Notulen raadsverg. gem. Heerlen 26 mei 2021.docx

Conceptnotulen raadsvergadering Online via Teams

Presentielijst Vergadering:

Gemeenteraad Heerlen Vergaderdatum:

26 mei 2021 Tijdstip vergadering:

18.00 uur

Aanwezig: Leden: N.A. Aarts, K. Adema, S. Bayraktar, M.M. van den Berg, J.P. Bertholet, S. BottenbergBrylka, P.H.A. Brauer, H.A.H.M. Butink, F.W.S. Daamen, P. Diederen, H.M.J. Gelissen, E.A.N.M. Géron, W.G. Gouders, T.G.M.M. de Groot, L.C.H. Hazen, J.A. Heine-van Dartel, A.M.G. Hendriks-Berg, C.J.W. Hesse, J.J.G. Horssels, P.C.C. Kastrop, E.M. Kerssemakers, H.A. de Kleijn, H.W. Leeman-Nöllgen, R.H.F. Leers, R.P.E. Meyer, O.W.M. Mous, A. Oulad Lmaroudia, P.A. Pauwels, M.P.G.M. Peters, P.S.M-L Plusquin, A.A.W.G.M. Santegoeds, M.H. Schreurs, W.F.G. Sijstermans, E.J. Tijdeman, J.A.H.M. Vaessen, H.M.A.M. Verreck en A.A. Winkens. Wethouders: M.E.E. De Beer, C.M.J.P. Claessens, J.M.M. Clemens, A. Damen A.W.A. Keulen en P.M.A. van Zutphen Voorzitter: R. Wever Plv. griffier: A. van der Weijden Verslaglegging: O.H.M.H. Toirkens-Geurts

Pagina 2/73 Agenda 1. Opening en vaststellen agenda raadsvergadering

pag. 03

2. Vragenuur

pag. 04

3. Vaststellen notulen raadsvergadering d.d. 21 april 2021

pag. 06

4. Vaststellen van de lijst Ingekomen stukken

pag. 06

5. Regionale Energie Strategie (RES) Zuid-Limburg

pag. 07

6. Financiële situatie Jens

pag. 30

7. Zienswijze begroting 2022 en meerjarenbegroting 2022 – 2026 BsGW

pag. 41

8. Zienswijze begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 GR WOZL en GR WSP Parkstad

pag. 44

9. Zienswijze begroting 2022 GR Reinigingsdiensten Rd4

pag. 44

10. Zienswijze “Bijgestelde begroting 2021” en “Begroting 2022 - meerjarenraming” van GR Het Gegevenshuis

pag. 51

11. Wegenlegger gemeente Heerlen

pag. 51

12. Bekrachtiging geheimhouding memo ‘achtergrondinformatie inzake het versneld vaststellen van BP Heerlerheide Noord’

pag. 51

13. Benoeming lid commissie RO

pag. 60

14. Motie ‘vreemd aan de orde van de dag’ PvdD inzake ‘Maan ABP tot verstandige pensioeninvesteringen’

pag. 60

15. Motie ‘vreemd aan de orde van de dag’ OPH inzake Huwelijksjubilea en 100-jarigen

pag. 69

Pagina 3/73 1. Opening en vaststellen agenda De voorzitter Goedenavond dames en heren. Ik stel voor dat we gaan beginnen. Alvorens ik de vergadering open, stel ik voor om te kijken of iedereen aanwezig is. Dat doen we door alle namen langs te lopen, zodat we de namen horen en u in beeld zien. Ik constateer dat de heer Oulad iets later komt, maar dat verder alle raadsleden aanwezig zijn. De heer Zwemmer is ziek. Zijn plaats wordt ingenomen door mevrouw Van der Weijden. Hierbij open ik de vergadering. Kunt u instemmen met de agenda zoals die voorligt? Ik zie toch een handje. Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Voorzitter, dank u wel. We hebben in het oppositieoverleg gesproken over deze agenda. We willen er graag de volgende opmerking aan toevoegen. Tijdens een tweetal commissievergaderingen is het niet mogelijk gebleken om twee termijnen te voltooien van een aantal agendapunten. Volgens mij drie, verspreid over twee commissies. Dat kon niet vanwege allerlei omstandigheden. Iedereen heeft zijn best gedaan. Wij vinden het jammer dat nu tijdens de raadsvergadering die tweede termijn moet plaatsvinden. Wij gaan ervan uit dat aanstaande woensdag tijdens het presidium gesproken wordt over hoe dergelijke zaken in de toekomst vermeden kunnen worden, door het voortraject goed te scheiden van de raadsvergadering.

Die opmerking wil ik gemaakt hebben namens een heel aantal oppositiefracties. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Leers. Dat nemen we volgende week mee in het presidium. De heer Butink. De heer Butink, Stadspartij Ik wil even melden dat ik later ben aangeschoven en present ben, want ik was iets later bij de berichtgeving. De voorzitter Super, dank u wel. Dan heb ik twee mededelingen. Voor de eerste geef ik het woord aan de heer Damen. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Dank u wel, voorzitter. Zoals jullie allemaal gehoord hebben, ben ik met ingang van vorige week fractievoorzitter geworden van onze partij, Hoensbroeks Belang. Ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om iedereen te bedanken die mij daarvoor heeft gefeliciteerd. Maar ik wil ook nog even een woord van dank uitspreken naar de heer Jan Horssels, onze pionier van Partij Hoensbroeks Belang, voor zijn inzet en inbreng in de afgelopen jaren. Hij blijft natuurlijk bij ons in de partij zijn inbreng voortbrengen, maar bedankt voor het vertrouwen en bedankt voor de bewezen diensten. De voorzitter Dank u wel, meneer Daamen. Nogmaals gefeliciteerd met uw fractievoorzitterschap en we wensen u heel veel succes toe. We zijn blij dat de heer Horssels gewoon in ons midden blijft en deel uit blijft maken van deze vergadering. Dan een mededeling van mijn kant, ten behoeve van de notulen van 26 mei.

Tijdens de raadsvergadering van 21 december 2020 is bij de behandeling van het raadsvoorstel over afsluiting grondexploitatie Maankwartier door de fractie van D66 gesteld dat zij in overweging nam om een integriteitsonderzoek te laten instellen naar het handelen van raadslid Roel Leers van Hart-Leers inzake het opvragen van documenten uit dit dossier, waar door het college geheimhouding op is gelegd. Aangezien dit nu enkele maanden geleden is en hier geen gevolg aan is gegeven, heb ik samen met de griffier het initiatief genomen om dit met betrokkenen uit te spreken om zowel vermoedens van onjuist handelen als gevoelens van opzettelijk beschadigd zijn weg te nemen en in het verlengde hiervan ook de omgang met elkaar nog eens te bespreken. Tijdens dit goede gesprek hebben alle aanwezigen vastgesteld dat er geen aanwijzingen zijn

Pagina 4/73 dat er onjuist is gehandeld door de heer Leers en er mitsdien geen aanleiding is om nader te bezien of een integriteitsonderzoek nodig is. Er is ook benadrukt dat openheid en transparantie, maar tevens een faire en fatsoenlijke omgang met elkaar, van groot belang zijn. Het is het streven van burgemeester en griffier om hier in de komende maanden met raad en college nog meer aandacht aan te besteden. Tot zover deze mededeling. Dan ga ik nu met u de agenda langs om te kijken wat de behandel- en hamerstukken zijn. Maar dat doe ik niet nadat ik u allen wil danken voor de steun die u mij heeft gegeven in de afgelopen maanden. Dit is weer mijn eerste raadsvergadering sinds december. Ik ben ontzettend blij dat ik hier mag zitten. Het liefst had ik u even hier allen in de zaal gezien en even de hand kunnen schudden of iets dergelijks, maar dat kan niet. Ik ben wel heel dankbaar voor alle attenties, aandacht en dergelijke die ik heb gekregen. Het helpt mij om hier weer met heel veel plezier en energie te zitten. Ik heb de meest leuke baan die je kan bedenken in de meest mooie stad die er is. Dus we gaan er weer lekker tegenaan wat mij betreft. Dan ga ik nu met u langs de agenda. De notulen, wil daar iemand straks nog het woord over voeren of kunnen we die vaststellen? Die stellen wij vast. De lijst met ingekomen stukken, kunt u daar ook mee instemmen? Ja.

