Rapportage Veiligheidsanalyse gemeente Heerlen 2016 tot en met 2019.pdf
Tekst van het document
Rapportage veiligheidsanalyse gemeente Heerlen 2016 t/m 2019
Inleiding Leeswijzer Veiligheidsveld 1 – Veilige woon- en leefomgeving Thema sociale kwaliteit Thema fysieke kwaliteit Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit
Inhoudsopgave
Thema subjectieve veiligheid Samenvatting en aandachtspunten veiligheidsveld 1 – Veilige woon- en leefomgeving
Veiligheidsveld 2 – Bedrijvigheid en veiligheid Thema veilig winkelgebied Thema veilige bedrijventerreinen Thema veilig uitgaan Thema veilige evenementen Samenvatting en aandachtspunten veiligheidsveld 2 – Bedrijvigheid en veiligheid
Veiligheidsveld 3 – Jeugd en veiligheid Thema jeugdoverlast Thema jeugdcriminaliteit / individuele probleemjongeren
Thema jeugd, alcohol en drugs Thema veilig in en om de school Samenvatting en aandachtspunten veiligheidsveld 3 – Jeugd en veiligheid
Veiligheidsveld 4 – Fysieke veiligheid Thema verkeersveiligheid Thema brandveiligheid Thema externe veiligheid Thema rampenbestrijding en crisisbeheersing Samenvatting en aandachtspunten veiligheidsveld 4 – Fysieke veiligheid
Veiligheidsveld 5 – Integriteit en veiligheid Thema polarisatie en radicalisering Thema georganiseerde/ ondermijnende criminaliteit Thema veilige publieke taak Samenvatting en aandachtspunten veiligheidsveld 5 – Integriteit en veiligheid
Conclusie
Een veiligheidsanalyse is een vast en verplicht onderdeel van het meerjarig veiligheidsbeleid van een gemeente. Aan de hand van de constateringen in de veiligheidsanalyse wordt geprioriteerd welke onderwerpen in de kadernota
extra uitgewerkt dienen te worden. Deze rapportage bevat de uitkomsten van de veiligheidsanalyse (2016-2019) ter voorbereiding op het nieuwe integrale veiligheidsbeleid 2020-2021 van de gemeente Heerlen. Deze veiligheidsanalyse is feitelijk een foto van de veiligheidssituatie in Heerlen. Het geeft inzicht in de ontwikkeling van
Inleiding
de belangrijkste cijfers en de veiligheidsproblematiek die er voor Heerlen uitspringt. We hebben hierbij het stappenplan ‘Kernbeleid Veiligheid’ van de VNG gevolgd dat als landelijke standaard fungeert. De veiligheidsanalyse betreft in essentie een brede inventarisatie van de stand van zaken op vijf veiligheidsvelden: (1) Veilige woon- en leefomgeving, (2) Bedrijvigheid en veiligheid, (3) Jeugd en veiligheid, (4) Fysieke veiligheid en (5) Integriteit en veiligheid. Deze velden vormen met elkaar het ‘integrale veiligheidsterrein’. Binnen de veiligheidsvelden wordt er een onderscheid gemaakt tussen volgende veiligheidsthema’s: 1. Veilige woon- en leefomgeving (overlast, veelvoorkomende criminaliteit zoals inbraken en diefstal (high impact crimes), het onveiligheidsgevoel); 2. Bedrijvigheid en veiligheid (veilig ondernemen, veilige winkelcentra, veilig uitgaan en veilige evenementen); 3. Jeugd en veiligheid (jeugdoverlast, jeugdgroepen, alcohol en drugsgebruik, veiligheid in en om de school); 4. Fysieke veiligheid (verkeersveiligheid, rampenbestrijding en crisisbeheersing, brandveiligheid, gevaarlijke stoffen); 5. Integriteit en veiligheid (aanpak georganiseerde criminaliteit, ondermijning, veilige publieke taak (VPT), polarisatie en radicalisering). In de veiligheidsanalyse wordt teruggekeken naar cijfers op gemeenteniveau in de periode 2016 tot en met 2019.
Er wordt gebruik gemaakt van zowel objectieve cijfers (bron: onder andere politiecijfers) als van subjectieve cijfers (bron: burgeronderzoek Parkstadmonitor). De cijfers zijn geanalyseerd met betrokken interne en externe veiligheidspartners. In de komende hoofdstukken worden de veiligheidsvelden apart besproken en wordt per veiligheidsveld ingegaan op de bijbehorende thema’s. Per thema zijn de belangrijkste cijfers weergegeven en worden de meest opvallende bevindingen benoemd. Nadat een veiligheidsveld is behandeld, volgen een samenvatting en de belangrijkste aandachtspunten met betrekking tot de benoemde thema’s.
Indicatorentabellen De kleuren in de indicatorentabellen geven een indicatie van de ontwikkeling van de betreffende indicator over de vier besproken jaren 2016 tot en met 2019. Rood betekent de minst gunstige waarde in die vier jaren, groen de gunstigste waarde en daar tussenin een kleurverloop van lichtrood, geel naar lichtgroen. De vermelde cijfers zijn aantallen, tenzij anders vermeld (percentages of schaalscores). Leesvoorbeeld
Leeswijzer
In 2016 is sprake van 671 meldingen burengerucht. Dat is de hoogste waarde in de vier gepresenteerde jaren, daarmee
ongunstig en dus rood. In 2018 was het aantal 477, de laagste waarde in vier jaren en dus groen. De 520 in 2017 neigt meer naar de waarde in 2018 en is dus lichtgroen. De waarde in 2019 gaat meer richting de hoogste waarde en kleurt daarom oranje. Sociale kwaliteit Bron Overlast ivm alcohol/ drugs politie Burengerucht (a. burenruzie en b. huiselijke twist) politie
2016 539 671
2017 721 520
2018 692 477
2019 669 582
Buurttabellen cijfers Parkstadmonitor / Burgeronderzoek De kleuren in de buurttabellen (jaar 2019) geven aan hoe de buurtscores of percentages zich verhouden tot de waarden van
Heerlen totaal, ofwel het gemiddelde cijfer van Heerlen. Ligt de waarde tussen -10% en +10% van het gemiddelde, dan is de kleur blauw. Is er sprake van een relatief gunstige waarde (verschil meer of gelijk 10%), dan kleurt het veld groen. Bij een relatief ongunstige waarde ten opzichte van het Heerlens gemiddelde (verschil meer of gelijk 10%), dan kleurt het veld oranje. Alle waarden in deze betreffen schaalscores (op een schaal van 0 tot 10) of percentages. Dit wordt per item aangegeven. Leesvoorbeeld In het onderstaande voorbeeld is in 2019 het gemiddelde van Heerlen 4,9. In Molenberg is de schaalscore in dat jaar 4,6 en ligt tussen rond het Heerlens gemiddelde (tussen -10% en +10% van het gemiddelde) en dus blauw. In Heerlerbaan-Centrum is de score 5,8 en dus meer dan 10% hoger dan het Heerlens gemiddelde: daarom oranje. In dit geval betreft het namelijk de schaalscore verloedering, d.w.z. een hogere score is ongunstig. Ware het bijvoorbeeld de score omtrent sociale cohesie geweest, dan betekent een hogere waarde een relatief gunstige score en zou de kleur groen zijn geweest. Buurten Molenberg Heerlerbaan - Centrum Heerlerbaan - Schil Heerlen totaal
2017 2019 3,9 4,6 5 5,8 3,9 3,8 4,7
4,9
Hyperlinks Bij digitale lezing van deze veiligheidsanalyse (pdf) kan gebruik worden gemaakt van de ingebouwde hyperlinks. Op de meeste pagina’s staat dit tekentje:
. Met een klik op dit teken keer je terug naar de inhoudsopgave.
Veiligheidsveld 1
Veilige woon- en leefomgeving
Thema’s: Sociale kwaliteit Fysieke kwaliteit Objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit Subjectieve veiligheid
Thema sociale kwaliteit Indicatoren Sociale kwaliteit Bron Overlast ivm alcohol/ drugs politie Burengerucht (a. burenruzie en b. huiselijke twist) politie Overlast zwervers politie Overlast door verward/overspannen persoon politie Sociale cohesie in de buurt, schaalscore parkstadmonitor Overlast in de buurt, schaalscore parkstadmonitor Drugsoverlast komt vaak voor in de buurt, in % parkstadmonitor Dronken mensen op straat komt vaak voor, in % parkstadmonitor Waarschuwingen 13b opiumwet flexteam Sluitingen van panden na aantreffen hennep flexteam Sluitingen van panden na aantreffen harddrugs flexteam Overlast prostitutie flexteam
Uitleg thema 2016 539 671 94 689
101 33 25 0
2017 721 520 100 521 5,5 3,5 12 8 63 23 18 12
2018 692 477 128 632
37 32 20 7
2019 669 582 135 686 5,5 3,4 14 9 57 21 17 8
Belangrijkste bevindingen •
beïnvloed door ‘intermenselijke relaties’. Belangrijke ‘positieve’ aspecten zijn betrokkenheid van bewoners bij de buurt, de kwaliteit van sociale netwerken, informele sociale controle, samenredzaamheid, e.d. De sociale kwaliteit kan onder druk komen te staan door verschijnselen als woonoverlast, burengerucht, overlast ‘verwarde personen’, multiprobleemgezinnen/-huishoudens, overlast door illegale bewoning, intimiderende buurtbewoners (zgn. ‘onaantastbaren’), drank- en drugsoverlast, prostitutie. Begrippen verwant aan ‘sociale kwaliteit’ zijn bijv. ‘veerkracht’ en ‘vitaliteit’ van de buurt.
