per jaar Subsidieregeling van gemeente
Duurzame mobiliteit Laadinfrastructuur
Implementeren agenda laadinfrastructuur voor CO2-besparing
Fietsnetwerk
Realisatie doorfietsroute Amsterdam/Velsen. Subsidie aanwezig.
Visie
.10.000
.10.000
.10.000
PM
PM
PM
.10.000
Integraal duurzaam mobiliteitsplan - in aansluiting op het RMP: advies, participate, communicatie
.11.000
.11.000
Strategie en uitvoeringsprogramma ontwikkelen en implementeren (advies, communicatie, financiele stimulering/subsidie)
.20.000
.20.000
.20.000
.20.000
PM
PM
PM
PM
CO2 prestatieladder niveau 3. Audit kosten.
.2.000
.2.000
.2.000
.2.000
Maatschappelijk verantwoord inkopen (MVI) en circulair opdrachtgeverschap. Advieswerk.
.1000
Circulaire economie
Duurzame bedrijfsvoering Routekaart en implementatie verduurzamen gemeentelijk/maatschappelijk vastgoed Verduurzamen wagenpark
Verduurzamen mobiliteit medewerker Duurzaamheid inbedden in alle facetten werkorganisatie: organiseren bijeenkomsten per thema
PM
PM
.500
.500
de BUCH | Ambitiedocument | Bijlage 3
67
Pijler
Project
2021
2022
2023
2024
2025
Strategie en uitvoeringsprogramma ontwikkelen + implementeren. Circa 10 aandachtsgebieden voor 2050, 2 in periode 2021-2025: • Onderzoek en ontwerp: .60.000 • Aanleg: .300.000 (over 50 jaar) • Beheer: .2.500 per jaar
.36.000
.36.000
.7.250
.8.500
Inbedding klimaatadaptatie in omgevingsplanologie. Advieskosten
.5.000
.5.000
.5.000
.5.000
Voorlichting en bewustwording particulier terrein
.2.500
.2.500
.2.500
.2.500
.98.000
.97.000
.46.750
.48.000
Strategie en uitvoeringsprogramma ontwikkelen + implementeren. Circa 3 aandachtsgebieden voor 2050, 1 in periode 2021-2025: • Onderzoek en ontwerp: .30.000 • Aanleg: .150.000 (over 50 jaar) • Beheer: .1.250 per jaar
.3.000
.33.000
.4.250
.4.250
Inbedding klimaatadaptatie in omgevingsplanologie. Advieskosten
.5.000
.5.000
.5.000
.5.000
Voorlichting en bewustwording particulier terrein
.2.500
.2.500
.2.500
.2.500
.65.000
.94.000
.43.750
.43.750
Strategie en uitvoeringsprogramma ontwikkelen + implementeren. Circa 6 aandachtsgebieden voor 2050, 2 in periode 2021-2025: • Onderzoek en ontwerp: .60.000 • Aanleg: .300.000 (over 50 jaar) • Beheer: .2.500 per jaar
.33.000
.4.250
.4250.
.4.250
Inbedding klimaatadaptatie in omgevingsplanologie. Advieskosten
.5.000
.5.000
.5.000
.5.000
Voorlichting en bewustwording particulier terrein
.2.500
.2.500
.2.500
.2.500
.95.000
.65.250
.43.750
.43.750
Klimaatadaptatie Gemeente Castricum en gemeente Bergen
Te verwachte inkomsten uit subsidies en compensatie hogere overheden Totaal verwachte extra uitvoeringkosten
.0
Gemeente Uitgeest
Te verwachte inkomsten uit subsidies en compensatie hogere overheden Totaal verwachte extra uitvoeringkosten
.0
Gemeente Heiloo
Te verwachte inkomsten uit subsidies en compensatie hogere overheden Totaal verwachte extra uitvoeringkosten
68
de BUCH | Ambitiedocument | Bijlage 3
.0
Bijlage IV Indicatie kosten plusambitie gemeenten o.b.v. één gemeente Kosten per project Energietransitie 1. Regionale Energiestrategie a. De gemeente kan zelf een zonneweide of windmolen gaan aanleggen (en exploiteren). Op deze manier komt het rendement ten gunste van de gemeente (en kunnen hier weer andere (duurzaamheids-) maatregelen gefinancierd worden). Andere gemeenten hebben hier reeds goede ervaringen mee. Er is hierin wel een afhankelijkheid van de SDE+ subsidie.
Op verzoek kan hier een voorstel voor worden uitgewerkt
b. De gemeente kan actieve acquisitie gaan voeren om meer grootschalige duurzame energie projecten naar de gemeente te halen.
Op verzoek kan hier een voorstel voor worden uitgewerkt
2. Versnellen Aardgasvrije wijken a. Proeftuin aardgasvrije wijken aanvragen bij het ministerie.
€ 40.000,00
b. Extra Wijkuitvoeringsplan (WUP) ontwikkelen o.b.v. de uitkomsten van de Transitie Visie Warmte. Kosten zijn afhankelijk van het type wijk.