Dan de regionale energietransitie. Ik neem aan dat daar wel iemand het woord over wil voeren. Ja, daar zie ik allemaal mensen hun vingers opsteken. Dus die gaan we straks bespreken. Dan gaan we naar de financiële situatie JENS. Daar willen ook mensen het woord over voeren, zie ik. Dan gaan we die ook bespreken. Dan de zienswijze Begroting 2022 en de Meerjarenbegroting 2022 – 2026 van de BsGW. Daar zie ik ook iemand de vinger opsteken. Dus die gaan we ook bespreken. Dan de zienswijze Begroting 2022 en Meerjarenraming van WOZL en WSP. Dat is een hamerstuk. Dan stellen we die vast. Dan de zienswijze Begroting 2022 van de reinigingsdienst Rd4. Daar zie ik een handje opgaan. Dan gaan we die bespreken. Dan de zienswijze van de bijgestelde Begroting 2021 – 2022 en meerjarenraming van Het Gegevenshuis. Dan is dat een hamerstuk en akkoord. Dan de wegenlegger gemeente Heerlen. Ja, daar zie ik ook een handje omhooggaan. Dus dan gaan we die ook bespreken. Dan de bekrachtiging van de geheimhouding memo ‘achtergrondinformatie inzake het versneld vaststellen van BP Heerlerheide Noord’. Daar zie ik ook een hand omhooggaan. Dan de benoeming van het lid van de commissie RO. Die is akkoord zie ik. Dan is dat vastgesteld. Dan twee moties ‘vreemd aan de orde van de dag’, die we allebei aan de orde zullen stellen. 2.

Vragenuur De voorzitter Goed, dan gaan we nu met uw welnemen naar het vragenuur, met een vraag van de OPH over de kostendelersnorm. Mevrouw Santegoeds, is er nog behoefte aan een verdere toelichting? Mevrouw Santegoeds, Ouderen partij Heerlen Dank u wel, meneer de voorzitter. Aangezien het vragenuur normaal een uur is en er normaal een stuk of tien vragen zijn, schrok ik er een beetje van dat er maar één vraag was van één partij. Ik dacht dat mijn laptop het niet deed of dat er geen update was. Ik neem dus even de tijd om de toelichting aan te geven. De voorzitter U mag het ook in zes minuten doen hoor. Mevrouw Santegoeds, Ouderen partij Heerlen Jazeker, het wordt geen uur. Naar aanleiding van de televisie-uitzending van zondag 16 mei 2021 bij Nieuwsuur over minder bijstand als je kind 21 jaar wordt. De norm leidt er nu toe dat sinds 2015 het aantal kinderen dat uit huis gaat of uit huis wordt gezet, vaak met bestemming onbekend, sterker is gestegen in vergelijking met jongeren uit niet-bijstandsgezinnen, aldus uit onderzoek. Daar maken wij van OPH ons zorgen over. Wie als bijstandsgerechtigde een volwassen kind in huis heeft, krijgt minder uitkering vanaf

Pagina 5/73 hun 21e door de kostendelersnorm. Van 21-jarigen wordt verwacht dat hij of zij bijdraagt aan de huishouding en dus minder uitkering nodig heeft. Maar als het kind niet in staat is om genoeg te verdienen, kunnen bijstandsgezinnen er zo honderden euro’s op achteruitgaan, met toename van armoede tot gevolg. Het college heeft, naar aanleiding van de door de OPH gestelde artikel-33-vragen over bijstand en kostendeling van 28 januari 2021, een toelichting gegeven en de vragen beantwoord op 9 februari 2021. Daarnaast is er een tekort aan sociale huurwoningen, waardoor uit huis gaan vaak geen optie is voor 21jarigen van bijstandsgezinnen. Momenteel wordt er vanuit diverse gemeenten hierover een oproep gedaan aan het toekomstige kabinet om de kostendelersnorm op te schuiven naar 27 jaar. Wij van de OPH willen deze oproep graag steunen en hopen zo ook een voorbeeld te kunnen zijn voor meerdere gemeenten. De vragen spreken voor zich, voorzitter. Mevrouw Santegoeds stelt de volgende vragen: 1. Is het college met de OPH eens dat de kostendelersnorm als je kind 21 jaar wordt, voor bijstandsgerechtigde grote financiële gevolgen kan hebben? 2. Hoe denkt het college om te gaan met deze mogelijkheid die de regelgeving biedt? 3.

Is het college bereid om maatwerk te verrichten met hieraan bepaalde criteria verbonden waardoor het voor bepaalde huishoudens financieel beter wordt? De voorzitter Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan wethouder Van Zutphen. Wethouder Van Zutphen Voorzitter. Mevrouw Santegoeds wijst er terecht op dat dit onderwerp een al een aantal keer is gewisseld tussen het college en de raad, met zowel vanuit de raad als het college dezelfde richting, zoals ik die nu ook weer zal aangeven. Gelukkig is er ook landelijk de nodige aandacht voor de problemen rond de kostendelersnorm. De Tweede Kamer heeft, nog juist in haar oude samenstelling, op 25 februari 2021 een motie aangenomen om daklozen, mantelzorgers en kwetsbare jongeren van de kostendelersnorm uit te zonderen. De minister van Sociale Zaken heeft op 17 mei 2021 op zijn minst een verkenning van een andere vormgeving kostendelersnorm naar de Tweede Kamer gestuurd, waarbij uiteraard het nieuwe kabinet en de nieuwe Tweede Kamer aan zet zijn om daar straks knopen over door te hakken. Dan de feitelijke vragen. 1. Is het college het met de OPH eens dat de kostendelersnorm als je kind 21 jaar wordt, voor bijstandsgerechtigden grote financiële gevolgen kan hebben? Ja, dat zijn we met u eens. Financiële gevolgen, maar ook onwenselijke sociale gevolgen door de dwang, drang of druk om thuis te vertrekken. We wegen de financiële gevolgen.

De betreffende jongeren kunnen dan min of meer het huis uit worden gezet of de druk hebben om te vertrekken. Ze kunnen dan in grote sociale problemen komen, vaker dan dat het een echte bewuste en overwogen keuze is om zelfstandig te gaan wonen. 2. Hoe denkt het college om te gaan met deze mogelijkheden die de regelgeving biedt? Het antwoord daarop is dat de huidige kostendelersnorm is geïntroduceerd met introductie van de invoering van de Participatiewet in 2015. De bedoeling daarvan is om de stapeling van meerdere uitkeringen achter één voordeur tegen te gaan. Daarbij zijn overigens ook al in de wet een aantal uitzonderingen geregeld. Die kostendelersnorm is dwingend recht, om het in een juridische term te gieten. De gemeente heeft dus geen bevoegdheid om in de verordening of in haar beleid te zeggen: wij passen de kostendelersnorm helemaal niet toe of we gaan bepaalde categorieën mensen per definitie uitsluiten van de kostendelersnorm. Wij mogen wel afwijken in individuele gevallen. Dat doen we dan ook en daar zal ik dadelijk bij de beantwoording van vraag 3 nader op ingaan. 3. Is het college bereid om maatwerk te verrichten met hieraan bepaalde criteria verbonden waardoor het voor bepaalde huishoudens financieel beter wordt?

Pagina 6/73 Daarop is het antwoord: ja, dat doen we ook. Er zijn situaties waarin het al dan niet toepassen van de kostendelersnorm individueel wordt beoordeeld. Op de eerste plaats bij tijdelijke inwoning als gevolg van crisis of dreigende dakloosheid. Ten tweede, als de inwonende persoon geen inkomen heeft en dus ook geen kosten kan delen. Ten derde, bij tijdelijk verblijf in voorziening voor opvang, beschermd of begeleid wonen. Daar zijn in Parkstadverband tussen de wethouders Sociale Zaken afspraken over gemaakt bij de Uitvoeringsagenda opvang en beschermd wonen. We doen heel erg hard ons best om dakloosheid te voorkomen en om verbetering aan te brengen in de opvang en uitstroom uit de opvang naar zelfstandige woonruimten. Om dat mogelijk te maken, moeten we inderdaad soms zeggen: die kostendelersnorm kunnen we echt niet toepassen in dit geval, omdat mensen juist door hun ouders min of meer de straat op worden gezet. In dat streven werken we samen met de andere Parkstadgemeenten. Staatssecretaris Paul Blokhuis -- dat is de staatssecretaris die gaat over preventie van dakloosheid -- is vorig jaar op 15 juni hier op bezoek geweest. We hebben hem toen ook geschilderd hoe wij omgaan met de kostendelersnorm, namelijk met een individuele uitzonderingsmogelijkheid. Hij was hier vol lof over. Voorzitter, tot zover de beantwoording. De voorzitter Dank u wel.