Overlastcijfers samenstelling en ontwikkeling
Net als in de landelijke trend is er in Heerlen een stijging op allerlei terreinen van overlast in de politieregistraties. In 2019 geven de burgers van Heerlen een gemiddelde score van 3,4 op een schaal van 0 tot 10 voor het vaak ervaren van overlast in de buurt. Ten opzichte van 2017 is hier
Aantal meldingen overlast (sociale kwaliteit)
900
een lichte daling te zien. Binnen Heerlen zien we in de buurten in Heerlen-Zuid dat inwoners een
800
positievere score geven ten opzichte van het Heerlens gemiddelde. Gemiddeld genomen wordt in
700
2019 meer buurtoverlast van groepen jongeren ervaren dan overlast door omwonenden (18% resp. 11%). De ontwikkeling tussen 2017 en 2019 laat zien dat met name de inwoners van Hoensbroek-
600
De Dem (+0,4), Heerlerheide-Passart (+0,4), en Molenberg (+1,6) in 2019 meer buurtoverlast zijn
500
gaan ervaren. De buurtoverlast is afgenomen in Maria Gewanden-Terschuren en Caumerveld-Douve
400
Weien (-0,9). •
De sociale kwaliteit van een buurt, wijk, kern wordt sterk
De schaalscore voor sociale cohesie ligt in Heerlen gemiddeld op een 5,5 en is daarmee ten opzichte
300
van 2017 (en eveneens 2015) ongewijzigd, maar op een schaal van 0 tot 10 laag. Opgemerkt wordt
200
dat de sociale cohesie hoger is in Heerlen-Zuid ten opzichte van Heerlen-Noord. De ontwikkeling
100
tussen 2017 en 2019 laat op buurtniveau enkele verschuivingen zien. Uit de reacties op de afzonderlijke stellingen kan geconcludeerd worden dat in 2019 bijna zes op de tien (57%) de stelling onderschrijft dat de mensen in de eigen buurt prettig met elkaar omgaan en bijna de helft (47%) zich thuis voelt in de buurt.
0
2015
2016
2017
2018
2019
1.1.1. Burengerucht (relatieproblemen) 1.1.2. Overlast door verward/overspannen persoon 1.1.3. Overlast zwervers 1.1.4. Drugs/drankoverlast
6
Thema sociale kwaliteit (vervolg) Aantallen meldingen overlast 800
Overlast ivm alcohol / drugs 800
700 600
Burengerucht (a. burenruzie en b. huiselijke twist)
•
400
400 300
200
200 100
opzichte van 2016 een daling qua incidenten. Echter in 2019 is 54%
2016
2017
2018
2019
42%
46%
54%
58%
58%
2016
2017
2018
2019
a. Burenruzie
Overlast zwervers
2016
2017
2018
2019
800 700 600 500 400 300 200 100 0
hier weer een stijging bij waar te nemen, maar dan blijft het
42%
46%
0
0
Burengerucht is een combinatie tussen huiselijke twist en burenruzie zonder vervolg. In 2017 en 2018 zien we hierin ten
600
500
160 140 120 100 80 60 40 20 0
Belangrijkste bevindingen (vervolg)
b. Huiselijke twist
Overlast door verward / overspannen persoon
aantal incidenten onder het absolute aantal van 2016. Er is procentueel een daling wat betreft huiselijke twist terwijl een lichte stijging te zien is bij de categorie burenruzie. •
Het aantal meldingen gerelateerd aan verwarde/overspannen personen is al een aantal jaar op rij aan het stijgen. In 2017 is hierin een absolute afname te zien, echter is het aantal geregistreerde incidenten in 2019 nagenoeg gelijk met de aantallen in 2016. De meeste meldingen gaan over overlast
verwarde personen in het centrum en dan specifiek bij de dagen nachtopvang de Klomp. Een stijging in het aantal meldingen aangaande verwarde personen is overigens geen typisch Heerlens fenomeen. Heerlen volgt op de lange termijn, net als Maastricht en Sittard-Geleen, de landelijke stijgende trend. Qua aantallen per 10.000 inwoners springt Heerlen er 2016
2017
2018
2019
wel uit ten opzichte van het landelijke gemiddelde.
Vergelijking per 10.000 inwoners •
De meest voor de hand liggende verklaring voor de stijging van het aantal verwarde personen in
Overlastmeldingen verward/overspannen persoon per 10.000 inwoners
Heerlen is het aantal bedden dat in de GGZ fors is afgenomen, waardoor mensen vrijwel altijd maar
kort opgenomen worden. Meer verwarde mensen verblijven dan in de thuissituatie of op straat in plaats van in een GGZ instelling. •
De ontwikkeling van de overlastregistraties omtrent verwarde personen is niet los te zien van de meldingen overlast zwervers en drugs/drankoverlast, omdat de verschijningsvormen van deze overlastvormen vaak overeenkomsten vertonen. Net als bij overlast verwarde/overspannen personen zien we dat het aantal incidenten aangaande overlast zwervers al enkele jaren op rij aan het stijgen is. In 2016 waren er in Heerlen 94 meldingen en in 2019 waren dit 135 meldingen. Dat is een stijging van 43,6 procent.
•
In 2019 hebben in Heerlen 669 bij de politie geregistreerde meldingen gerelateerd aan drugs en/of alcohol plaatsgevonden. Hoewel het aantal incidenten drie jaar op rij stabiel is, dan wel licht afneemt, blijven dit hoge aantallen.
90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2016
2017
Heerlen
Maastricht
2018
2019
Sittard-Geleen
Nederland
7
Thema sociale kwaliteit (vervolg) Belangrijkste bevindingen (vervolg)
Cijfers Parkstadmonitor – buurten Dronken Sociale Drugsoverlast Overlast in de mensen op cohesie in de komt vaak buurt, straat komt buurt, voor in de schaalscore vaak voor, in schaalscore buurt, in % % Buurten 2017 2019 2017 2019 2017 2019 2017 2019 Maria Gewanden - Terschuren 5,7 6,1 3,5 2,6 13 10 9 6 Mariarade 5,7 5,4 3 3,2 12 7 1 5 Hoensbroek - De Dem 5,1 4,9 3,8 4,2 14 24 5 11 Nieuw Lotbroek 5,6 5,5 3 3,1 9 9 2 3 Vrieheide - De Stack 4,8 4,5 4,5 4,4 24 18 10 10 Heerlerheide - Passart 5,4 5,1 4,5 4,9 13 12 10 10 Heksenberg 5,7 5,9 3,3 3,4 8 13 5 4 Rennemig - Beersdal 5,9 5,4 4 3,7 9 10 4 0 Zeswegen - Nieuw Husken 5,4 5 3,7 3,5 15 13 4 3 Grasbroek - Musschemig - Schandelen (GMS) 5,3 5 3,8 3,7 19 21 22 21 Meezenbroek - Schaesbergveld - Palemig (MSP) 4,9 5,2 4,8 4,3 23 26 10 16 Heerlen - Centrum 5,9 5,8 3,2 3,5 10 17 29 26 Eikenderveld 4,7 4,9 4,4 3,8 21 25 14 17 Welten - Benzenrade 6,7 6,5 1,7 1,3 2 1 0 0 Bekkerveld - Aarveld 6,2 6,4 3,3 3,1 7 14 5 9 Caumerveld - Douve Weien 5,9 6,1 2,5 1,6 6 1 4 2 Molenberg 5,8 5,4 2 3,6 7 16 4 8 Heerlerbaan - Centrum 5,6 5,3 3,8 3,7 11 16 0 3 Heerlerbaan - Schil 5,8 6,1 3 2,3 7 8 0 1 Heerlen totaal
5,5
5,5
3,5
3,4
12
14
8
9
•
Uit het burgeronderzoek blijkt dat het aandeel inwoners dat drugsoverlast en/of dronken mensen op straat als veel voorkomend ervaart, in 2019 is gestegen ten opzichte van 2017. Gemiddeld vindt 14% van de inwoners van Heerlen dat er vaak drugsoverlast voorkomt in de eigen buurt. De ontwikkeling tussen 2017 en 2019 laat een stijging zien (+2). Met name in Hoensbroek-de Dem (14% tov. 24%), MSP (23% tov. 26%) en Eikenderveld (21% tov. 26%) ervaren bewoners veel overlast ten opzichte van 2017. De overlast van drugs is in Vrieheide-De Stack afgenomen (-6). Dronken mensen op straat wordt door 9% van de Heerlenaren als een frequent voorkomende overlastvorm genoemd. Ten opzichte van eerdere jaren is hierin geen verandering waar te nemen. Vooral in Heerlen-Centrum en de
aangrenzende buurten is dit aandeel hoger. •
Er zijn minder waarschuwingen 13b Opiumwet gegeven. Zowel sluitingen van panden na aantreffen van hennep als harddrugs zijn de afgelopen jaren relatief licht gedaald.
