Romeins Museum de Thermen_Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 5 Archeologie

Websites/Digitale bronnen

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[66]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

www.topotijdreis.nl.

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[67]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Overzicht van figuren, tabellen, bijlagen en appendices Figuren: Figuur 1. Aanduiding plangebied. Inzet: ligging in Nederland (ster).

6

Figuur 2. Plangebied op de geactualiseerde archeologische verwachtings- en beleidskaart van de gemeente Heerlen. Bron: Verhoeven & Vanneste, 2014.

8

Figuur 3. Plangebied (zwarte stippellijn) op Algemeen Hoogtebestand Nederland.

14

Figuur 4. Foto op het noorden met een oostelijke profieldam in 1941. Tussen de gele lijnen lijkt een ouder maaiveld aanwezig afgedekt met colluvium. Onder het oude maaiveld een flinke laag met veel puin, een egaliseringslaag die ontstaan is nadat het badhuis uit gebruik is geraakt. Bron: Thermen-archiefmap 161.

16

Figuur 6. Boorpunten binnen het plangebied, met de resultaten van vlak 1 van de oude opgravingen. 19 Figuur 7. Schets Peters uit 1936. Bron: Peters, 1936, p.15.Vergelijkter oriëntatie ook met figuur 11. 22 Figuur 8.Uitsnede van een overzicht in Van Giffen 1948, met opgravingsplattegrond van het badhuis en het verloop van de laat-Romeinse gracht rondom het badhuis op basis van de proefsleuven. Bron: Van Giggen Pl.II

23

Figuur 9. Overzicht opgravingen uit de jaren 1940 met proefsleuven ten noorden en ten zuiden van het badhuis. Let op: het noorden ligt onder. Bron: vanGiffen & Glasbergen, 1948, Pl. VI. 24 Figuur 10. Foto tijdens opgravingen jaren ’50, vanuit het zuidoosten. In het profiel tegen het niet opgegraven perceel in het noordwesten is de Romeinse weg goed zichtbaar. Links op de voorgrond loopt de laat-Romeinse gracht die de weg op dit punt langs de weg nog nauwelijks oversnijdt. Bron: Archief Thermenmuseum.

25

Figuur 11. Opgraving badhuis 1940-1941 (exclusief proefsleuven) en de opgravingen uit 1952-1957 daaromheen.

26

Figuur 12. Thermenterrein met locatieschets voor de muntschatvondst in laat-Romeinse gracht aan de noordzijde van het museum (profiel C-D) en de ligging van een dwarsdoorsnede van de gracht ten zuiden van het museum (profiel A-B). Bron: Jamar & Van der Vin, 1976, figuur 2.

27

Figuur 13. Overzicht van de oude werkputten gedurende het interdisciplinair onderzoek 2017-2020. 1 (1940-41) Bron: Vos, 2020b, figuur 3.4.

29

Figuur 14. Overzichtskaart proefsleuven 2017 binnen het badhuis, met gedocumenteerde profielen in rood. Bron: Tichelman, 2019, figuur 3. In blauw kuil 8 volgens Vos 2020b.

31

Figuur 15. Plangebied geprojecteerd op diverse historische kaarten. Bron: topotijdreis (kadaster.nl). 33 Figuur 16. Kadasterkaart uit 1941 met opgravingsputten jaren ’40 en ’50.

35

Figuur 17. Foto tijdens opgraving 1940-1941. Vanuit het zuidoosten kijkend op het noordwesten op de Coriovallumstraat. Op de voorgrond de oostelijke palaestra en het badhuis met daarachter het niet opgegraven perceel met huis (witte muren) en de rechts ernaast gelegen schuur. Bron: Thermenarchief map 172.

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

36

[68]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Figuur 18. Foto opgraving 1940-1941 vanuit het noorden, kijkend op het zuiden. Het badhuis met rechts de westelijke palaestra met afvoergoten en piscina (zwembekken). Rechtsachter het huis op de zuidwestelijke hoek van het thermenterrein. Bron: Thermenarchief map 200. 36 Figuur 19. Opname tijdens de bouw vanuit het westen, met rechts het steile talud van de bouwput. Bron: archief Thermenmuseum.

38

Figuur 20. Luchtfoto van de huidige situatie.

39

Figuur 21. Impressie van het nieuw museum vanuit het noordoosten (Coriovallumsraat).

41

Figuur 22. Inrichtingsplan.

43

Figuur 23. Contouren van oudbouw en nieuwe bouw geprojecteerd over de gedocumenteerde vlakken uit de opgravingen van de jaren ’40 en ’50.

44

Figuur 24. De laat-Romeinse gracht (twee fasen) ten zuiden van de thermen, in het oostprofiel van de bouwkuil voor de depotkelder. Van het profiel is een lakprofiel gemaakt dat in het Thermenmuseum hangt. Bron: archief Thermenmuseum.

47

Figuur 25. Overzicht nieuwbouw situatie (rode stippellijn) in het noordoosten van het huidige museum (blauwe stippellijn) ten opzichte van oude opgravingsgegevens.