Mevrouw Santegoeds, heeft u een tweede termijn? Mevrouw Santegoeds, Ouderen partij Heerlen Ja, die heb ik inderdaad. Als eerste wil ik de wethouder bedanken voor de duidelijke antwoorden. Ik heb toch nog een vraag. Vorige week woensdag is vanuit verschillende wethouders van een aantal gemeenten een brief naar het kabinet gegaan, met de vraag aan het toekomstige kabinet om daar toch op te letten. Is de wethouder, of het college, bereid om te kijken of we daarbij kunnen aansluiten? Kan hi dit navragen, zodat wij ons samen sterk maken? Er zijn 319 dossiers van bijstandsgerechtigden. Hoe vaak wordt een uitzondering gemaakt? Het kan ook schriftelijk terugkomen. Er zijn 319 dossiers. Voor hoeveel mensen wordt een uitzondering gemaakt? Dat waren mijn vragen. De voorzitter Dank u wel, mevrouw Santegoeds. Heeft er nog iemand anders behoefte aan het stellen van een vraag? Niet? Dan ga ik terug naar de wethouder. Wethouder van Zutphen Voorzitter. Als het gaat over een brief naar Den Haag, dan is het altijd het sterkste om dat in VNG-verband te doen. Voor zover ik weet, staan de VNG en de gemeente Heerlen op één lijn over deze kwestie. Dan is het gewoon het beste om niet allemaal aparte brieven te sturen namens de gemeente x, y, z of ook de gemeente Heerlen, maar dan is het het beste om samen sterk te gaan via de VNG.

Ik zal voor de zekerheid navragen of het VNG-standpunt helemaal het onze is. Zo ja, dan hoeven we niet een aparte brief te sturen. Zo nee, dan kunnen we misschien toch een eigen accent zetten. Uw tweede vraag: hoeveel uitzonderingen maken we? Die zullen we dan schriftelijk beantwoorden. De voorzitter Dank u wel, wethouder Van Zutphen. Dan sluit ik hiermee het vragenuurtje. Dat is dit keer inderdaad ongeveer een vragenzesminuutje geweest. Dat is ook een keer verfrissend. 3. Vaststellen notulen raadsvergadering d.d. 21 april 2021 Hamerstuk. 4. Vaststellen van de lijst Ingekomen stukken

Pagina 7/73

Hamerstuk. 5. Regionale Energie Strategie (RES) Zuid-Limburg De voorzitter Wie wil het woord voeren? Ik begin met mevrouw Géron. Eerste termijn Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Dank u wel, voorzitter. We hebben een paar moties ingediend, drie moties. Dus ik heb een bijdrage. Daar verwerk ik gelijk even een toevoeging in voor de moties. Dat zover. Energie is onmisbaar. We staan op de overgang van het gebruik van fossiele energie, steenkool, olie en gas, naar duurzame energie. Het restbod dat voor ons ligt, herinnert ons eraan dat we niet alleen met een coronacrisis leven. Er zijn meer crises die onze dringende aandacht vragen. Deze crises, de klimaat- en de biodiversiteitscrisis, zijn beide medeoorzaak van de coronazoönosen. Om deze aan te pakken, hebben we de opgave om duurzame energie op te wekken in onze eigen regio. Het is 55 jaar geleden dat we een periode afsloten dat er in Zuid-Limburg steenkool werd gewonnen. Dit tijdperk nam vele decennia in beslag, maar kwam in de zestiger jaren met een ruk tot stilstand. De steenkoolwinning heeft een zware stempel gedrukt op mens en landschap en ligt nog vers in ons collectieve geheugen. Het opwekken van duurzame energie is niet te vergelijken met het delven van steenkool. Een groot verschil met vroeger is dat er nu energiedemocratie kan worden ingesteld.

We hebben dus nu de kans om de opwekking van energie als burgers zelf ter hand te nemen. In het beste scenario zou dit 100% zijn, maar conform het Klimaatakkoord is het streven om tot minimaal 50% lokaal eigendom te komen. Daarbij zijn er energiecoöperaties die dat kunnen bewerkstelligen. Daar dienen we dus een motie voor in. Deze energiedemocratie is een nieuw fenomeen. Als we de bron zelf in eigendom krijgen en houden, kunnen we er als burgers meer profijt van hebben. Het creëert broodnodig draagvlak. Plus, we houden het stuk van het rendement in de regio, door opbrengst voor de lokale eigenaren en geld voor de lokale gemeenschap. Ook levert het betere mogelijkheden voor regionale werkgelegenheid bij de aanleg en de exploitatie van de duurzame energiebronnen. Natuur en biodiversiteit. Een ander verschil met de mijnen is dat hernieuwbare energie bovengronds opgewekt wordt. Daar moeten we aan wennen, maar we hebben de opgave om grootschalig zon- en windenergie op te wekken. Daarbij weten we allemaal waar mijnschade toe leidt. Nu hebben we de kans om schade aan hernieuwbare energie te voorkomen. We moeten er dus aandacht aan besteden dat er geen of beperkte schade komt voor omwonenden, natuur en biodiversiteit. Aanleg en exploitatie van zonneweides en windmolens kunnen slachtoffers maken onder zoogdieren, vogels, vleermuizen en insecten.

Bij aanleg kunnen biotopen worden verstoord en vernield, maar ook als ze eenmaal in productie zijn, zijn er nadelige gevolgen voor de biodiversiteit. Slagschaduw kan nest- en broedbereidheid van roofvogels dwarszitten of bijvoorbeeld het foerageergebied van een das verstoren. Toch is urgentie geboden. Als we nu niet overgaan op hernieuwbare energie, dan zijn op de langere termijn de gevolgen voor de biodiversiteit nog groter. Immers, de klimaatcrisis is een probleem, maar de biodiversiteitscrisis is misschien nog wel ernstiger. Om dit het hoofd te bieden, moeten we nu doordacht te werk gaan. Limburgse natuur en biodiversiteit mogen niet ten koste gaan van het opwekken van duurzame energie. Ook daar dienen we dus een motie voor in. Door onderzoek en innovatie kunnen we serieus het aantal slachtoffers beperken. We moeten dus gebruikmaken van de ervaring die elders wordt opgedaan met de energietransitie, om de nadelen voor

Pagina 8/73 mens, dier en natuur zo klein mogelijk te maken. Dit betekent geen duurzame energie opwekken bij Natura 2000-gebieden en aanvliegroutes van vogels en vleermuizen. Daarbij zou de raad informatie moeten krijgen en inspraak moeten hebben voordat beslist wordt aan wie de opdracht wordt gegund. Een stevige en actieve rol voor de raad, als gekozen vertegenwoordigers, op doorslaggevende momenten in het proces, daar staan wij voor en dat vragen wij van het college. Voorzitter. Tot slot. Bedrijventerreinen verbruiken veel energie en hebben daarom een voorbeeldfunctie in de energietransitie. Omdat iedereen hier zijn steentje moet bijdragen, zouden juist nieuw gevestigde bedrijven in Heerlen een voortrekkersrol moeten spelen. Hier dienen wij onze derde motie voor in. Die heet: nieuwe gevestigde bedrijven zouden energieneutraal te werk moeten gaan. Conform het principe "de vervuiler betaalt" past dit bij een eerlijke energietransitie voor iedereen. Tot zover. De voorzitter Dank u wel, mevrouw Géron. Dan geef ik nu het woord aan de heer Hesse. De heer Hesse, SP Dank u wel, voorzitter. Natuurlijk is het helder dat de RES een strategisch document is en daarom een zeker abstractiegehalte heeft. Daar zit nu wellicht het voordeel, maar tegelijkertijd ook het nadeel.

Waar hebben we het over en wat zijn de consequenties van deze RES? Zijn die te overzien? En is dat te overzien voor de inwoners van onze stad? Wat betekent dit bijvoorbeeld voor de toekomstige energierekening van de Heerlenaren? Wij bespreken dit onderwerp juist op het moment dat in de Tweede Kamer is gesproken over het gegeven dat 1,4 miljoen huishoudens in Nederland zich grote zorgen maken over de vraag of ze de energierekening wel kunnen betalen en dat juist de laagste inkomens in de knel komen. Dat is een korte termijn gedachte. Dat is dan een urgent probleem. De RES gaat over hoe na 2030. Maar loopt u door de wijken van onze stad, en het is niet moeilijk om te bepalen welke woningen huur- of koop zijn. Kijk naar de zonnepanelen. Die liggen namelijk op koopwoningen en niet op woningen van coöperaties. Waarom worden de energietransitie en de verduurzaming niet collectief aangepakt en is en blijft het een individuele actie van mensen die zich dat kunnen permitteren? Als de aanleg van riolering, waterleiding en het gasnet net zo individueel was aangepakt als de aanleg van zonnepanelen nu, dan was het letterlijk een ander verhaal geworden.