•
Het Flexteam voert jaarlijks ongeveer vier controles uit op het gebied van illegale prostitutie. Uiteraard draagt de frequentie van de controles bij aan het aantal constateringen. Gemeente Heerlen is één van de eerste gemeentes die deze controles uitvoert (samen met o.a. de gemeente Maastricht). De controles worden integraal uitgevoerd met
Damoclesbeleid 120 100 80
collega’s van de politie Basis Team Heerlen. Op de achtergrond zijn ook de Belastingdienst, de Koninklijke Mareschaussee en het Openbaar
101
Ministerie betrokken. Aan de hand van seksadvertenties wordt er contact gelegd en worden de controles uitgevoerd. Na de controles
60
63 33
37 25
23
0 2016
wordt eventueel ingezet op bestuurlijke handhaving of op
57
40 20
AVIM (Afdeling Vreemdelingen Identificatie en Mensenhandel) en de
Aantal waarschuwingen en sluitingen
2017
slachtofferschap. Qua ontwikkeling is waar te nemen dat sekswerkers
32
18
20 2018
Waarschuwingen 13b opiumwet Sluitingen van panden na aantreffen hennep Sluitingen van panden na aantreffen harddrugs
21 2019
17
niet alleen uit de Oostbloklanden komen, maar ook veel sekswerkers
uit Latijns Amerika. Veel van deze sekswerkers zijn ‘shemale’. Dit wordt vaak in crimineel verband gebracht en zit er een hele organisatie achter. Deze problematiek wordt in breed integraal verband bekeken. Heerlen heeft een groter aanbod illegale prostitutie dan Maastricht.
8
Thema fysieke kwaliteit Indicatoren
Uitleg thema
Fysieke kwaliteit Bron Vernieling c.q. zaakbeschadiging politie Waardering kwaliteit woonomgeving, schaalscore parkstadmonitor Verloedering in de buurt, schaalscore parkstadmonitor
2016 804
2017 705 7,1 4,7
2018 571
2019 651 7,1 4,9
De fysieke kwaliteit van een buurt, wijk, kern heeft betrekking op fysieke kenmerken van de woonomgeving: in het bijzonder de inrichting, het onderhoud en beheer van de openbare ruimte. Het gaat bij dit thema om de vraag: hoe staat de openbare ruimte erbij? Hoe prettig is het wonen in de buurt gegeven die fysieke kwaliteit? Aspecten zijn onderhoud van groen, aanpak zwerfvuil,
Cijfers vernieling c.q. zaakbeschadiging
verlichting van achterpaden e.d.. Inbreuk op de fysieke kwaliteit zijn onder meer vernielingen, graffiti, zwerfvuil en andere
Vernieling c.q. zaakbeschadiging 900
tekenen van verloedering. Vernieling van/aan auto (C10)
800 700 600
Belangrijkste bevindingen 373 324
500
256
400
325
Vernieling overige objecten (C40)
In 2019 waren er in Heerlen 651 geregistreerde incidenten waarbij vernielingen zijn aangericht. Het aantal vernielingen is in 2017 en 2018 gedaald ten opzichte van 2016. Deze
300 200
•
409
367
304
312
2018
2019
100 0 2016
2017
Vernieling van/aan openbaar vervoer / ABRI / openbaar gebouw (C20 en C30) en openlijke geweldpleging tegen goederen (F11)
vernielingen zijn voornamelijk aan auto’s en aan overige objecten in de openbare ruimte in Heerlen Centrum.
9
Thema fysieke kwaliteit (vervolg) Cijfers Parkstadmonitor – buurten
Belangrijkste bevindingen (vervolg) Waardering Verloedering in kwaliteit de buurt, woonomgeving, schaalscore schaalscore
Buurten Maria Gewanden - Terschuren Mariarade Hoensbroek - De Dem Nieuw Lotbroek Vrieheide - De Stack Heerlerheide - Passart Heksenberg Rennemig - Beersdal Zeswegen - Nieuw Husken Grasbroek - Musschemig - Schandelen (GMS) Meezenbroek - Schaesbergveld - Palemig (MSP) Heerlen - Centrum Eikenderveld Welten - Benzenrade Bekkerveld - Aarveld Caumerveld - Douve Weien Molenberg Heerlerbaan - Centrum Heerlerbaan - Schil Heerlen totaal
2017 2019 2017 2019 7,1 7,4 4,8 4,6 7,1 7,1 4,7 4,7 6,4 6,1 5 5,6 6,9 7,4 4,7 5 5,6 5,7 6,7 6,2 6,5 6,4 5,7 5,8 7,2 7,2 5,1 5,2 6,9 7,3 5,3 5,1 6,8 6,6 5,2 5,3 6,6 6,4 5,2 5,5 6,3 6,4 5,3 5,6 7,6 7,4 4,5 4,9 5,5 6,3 5,5 5,4 8,5 8,3 3,1 2,7 8 8,4 3,5 3,9 8 8,5 3 2,9 7,5 7,1 3,9 4,6 7,2 7,2 5 5,8 7,8 8,2 3,9 3,8 7,1
7,1
4,7
4,9
•
De schaalscore voor verloedering ligt in Heerlen gemiddeld op 4,9 en is daarmee ten opzichte van 2017 gestegen (+0,2). Een negatieve ontwikkeling die sinds 2013 al zichtbaar is en aangeeft dat mensen meer verloedering ervaren in de buurt. Met name de buurten in het zuiden van Heerlen scoren gunstig ten opzichte van het Heerlense gemiddelde behalve Heerlerbaan-centrum (score 5,8). De meeste verloedering is waar te nemen in Vrieheide-De Stack (score 6,2), Heerlerheide-Passart, Heerlerbaan-Centrum, Hoensbroek-De Dem, MSP, GMS en Eikenderveld. Uit nadere analyse van de afzonderlijke aspecten van verloedering blijkt dat ‘hondenpoep op straat’ en ‘rommel op straat’ in 2019 de meest
voorkomende problemen zijn; 42 procent van de Heerlenaren geeft aan dat dit vaak voorkomt in de eigen buurt. •
In 2019 is de schaalscore voor de waardering kwaliteit woonomgeving in Heerlen gemiddeld 7,1 en is daarmee ten opzichte van 2017 gelijk gebleven. Met name de zuidelijk gelegen buurten scoren bovengemiddeld. Hoensbroek-De Dem, Vrieheide-De Stack en Eikenderveld scoren negatief ten opzichte van het gemiddelde.
10
Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit Indicatoren
Uitleg thema Bij dit thema gaat het om verschillende vormen van vermogens-
Objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit
Bron
2016
2017
2018
2019
Zakkenrollerij
politie
104
83
72
58
leefomgeving van bewoners kunnen voordoen. Het betreft zowel
Overval in woning
politie
4
2
3
4
‘veel voorkomende’ als ‘high impact’-criminaliteit.
Straatroof
politie
19
16
17
19
Vermogenscriminaliteit: o.m. woninginbraak, kelderboxinbraak,
Diefstal af/uit/van overige voertuigen
politie
192
161
146
150
Diefstal van motorvoertuigen
politie
237
169
162
132
Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen
politie
790
503
431
379
Diefstal van brom-, snor-, fietsen
politie
487
370
401
339
Diefstal/inbraak box/garage/schuur/tuinhuis
politie
181
150
112
121
geweld. Bij vermogenscriminaliteit is aandacht voor het eventuele
Diefstal/woninginbraak
politie
413
392
346
307
georganiseerde karakter (bendes, banditisme) van belang.
Bedreiging
politie
229
185
168
213
Mishandeling
politie
355
312
352
286
Moord, doodslag
politie
17
34
29
17
Openlijk geweld (persoon)
politie
28
25
20
26
Overige vermogensdelicten
politie
650
586
538
431
Woninginbraak komt vaak voor in de buurt, in %
parkstadmonitor
11
11
Bedreiging komt vaak voor in de buurt, in %
parkstadmonitor
4
4
Gewelddelicten komt vaak voor in de buurt, in %
parkstadmonitor
3
4
Buurtoverlast door diefstal uit / beschadiging auto, schaalscore
parkstadmonitor
4,1
4
Vermogensdelicten, schaalscore
parkstadmonitor
4,2
4,2
Mogelijk heeft extra inzet op het voorkomen van
Dreiging in de buurt, schaalscore
parkstadmonitor
1,8
1,9
woninginbraken de afgelopen jaren hieraan bijgedragen. Door
Slachtofferschap totaal, in %
parkstadmonitor
16
18
informatiebijeenkomsten in de buurt te organiseren, zijn
Aantal consult en advies aanvragen
veiligheidshuis
80
76
42
42
Totaal aantal personen met een Persoonsgerichte aanpak (PGA)
veiligheidshuis
121
102
80
90
Aantal TOP X aanpakken
veiligheidshuis
17
4
8
11
Nazorg ex-gedetineerden screeningen
veiligheidshuis
269
240
228
233
Nazorgtrajecten ex-gedetineerden meervoudige problematiek
veiligheidshuis
30
56
40
44
opgestart. Cijfermatig scoort Heerlen op dit vlak beter dan de
Aantal BIJ (bestuurlijke informatie justitiabelen) casussen
veiligheidshuis
11
15
17
9
vergelijkbare gemeente Sittard-Geleen die al jaren kampt met
Opgemaakte RIHG (Risico Instrument Huiselijk Geweld)
flexteam
19
8
10
4
een hoog aantal woninginbraken. Een vergelijkbare positieve
Opgelegde huisverboden
flexteam
7
9
2
daling zien we bij diefstal/inbraak box/garage/schuur/
Aantal meldingen huiselijk geweld
veilig thuis
x
722
994
1097
tuinhuis. Ten opzichte van 2016 zien we in 2019 een daling
Eenmalige adviezen Veilig Thuis
veilig thuis
x
412
534
918
Adviezen ondersteuning Veilig Thuis
veilig thuis
x
144
244 x
14
en geweldscriminaliteit die zich in de alledaagse woon- en
auto-inbraak, fietsendiefstal, diefstal motorvoertuigen, zakkenrollerij en straatroof. Geweldscriminaliteit: o.m. bedreiging, mishandeling, openlijke geweldpleging, huiselijk
Belangrijkste bevindingen •
Vergelijken we 2016 met 2019 dan zien we over het algemeen dat er minder High Impact Crimes zijn geregistreerd, maar dat er daarentegen meer sprake is van geregistreerde overlast. Hierin volgt Heerlen de landelijke trend.