50

Figuur 26. Archeologische situatie aanbouw zuid met depotkelder. Afgebeeld zijn vlakken 1 en 2. 53 Figuur 27. Noordoostzijde met diepst gedocumenteerde vlakken (NAP-hoogtes in blauw) en huidige maaiveldhoogte (NAP-hoogtes in rood).

55

Figuur 28. Diepst gedocumenteerde vlak (vlak 1) van opgraving 1940 – 1941, met vlakhoogtes in blauw. In rood de huidige maaiveldhoogtes buiten het museum. Het oranje bolletje geeft B6 aan.

56

Figuur 29. Diepst gedocumenteerde vlakken per put van opgraving 1940 – 1941, met vlakhoogtes in zwart, ter hoogte van de zuidelijke nieuwe gevel. In lichtblauw de huidige maaiveldhoogtes buiten het museum. De rode bolletjes geven de locaties van boringen aan (met boornummer).

57

Figuur 30. Diepst gedocumenteerde vlakken per put (met putnummer) van opgraving jaren ’40 en ’50, met vlakhoogtes in zwart, ter hoogte van de oostelijke nieuwe gevel. In lichtblauw de huidige maaiveldhoogtes buiten het museum. De rode bolletjes geven de locaties van boringen aan (met boornummer). Figuur 31. Advieskaart.

59 62

Tabellen: Tabel 1. Administratieve gegevens.

10

Tabel 2. Overzicht van geologische, geomorfologische en bodemkundige kenmerken van het plangebied en de directe omgeving. Tabel 4. Overzicht van de huidige situatie van het plangebied.

15 40

Bijlagen: Bijlage 1. Tijdschaal Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen Bijlage 3. NAP-hoogtes van de diepst gedocumenteerde vlakken oude opgravingsputten Bijlage 4. Bouwtekening 1 Bijlage 5. Bouwtekening 2

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[69]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Bijlage 6. Plangebied met interpolatie van het hoogste archeologische niveau Bijlage 7. Plangebied met interpolatie van het diepste archeologische niveau Bijlage 8. Plangebied met verwachting van resterende archeologische resten

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[70]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Bijlage 1. Tijdschaal Archeologische perioden Datering

Tijdperk

Recente tijd

- 1945

C

Nieuwe tijd

- 1850

B

- 1650

A

- 1500

Laat B Laat A D: Ottoonse tijd

Vroeg

Middeleeuwen

C: Karolingische tijd B: Merovingische tijd

A: Volksverhuizingstijd Laat

Romeinse tijd

Midden Vroeg Laat

IJzertijd

Midden Vroeg Laat

Bronstijd

Midden

Prehistorie

Vroeg Laat

Neolithicum (Nieuwe Steentijd)

Midden Vroeg Laat

Mesolithicum (Midden Steentijd)

Midden Vroeg Laat

Paleolithicum (Oude Steentijd)

Jong B Jong A Midden

- 1250 - 1050 - 900 - 725 - 525 - 450 - 270 - 70 na Chr. - 15 voor Chr. - 250 - 500 - 800 - 1100 - 1800 - 2000 - 2850 - 4200 - 4900/5300 - 6450 - 8640 - 9700 - 12.500 - 16.000 - 35.000 - 250.000

Oud tabel1_standaard_Archeologisch_RAAP_2014

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[71]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen

Bodemkaart van NL

x

Geologische kaart van NL

x

Geomorfologische kaart van NL

Opmerking

Bevat geen (nieuwe) relevante informatie

Niet beschikbaar voor dit plan-/onderzoeksgebied

Geraadpleegd, niet afgebeeld

Bron

Geraadpleegd en afgebeeld/beschreven

LS03 en LS04, motivatie voor de keuze van de geraadpleegde bronnen (+ indien van toepassing)

x

Gedetailleerde bodemkaarten

x

DINO Gegevens milieukundig bodemonderzoek Actueel Hoogtebestand Nederland

x x

Lucht- en satellietfoto’s Topografische kaart van Nederland

x x

Oud(st)e kadasterkaarten

x

Historische kaarten van Nederland

x

Beeldmateriaal bouwhistorie

x

Archeologische en cultuurhistorische rapportages

x

Archieven (RAAP)

x

Eigenaar en gebruiker

x

AMK

x

ARCHIS

x

x

CMA CAA CHW Literatuur (arch./aardwet.)

x

Gebiedsgerichte specialisten

x

Amateurarcheologen

x

Gemeentelijke waarden- of verwachtingskaart

x

Archeologisch depot

x

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[72]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Bijlage 3. NAP-hoogtes van de diepst gedocumenteerde vlakken oude opgravingsputten

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[73]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Bijlage 4. Bouwtekening 1

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[74]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Bijlage 5. Bouwtekening 2

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[75]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Bijlage 6. Plangebied met interpolatie van het hoogste archeologische niveau

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[76]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Bijlage 7. Plangebied met interpolatie van het diepste archeologische niveau

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[77]

Plangebied T hermenmuseum te Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)

Bijlage 8. Plangebied met verwachting van resterende archeologische resten

RAAP-rapport 6114 / versie 19-01-2023

[78]