Wat gaat er na 2030 gebeuren? Hoeveel daken zijn er waar geen zonnepanelen op liggen? Als op alle daken waar dat technisch mogelijk is zonnepanelen worden gelegd, dan betekent dat dat tenminste 92% van wat de huishoudens nu gebruiken met zonnepanelen kan worden opgewekt. Dat heb ik niet zelf bedacht, maar dat is uitgezocht door onderzoeksbureau CE Delft. Het rapport heet "Zon op dak" en is van oktober 2020. Eerder hebben we in de commissie al gezegd dat het ook van belang is om het landschap te beschermen en geen visuele milieuvervuiling toe te laten. Het landschap is weerlozer dan de eigenaren van gebouwen. Daarnaast is het een illusie om te denken dat overal zonnepanelen kunnen worden gerealiseerd of windmolens kunnen worden neergezet. Kortom, een groene revolutie kan alleen maar als mensen direct voordeel ervaren van investeringen in het klimaat en het niet over hun hoofden heen wordt georganiseerd, waardoor ze vervolgens cynisch afhaken. De SP vindt het van belang dat iedereen mee kan doen en kan profiteren van deze regionale energiestrategie. Om dat te onderstrepen, dien ik bij deze samen met OPH, CDA, D66, VVD en Fractie Tijdeman een motie in waarin het college wordt opgeroepen om collectiviteit en solidariteit te zien als leidende principes, om zo te komen tot een zo breed mogelijk gedragen energietransitie tot nut van het algemeen belang.

Als het goed is, zal de griffie de motie nu in iBabs zetten. Als iedereen de huidige pagina ververst, dan wordt de motie zichtbaar. Je moet dus even een handeling verrichten, zeg ik als ICT-nitwit. Ik zal het dictum van de motie even voorlezen: "Collectiviteit en solidariteit te nemen als leidende principes om zo te komen tot een zo breed mogelijk gedragen energietransitie tot nut van het algemeen belang." Tot zover, voorzitter.

Pagina 9/73

De voorzitter Dank u wel, meneer Hesse. Voor een nitwit legt u het heel goed uit. Dank u. Ik geeft het woord aan de heer Horssels. De heer Horssels, Partij Hoensbroeks Belang Dank u wel, voorzitter. In de commissie heeft de heer Willems een goed en duidelijk betoog gehouden waar we echt rekening mee moeten houden. Wat jammer is - ik wil er toch even aandacht aan besteden is dat er tot nu toe weinig of geen aandacht is besteed aan windturbines zonder wieken. In de krant van 20 maart jongstleden lezen we dat vijf partijen interesse hebben om windturbines in Parkstad te bouwen. Een van de indieners is een Heerlens bedrijf. Dat bedrijf wil, naar Amerikaans voorbeeld, windturbines plaatsen die breder en lager zijn, geen wieken hebben en daardoor minder impact op het landschap hebben. Zij veroorzaken geen horizonvervuiling en slagschaduw. Deze hebben de vorm van een koeltoren, de zogenaamde itersontoren, waarvan er meerdere in Hoensbroek staan. Deze windturbine kan tevens door zijn vorm als symbool van ons mijnverleden dienen. Ik laat een foto zien. De cyclone-turbines zijn niet gevaarlijk voor vogels of vleermuizen. Een heel belangrijk voordeel: ze kunnen zelf de groene stroom opslaan en hoeven daardoor het elektriciteitsnetwerk niet te belasten. De turbines werken met verticale windassen. De windassen draaien al vanaf een meter wind per seconde.

Ook bij hoge windkracht blijven ze werken. Voorzitter. Dat betekent dat deze windturbines veel voordelen hebben voor mens en dier. De huidige windmolens zijn horizonvervuilend en horen niet thuis in het Limburgse heuvellandschap. De vraag: is de wethouder bereid om nader te onderzoeken of deze vorm van windenergie in Parkstad kan worden gebouwd? Dank u. De voorzitter Dank u wel, meneer Horssels. Dan geef ik nu het woord aan de heer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD Dank u wel, meneer de voorzitter. Er gaat geen dag voorbij zonder dat we de spiegel krijgen voorgehouden rondom het vraagstuk rond klimaat en energietransitie. Dat is goed, niet alleen voor degene die in de spiegel kijkt, maar vooral ook voor de generaties daarna. Het is ook goed om vanuit een macroperspectief het snel te laten afdalen naar een persoonlijk Umfeld, want alleen daarmee creëer je realiteitszin, draagvlak en betrokkenheid. Maar vergeet niet om het zo tastbaar mogelijk te maken en te duiden wat het je persoonlijk of als bedrijf brengt of oplevert. De een kijkt naar zijn ecologische voetprint, terwijl de ander durft te noemen: als het niets oplevert, dan hoeft het niet. We hoeven daar niet omheen te draaien. Dat is gewoon zo. Meneer de voorzitter, het is dan ook de vraag wat je als macro ziet.

Zijn het de landelijke afspraken en regelgeving of geef je vrijheden aan de regio? Wie neem je mee op het pad? Hoewel de VVD Heerlen in beginsel vindt dat het landelijk beleid moet zijn, constateren we ook dat de ingeslagen weg best goed is. We vragen hierbij dan ook nadrukkelijk aandacht om in de communicatie ook het bedrijfsleven mee te nemen. Niet de uitvoerende bedrijven, want die weet het wel, maar in het bijzonder de gewone bedrijven. Meneer de voorzitter, we zien in de paragraaf Communicatie dat er best al veel gebeurt. We hebben alleen de indruk dat het nog niet voldoende land. Althans, de feedback die ik krijg als ik als raadslid hierover met mensen spreek, is matig. Ik denk dat daar nog een wereld te winnen is. Ik verzoek het college om daar meer aandacht aan te geven en de raad hier periodiek over te informeren. Meneer de voorzitter. Ten aanzien van de moties wil ik alvast het volgende aan u kwijt. Vooralsnog wil ik complimenten uitspreken aan de over het Partij voor de Dieren. Ze blijven de vinger aan de pols houden en daarmee ons telkens die bewuste spiegel voorhouden. Dat neemt niet weg dat wij vanuit onze optiek

Pagina 10/73 het soms anders zien. Democratie heet dat. Kijkend naar de moties, kunnen wij als VVD alleen de motie steunen "geen energie opwekken ten koste van Zuid-Limburgse natuur en biodiversiteit". Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Van den Berg. Dan geef ik nu het woord aan de heer Peters. De heer Peters, CDA Voorzitter, dank u wel. Ik houd het vandaag heel kort, want ik ben niet van plan om de commissievergadering over te doen. Het CDA Heerlen is ervan overtuigd dat de krachtigste manier om burgers bij de energietransitie te betrekken en bij de verdere uitwerking van de regionale energiestrategie, is door hen te laten zien dat meer aandacht voor nieuwe energie en energiebesparing betekent dat men ook meer geld kan overhouden. Het is al jaren bekend dat dit op korte termijn haalbaar is. Ik licht er vandaag één aspect uit: energiebesparing door middel van goede isolatie van woningen. Misschien is dit wel de simpelste manier om meters te maken. Wat ons betreft is het essentieel in het verder uitvoeren van de rest. Woningen die niet optimaal geïsoleerd zijn, hebben we in onze gemeente helaas nog meer dan genoeg. Gevelisolatie heeft een terugverdientijd van vier jaar. Dakisolatie heeft een terugverdientijd van twee jaar. Spouwmuurisolatie heeft soms zelfs een terugverdientijd van slechts één jaar.