•
In 2019 zijn er in Heerlen 307 woninginbraken geregistreerd bij de politie. Dit is een daling van 25% ten opzichte van 2016.
buurtbewoners bewuster geworden van mogelijke risico’s rondom hun woning. Daarnaast zijn er verschillende buurtpreventieteams actief en WhatsAppgroepen in de buurten
van circa 34 procent bij diefstallen en inbraken bij woning gerelateerde ruimtes. Overvallen in woningen zijn de laatste jaren laag en stabiel qua aantallen.
11
Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Woninginbraken
Belangrijkste bevindingen (vervolg) •
Buiten het gegeven dat de objectieve cijfers met betrekking tot het aantal woninginbraken een
Woninginbraken per 10.000 inwoners (bron: politie)
daling laten zien, is dat niet het geval wanneer er gekeken wordt naar de subjectieve cijfers en dus
70,00
het subjectieve gevoel. In 2019 vond 11% van de respondenten dat woninginbraak vaak voorkomt
60,00
in de buurt. Vergeleken met voorgaande jaren is hier geen verandering in waar te nemen, maar de
50,00
Heerlen
verwachting is dat dit wel gaat gebeuren in verband met de positieve ontwikkeling van de objectieve
40,00
Maastricht
cijfers. Indien er wordt gekeken naar de verschillende buurten in Heerlen zijn de buurten Vrieheide-De
30,00
Sittard-Geleen
20,00
Stack (18%), Heksenberg (16%) en Nieuw-Lotbroek (19%) in 2019 de uitschieters ten opzichte van
Nederland
10,00
de andere buurten. Opvallend is dat buurtbewoners in Rennemig het gevoel hebben dat
0,00
woninginbraken in 2019 minder voorkomen ten opzichte van 2017 (daling van 20% naar 8%).
2016
2017
2018
2019
Daarnaast moet worden opgemerkt dat in Molenberg mensen ervaren dat er minder vaak woninginbraak in de buurt voorkomt. In vergelijking met de objectieve cijfers voor Molenberg klopt
dalende trend waar te nemen. Het aantal diefstallen is met 30%
Cijfers Parkstadmonitor – buurten
gedaald ten opzichte van 2016. Dit is ook terug te zien bij de Buurtoverlast Woninginbraak Bedreiging komt Gewelddelicten door diefstal uit komt vaak voor vaak voor in de komt vaak voor / beschadiging in de buurt, in % buurt, in % in de buurt, in % auto, schaalscore
Heerlen totaal
In 2019 zijn er in Heerlen 339 diefstallen van bromfietsen, snorfietsen en gewone fietsen geregistreerd. Hierin is een
het dat er minder inbraken voorkomen ten opzichte van het Heerlens gemiddelde.
Buurten Maria Gewanden - Terschuren Mariarade Hoensbroek - De Dem Nieuw Lotbroek Vrieheide - De Stack Heerlerheide - Passart Heksenberg Rennemig - Beersdal Zeswegen - Nieuw Husken Grasbroek - Musschemig - Schandelen (GMS) Meezenbroek - Schaesbergveld - Palemig (MSP) Heerlen - Centrum Eikenderveld Welten - Benzenrade Bekkerveld - Aarveld Caumerveld - Douve Weien Molenberg Heerlerbaan - Centrum Heerlerbaan - Schil
•
2017 2019 2017 2019 2017 2019 2017 2019 8 8 5 2 3 2 4,2 3,5 12 11 3 2 1 1 3,9 3,2 12 10 3 5 5 5 4,5 4,8 22 19 3 4 1 3 4,1 4,7 20 18 6 6 9 8 4,9 4,8 10 10 6 9 6 7 4,4 4,3 17 16 1 1 8 7 4,1 3,2 20 8 2 3 3 1 5,3 4,5 18 14 4 4 6 2 4,3 4,1 9 8 7 5 9 6 4,1 3,6 12 10 5 7 5 8 4,7 4,4 4 3 2 3 3 5 3,7 3,6 9 13 8 6 1 6 4,9 5,4 14 11 0 0 0 0 4,3 4,5 14 14 1 5 1 2 3,4 3,0 6 11 2 1 0 0 2,9 2,8 7 5 0 0 2 2 2,6 3,3 6 10 0 1 2 3 4,2 5,2 3 11 2 1 0 1 3,4 3,4 11
11
4
4
3
4
4,1
4,0
diefstallen van motorvoertuigen. In 2019 waren er 132 geregistreerde diefstallen van motorvoertuigen waartoe personenauto’s, motors en vracht/bestelauto’s behoren. In 2016 zijn er 237 gevallen van diefstal geregistreerd. Qua diefstallen uit/vanaf motorvoertuigen is een sterke daling (meer dan 50%) te zien in 2019 ten opzichte van 2016. Het betreft dan diefstal
van voorwerpen of onderdelen gepleegd vanaf of uit een personenauto. Een doorzettende daling is ook waar te nemen bij diefstal af/uit/van overige voertuigen. In 2019 zijn 150 diefstallen geregistreerd uit/van overige voertuigen niet zijnde een personenauto. Ten opzichte van 2016 is dit een daling van ongeveer 20 procent. In het burgeronderzoek is gevraagd naar hoeveel buurtoverlast mensen ervaren door ‘diefstal uit auto en beschadiging aan/vanaf auto’. Op een schaal van 0 tot 10 geven Heerlenaren in 2017 een 4,1 aan en in 2019 een 4,0 met betrekking tot of zij dit ervaren in hun eigen buurt. In de buurten Eikenderveld (5,4) en Heerlerbaan-Centrum (5,2) geven bewoners aan dat zij vinden dat dit frequent voorkomt in hun buurt.
12
Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Cijfers Parkstadmonitor – buurten
Belangrijkste bevindingen (vervolg) Vermogensdelicten, schaalscore
Dreiging in de Slachtofferbuurt, schap totaal, in schaalscore %
•
De vermogensdelicten laten over het algemeen een flinke daling zien. Tot de categorie overige vermogensdelicten behoort ook heling.
In dit cijfer is echter wel een stijging te zien. Dit kan te maken hebben Buurten Maria Gewanden - Terschuren Mariarade Hoensbroek - De Dem Nieuw Lotbroek Vrieheide - De Stack Heerlerheide - Passart Heksenberg Rennemig - Beersdal Zeswegen - Nieuw Husken Grasbroek - Musschemig - Schandelen (GMS) Meezenbroek - Schaesbergveld - Palemig (MSP) Heerlen - Centrum Eikenderveld Welten - Benzenrade Bekkerveld - Aarveld Caumerveld - Douve Weien Molenberg Heerlerbaan - Centrum Heerlerbaan - Schil Heerlen totaal
•
2017 2019 2017 2019 2017 2019 4,3 3,7 1,2 1,6 16 18 3,9 3,5 0,9 1,3 20 20 4,7 4,6 2,3 3,3 17 21 4,9 4,8 1 1,1 17 28 5,1 5 3,1 3,1 19 20 4,2 4,5 2,3 3,1 15 14 4,4 4 1,8 1,3 20 20 5,2 4,4 1,6 1,4 23 25 4,5 4,4 1,6 1,7 20 11 4,4 4,1 3,1 2,9 16 21 4,8 4,5 2,6 2,9 18 18 3,9 3,3 2,9 2,9 15 15 4,8 5,6 3,5 3,2 21 21 4 4,2 0,6 0,6 2 16 4,1 3 1,2 1,2 15 19 3,1 3,3 0,9 0,6 19 17 2,6 3,7 1,3 1,5 16 16 4,5 5,5 1,6 2,4 18 15 3,4 3,7 0,8 1 13 16 4,2
4,2
1,8
1,9
16
18
met het in juli 2019 ingevoerde digitale opkopersregister. Het opkopersregister dwingt handelaren om alles wat zij opkopen en weer verkopen te registreren in een systeem. Politie kan het register raadplegen wanneer aangifte wordt gedaan van een gestolen goed. Doordat alles geregistreerd wordt, wordt heling op deze manier meer zichtbaar. Deze stijging wil dus niet zeggen dat heling meer voorkomt, maar wel dat het sinds 2019 beter zichtbaar is. Mogelijk zal het digitaal opkoopregister in de toekomst een preventieve werking krijgen. In 2019 bedraagt de gemiddelde schaalscore voor buurtgerelateerde vermogensdelicten een 4,2 en is hiermee gelijk gebleven ten opzichte van 2017, maar gestegen ten opzichte van 2015. Vermogensdelicten komen in de ogen van de burger het meest voor in Eikenderveld (5,6) en Heerlerbaan-Centrum (5,5).