€ 50.000,00
3. Versnellen energiebesparende projecten a. Extra wijkaanpak per jaar
€ 20.000,00
b. Extra inkoopactie zonnepanelen of isolatie per jaar
€ 20.000,00
c. Extra project voor het verduurzamen van bedrijven(terreinen)
€ 10.000,00
d. Meer energie-warmte-klimaatcoaches werven, opleiden en inzetten
€ 5.000,00
e. Subsidieregeling bijv. voor vloerisolatie
vanaf 70.000
Duurzame mobiliteit 1. Openbaar vervoer optimalisatie
Op verzoek kan hier een voorstel voor worden uitgewerkt
2. L ogistieke sector verduurzamen d.m.v. bijvoorbeeld subsidie per duurzame vrachtwagen. De hoogte van het subsidiebedrag kan de raad zelf bepalen. Een richtprijs is een regeling van €100.000. een voorstel voor de toekenningscriteria kan worden geleverd.
€ 100.000,00
3. Parkeerbeleid
€ 40.000,00
Circulaire economie 1. Circulair Centrum, exploitatie per jaar
Op verzoek kan hier een voorstel voor worden uitgewerkt
2. Landbouw. Kosten zijn jaarlijks, project duurt twee jaar
€ 60.000,00
3. Toerisme en recreatie: Kosten zijn jaarlijks, project duurt twee jaar.
€ 132.000,00
Klimaatadaptatie 1. Bedrijventerreinen klimaatbestendig inrichten. inhuur om dit projectmatig aan te pakken samen met bedrijven. Nog geen uitvoeringskosten. 2. G emeentelijk en maatschappelijk vastgoed. maatwerk, bijvoorbeeld afkoppelen van 2 gebouwen per jaar, zichtbaar afvoeren water, vergroenen omgeving 3. M aatregelenpakket voor particulier terrein aanbieden. Kosten per jaar (van ophaalservice stenen tot ontzorgen afkoppelen/aansluiten daken voor X straten per jaar)
€ 2.500,00 Op verzoek kan hier een voorstel voor worden uitgewerkt € 2.000 - 20.000
Duurzame bedrijfsvoering 1. Gemeentelijk vastgoed verduurzamen bovenwettelijk (bijv. materialenpaspoort voor alle gemeentelijke gebouwen).
€ 30.000,00
2. C O2 prestatieladder certificering niveaus 4 en 5. Dit houdt in dat er actiever wordt gestuurd op een bredere aanpak van innovatieve projecten. Hierin wordt meer samenwerking aangegaan.
€ 30.000,00
de BUCH | Ambitiedocument | Bijlage 4
69
Bijlage V
Vragenformulier ambitiedocument
De gemeenten Bergen, Uitgeest, Castricum en Heiloo krijgen steeds meer opdrachten van de Rijksoverheid om klimaatverandering tegen te gaan en de gevolgen daarvan op te vangen: zoals het hergebruik van materialen, het overstappen naar andere warmtebronnen om te koken en te verwarmen en onze dorpen zo in te richten dat ze extreme droogte en extreme regen kunnen doorstaan. Deze opdrachten zijn niet vrijblijvend. De BUCH-gemeenten hebben daarom samen beschreven hoe ze deze klimaatdoelen willen behalen en wat daarvoor nodig is. Het staat in het ‘Ambitiedocument Klimaat’. Over dit document willen we u graag een paar vragen stellen. U kunt het concept document hier lezen. Het is niet per se nodig dat u het hele document heeft gelezen om de vragen te kunnen beantwoorden. De resultaten van deze enquête worden vertrouwelijk behandeld en de uitkomst wordt aan u teruggekoppeld via e-mail. Voor vragen over de enquête kunt u contact opnemen via het mailadres: klimaat@debuch.nl. Het invullen van deze vragenlijst neemt ongeveer 5 minuten in beslag. Velden met een * zijn verplicht. 1. Waar woont u?* Selecteer een optie Akersloot Bakkum Bakkum-Noord Castricum De Woude Dusseldorp Limmen 2. Wat is uw leeftijd? * Selecteer een optie 12-18 jaar 18-30 jaar 30-50 jaar 50-70 jaar 70 jaar en ouder 70
de BUCH | Ambitiedocument | Bijlage 5
Over het ambitiedocument De Rijksoverheid heeft besloten dat gemeenten in Nederland er mede voor moeten zorgen dat de klimaatmaatregelen, zoals onder andere afgesproken in het Klimaatakkoord, worden genomen. De vragen 3 t/m 6 gaan over het concept ambitiedocument van de gemeente. 3. Om een duurzame leefomgeving te creëren, stelt de gemeente voor om alle klimaatopdrachten en ambities op een logische manier met elkaar te verbinden maakt de gemeente één programma. Dit klimaatprogramma bestaat uit vijf onderwerpen: de energietransitie, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, circulaire economie en duurzame bedrijfsvoering. Met welk van deze termen bent u bekend?* (meerdere opties aanvinken is mogelijk) Energietransitie (zoals isolatie & energiebesparing, zonnepanelen & windmolens, aardgasvrij wonen) Circulaire Economie (hergebruik van materialen en producten in gesloten kringlopen, lokaal produceren en verkopen) Duurzame mobiliteit (zoals elektrisch rijden en laadpalen, stimuleren van de fiets en het OV-netwerk) Klimaatadaptatie (hitte- en wateroverlast te voorkomen door bijv. meer groen en minder tegels. Regenwater vasthouden door wateropslag onder de grond of een vijver om schade door droogte te beperken) Duurzame bedrijfsvoering (dit gaat over het verduurzamen van de eigen organisatie zoals bijvoorbeeld duurzaam inkopen, het wagenpark en gemeentelijk vastgoed.