Op die manier kun je echt meters maken als het gaat om het creëren van draagvlak voor onze energietransitie. Maar daar waar veel nu alleen nog betrekking heeft op woningeigenaren, moeten we ook burgers die in huurwoningen wonen, kunnen bereiken. Ook bijvoorbeeld in voormalig mijnwerkerskoloniën als Versiliënbosch of De Slakhorst moet de energietransitie in positieve zin merkbaar worden. Juist daar ligt een grote uitdaging: het laten participeren van grote spelers, zoals woningcorporaties. Voorzitter, wat is uw tactiek? Hebben we hen eenmaal zover, dan kunnen we nog veel sneller resultaten boeken. Niet meer op de schaal van een enkel woonhuis, maar op de schaal van een hele wijk. Kortom, het is een collectieve uitdaging, maar als wij die met zijn allen goed aanpakken, dan is het ook collectieve winst. Winst voor al onze burgers. Daarmee creëer je draagvlak. Dat is wat ons betreft het uitgangspunt. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Peters. Dan geef ik nu het woord aan de heer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dank u, voorzitter. Om maar meteen duidelijk te zijn: uiteraard is de OPH voor de energietransitie. De Parijsakkoorden moeten natuurlijk worden nagekomen, zowel op landelijk niveau, maar zeker ook op regionaal niveau. Daar gaat deze nota dan ook over. Zoals gezegd, zijn wij voor, maar wel met verstand.

Voor ons is het ook belangrijk dat deze hele transitie voor iedereen geldt. Solidariteit is daarin een groot goed, ook de steun daarbij van de kant van de overheid. Vandaar ook het mee indienen van de betreffende motie. Wij vinden het ook belangrijk dat er geen sprake mag zijn van dwang. Of het nu particulieren zijn of ondernemingen, dwang is altijd een slechte raadgever. Vandaar ook dat wij ten aanzien van de motie betreffende de verplichting die de Partij voor de Dieren nieuwe ondernemingen wil opleggen, tegen zijn. Voldoende oog voor de natuur en uiteraard de biodiversiteit. Wat dat betreft gaan wij volledig mee met de zienswijze van de Partij voor de Dieren. Maar hoe dan ook, als wij de volledige mogelijkheden van de transitie binnen het stenengebied uitnutten, dan zou het ook nog wel een keer mogelijk kunnen zijn dat we ook nog verder moeten kijken om onze doelen te bereiken. Daarom zegt de OPH: laten we dan in ieder geval wat breder kijken naar de natuur. Alles is sowieso door mensenhanden gemaakt, maar ook is niet

Pagina 11/73 alles even mooi. Laten we daar dan ook kritisch naar kijken, als het nodig is. Want pijn gaat het dan toch doen. Voorzitter. Zoals gezegd, is het verstandig beleid, zoals het nu wordt verwoord in de voorliggende nota. Met wethouder Claessens als regionale trekker, daar heeft de OPH het volste vertrouwen in. Dan nog even ten aanzien van de motie met betrekking tot de inspraakgremia. Wij zijn van mening dat die inspraakmogelijkheden voldoende geborgd zijn. We zijn dan ook tegen hetgeen verwoord staat in de motie hieromtrent door de Partij voor de Dieren. Voorzitter. Daar willen wij het in eerste termijn bij laten. Dank u. De voorzitter Dank u wel, meneer De Groot. De heer Hazen. De heer Hazen, Stadspartij Dank u, voorzitter. De Stadspartij wil het kort houden. Wij zullen het raadsvoorstel dan ook volmondig steunen. We hebben alleen een tweetal opmerkingen, zeker ten aanzien van de uitvoering straks. Het geheel moet natuurlijk wel betaalbaar zijn en betaalbaar blijven. Dat vinden wij een heel belangrijk aspect, want het kan niet zo zijn dat wij straks bijvoorbeeld eigenaren van woningen met gigantische kosten opzadelen, om energieneutraal te worden. Daar moet dan compensatie voor zijn. Voor een tweede opmerking van ons hadden we gelukkig ook steun van het college. We hadden het ook al besproken in de commissie.

Wij zijn absoluut tegenstander van zonneweides in de natuur, zolang niet iedere vierkante meter die beschikbaar is op daken benut is. Dat reikt heel ver, zodat we tot 2030 absoluut geen zonneweides nodig hebben. Dat was het, voorzitter. De voorzitter Dank u wel, meneer Hazen. De heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Meneer de voorzitter, dank u wel. Zoals ik het voorliggende voorstel zie, is dit het bod van Heerlen in het totale bod van heel Nederland. Wij, als onderdeel van de regio, dingen mee om het geheel rond te maken op Nederlands niveau. Maar ook in de stukken staat dat als al die biedingen op enig moment bij elkaar komen - dat zal heel binnenkort zijn - wordt gekeken of genoeg omvang is gecreëerd. Hebben we genoeg of moet er nog meer bij? De vraag is of wij voldoende doen, te weinig doen of wellicht zelfs te veel doen. Ik ben daar erg benieuwd naar als dadelijk alles bij elkaar komt. Te meer omdat je gaat zien - daar is ook over gesproken in de commissie - dat vooral in het thuisgebruik het energieverbruik zal afnemen. In de commissie werd daar een heel waardevolle opmerking aan toegevoegd: ja, maar daar komen ook elektrische auto's voor in de plaats. Ik weet niet of dit elkaar gaat opheffen, maar dat is natuurlijk wel een tegenhanger.

Als je net over de grens kijkt, een paar kilometer verderop, dan zie je dat men in Duitsland net op het moment komt om met aardgas te gaan werken, terwijl wij met z'n allen van het aardgas af gaan. Als je Duitsland met Nederland vergelijkt, dan is het natuurlijk nog zomaar een factor vijf. We willen wel goed doen en we willen ons aan de normen houden, maar uiteindelijk zal de hele wereld iets moeten doen. Laten we zeggen dat wij er niet alleen in staan. Dat moge duidelijk zijn. Als je het dan hebt over de isolatie van woningen. De heer Hesse zei: de particuliere eigenaar kan wel iets doen en de huurder niet. Ik wil daar tegenoverstellen dat heel vaak woningcorporaties bij de renovaties van woningen zorgen voor alternatieven: isoleren, daken volleggen met zonnepanelen. Zo is er bijvoorbeeld een voorbeeld waar een van mijn fractiegenoten mij op wees. De woningcorporatie Wonen Zuid, ook heel actief in Heerlen, biedt hun huurders in Heerlen aan om gratis zes zonnepanelen op het dak te leggen, mits het dak daarvoor geschikt is. Het is dus niet zo zwart-wit als de heer Hesse het schetst. Er is ook nog een andere realiteit, waar ook huurders mooi gebruik van kunnen maken.

Pagina 12/73 Als je dit voorstel bekijkt, dan zijn wij ook niet voor zichtvervuiling en horizonvervuiling met grote windmolens. Het is goed om naar het alternatief te kijken dat de heer Horssels hier aandraagt. Je moet je tevens afvragen hoe je uiteindelijk het resultaat gaat behalen als je zegt dat je tot 2030 geen zonneweides wil, terwijl je wel de resultaten wil behalen. Ik herhaal de vraag hier nogmaals: halen wij überhaupt de norm als wij de daken volleggen met zonnepanelen? Uit het veld hoor ik veelal dat al die kleine plukjes samen meestal niet dermate voordelen opleveren als één groot zonneoppervlak. Dat is dus maar de vraag. Om de eerste termijn af te ronden, van de moties van de Partij voor de Dieren zijn ook wij voornemens om alleen de laatste motie te steunen, omdat de twee voorgaande iets te ver gaan. Je kan moeilijk ondernemers verplichten om volledig aan de eigen energievoorziening te voldoen. De een kan dat gemakkelijk en de ander kan dat niet. Dat zal in de praktijk dus wat problemen opleveren. Van de motie van de coalitie, waar we net kennis van hebben genomen, zal ik zeggen dat we daar vooralsnog sympathiek tegenover staan, omdat we daar wellicht ook nog iets nader kennis van moeten nemen. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Leers. Ik zie dat de raadsleden het woord hebben gehad. Ik geef het woord aan de wethouder, de heer Claessens.

Wethouder Claessens Voorzitter, dank u wel. Ik begin met het bedanken van de raad voor de heel uitgebreide discussies die wij op het punt van de regionale energiestrategie met elkaar hebben gevoerd. De veelheid aan vragen, waarvan ik in de commissie, maar ook tijdens de presentatie weleens heb gezegd: we gaan te diep in op de inhoud. De heer Hesse haalde het net ook aan. Laten we met elkaar het goede abstractieniveau pakken. Juist de vragen die u in de verdieping hebt gesteld, heb ik met de ambtenaren nader verkend en doorgenomen. We hebben met elkaar geconstateerd dat die vragen en de antwoorden daarop voor ons heel belangrijk zijn in het vervolgtraject dat na deze RES 1.0 gaat komen. Als ik dat vergelijk met discussies die ook in andere raden en commissies zijn gevoerd, ben ik eigenlijk heel erg blij en ook trots op de manier waarop we die hoeveelheid vragen en antwoorden in Heerlen tot stand hebben laten komen. Het is toch een hele opgave waar we met elkaar voor staan. Dat wil ik aan de voorkant gezegd hebben. Dan ga ik nu naar de bijdragen van de diverse partijen. Ik ga in de volgorde terug van Hart Leers naar de Partij voor de Dieren. Ik doe dat de bewust, omdat de eerste twee partijen die hebben gesproken de moties hebben ingediend. De kan ik op dat moment ook gelijk een reactie geven op de moties.