Heling en het Digitaal Opkopersregister
Indien een uitsplitsing gemaakt wordt naar categorieën van vermogensdelicten kan
Aantal meldingen heling (bron: politie)
geconcludeerd worden dat beschadiging of diefstal aan/vanaf auto’s (14%) het meest voorkomend is in de beleving van de Heerlense buurtbewoner. Gevolgd door woninginbraak en fietsendiefstal (beide 11%) en diefstal uit auto’s (7%). Tussen 2017 en 2019 wordt op buurtniveau de relatief sterkste toename gemeten in Molenberg (+1,1) en HeerlerbaanCentrum (+1,0). De inwoners van Bekkerveld-Aarveld en Rennemig-Beersdal ervaren een afname in vermogensdelicten (resp. -1,1 en -0,8). •
In 2019 bedraagt het slachtofferschap gemiddeld 18% in Heerlen. Ten opzichte van 2017
betekent dit een toename van 2 procentpunten. Ten opzichte van 2013 is er een flinke daling waar te nemen (35% resp. 18%). Het hoogste slachtofferschap wordt door bewoners van met name Nieuw Lotbroek (28%) en Rennemig-Beersdal (25%) aangegeven. Het laagst
90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2016
2017
2018
2019
door inwoners van Zeswegen-Nieuw Husken (11%). Bewoners uit de zuidelijk gelegen buurten geven aan relatief minder frequent slachtoffer geweest te zijn van een incident of misdrijf.
13
Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Belangrijkste bevindingen (vervolg) •
•
Diefstallen
Het gevoel dat geweldsdelicten vaak voorkomen in de buurt kent een Heerlens
900
gemiddelde van 4% in 2019 ten opzichte van 3% in 2017. De buurten in Heerlen-Zuid
800
ervaren minder de aanwezigheid van geweldsdelicten in de eigen buurt ten opzichte van de
700
bewoners van buurten in Heerlen-Noord. In de buurten Vrieheide-de Stack (8%), MSP
600
(8%), Heerlerheide-Passart (7%) en Heksenberg (7%) vinden de bewoners in 2019 dat
500
geweldsdelicten vaak voorkomen in hun eigen buurt. In MSP zien we ten opzichte van 2017
400
een stijging in dit aandeel (van 5% naar 8% gestegen) terwijl we in de eerder genoemde
300
buurten een licht daling waarnemen, maar dat het nog steeds hoog blijft ten opzichte van
200
het Heerlens gemiddelde.
100
In 2019 bedraagt de gemiddelde schaalscore voor buurtgerelateerde dreiging 1,9 en daarmee is dit nagenoeg gelijk aan 2017, namelijk 1,8. In absolute zin komt dreiging in
Aantallen diefstallen van/uit/vanaf voertuigen (bron: politie)
0 2016
2017
2018
2019
Heerlen echter relatief weinig voor. Hierbij dient men wel te beseffen dat het gaat om vrij
Diefstal uit/vanaf overige voertuigen
Diefstal van motorvoertuigen
ernstige vormen van criminaliteit (m.n. bedreiging, geweld, tasjesroof). Dreiging wordt met
Diefstal uit/vanaf motorvoertuigen
Diefstal van brom-, snor-, fietsen
name ervaren door bewoners van Hoensbroek-De Dem (3,3), Eikenderveld (3,2), VrieheideDe Stack en Heerlerheide-Passart (beide 3,1). Op buurtniveau zijn enkele verschuivingen ten opzichte van 2019 geconstateerd. Met name Hoensbroek-De Dem (+1,0) Heerlerheide-
Zakkenrollerij Zakkenrollerij Heerlen (bron: politie)
Passart en Heerlerbaan-Centrum (beide +0,8) laten een stijging zien in het ervaren van dreiging. Een positieve ontwikkeling is met name zichtbaar in Heksenberg. De perceptie van dreiging is hier afgenomen met 0,8 in de schaalscore. •
Gemiddeld geeft 4% van de Heerlenaren aan dat bedreiging vaak voorkomt in hun eigen woonbuurt en is hiermee gelijk aan 2017. Ten opzichte van 2017 zien we op buurtniveau
enkele verschuivingen. Een positieve ontwikkeling is te zien in Mariagewanden- Terschuren waar eerst 5% aangaf dat zij bedreiging vaak in de buurt vonden voorkomen, is het in 2019 nog maar 2%. Een negatieve ontwikkeling zien we in de buurt Heerlerheide-Passart en
120 100 80 60 40
Bekkerveld-Aarveld. In Bekkerveld-Aarveld zien we een forse stijging van 1% in 2017 naar 5% in 2019. In Heerlerheide-Passart is er een stijging van 6 naar 9% waar te nemen.
20 0 2016
2017
2018
2019
14
Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Mishandeling en ruzie/twist zonder vervolg
Belangrijkste bevindingen (vervolg)
Eenvoudige en zware mishandeling Heerlen (bron: politie) 400
Ruzie/twist zonder vervolg (bron: politie)
•
Mishandeling, zijnde iemand opzettelijk lichamelijk letsel toebrengen, is een categorie die is opgebouwd uit eenvoudige mishandeling en
1200
zware mishandeling. In 2019 zijn er 286 incidenten mishandeling
350
1000
geregistreerd bij de politie. Ten opzichte van 2016 is dat een daling
250
800
van circa 20%. Hierbij moet worden opgemerkt dat de zware
200
600
300
mishandeling slechts een heel klein aandeel van deze registraties
150
beslaat en dat de meldingen vooral betrekking hebben op minder ingrijpende incidenten. Onder de categorie mishandeling wordt vaak
400
100
ook ruzie/twist (zonder vervolg), verbaal geweld of duw- en trekwerk 200
50 0 2016
2017
Eenvoudige mishandeling
2018
2019
geschaard. Deze subcategorie is hier echter afzonderlijk in een grafiek weergegeven. In tegenstelling tot de ontwikkeling bij de eerder
0 2016
2017
2018
genoemde mishandelingen, zien we hier een jaarlijkse stijging. We
2019
Zware mishandeling
kunnen dan ook stellen dat het aantal mishandelingen (incl. ruzie/twist) nagenoeg gelijk is gebleven, doch dat de ernst van de
•
zien we een daling in deze cijfers en deze positieve ontwikkeling heeft doorgezet in 2019. In 2019 vonden er 58 incidenten zakkenrollerij plaats. Ten opzichte van 2016 is dat een daling van circa 45%. Deze sterke daling kan mogelijk het gevolg zijn van het aangescherpte cameratoezicht in Heerlen. •
•
•
De indicator openlijk geweld betreft het openlijk in vereniging plegen van geweld tegen personen. Hierin zijn de laatste vier jaar nauwelijks verschillen te zien. Gemiddeld gaat het om 25 incidenten per jaar.
Vergelijking per 10.000 inwoners
De afgelopen vier jaren zijn incidenten met betrekking tot straatroof nagenoeg gelijk gebleven. Hierin zijn geen schommelingen waar te nemen.
•
incidenten is afgenomen.
In 2016 werden 104 incidenten zakkenrollerij geregistreerd bij de politie. In 2017 en 2018
De aantallen qua moord en doodslag per 10.000 inwoners voor Heerlen zijn hoger dan het
Moord, doodslag per 10.000 inwoners
4,50 4,00
landelijke gemiddelde van 1,5. De cijfers van Heerlen zijn vergelijkbaar met Maastricht, maar
3,50
in 2017 en 2018 is in Heerlen een stijging te zien en in 2019 weer een daling. In 2019 zien
3,00
we dat per 10.000 inwoners Sittard-Geleen hoger scoort dan Heerlen.
2,50
In de lijst van indicatoren zijn de daadwerkelijke cijfers van Heerlen weergeven met
2,00
betrekking tot moord en doodslag. Belangrijk om hierbij op te merken dat het hierbij zowel
1,50
gaat om de pogingen tot moord als de daadwerkelijke moorden. De daadwerkelijk geslaagde
1,00
pogingen zijn gering. In 2017 en 2018 hebben in totaal 2 moorden plaatsgevonden en in 2019 drie moorden. In 2019 heeft dit te maken met onder andere de twee moorden gepleegd door Thijs H. op de Brunssummerheide dat net op Heerlens grondgebied was.
0,50 0,00 2016 Heerlen
2017 Maastricht
2018 Sittard-Geleen
2019 Nederland
15
Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Belangrijkste bevindingen (vervolg)
RiHG Risico Instrument Huiselijk Geweld (RiHG) en huisverboden (bron: flexteam)
Veiligheidshuis •
Aan het Veiligheidshuis Parkstad kan advies worden gevraagd bij casussen waarbij sprake is van huiselijk geweld. In de cijfers van het aantal consult- en adviesvragen bij het Veiligheidshuis Parkstad is een daling te zien. Deze daling is te verklaren doordat per 1 juli 2017 meldingen van huiselijk geweld bij Veilig Thuis worden gedaan.