De gemeente wil hiermee het goede voorbeeld geven) 4. Waar vindt u dat de gemeente het meest op in moet zetten t.a.v. klimaatbeleid?* (maximaal 2 keuzes mogelijk) Energietransitie (zoals isolatie & energiebesparing, zonnepanelen & windmolens, aardgasvrij wonen) Circulaire Economie (ontwerpen voor hergebruik van materialen en producten in gesloten kringlopen, focus op lokale economie) Duurzame mobiliteit (zoals elektrisch rijden en laadpalen, stimuleren van de fiets en het OV-netwerk)
Klimaatadaptatie (hitte- en wateroverlast te voorkomen door bijv. meer groen en minder tegels. Regenwater vasthouden door wateropslag onder de grond of een vijver om schade door droogte te beperken) Duurzame bedrijfsvoering (verduurzamen van de eigen organisatie door duurzaam inkopen zoals bijvoorbeeld het wagenpark en gemeentelijk vastgoed. De gemeente wil hiermee het goede voorbeeld geven). 5. Het ambitiedocument onderscheidt twee ambitieniveaus. Het gaat om een basis-niveau en een plus-niveau. Het basis-niveau houdt in dat de gemeente alleen de wettelijke taken op het gebied van klimaat uitvoert zoals bijvoorbeeld het aardgasvrij maken van gebouwen en een plan voor klimaatadaptatie maken. Het plus-niveau betekent dat de gemeente méér doet dan wat vanuit de Rijksoverheid wordt opgedragen en vraagt daarom een hogere investering. Dit betekent dat de gemeente andere zaken minder kan doen of dat uw gemeentelijke belasting omhoog gaan. Mijn voorkeur:* Ik verwacht dat de gemeente ambitieus is als het gaat om klimaatmaat regelen. Dat mag best iets meer kosten. De gemeente moet alleen doen wat strikt noodzakelijk is. Anders, namelijk:
6. De gemeente heeft in het ambitiedocument uitgangspunten benoemd die samen een visie vormen op hoe ze de doelen wil halen. De uitgangspunten staan hieronder benoemd. Welke uitgangspunten spreken u het meeste aan?* (maximaal twee antwoorden mogelijk) Versnellen en actief bijsturen: Dit betekent dat het de komende jaren noodzakelijk is om van de pioniersfase in de versnellingsfase te komen. Er is een trendbreuk ten opzicht van de afgelopen dertig jaar nodig om de nieuwe klimaatdoelstellingen te bereiken. We leren de komende jaren door goed bij te houden welke maatregelen en projecten het meeste bijdragen aan het behalen van de doelstellingen. We stellen waar nodig onze werkwijze bij. Draagvlak: De ambities die we moeten waarmaken kan de gemeente niet alléén realiseren. Een groot deel van de ambities zal immers door de inwoners thuis worden waargemaakt. Iedereen moet aan de slag met het verduur-
zamen van zijn woningen, opnieuw nadenken over onze wijze consumeren en onze manier van vervoer op duurzame wijze veranderen. Faciliteren en stimuleren van lokale initiatieven: Lokale initiatieven vergroten het draagvlak en de geloofwaardigheid van duurzame projecten. Als iemand in de eigen sociale omgeving bevlogen is over een onderwerp en hierin gesteund wordt door de (lokale) overheid zijn anderen meer geneigd om zich hierbij aan te sluiten. Haalbaarheid en betaalbaarheid van oplossingen: Betaalbaarheid als thema is wel een belangrijk uitgangspunt binnen onze visie omdat dit een voorwaarde is om een transitie door te maken. We brengen de betaalbaarheid van de transities onder de aandacht omdat hier veel zorgen over bestaan in de samenleving. Heeft u aanvullingen?
7. Waar ziet u voor uzelf een rol als het gaat om een duurzame toekomst? (max 2 keuzes) * Verduurzamen eigen woning; isoleren, zonnepanelen Mobiliteit, vaker op de fiets, elektrisch rijden, minder vliegen Bewuster consumeren; hergebruik spullen (repareren of tweedehands kopen), minder of geen vlees eten etc. Vergroenen van de tuin: meer groen, minder tegels. Regenwater in uw tuin vasthouden in bijvoorbeeld een vijver of onder de grond. 8. Waar maakt u zich het momenteel het meeste zorgen over als het gaat om het behalen van de klimaatdoelstellingen? [open vraag] *
Wat is uw mailadres? (hierop kunnen wij u op de hoogte houden van de resultaten)