Dat maakt het voor de raad wellicht ook gemakkelijk om daar in tweede termijn nog op te reflecteren. De bijdrage van de heer Leers wil ik eigenlijk als volgt samenvatten: doen we voldoende? Gaan we het wel halen met wat voorligt? Is het onderdeel Heerlen, het onderdeel Zuid-Limburg, dat we met deze RES gaan vaststellen dadelijk wel passend binnen het totaal van Nederland? Meneer Leers, ik ga daar op dit moment van uit, vanwege het feit dat er onderling afstemming is tussen de regio's. Je moet op een gegeven moment ook gewoon ergens beginnen en kijken of je toe kunt werken naar de hoeveelheid waar we met elkaar naartoe moeten werken. Of dat daadwerkelijk gaat gebeuren, staat nog in de sterren geschreven. Dat zullen we op niet al te lange termijn met elkaar gaan meemaken. Ik hoop eerlijk gezegd dat we met elkaar in staat zijn om nog iets meer te bereiken qua hoeveelheid dan we moeten. Voor het geval dat niet zo is, krijgen we nog een opgave erbij. Dan heb je ook goede kans dat er vanuit het Rijk zaken worden aangewezen. Wat we nu doen door dit vast te stellen, hier zijn we zelf in regie, hier zijn we zelf in control. Hier komen ook de raden en de colleges op de momenten dat dit kan en moet in positie om dadelijk wat te vinden over de uitvoering. Als het Rijk dadelijk gaat bepalen hoe het eruit gaat zien, dan hebben we denk ik wel wat aan de hand.

Ik hoop in ieder geval dat we met wat we nu voorleggen een reëel bod richting RES doen. Daar heb ik alle vertrouwen in.

Pagina 13/73 Dan de Stadspartij. De heer Hazen geeft aan dat het betaalbaar moet zijn en blijven. Dan wat de heer Hazen in de commissie over de zonneweide had aangegeven. Beide uitspraken wil ik heel graag onderschrijven. Dat heb ik denk ik ook al gedaan in de commissie. Dank voor uw steun. De heer De Groot begon zijn bijdrage met: wij zijn voor de over de Regionale Energie Strategie. Hij gaf ook aan: doe het vooral voor en met verstand. Hij gaf daarbij ook aan dat hij daarom heel bewust met de coalitie de motie heeft ingediend, zoals hij deze heeft ingediend. Hij heeft ook aangegeven: kijk dadelijk in de verdere uitwerking breder naar natuur en naar hoe je uiteindelijk omgaat met die omgeving. Dat is niet aan dovemansoren gericht. Ik ben het ook eens met die bijdrage. Meneer Peters heeft het over wat energiebesparing kan uithalen en over de rol van de coöperaties. De coöperaties denken ook na over hoe opwekking kan gebeuren en over hoe dit met huurders kan worden geregeld. Ook coöperaties hebben een verduurzamingsopdracht. We zijn in goed overleg met de coöperaties. Samen met collega Clemens zullen wij ook via die weg alle wegen die wij kunnen bewandelen, gaan bewandelen. De kansen die zich daar zullen voordoen, zullen wij pakken. De VVD houdt een pleidooi voor nog meer communicatie.

Meneer Van den Berg gaf aan: er gebeurt al heel veel, maar ga als college en als regio toch een poging doen om bedrijven nog beter mee te nemen en bedrijven nog beter te laten aanhaken. Niet alleen de hele grote bedrijven, maar zorg dat ook het MKB in positie komt. Meneer Van den Berg, ik ben het daarmee eens. Ook daar zal dadelijk in de nadere uitwerking en in de verdere procesgang richting RES 2.0 heel veel aandacht aan moeten worden besteed. Ik ben het dus ook met u volmondig eens. De heer Horssels van Partij Hoensbroek Belang noemt nog een keer de fijne inspraak die de heer Willems van de FNV heeft gedaan. Ik heb daar in de commissie al een reactie op gegeven. We hebben met de bestuurscommissie Duurzaamheid, vanuit Parkstad, een overleg gehad met een afvaardiging van de FNV. Daar hebben we met elkaar heel veel raakvlakken gevonden. We hebben ook afspraken kunnen maken over hoe FNV als ambassadeur voor ons in de volgende fases kan optreden. FNV heeft daar ook van aangegeven dat ze daar heel graag aan willen meewerken. Wat dat betreft zullen ze ook de kritische houding innemen om de overheden goed wakker te houden op de terreinen van haalbaarheid, betaalbaarheid en solidariteit. Dat was een heel prettig gesprek. In die zin wil ik hier nogmaals richting FNV mijn dank uitspreken voor de inbreng die zij hebben gedaan rondom de RES.

Meneer Horssels maakte een opmerking over de windturbines. U hebt een aantal voordelen aangehaald van de molens zonder wieken. U begon met: er is te weinig aandacht voor molens zonder wieken. Als u goed naar mijn achtergrond in Teams kijkt, dan staat daar een veld vol molens zonder wieken. Die molens zonder wieken staan ook op de voorkant van het Programma duurzaamheid dat door uw raad unaniem is vastgesteld. Hier zit in ieder geval een wethouder die het zelf ontzettend stoer zou vinden als we twee van die dingen ergens bij het CBS in de buurt zouden kunnen krijgen, langs het spoor. Lange Jan en Lange Lies. Dat zou ik symbolisch heel erg mooi vinden, maar dan moeten die dingen inderdaad ook wat opbrengen en werken, zoals sommige partijen zeggen dat ze werken. U geeft aan dat het betreffende bedrijf meedoet in het verhaal rond Parkstad-Zuid. Daar wil ik op dit moment niet verder inhoudelijk op ingaan. Ik wil wel al uw raadsleden uitnodigen voor een raadsinformatiebijeenkomst begin juni rondom wind in Parkstad-Zuid. Kom daar ook met zo veel mogelijk mensen naartoe. Stel daar ook kritische vragen. Ook daar gaan we dadelijk op een momentum stuiten, waar we met elkaar richting uitvoering wat moeten gaan doen. Dan is uw inbreng als raadslid echt heel erg belangrijk. Meneer Horssels, laat het nader onderzoeken van die molens onderdeel zijn van dat traject.

Mocht die partij met een heel passende aanbieding komen en de meest passende aanbieding hebben, dan wordt het misschien zomaar werkelijkheid in Heerlen-Zuid, maar zover zijn we op dit moment nog niet. Dat traject moeten we even afwachten. Dan kom ik bij de bijdrage van de heer Hesse. Hij heeft het abstractieniveau mooi uiteengezet. Hij gaf ook aan dat om een groene revolutie tot stand te brengen, deze revolutie moet bestaan uit solidariteit. Daar ben ik het helemaal mee eens. In die zin wil ik ook gelijk een reactie geven op de motie van de coalitie. Daarbij neem ik ook gelijk de motie van de Partij voor de Dieren mee over de energiearmoede. Beide moties wil het college omarmen, in die zin dat haalbaarheid, betaalbaarheid, collectiviteit en solidariteit

Pagina 14/73 niet alleen leidende principes op dit dossier zijn, maar voor dit college en dit bestuur onderdeel uitmaken van hen dagelijks handelen. Die passen een op een in de uitvoering van het beleid en het bestuur van onze stad. In die zin zou ik uw raad deze motie warm willen aanbevelen, want het is ondersteuning van bestaand beleid. Die ondersteuning kunnen wij op dit onderdeel heel erg goed gebruiken. Dus steun daarvoor. Dan kom ik bij de Partij voor de Dieren. Mevrouw Géron heeft een lang en mooi verhaal gehouden over de moties, biodiversiteit, de energiearmoede en de motie rondom de bedrijfsvestigingen, energie op daken bij bedrijven. De heer Van den Berg van de VVD gaf aan dat de Partij voor de Dieren ons op dit dossier vaak scherp houdt en goed bij de les houdt. Ik wil meneer Van den Berg ondersteunen bij die opmerking, ware het niet dat ik wel ten aanzien van de motie rondom de bedrijven wil aangeven dat die wat het college betreft ontraden wordt vanwege het feit dat wij van mening zijn dat de BENG-eisen voldoende ambitieus zijn voor nieuwe bedrijfsvestigingen. Als college willen wij op dit moment dan ook nog geen strengere eisen voorschrijven, om hiermee de concurrentiepositie en de kansen voor de werkgelegenheid niet te schaden. Dat neemt niet weg dat er aandacht voor moet zijn.