•
20 15
90 mensen uit Heerlen kregen een persoonsgerichte aanpak en 11 daarvan een TOP X aanpak. Er is een afname te zien ten opzichte van 2016 voor beide aanpakken. De TOP X aanpak is een persoonsgerichte aanpak waarbij nog
10
extra kortstondige intensieve inzet wordt gepleegd door de professionals aanvullend aan de persoonsgerichte aanpak. •
5
De uitstroomcijfers ex-gedetineerden in de gemeente Heerlen zijn hoog in vergelijking met de cijfers van Maastricht en Sittard, maar de aantallen blijven wel stabiel. De cijfers zijn daarnaast ook hoog vergeleken met de andere
0
Parkstadgemeenten. Heerlen heeft een uitstroomaantal van boven de 200 ex-gedetineerden per jaar en de andere
2016
2017
2018
2019
Parkstadstadgemeenten komen samen nog niet aan dit aantal. Er wordt altijd gekeken naar de laatst bekende
Opgemaakte RIHG, huisverbod niet opgelegd
persoonsgegevens in de gemeentelijke basisadministratie. Aan ex-gedetineerden wordt een vrijwillig hulptraject
Opgemaakte RIHG, huisverbod opgelegd
aangeboden gericht op de vijf leefgebieden. •
Het aantal BIJ (bestuurlijke informatie justitiabelen) casussen is stabiel. Dit zijn casussen waarbij sociale onrust wordt verwacht bij de terugkeer van een delinquent van een zwaar delict. De burgemeester wordt altijd op de hoogte gebracht van deze casussen. 2019 vergeleken met 2016 laat een lichte daling zien, maar 2017 en 2018 lieten een lichte stijging zien.
Huisverboden en Risicotaxatie-instrument huiselijk geweld (RiHG): •
In 2019 zijn twee huisverboden opgelegd aan plegers van huiselijk geweld. In geval van een huisverbod wordt een pleger tijdelijk de toegang tot zijn of haar woning verboden. Tevens mag er in die periode geen contact worden opgenomen met partners en/of kinderen. In vergelijking met 2016 is er in 2019 een terugloop te zien in het aantal opgelegde huisverboden. Gemeente, politie en Veilig Thuis gaan met elkaar in gesprek om de reden van deze afname te achterhalen. Ook wordt er gesproken over mogelijkheden om betrokken ketenpartners beter te informeren over de toepassing van de Wet tijdelijk huisverbod. Voorafgaand aan het opleggen van een huisverbod wordt er altijd een RiHG opgemaakt. Logischerwijs is hier dus ook sprake van een daling. Mogelijke aanvullende redenen zijn dat het opmaken van een RiHG zeer arbeidsintensief is en dat er in geval van huiselijk geweld eerst naar een andere oplossing wordt gezocht alvorens er een huisverbod wordt opgelegd.
16
Thema objectieve veiligheid / veel voorkomende en high impact criminaliteit (vervolg) Belangrijkste bevindingen (vervolg)
Huiselijk geweld
Veilig Thuis •
Aantal meldingen huiselijk geweld (bron: veilig thuis)
Het aantal meldingen van huiselijk geweld dat gedaan wordt bij Veilig Thuis stijgt. Dat is een landelijke trend en wil niet perse zeggen dat er meer huiselijk geweld voorkomt. Het heeft te maken met een aantal redenen. Als eerste de aanscherping van de Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling op 1 januari 2019. Door de aanscherping
1200 1000
van de meldcode dienen professionals altijd advies te vragen. Veilig Thuis heeft geïnvesteerd in korte lijnen tussen professionals waardoor ook meer gemeld wordt. Een laatste verklaring voor de stijging van het aantal meldingen is
800
gelegen in het feit dat Veilig Thuis sinds 2017 de politiemeldingen ontvangt. Ongeveer 80% van alle meldingen in
600
Heerlen zijn afkomstig van politiemeldingen over ouderenmishandeling, kindermishandeling en mishandeling in afhankelijkheidsrelatie. 2017 wijkt af qua aantallen, omdat per 1 juli 2017 de meldingen huiselijk geweld bij Veilig Thuis binnenkomen in plaats van bij het Veiligheidshuis zoals voorheen. Cijfers binnen de gemeente Heerlen zijn vergelijkbaar met de cijfers in Maastricht. •
Daarnaast werd tot 2018 onderscheid gemaakt tussen eenmalige adviezen en ondersteuning. Ondersteuning is twee
400 200 0 2017
2018
2019
of meerdere contacten in een adviesregistratie.
17
Thema subjectieve veiligheid Indicatoren
Uitleg thema Het ‘veiligheidsgevoel’ van bewoners in hun eigen woonbuurt:
Subjectieve veiligheid Voelt zich wel eens onveilig in de eigen buurt, in % Voelt zich vaak onveilig in de eigen buurt, in % Waardering voor politie, schaalscore Waardering voor boa's, schaalscore
Bron parkstadmonitor parkstadmonitor parkstadmonitor parkstadmonitor
2016
2017 39 6 4 3,7
2018
2019 43 7 3,9 2,5
hoe vaak voelt men zich onveilig, welk rapportcijfer geeft men de veiligheid van de buurt? Het gaat hier om het ‘generieke’ veiligheidsgevoel, dus niet gekoppeld aan bijvoorbeeld het uitgaansgebied of een andere locatie binnen de gemeente.
Belangrijkste bevindingen Cijfers Parkstadmonitor – buurten
•
43% van de Heerlenaren voelt zich wel eens onveilig in de eigen buurt. Dit aandeel is in de afgelopen jaren licht
Voelt zich wel Voelt zich vaak eens onveilig in onveilig in de de eigen buurt, eigen buurt, in in % % Buurten Maria Gewanden - Terschuren Mariarade Hoensbroek - De Dem Nieuw Lotbroek Vrieheide - De Stack Heerlerheide - Passart Heksenberg Rennemig - Beersdal Zeswegen - Nieuw Husken Grasbroek - Musschemig - Schandelen (GMS) Meezenbroek - Schaesbergveld - Palemig (MSP) Heerlen - Centrum Eikenderveld Welten - Benzenrade Bekkerveld - Aarveld Caumerveld - Douve Weien Molenberg Heerlerbaan - Centrum Heerlerbaan - Schil Heerlen totaal
Waardering voor politie, schaalscore
2017 2019 2017 2019 2017 2019 2017 2019 39 33 5 6 3,8 4,4 4,1 3,4 26 39 1 4 3,0 2,7 3,2 2,5 47 54 10 14 3,0 2,8 3,8 2,7 43 45 4 7 3,7 3,4 3,4 2,8 52 54 12 14 3,6 3,5 3,5 4,0 43 52 8 8 4,1 3,9 3,7 3,7 37 40 3 4 4,5 4,3 4,4 3,9 51 48 6 6 4,0 3,5 3,5 2,5 41 45 9 8 4,3 4,4 4,1 3,4 45 50 4 10 4,2 4,4 4,2 4,3 48 55 11 9 3,6 4,3 3,0 3,0 35 43 3 6 4,4 4,5 5,2 5,7 51 45 4 12 3,6 3,4 3,2 4,0 27 21 2 1 4,8 4,7 3,6 3,8 35 34 4 5 3,8 4,4 3,5 3,2 22 22 2 1 5,1 4,7 3,7 3,3 31 35 4 3 4,2 3,1 3,9 3,1 26 47 3 6 3,8 3,4 2,3 2,4 29 35 1 3 4,2 4,6 4,2 3,3 39
43
6
7
4,0
3,9
gestegen. In 2017 gaf 37% van de Heerlenaren aan zich wel
Waardering voor boa's, schaalscore
3,7
3,5
eens onveilig te voelen. Het onveiligheidsgevoel is hoog in Heerlen ten opzichte van het Nederlandse gemiddelde. Wanneer we dit echter bekijken over een langere periode (2001–2019) is een verbetering van het veiligheidsgevoel duidelijk zichtbaar. Dit heeft waarschijnlijk te maken met Operatie Hartslag. Uitschieters in deze verbetering zien we met name in de buurten Heerlen Centrum, GMS, Molenberg en
Heerlerbaan Centrum. De onveiligheidsgevoelens zijn tussen 2017 en 2019 met name weer toegenomen in HeerlerbaanCentrum (+21%) en Mariarade (+21%). Daartegenover staat dat de perceptie van veiligheid is toegenomen, in 2019 ten opzichte van 2017, in Maria Gewanden-Terschuren (-6%), Eikenderveld (-6%) en Welten-Benzenrade (-6%). •
Al een aantal jaar voelt 6 á 7% van de Heerlenaren zich vaak onveilig in de eigen buurt. In Heerlen-Noord voelen mensen zich vaker onveilig ten opzichte van mensen in Heerlen-Zuid. De onveiligheidsgevoelens in Vrieheide-De Stack, HoensbroekDe Dem en Eikenderveld zijn opvallend hoog.
18
Thema subjectieve veiligheid (vervolg) Redenen onveiligheidsgevoelens (Parkstadmonitor 2019)
Top 3 redenen onveiligheidsgevoelens Buurten Maria Gewanden - Terschuren Mariarade Hoensbroek - De Dem Nieuw Lotbroek Vrieheide - De Stack Heerlerheide - Passart Heksenberg Rennemig - Beersdal Zeswegen - Nieuw Husken Grasbroek - Musschemig - Schandelen (GMS) Meezenbroek - Schaesbergveld - Palemig (MSP) Heerlen - Centrum Eikenderveld Welten - Benzenrade Bekkerveld - Aarveld Caumerveld - Douve Weien Molenberg Heerlerbaan - Centrum Heerlerbaan - Schil
nr. 1 Inbraken Inbraken Overlast (hang)jongeren Inbraken Overlast (hang)jongeren Overlast (hang)jongeren Overlast (hang)jongeren Overlast (hang)jongeren Slechte verlichting Drugsoverlast Drugsoverlast Drugsoverlast Slechte verlichting Inbraken Drugsoverlast Inbraken Drugsoverlast Overlast (hang)jongeren Inbraken
nr. 2 Overlast (hang)jongeren Overlast (hang)jongeren Drugsoverlast Asociale mensen/ongure types Drugsoverlast Asociale mensen/ongure types Inbraken Inbraken Overlast (hang)jongeren Overlast (hang)jongeren Overlast (hang)jongeren Asociale mensen/ongure types Drugsoverlast Asociale mensen/ongure types Overlast (hang)jongeren Asociale mensen/ongure types Asociale mensen/ongure types Asociale mensen/ongure types Overlast (hang)jongeren
nr. 3 Slechte verlichting Drugsoverlast Verkeersoverlast (m.n. te hard rijden) Overlast (hang)jongeren Verkeersoverlast (m.n. te hard rijden) Verkeersoverlast (m.n. te hard rijden) Asociale mensen/ongure types Slechte verlichting Asociale mensen/ongure types Asociale mensen/ongure types Verkeersoverlast (m.n. te hard rijden) Overlast (hang)jongeren Asociale mensen/ongure types Verkeersoverlast (m.n. te hard rijden) Verkeersoverlast (m.n. te hard rijden) Slechte verlichting Verkeersoverlast (m.n. te hard rijden) Drugsoverlast Slechte verlichting (m.n. in park)
Heerlen totaal
Meest genoemde redenen onveiligheidsgevoelens Slechte verlichting 11% Verkeersoverlast (m.n. te hard rijden) 12%
Overlast (hang)jongeren 26%
Belangrijkste bevindingen (vervolg) •
De drie meest genoemde redenen die een gevoel van onveiligheid veroorzaken zijn (hang)jongeren, asociaal gedrag en drugsoverlast. Uit het burgeronderzoek blijkt dat in 2019 26% van de Heerlenaren zich onveilig voelt in de eigen buurt door overlast van (hang)jongeren. Bijna een vijfde van de inwoners beschouwt asociale mensen/ ongure types als veroorzakers van een onveilig gevoel. De derde meest genoemde reden waardoor mensen zich onveilig voelen, is drugsoverlast. Naast deze top drie worden ook inbraken, verkeersoverlast (en dan met name het te hard rijden) en
Inbraken 14%
Drugsoverlast 18%
slechte verlichting in de buurt genoemd als redenen waarom men zich niet veilig voelt. Per buurt Asociale mensen/ongure types 19%
zijn deze redenen uitgesplitst en in kaart gebracht.
19
Thema subjectieve veiligheid (vervolg) Waardering politie in Parkstad
Belangrijkste bevindingen (vervolg) •
Waardering voor politie, schaalscore 2019 (Parkstadmonitor)
Heerlenaren zijn niet tevreden over het functioneren van de politie en gemeentelijke handhavers, de boa’s. In 2019 waardeerde Heerlenaren het optreden van de politie met een gemiddelde van 3,9 op een schaal van 0 tot 10. Deze waardering is nagenoeg gelijk aan de waardering in 2017 (4,0). Hiermee kan geconstateerd
Landgraaf
worden dat de waardering van politie in alle Heerlense buurten laag is. Deze lage
Heerlen
Heerlense score is echter nog relatief gunstig in vergelijking met andere Parkstadgemeenten. Bijna de helft van de Heerlenaren is van mening dat de politie
Kerkrade
te weinig te zien is in de buurt (51%) en de politie weinig uit de auto komt (45%). Op buurtniveau valt op dat in 2019 met name de respondenten van Maria
Brunssum
Gewanden-Terschuren (+0,6), MSP (+0,7) en Bekkerveld Aarveld (+0,6) de politie meer zijn gaan waarderen ten opzichte van 2017. In Molenberg is de waardering
Simpelveld
afgenomen van 4,2 naar 3,1.
0
0,5
1
1,5
2
2,5
3
3,5
4
4,5
•
In 2019 bedraagt de waardering voor de gemeentelijke handhavers (boa’s) gemiddeld een 3,5 en is daarmee 0,2 lager dan de waardering in 2017, maar ook lager dan de waardering voor de politie in Heerlen. De scores van de afzonderlijke buurten variëren van een 2,4 in Heerlerbaan-Centrum tot een 5,7 in HeerlenCentrum. Geconstateerd kan worden dat de waardering over de gemeentelijke handhavers in absolute zin in alle buurten relatief laag is. Bijna de helft van de respondenten (48%) vindt dat gemeentelijke handhavers onvoldoende zichtbaar zijn in de buurt. Vier op de tien respondenten mist gemeentelijke handhavers in de buurt en een iets kleiner aandeel (31%) voelt zich niet veiliger door hen.
20
Veiligheidsveld 1
Veilige woon- en leefomgeving
Samenvatting en aandachtspunten ervaren van dronken mensen op straat en drugsoverlast. Naast deze overlastvormen is Dit veiligheidsveld heeft betrekking op de veiligheid en leefbaarheid van de ‘alledaagse’
de burenoverlast ook een aandachtspunt. Het gaat daarbij om ruzies tussen buren en
woon- en leefomgeving van burgers, ofwel: de veiligheid en leefbaarheid in de buurt,
over huiselijke twist. Ten opzichte van 2016 is het aantal meldingen licht gedaald,
straat, tussen buren etc. Deze veiligheid en leefbaarheid kunnen in het gedrang komen
maar we zien in 2019 weer een toename vergeleken met voorgaande jaren 2017 en
door aantastingen van sociale kwaliteit (woonoverlast, drugs- en alcoholoverlast etc.),
2018.
aantastingen van fysieke kwaliteit (onder andere vernieling en verloedering) en door veelvoorkomende criminaliteit en high impact crimes (woninginbraak, diefstallen,
Thema fysieke kwaliteit
bedreigingen etc.). In dit thema hebben we specifiek gekeken naar indicatoren
Verloedering
behorende tot de volgende thema’s: (1) sociale kwaliteit; (2) fysieke kwaliteit; (3)
De perceptie van verloedering in de eigen buurt onder Heerlenaren stijgt. Dit is een
objectieve veiligheid en (4) subjectieve veiligheid. Thema’s die binnen het
ontwikkeling die al een aantal jaren doorzet in de cijfers. Met een schaalscore van 4,9
veiligheidsveld sterk naar voren kwamen, zijn de verschillende vormen van overlast en
in 2019 geven burgers aan dat zij veel verloedering ervaren. Rommel op straat en
dan vooral de verwarde personen en drugs- en alcoholoverlast, maar ook verloedering,
hondenpoep zijn de meest genoemde voorkomende problemen in de buurt. De stijging
de vermogens- en geweldsdelicten en het hoge onveiligheidsgevoel.
in de ervaring van verloedering kan te maken hebben met dat we als gemeente op bepaalde onderdelen minder inzet plegen ten opzichte van de voorgaande jaren.
Thema sociale kwaliteit
Bewoners van buurten in Heerlen-Zuid zijn positiever over de mate van verloedering in
Mate van overlast
hun eigen buurt ten opzichte van respondenten in Heerlen-Noord. Met verloedering
Er is een stijging waar te nemen in de mate van overlast op allerlei terreinen terwijl er
hangt ook het aantal vernielingen samen. Ten opzichte van 2016 zien we in 2019 een
minder high impact crimes geregistreerd worden. Er is een verschuiving waar te nemen
daling in het aantal geregistreerde vernielingen. Het aantal blijft echter hoog en heeft
van minder high impact crimes naar meer geregistreerde overlast. Vooral de overlast
vooral betrekking op vernielingen aan en van auto’s en aan objecten in de openbare
door een verward/overspannen persoon valt hierin op. Het is een landelijk fenomeen
ruimte.
en in de cijfers per 10.000 inwoners is te zien dat Heerlen hoog scoort. Het speelt de laatste jaren vooral in Heerlen-Centrum bij Dag- en Nachtopvang de Klomp. In verband
Thema objectieve veiligheid
met verhuizing van de dag- en nachtopvang dient hier de komende tijd extra aandacht
High Impact Crimes
voor te zijn.
Het totale aantal meldingen behorende tot de high-impact criminaliteit neemt al een
Overlast van verwarde personen hangt nauw samen met meldingen overlast van
aantal jaren achter elkaar af. De perceptie van burgers over de aanwezigheid van
zwervers en drugs- en alcoholoverlast. Dit omdat de verschijningsvormen van deze
verschillende vormen van high impact crimes neemt daarentegen nog niet af en stijgt
overlastvormen vaak overeenkomsten vertonen. In de subjectieve cijfers zien we ook
in sommige gevallen.
terug dat er een stijging is in het procentuele aantal mensen die aangeven vaak last te
21
Veiligheidsveld 1
Veilige woon- en leefomgeving
Samenvatting en aandachtsvelden (vervolg) 18% van de Heerlenaren geeft aan slachtoffer te zijn geweest van een misdrijf. Ten
zeggen dat er meer huiselijk geweld voorkomt. Door aanscherping van de meldcode
opzichte van 2013 is dit een goede afname, omdat destijds het percentage gemiddeld
dienen professionals altijd advies te vragen. Daarnaast is geïnvesteerd in korte lijnen
35% was. 2019 in vergelijking met 2017 laat wel een lichte stijging zien met 2
tussen professionals waardoor meer gemeld wordt. Met partners wordt gesproken om
procentpunten.
elkaar beter te informeren over de toepassing van de Wet tijdelijk huisverbod.
Vermogensdelicten De vermogensdelicten laten over het algemeen een flinke daling zien. In 2019 bedraagt de gemiddelde schaalscore voor buurtgerelateerde vermogensdelicten 4,2 op een schaal van 0 tot 10. Er is een daling van 25% van het aantal woninginbraken wanneer de geregistreerde aantallen van 2019 worden vergeleken met 2016. De afgelopen jaren zijn in de buurten preventieve activiteiten georganiseerd om woningen schuur/garage inbraken te voorkomen en mensen bewust te maken van mogelijke risico’s. Het aantal woninginbraken per 10.000 inwoners neemt ook af, maar blijft hoger dan het Nederlandse gemiddelde. Het subjectieve gevoel van dat woninginbraken vaak voorkomen in de buurt daalt nog niet. Net als bij de woningbraken laten ook de verschillende vormen van diefstallen dalingen zien in het aantal geregistreerde incidenten. Geweldsmisdrijven De indicator mishandeling moet goed worden geduid. Onder mishandeling worden vooral ruzie/twist (zonder gevolg), verbaal geweld of duw- en trekwerk geregistreerd. Zware mishandeling is hier een heel klein onderdeel van. Ten opzichte van 2016 zien we een afname qua aantal incidenten. De afgelopen jaren zijn de misdrijven met betrekking tot straatroof en overval nagenoeg gelijk gebleven.
Thema subjectieve veiligheid Onveiligheidsgevoelens In de buurtveiligheidsplannen worden de objectieve cijfers naast de subjectieve cijfers per buurt bekeken. Gekeken naar de cijfers vanaf 2001 zijn mensen zich steeds veiliger gaan voelen. Echter blijft het onveiligheidsgevoel in Heerlen hoog en is in 2019 gestegen ten opzichte van 2017. 43% van de Heerlenaren voelt zich wel eens onveilig in de eigen buurt en 7% voelt zich vaak onveilig. Burgers in de buurten behorende tot
Heerlen-Noord voelen zich vaker onveilig in vergelijking met Heerlen-Zuid. De onveiligheidsgevoelens in Hoensbroek-de Dem en Vrieheide-de Stack zijn het hoogst in Heerlen. Jeugdoverlast, asociale/ongure types en drugsoverlast zijn de meest genoemde redenen waarom mensen zich onveilig voelen. De onveiligheidsgevoelens en onderliggende redenen krijgen een prominente plek in de op te stellen buurtveiligheidsplannen. Ontevredenheid inzet boa’s en politie Burgers zijn ontevreden over het functioneren van de politie en de boa’s. Heerlenaren
waarderen het optreden van politie met een gemiddelde van 3,9 op een schaal van 0 tot 10. Heerlenaren geven aan dat ze vinden dat politie te weinig zichtbaar is in de buurt en te weinig uit de auto komt wanneer zij door de buurt rijden. Burgers
Huiselijk geweld
waarderen het optreden van boa’s met een gemiddelde van 3,5. Net als bij de politie
Het aantal meldingen over huiselijk geweld bij Veilig Thuis stijgt. Dat wil niet direct
geven respondenten aan dat ze de boa’s onvoldoende zichtbaar vinden in hun eigen buurt.
22
Veiligheidsveld 2
Bedrijvigheid en veiligheid
Thema’s: Veilig winkelgebied Veilige bedrijventerreinen Veilig uitgaan Veilige evenementen
Thema veilig winkelgebied Indicatoren Veilig winkelgebied Winkeldiefstal Winkelinbraak
Uitleg thema Bron politie politie
2016 336 22
2017 278 17
2018 346 10
2019 263 25
In winkelgebied kunnen zich verschillende vormen van onveiligheid voordoen. Het gaat bijvoorbeeld om winkeldiefstal, zakkenrollerij en overvallen maar ook om jongerenoverlast, vernielingen, fietsen en bromfietsen in voetgangersgebied en de mate van brandveiligheid van de winkelpanden. Daarnaast
Belangrijkste bevindingen •
In 2019 zijn er in Heerlen 263 winkeldiefstallen en 25 winkelinbraken bij de politie geregistreerd. Voor winkeldiefstallen geldt dat het aantal lager is dan in 2018, zijnde 346 geregistreerde winkeldiefstallen. Het aantal bij de politie geregistreerde winkelinbraken is in 2019 meer dan
kunnen zwerfvuil en andere tekenen van verloedering tot subjectieve onveiligheid leiden.
Cijfers Heerlen
verdubbeld ten opzichte van 2018. In 2018 was sprake van 10 winkelinbraken en in 2019 van 25
Aantal winkeldiefstallen en winkelinbraken (bron: politie)
geregistreerde gevallen. •
In de wintermaanden wordt elk jaar een stijging in het aantal winkeldiefstallen waargenomen terwijl
400
in de zomermaanden een lager aantal geregistreerd wordt. De meeste winkeldiefstallen en
350
winkelinbraken vinden plaats in Heerlen-Centrum. Hier zijn dan ook de meeste winkelverkooppunten
gevestigd. Desalniettemin is er een sterke daling te zien. Dit kan het gevolg zijn van de introductie van een app onder winkeliers die een signaleringsfunctie heeft.
300 250 200 150 100 50 0 2016
2017
Winkeldiefstal
2018
2019
Winkelinbraak
24
Thema veilige bedrijventerreinen Indicatoren Veilige bedrijventerreinen Overval in bedrijven Meldingen inbraken/diefstallen uit bedrijven en instellingen HAP controles in Heerlen
Uitleg thema Bron 2016 2017 2018 politie 10 4 7 politie 234 145 104 #HAP-team x x x
2019 5 134 1411
Onveiligheid op bedrijventerreinen kent zowel sociale als fysieke aspecten: bedrijfsinbraak, diefstal, overvallen en vernieling aan de ene kant en aan de andere kant inrichting en onderhoud van de terreinen, verkeersveiligheid en brandveiligheid. Ook kunnen zich illegale bewoning en drugsdelicten als hennepplantages voordoen (NB: ‘externe veiligheid’ ofwel veiligheid rond
Belangrijkste bevindingen •
In 2019 hebben er in Heerlen 5 overvallen in bedrijven plaatsgevonden en 134 diefstallen en
inrichtingen waarin gevaarlijke stoffen worden opgeslagen en/of bewerkt, is onderdeel van veiligheidsveld 4: Fysieke veiligheid).
inbraken in bedrijven, kantoren en andere instellingen. Ten opzichte van 2016 zijn deze aantallen gedaald, maar ten opzichte van referentiegemeenten scoort Heerlen hoger. Vooral in 2018 is voor
Cijfers Heerlen
diefstallen en overvallen in bedrijven, kantoren en andere instellingen een sterke daling waar te
Inbraken, diefstallen en overvallen bedrijventerreinen (bron: politie)
nemen ten opzichte van de jaren 2016 en 2017. In 2019 is er echter sprake van een stijging ten •
opzichte van 2018 en dan met name op industriegebied de Beitel en in de buurt Welten-Benzenrade.
300
In 2019 is onder andere in de gemeente Heerlen het project Hennep Aanpak Parkstad (HAP) van
250
start gegaan. Op grote schaal worden loodsen, containers, bedrijfsgebouwen en opslagplaatsen
200
gecontroleerd op aanwezigheid van illegale hennepplantages ofwel de aanwezigheid van een
150
drugslab. Doel is alle (bedrijfs)gebouwen te controleren die redelijkerwijs geschikt zijn voor
100
ondermijnende hennepteelt en hiermee ook een afschrikkende werking te hebben. Ook is het niet de
50
politie, maar zijn het de gemeenten die de panden controleren. Daarbij bekijken de handhavers of
0
de verschillende locaties (loodsen, bedrijfsgebouwen, etc.) conform het bestemmingsplan in gebruik
2016
zijn. In totaal zijn in 2019 1411 (bedrijfs)gebouwen gecontroleerd.
Meldingen inbraken/diefstallen uit bedrijven en instellingen
2017
2018
2019
Overval in bedrijven
25
Thema veilig uitgaan Indicatoren Veilige uitgaan Bron Afgelopen 12 maanden altijd of vaak onveilig gevoeld tijdens uitgaansuren, in % burgeronderzoek Afgelopen 12 maanden soms wel / soms niet onveilig gevoeld tijdens uitgaansuren, in % burgeronderzoek
Uitleg thema 2016 2017 2018 2019
Uitgaansvoorzieningen hebben enerzijds een positief effect op de veiligheid: het culturele en sociale klimaat varen er wel bij. Ook
8
9
zijn er economische voordelen. Maar er kunnen zich ook
25
25
veiligheidsproblemen rond uitgaansvoorzieningen voordoen, zoals geweld, overlast en vernielingen (eventueel vernielingen rond de