Op dit moment is er vanuit ons Ondernemershuis en vanuit bedrijvencontactpunten heel veel aandacht voor deze thematiek daar waar nieuwe bedrijven komen. Vanuit die zin denk ik dat de motie overbodig is. Het krijgt de volle aandacht. Nogmaals, vanuit de kant van het college ontraden wij de motie. De motie over biodiversiteit ... De voorzitter Even een momentje, wethouder. Mevrouw Géron, heeft u een interruptie? Dat geldt ook voor de heer Horssels. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Ja, ik heb een opmerking over de motie over de bedrijven. Die motie is eigenlijk een verpakking van het volgende. Stel, wij gaan in de RES veel energie opwekken voor de huishoudens hier en er wordt een groot datacenter of een grote energieslurper toegelaten op het industrieterrein. Ik weet niet hoe mijn collega's daar tegenover staan, maar dat was eigenlijk de verpakking van dit idee. Dat wilde ik alleen even toevoegen. De voorzitter Dank u wel. Meneer Horssels, heeft u ook een interruptie? De heer Horssels, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Ja, voorzitter. Ik heb een vraag aan de wethouder. Is hij het met mij eens dat die cyclone-turbines als groot voordeel hebben dat zij zelf hun stroom kunnen opslaan en zodoende het elektriciteitsnet niet overbelasten? Wethouder Claessens Om met dat laatste te beginnen.

Ik heb hetzelfde in het krantenartikel gelezen dat de heer Horssels net omhooghield. Ervan uitgaande dat het klopt, zou ik dat geweldig vinden. Het is aan de partij om ervoor te zorgen dat ze met het juiste aanbod komt om wat te kunnen doen in Heerlen-Zuid. Meer kan ik daar op dit moment niet over zeggen. Het zou mooi zijn. Ik vind ze er ook mooi uitzien op de foto die u net liet zien. Alleen ga ik daar op dit moment niet over. Meneer Horssels moet erom lachen. De heer Horssels, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) We hebben een mijnverleden en het heeft een mooie vorm. Wethouder Claessens Ja.

Pagina 15/73 De voorzitter Goed. Vervolgt u, wethouder. Wethouder Clemens Mevrouw Géron, u hebt het over verpakking. Dat begrijp ik. Maar ik heb gelezen wat ik gelezen heb. Ik wil daar in ieder geval van aangeven dat ik ervan overtuigd ben dat er op dit moment vanuit gemeentelijke zijde voldoende wordt gedaan om bedrijven die naar Heerlen komen op hun duurzaamheidsdoelstellingen aan te spreken en ze te stimuleren zo veel als mogelijk zelfvoorzienend te zijn. Daar is volle aandacht voor. Daar hebben we eigenlijk deze motie niet voor nodig. Dank u wel voor het pleidooi, maar we doen dit al. Ik heb al aangegeven dat we in het kader van concurrentiepositie en kansen voor werkgelegenheid de huidige eisen in Heerlen niet strenger willen maken dan elders, om op die manier concurrerend te blijven als stad. Dan de motie rondom de biodiversiteit. Ook daar begrijp ik waar mevrouw Géron naartoe wil. Ook deze motie ga ik ontraden. Niet omdat ik niet voor biodiversiteit ben, want daar ben ik hartstikke voor. Bij de totstandkoming van de RES zijn de reeds aangewezen natuurgebieden nadrukkelijk meegenomen bij het selecteren van de potentie en de zoekgebieden van wind- en zonneweides. Ten aanzien van het onderzoek naar de trekroutes van vogels is in de omgevingsvergunningprocedure een verplichting opgenomen.

Energieleveranciers zijn geen partij in de totstandkoming van duurzame energieprojecten. De ontwikkelaars en energieproducenten moeten in de voorbereidingen van plannen aandacht besteden aan de effecten op natuur en het landschap. Hierbij moeten zij een balans zien te vinden tussen de leefbaarheid van mens, flora en fauna, de noodzaak voor het opwekken van duurzame energie en een gunstige businesscase. Dat zijn nadrukkelijk ingebouwd in het vergunningentraject. De gemeente Heerlen wil deze onderzoeken zoveel mogelijk bij de initiatiefnemers laten liggen. In het kader van het landschappelijk onderzoek Zuid-Limburg zal het college vanzelfsprekend aandacht vragen voor de bescherming van de fauna. De voorliggende RES sluit tot 2030 zonneweides op natuur- en landbouwgronden in Heerlen in principe uit. We willen eerst proberen om zoveel mogelijk daken vol te leggen met zonnepanelen. Het college is daarnaast voorstander van zogenaamde natuurintensieve zonneparken, waar naast het opwekken van zonne-energie nadrukkelijk gekeken wordt naar het versterken van natuurwaarden en biodiversiteit. Hierbij denken we aan het realiseren van volkstuinen, pluktuinen of teelt van laag fruit onder de panelen. Middels de klimaatbegroting gaan u uw raad hierover nader informeren. Dat zijn ook de afspraken die we rondom het Programma duurzaamheid hebben gemaakt.

Daar gaan we hopelijk in de komende maanden met grote regelmaat over praten, als daar in de commissie de ruimte voor is om er stevig met elkaar over te praten. Hier laat ik het bij in eerste termijn. De voorzitter U heeft mogelijk nog een interruptie van de heer De Kleijn. De heer De Kleijn, Hart-Leers (interruptie) Er wordt gesproken om zoveel mogelijk zonnepanelen op daken te leggen. In onze buurgemeenten Brunssum is de woningstichting met een nieuw project bezig. Daar worden overal zonnepanelen opgelegd. Er wordt warmte-energie neergezet. Stimuleren wij als gemeente Heerlen ook de woningcorporaties om eraan mee te werken dat dit in de toekomst gaat gebeuren bij nieuwbouwwoningen? Worden dit soort energievoorzieningen bijvoorbeeld meegenomen bij de 24 appartementen die worden gebouwd in Aldenhofpark? Wethouder Claessens Ik durf niet te zeggen of dit specifiek in Aldenhofpark gebeurt. Het mooie van het feit dat wij in regioverband met elkaar samenwerken, ook vanuit de bestuurscommissie Parkstad, is dat we alle voorbeelden die in de diverse gemeenten spelen bespreken in de ambtelijke broedkamers in Parkstad. Vervolgens komen deze

Pagina 16/73 op de bestuurstafel terecht. Daar proberen we ons voordeel te doen met de goede voorbeelden uit onze buurgemeenten. Daar waar we het in Heerlen kunnen toepassen, maken we daar gebruik van. De voorzitter Dank u wel, wethouder. Dan gaan we nu naar de tweede termijn. Wie mag ik het woord geven in de tweede termijn? Meneer Hesse, gaat uw gang. Tweede termijn De heer Hesse, SP Dank u wel, voorzitter. Dan toch maar in tweede termijn. In de eerste termijn is een aantal interessante bijdragen geleverd door collega's. Het woord dat in de eerste termijn nog niet is gevallen, is klimaatrechtvaardigheid. Ik noem en onderstreep dit, omdat dit woord ook duidt op collectiviteit en solidariteit. Dit staat niet voor niets in de motie bij de leidende principes voor verdere stappen met betrekking tot de RES. Mevrouw Géron had het over het sluiten van de steenkoolmijnen en de sociale ellende daarna. Je zou kunnen constateren dat zoveel jaar na de sluiting van de mijnen de stad daar nog niet helemaal van is hersteld. Vandaar dat wij onderstrepen dat iedereen daarvan moet kunnen profiteren, hoe groot of klein je portemonnee ook is. Ook daarom onderstrepen we dat klimaatpolitiek en energiepolitiek solidair en collectief zullen zijn, of niet. Verder wil ik even reageren op het onderwerp dwang. In de eerste termijn is gezegd dat het de vraag is of dwang helpt.

We hebben vandaag gezien hoe dwang kan helpen in de uitspraak van de rechter over de zaak die door Milieudefensie is aangespannen tegen Shell. Shell is opgedragen om naar 2030 45% van de CO₂-uitstoot te besparen; als ik het in de snelheid goed heb gelezen. De heer Leers en enkele anderen wezen al op het probleem rond woningcorporaties. De vraag is: welke ruimtes hebben woningcorporaties om maatregelen te treffen? Daar waar sprake is van een verhuurdersheffing, hoeveel ruimte hebben woningcorporaties om dat te doen wat ze graag zouden willen doen? Als huurder ben je afhankelijk van wat een woningcorporatie wel of niet doet. Er zullen voorbeelden zijn van verhuurders of woningcorporaties die daarin de goede stappen zetten, maar je kunt je afvragen hoe groot de ruimte is. Wellicht kan de wethouder nog zijn licht laten schijnen op een aantal onderwerpen die ik nu noem. Tot zover. De voorzitter Dank u wel, meneer Hesse. Mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Dank u, voorzitter. Ik had nog een vraag gesteld in mijn bijdrage. Daar heb ik nog geen antwoord op gekregen. Hoe is de inspraak van de raad als wordt beslist aan wie de opdracht wordt gegund. Wordt de raad daarin meegenomen? Wordt de raad meegenomen op doorslaggevende momenten in het hele proces? Dat was de vraag die ik heb gesteld in mijn bijdrage. De voorzitter Dank u wel. De heer Van den Berg.

De heer Van den Berg, VVD Meneer de voorzitter, dank u wel. Wethouder, dank u wel voor de antwoorden. Er staan vier moties in dit agendapunt. In mijn beleving heeft de wethouder van een of twee wat gezegd. Ik vond zelfs het antwoord ten aanzien van geen energie opwekken ten koste van de Zuid-Limburgse natuur een zodanig antwoord, zo van: we doen het toch al allemaal, dus waarom zou ik dit nog moeten onderschrijven? Als we het toch

Pagina 17/73 al doen, waarom onderschrijf je het dan niet? Dat zou ik wel van hem willen weten. Een korte reactie op de vier moties: ja, nee, ja, nee of whatever. Twee. Ik wil het volgende meegeven. Met betrekking tot het hele vraagstuk moeten we ervoor waken dat het geen papieren stuk wordt. Ik duid daarmee een beetje op het volgende. Bij grote bedrijven waar we veel platte daken hebben, is het altijd heel eenvoudig om te zeggen: laten we daar eens zonnepanelen op leggen, want dat is goed voor de energietransitie. Daarbij gaan we voorbij aan dat het soms in het exploitatie- en onderhoudsspectrum van dat soort bedrijven niet zonder meer mogelijk is (geluid valt weg) als er sneeuw op ligt. Wat een grote vinger in de pap heeft, wat niet zo een, twee, drie werkt, zijn de verzekeringsmaatschappijen. De verzekeringsmaatschappijen houden op dit moment bij heel veel daken tegen dat er zonnepanelen op worden gelegd, omdat dit een substantieel vergroot risico is. Ik wil dus toch aandacht vragen voor met name de communicatie naar de bedrijven. Niet alleen via de belangenorganisaties, maar breng het daadwerkelijk naar de bedrijven toe. Communiceer dat daar ook. Via de Woonwijzerwinkel doen we natuurlijk ook al ontzettend veel. Alhoewel, mijn persoonlijke mening is dat de Woonwijzerwinkel redelijk ver verscholen ligt.

Ik vraag me af of daar echt hordes mensen naartoe gaan, maar dat is een ander vraagstuk. Kortom, toch even een reactie op de voorliggende moties. Ten aanzien van het communicatietraject zou ik toch nog wat aanscherping willen. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Van den Berg. Dan geef ik nu het woord aan de heer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dank u, voorzitter. Twee dingen. Ik ga nog even in op de woorden van de heer Hesse met betrekking tot dwang werkt wel, dwang werkt niet. Ik heb daar in de eerste termijn over gesproken. Richting de heer Hesse, maar ook richting anderen bedoel ik daar het volgende mee. We hebben het hier over een regionale aanpak van de energietransitie. Als wij regionaal bedrijven zouden dwingen conform hetgeen in de motie van de Partij voor de Dieren staat om nu al enkel volledig energieneutraal te opereren, dan weet je dat niet elk bedrijf daartoe in staat is. Voor hetzelfde geld wipt de onderneming heel makkelijk de grens over om daar een onderneming te starten, met alle economische gevolgen van dien voor deze regio. Ik denk dat dwang wel helpt als overheden, niet alleen landelijk maar ook op Europees- en wereldniveau, afspraken maken en bedrijven dwingen om op een zodanige manier te ondernemen dat dit zoveel mogelijk energieneutraal is. Dan werkt dwang wel. Dat ten eerste.

Dan ten tweede ten aanzien van de motie zoals deze is ingediend door de Partij voor de Dieren rondom de biodiversiteit en de bescherming van de natuur. Als ik de woorden van de wethouder hoor, dan hoor ik dat dit al zo goed als ingeregeld is. Ik wil mevrouw Géron in overweging geven om op basis van die informatie de motie in te trekken. De motie mag van mij ook overeind blijven. De OPH vindt het het belangrijkste dat er voldoende rekening mee wordt gehouden. Tot zover, voorzitter. De voorzitter Dank u wel, meneer De Groot. De heer Horssels. De heer Horssels, Partij Hoensbroeks Belang Dank u wel, voorzitter. Toen het over de zonnepanelenvelden ging, zag ik de wethouder met zijn hoofd schudden. Als hij van links naar rechts gaat met zijn hoofd, dan is het nee. Maar hij weet toch ook dat bij de waterzuivering in Hoensbroek een behoorlijk zonnepanelenveld ligt? Daar heeft niemand last van. Klopt dat, wethouder? Dank u wel.

Pagina 18/73

De voorzitter Dank u wel, meneer Horssels. De heer Hazen. De heer Hazen, Stadspartij Dank u, voorzitter. Ik wil eigenlijk alleen een stemverklaring afleggen. Ten aanzien van het voorstel gaan wij natuurlijk voor stemmen. (geluid valt weg) zodanig vaag dat we er eigenlijk niets mee kunnen. De motie over de bedrijventerreinen en de motie over de biodiversiteit voldoen niet aan datgeen wij stellen ten aanzien van de RES. Wij steunen het voorstel en gaan tegen de motie stemmen. De voorzitter Dank u wel, meneer Hazen. De heer Daamen. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Voorzitter. Ik denk dat het heel duidelijk is. Partij Hoensbroeks Belang gaat de motie steunen, behalve de motie over de vestiging van de bedrijven. De rest gaan we steunen. De voorzitter Dank u wel, meneer Daamen. De heer Hesse. De heer Hesse, SP Voorzitter. Laat ik meteen aansluiten, want dan hebben we dat gehad. We hebben een stemverklaring ten aanzien van de moties. Ten aanzien van onze eigen motie, lijkt het helder. De motie van de Partij voor de Dieren, energiearmoede, iedereen doet mee. In mijn bijdrage heb ik het gehad over klimaatrechtvaardigheid en de sociale ellende. Daar lijkt het op te duiden. Wij kunnen daar dus in meegaan. De tweede motie. Geen opgewekte energie ten koste van Heerlense natuur en biodiversiteit.

Wij vinden dat de wethouder daar in het verleden hetzelfde antwoord en advies heeft gegeven. Eigenlijk komt het neer op het volgende: first things first, begin bij het begin. In de opeenvolging van een aantal zaken komt dat aan de orde. In de derde motie van de Partij voor de Dieren staat het woord "eisen". Daar hebben wij wel wat moeite mee. Daar gaan wij dus in deze formulering niet voor zijn. De voorzitter Dank u wel, meneer Hesse. De heer Hesse, SP Dank u wel, meneer Hesse. Meneer Peters. De heer Peters, CDA Voorzitter, dank u wel. Ook wij zijn uiteraard voor het voorstel over de RES. Met betrekking tot de moties. Ik ga het niet hebben over onze eigen moties. De drie voorliggende moties van de Partij voor de Dieren. Laat ik beginnen met die over biodiversiteit. Daar stemmen wij tegen. Wij stemmen ook tegen de motie met betrekking tot de bedrijven. Wij zijn voor de motie met betrekking tot de energiearmoede. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Peters. De heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers