Notulen gem Heerlen raad 3 nov 2021.docx

notulen raadsvergadering

Presentielijst Vergadering:

Gemeenteraad Heerlen Vergaderdatum:

3 november 2021 Tijdstip vergadering:

14.00 uur

Aanwezig: Leden: N.A. Aarts, K. Adema, S. Bayraktar, M.M. van den Berg, J.P. Bertholet, S. BottenbergBrylka, P.H.A. Brauer, H.A.H.M. Butink, F.W.S. Daamen, P. Diederen, H.M.J. Gelissen, E.A.N.M. Géron, W.G. Gouders, T.G.M.M. de Groot, L.C.H. Hazen, J.A. Heine-van Dartel, A.M.G. Hendriks-Berg, C.J.W. Hesse, J.J.G. Horssels, P.C.C. Kastrop, E.M. Kerssemakers, H.A. de Kleijn, R.H.F. Leers, R.P.E. Meyer, O.W.M. Mous, M.G.H. van Oosterhout, A. Oulad Lmaroudia, P.A. Pauwels, M.P.G.M. Peters, A.A.W.G.M. Santegoeds, M.H. Schreurs, W.F.G. Sijstermans, J.A.H.M. Vaessen, H.M.A.M. Verreck en A.A. Winkens. Wethouders: M.E.E. De Beer, C.M.J.P. Claessens, P.M.A. van Zutphen Voorzitter: R. Wever Griffier: T.W. Zwemmer Verslaglegging: O.H.M.H. Toirkens-Geurts Afwezig: Leden: P.S.M-L Plusquin en E.J. Tijdeman Wethouders: A. Damen

J.M.M.

Clemens,

A.W.A.

Keulen

en

Pagina 2/120 Agenda 1. Vaststellen van de agenda van de openbare vergadering van de gemeenteraad van Heerlen van 3 november 2021 2. 1. De Begroting 2022 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Programma Bestuur en Ondersteuning € 250.123.000 1. Programma Veiligheid -€ 13.052.000 2. Programma Verkeer en Vervoer -€ 11.248.000 3. Programma Economie -€ 6.205.000 4. Programma Onderwijs -€ 12.409.000 5. Programma Sport, Cultuur en Recreatie -€ 30.146.000 6. Programma Sociaal Domein -€ 161.346.000 7. Programma Volksgezondheid en Milieu -€ 4.818.000 8. Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV) -€ 10.901.000 Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 4.688.000, beschikbaar te stellen in de begroting 2022. De bestaande investeringskredieten te verschuiven in de tijd: - voor een totaalbedrag van € 13.764.000 van 2021 naar 2022; - voor een totaalbedrag van € 10.172.000 van 2022 naar 2023 t/m 2025. 2. Het saldo 1 januari 2021 van de bestemmingsreserve coronagelden ad € 1,7 mln. vrij te laten vallen ten gunste van de incidentele dekking 2022. 3. Het ondernemersfonds de komende vier jaar te continueren en in 2023 en tussentijdse evaluatie plaats te laten vinden. 4. Het college van burgemeester en wethouders autorisatie te verlenen tot bestedingen van de bedragen per programma. 3a.

De volgende verordeningen voor 2022 vast te stellen en in werking te laten treden met ingang van 1 januari 2022: 1. Legesverordening 2022 2. Verordening lijkbezorgingsrechten 2022 3. Verordening parkeerbelastingen 2022 4. Kwijtscheldingsverordening 2022 5. Verordening afvalstoffenheffing 2022 6. Verordening hondenbelasting 2022 7. Verordening marktgelden 2022 8. Verordening rioolheffing 2022 3b. Gelijktijdig met vaststelling van bovengenoemde verordeningen de oude verordeningen per 1 januari 2022 in te trekken.

Pagina 3/120 1. Vaststellen van de agenda van de openbare vergadering van de gemeenteraad van Heerlen van 3 november 2021. De voorzitter De vergadering is geopend. Welkom bij de Algemene Beschouwingen. Er is bericht van verhindering wegens ziekte ontvangen van mevrouw Plusquin. Er is bericht van verhindering ontvangen van de heer Tijdeman. Ook is bericht van verhindering ontvangen van wethouder Damen. Hij is recent geopereerd en is helaas nog niet zo sterk dat hij hier alweer aanwezig kan zijn. Hij baalt daar enorm van, heeft hij mij doen verzekeren. U hebt allemaal op uw tafel een prachtige stadsplattegrond aangetroffen. Die hebben wij hier neergelegd. Afgelopen weekend hebben wij deze bij de Nacht van de stad voor het eerst uitgereikt om in beeld te brengen waar wij nu mee bezig zijn in deze stad. We zijn bezig met heel leuke en mooie dingen. Dat staat op die kaart. De kaart kan ook worden gedownload. Op de plekken waar wat gebeurt, gaan we borden neerzetten, zodat u kunt zien welke geweldige dingen wij doen in de stad. Dit was zendtijd voor de reclame, geloof ik, maar ik wilde dit toch even doen. We gaan beginnen met onze vergadering. Ik neem aan dat we de agenda kunnen vaststellen. Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Meneer de voorzitter. Het kan aan mij liggen, maar ik heb in het verleden beter geluid gehad in deze raadzaal. Het kan ook aan uw microfoon liggen.

De voorzitter Klopt er iets niet in het geluid? De heer Leers, Hart-Leers Ik vind het niet echt optimaal. Ik weet niet hoe anderen het ervaren, maar ik kan het beter nu zeggen. De voorzitter Daar hebt u helemaal gelijk in. We gaan kijken of er nog wat aan te sleutelen is. We proberen in ieder geval duidelijk te praten. Voordat ik begin, wil ik het volgende graag herhalen. In het presidium hebben we een aantal afspraken gemaakt over de gang van zaken tijdens de Algemene Beschouwingen. In de eerste en in de tweede termijn is de spreektijd vijf minuten. Ik zal u echt niet aanvallen op een half minuutje; dat snapt u ook. We gaan echter geen verhalen van tien minuten of een kwartier houden. Laten we daar ook heel duidelijk in zijn. Gisteren heb ik in het college afgesproken dat ook het college zo strak mogelijk antwoorden geeft, want anders gaan wij die tijd volledig opvullen. Dat is niet de bedoeling. Dus ook daar zal ik ingrijpen als we te lang van stof zijn. Dingen die technisch en gedetailleerd zijn, ga ik gewoon schriftelijk aan u doen toekomen. We hebben in het presidium ook afgesproken dat we voorzichtig zijn met interrupties. Je mag de hele vergadering interrumperen, maar doe dit alleen als het echt nodig is. Doe het dan ook als een interruptie. Een interruptie is volgens mij een heel kort statement dat eindigt met een vraag.

Een interruptie is niet een verlenging van het betoog. Een interruptie is niet het vertellen van het verkiezingsprogramma dat eraan komt. Een interruptie is kort en eindigt met een vraag. Als we ons daaraan houden, gaat het ons gewoon lukken om vandaag de Algemene Beschouwingen te doorlopen en aan het eind van de avond de begroting hopelijk vast te stellen. We gaan gewoon beginnen. 2. 1. De Begroting 2022 vast te stellen met daarin het volgende: De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Programma Bestuur en Ondersteuning € 250.123.000

Pagina 4/120 1. Programma Veiligheid -€ 13.052.000 2. Programma Verkeer en Vervoer -€ 11.248.000 3. Programma Economie -€ 6.205.000 4. Programma Onderwijs -€ 12.409.000 5. Programma Sport, Cultuur en Recreatie -€ 30.146.000 6. Programma Sociaal Domein -€ 161.346.000 7. Programma Volksgezondheid en Milieu -€ 4.818.000 8. Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV) -€ 10.901.000 Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 4.688.000, beschikbaar te stellen in de begroting 2022. De voorzitter Ik geef het woord aan de SP, de heer Meyer. Eerste termijn De heer Meyer, SP Dank u wel, voorzitter. Kinderen die geboren worden in Zeswegen worden gemiddeld 15 jaar eerder ongezond dan kinderen die geboren worden in Hoogveld. Voor sommigen is Achter het Spoor waar ze nooit komen. Les Miserables, the Deplorables. Voor mij is Achter het Spoor thuis. Dat geldt ook voor mijn fractie. Hard werken en klaarstaan voor elkaar, maar ook wakker liggen om de energierekening of de supermarkt die wil vertrekken. Meneer de voorzitter. “Er zijn geen slechte planten, geen slechte mensen, enkel slechte kwekers”, schreef de Franse schrijver Victor Hugo over hoe bepalend de sociale omstandigheden zijn voor de mens. Solidariteit is de kloof dichten tussen voor en achter het spoor. De stad heel maken. Voor onze kinderen en hun kinderen.

Waar ze ook geboren worden. Dat ook de Rijksoverheid de noodzaak erkent van onze sociale inhaalslag is cruciaal voor de toekomst van de hele stad. Maar: het Rijksprogramma Heerlen-Nood is geen toveroplossing. Niemand mag zich erachter verschuilen. Heerlen zal de sociale standaard in de hele stad hoog moeten houden. Daarover gaat onze eerste motie. De Rijksoverheid zal ook in de spiegel moeten kijken. Wie de lonen van onze mensen al jarenlang drukt en maar liefst 26 fte politieagenten weghaalt uit onze stad, zal met rijksprogramma’s slechts pleisters plakken. Onze sociale inhaalslag vergt vastberadenheid. Waar landelijk het aantal daklozen verdubbelde, drong Heerlen dat aantal zeer fors terug. Omdat we daklozen opvangen, ook als dat tot lastige discussies leidt. Wie wil weten hoe het in Heerlen ook had kunnen gaan, hoeft niet zo heel erg ver te kijken. Ga een dag naar Aken. Dat is zo ongeveer het Heerlen van de jaren 90 of kijk naar Sittard. Ik citeer de krant van deze zomer: "daklozen rondom stadhuis op straat", Maastricht, ik citeer de krant: "opvang is een zootje: onveilig en onhygiënisch" of Utrecht, ik citeer opnieuw de krant: "tekort aan plekken in Utrecht", om te kijken hoe knap de prestatie van Heerlen op dit vlak is.

Die vastberadenheid, die daadkracht, die solidariteit, vormen de motor achter de indrukwekkende ontwikkelingen waarvan we net op onze tafels een prachtige map hebben gezien. Van Maankwartier tot muurschilderingen. Van Royal tot Nieuwe Nor. Van Mijnmuseum tot Centrumbad. Zo kan ik nog wel een tijdje doorgaan. Een jaar of vijftien geleden hadden we de spreekwoordelijke moord gepleegd als we dit op dat moment hadden kunnen dromen en denken. Maar, meneer de voorzitter, wanneer maken de OU en Hogeschool Zuyd de transformatie van ons centrum compleet? Wanneer lossen DSM en de provincie hun ereschuld en hun boetegeld in? De SP zal tegelijkertijd onvermoeibaar de strijd aangaan met de profiteurs, zoals parkeermultinational Qpark. Deze stuurt wel bedelbrieven en dreigbrieven, maar doet niets aan de exorbitante parkeertarieven in ons centrum. De manier waarop de wethouder Parkeren zich aan het lijntje laat houden door Q-Park is

Pagina 5/120 kinderlijk naïef en dwingt de raad opnieuw tot ingrijpen. Daarover gaat ons eerste amendement. De parkeertarieven moeten omlaag. De stad is immers van ons allemaal. Meneer de voorzitter. Sommige supermarktketens denken onze buurten te kunnen ontvluchten voor meer winst elders, zoals de Aldi in Zeswegen. Wij accepteren geen vluchtgedrag voor winstbejag. Hun wensen worden niet langer ingewilligd zolang ze geen verantwoordelijkheid voor onze buurten nemen. Dat is onze tweede motie. Meneer de voorzitter. Wie z’n panden vult, krijgt subsidie, wie liever de vastgoedspeculant uithangt, kan ernaar fluiten. De techniek achter het Ondernemersfonds - let wel, de techniek achter het Ondernemersfonds - passen we toe voor een Boete op Leegstand. Dat is onze derde motie. Tot slot richten we ons tot de ‘groene’ wethouder. Ik heb deze prachtige boom niet voor niets op uw tafel gezet. Meneer Claessens en het college, hoe denkt u uw duurzaamheidsdoelen voor 2040 te halen als u: - niks gedaan hebt voor een dag per week gratis OV naar het centrum? - u miljoenen over heeft in het zonnepanelenproject? - er nauwelijks verduurzaamd is in buurten met enorme energiearmoede? Tot wel 1 op de 4 in sommige van onze buurten. - u slechts 7 van de 1.000 bomen heeft geplant? Ik schrok me te pletter. Ik dacht: bedoelt hij 700? Nee, hij heeft in de afgelopen 3,5 jaar 7 van de 1.000 bomen geplant.

Zeven, meneer de voorzitter! Zeven hele bomen in 3,5 jaar tijd. Dit staat symbool voor de wat ons betreft ontbrekende urgentie inzake klimaatrechtvaardigheid en energiearmoede. Ik zei al dat dit in sommige buurten bijna 1 op de 4 huishoudens betreft. Meneer de voorzitter. Ik zal u daarom een ondeugend geheimpje vertellen. Deze boom, de Palownia ... De heer Verreck, PvdA (interruptie) Ik heb een interruptie op de heer Meyer. Ik liet hem even uitspreken over zijn klimaatverhaal. Hoor ik hem nu zeggen: besteed het rest geld dat wij hebben in de zonnepanelen; ga in overleg met de woningcorporaties en kijken hoe je dat geld kunt gebruiken om woningen te verduurzamen door er zonnepanelen op te leggen? Kan hij daar een toelichting op geven? De heer Meyer, SP Ja. Meneer de voorzitter en meneer Verreck, als u het goedvindt dan maak ik eerst mijn verhaal af, want daar zit al een deel van het antwoord in. Dan ga ik nog verder in op uw vraag. Ik zei dus: ik zal u een ondeugend geheimpje vertellen. Deze boom, de Palownia is een soort Lange Lies onder de bomen. Deze groeit namelijk vijf meter per jaar. Vanochtend hebben we haar broer en zes andere bomen geplant in onze stad. Vanmiddag planten we Lies in het Lange Jan-park. Daarmee hebben we de wethouder Groen in één ochtend verslagen in vergelijking met wat hij in 3,5 jaar heeft gepresteerd.

Dit is natuurlijk een symbool voor wat wat ons betreft ontbrekende urgentie is. De toekomst van onze kinderen wordt immers niet vanzelf beter. Hun omstandigheden worden door ons bepaald, nu. Er zijn immers geen slechte mensen en geen slechte planten, maar wel slechte kwekers. Meneer de voorzitter, ik ga in op de vraag van de heer Verreck. Ik las in de sociale media dat de burgemeester peetoom is geworden van d'r JUUL. Daar moet nog vanalles omheen gaan gebeuren, maar ik las over het initiatief van d'r JUUL. Dat was natuurlijk al eerder bekend. Dat is het beeld dat in onze stad gaat verschijnen. Men sprak daar mooie taal over hoe wij in Heerlen in elkaar zitten en over wat wij in Heerlen proberen te doen. Namelijk dat wij steeds sterker worden, ondanks allerlei crises en allerlei moeilijkheden die we hebben gehad. Dat doen we omdat we altijd optimistisch geloven dat het glas halfvol is. Daar ben ik het van harte mee eens. Ik hoop zelfs dat ik met mijn fractie een verpersoonlijking van die gedachte ben. Maar dan zul je wel daadkracht moeten tonen. Weet u, als u uw doelen niet helemaal haalt, dan krijgt u wat mij betreft altijd het voordeel van de twijfel. Maar er zijn miljoenen over in het zonnepanelenproject, er zijn zeven bomen geplant van de ambitie van het duizendbomenplan.

Ook is er nog helemaal niets ten aanzien van een dag gratis OV in de week, wat ook alles met duurzaamheid te maken heeft. Wat mij betreft

Pagina 6/120 is dat echt veel en veel te karig. We komen er dus niet alleen maar door te zeggen dat alles wel goed is, constructief en optimistisch. Nee, we zullen potverdorie wel hard moeten werken en onorthodox en met heel veel lef onze doelen tot stand moeten brengen. Dat is mijn antwoord op de heer Verreck, die mij verder vroeg: wat bedoelt u er nou precies mee? De heer Verreck, PvdA (interruptie) Heel kort. Dat is niet het antwoord waar ik op had gehoopt; daar ben ik heel eerlijk in. Ik dacht dat ik de heer Meyer hoorde zeggen: besteed dat geld dat over is in de pot van de zonnepanelenprojecten aan zonnepanelen op de sociale huurwoningen. De heer Meyer, SP Het maakt niet uit hoe je het doet, als je het maar doet. Het is niet alsof overal al zonnepanelen op de daken liggen. Ik weet één ding zeker. Dankzij mijn lieftallige vrouw die dit allemaal fixt, hebben wij zo'n ding op de daken. Daar heb je nu gigantisch groot voordeel van. In mijn kleine kantoortje kan ik nu de elektrokachel aanzetten. Daarmee bespaar ik ten aanzien van die achterlijke gasprijzen die we nu kennen in ons land. Dat hebben al die andere mensen, bijvoorbeeld bij de corporaties en op al die andere plekken, niet. Ik snap het dus niet. Het is eigenlijk nog veel ernstiger.

We houden niet alleen miljoenen over, maar van het bedrag waar wij financiering voor hebben gegeven via de Bank Nederlandse Gemeenten, dus een lening, hebben we ook nog een deel aan Kerkrade en, ik meen, Landgraaf, gegeven, want zij hadden het wel opgemaakt. Als je ambitie zo hoog is, begrijp ik echt niet hoe je op deze drie uiteenlopende vlakken die allemaal met duurzaamheid te maken hebben zo enorm achterblijft. Ik vind echt dat het te karig is en dat het ook onheerlens matig is. Deze gaan we vanmiddag planten. De voorzitter Dank u wel, meneer Meyer. Ik geef het woord aan de fractie Hart-Leers. Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Meneer de voorzitter. Vraag je, publiekelijk, Ondernemersfonds Heerlen naar hoe zij besloten bepaalde uitgaven te doen en dat duidelijk toe te lichten, dan verneem je daar niets meer over. Ondanks een budget van jaarlijks 1 miljoen euro, ontvangen via een opslag op de gemeentelijke belastingen, is het uitgavenpatroon opzienbarend. Toch wilt u met hen verder. Wat ons betreft willen wij dat onder dergelijke omstandigheden allesbehalve. Informeer je bijvoorbeeld naar plannen om de Geleenstraat en omgeving af te sluiten voor verkeer, dan verneem je vervolgens niets meer. Ook al informeer je er nadien nog eens naar.

Bel je de gemeentelijke toezichthouders omdat hun ingrijpen noodzakelijk is, dan volgt een volgende verrassing en hoor je een opname met de tekst ‘Wij zijn vandaag op teamuitje. Van 9 tot 17 uur kunt u de gemeente bereiken. Bel, indien nodig, de politie op 09008844'. Als ons dit overkomt - en het zijn maar enkele voorbeelden - hoe is de stand van zaken dan voor de rest van Heerlen? Hoe die zeer waarschijnlijk al geruime tijd ook voor hen is, blijkt duidelijk uit een gemeentelijke OR-memo: "een zeer hoog ziekteverzuim, capaciteitsproblemen. Niet kunnen leveren wat zou moeten. De schuldigen: het management, burgemeester en wethouders en ... de gemeenteraad" voegde de OR aan hun schrijven toe. Onlangs maakte u een collegebesluit openbaar waaruit de conclusie valt te trekken dat de interim-algemeen directeur en gemeentesecretaris, zeg de allerhoogste ambtenaar van onze gemeente, maandelijks rond de 24.000 euro ontvangt. Een enorm maandbedrag dat menigeen in onze stad nimmer bijeen ziet noch zag. Interessant overigens hoe deze gemeentelijke kosten zich verhouden tot de Wet Normering Topinkomens. Wie weet, kunt u daarover, op korte termijn, iets op papier zetten. Ondanks vele goede bedoelingen om zaken te verbeteren, luidt de vraag wanneer dit eindelijk allemaal gebeuren gaat. Enkel een nieuw stadskantoor en een vernieuwd gemeentehuis lossen dat natuurlijk niet op.

Wanneer krijgt ook de raad tijdig goede antwoorden op diens vragen? Wanneer is informatie compleet,

Pagina 7/120 duidelijk en inzichtelijk? Per wanneer werkt Heerlen voor eenieder met de insteek ‘vriendelijk zijn & helpen’ en ‘vertrouwen & partnerschap’? Ook al zit je als burgemeester, wethouders en fractievoorzitters bijeen om het ook daar eens over te hebben, dan nog lijkt de weg vooruit een hele moeilijke tot, bij tijd en wijle, nagenoeg onbegaanbaar. Onlangs weer kwam een collegelid toezeggingen niet na en oordeelde vervolgens dat het raadslid zeurt als men simpelweg vraagt om toezeggingen na te komen. Zo is de stand van zaken. Project Heerlen Noord. U heeft er grote plannen. U wilt dit en dat gedurende vele jaren. Of het geld daarvoor vrijkomt, zal echter nog moeten blijken. Een nieuwe regering moet daarvoor immers geld vrijmaken in diens begroting. Goed om je ook op Heerlen-Noord te richten, prima. De gemeente Heerlen is er echter voor heel de stad. Niet overal is het kommer en kwel en gaat het mis. Gelukkig.

Moeten we ons niet juist op de problemen in de hele stad richten en niet zo nadrukkelijk op een zeer groot stadsdeel waar ook vele zaken goed gaan en zeker niet overal problemen zijn? Hoe kan je Heerlen-Noord überhaupt vooruithelpen als je het zelf intern als gemeentelijke organisatie bij lange na niet voor elkaar hebt? Wellicht een vraag om eerst te beantwoorden en daarbij intern zaken op orde te brengen alvorens met Heerlen-Noord, maar veel liever nog, met alle problematiek in heel Heerlen aan de slag te gaan. Afsluitend: zowel bij het geplande, nieuw te bouwen, centrumbad als bij zwembad Hoensbroek moet blijken of de budgetten toereikend zullen zijn. Nog wat extra geld naar de Nieuwe Nor. Dat had natuurlijk ook niemand verwacht. De gemiddelde woonlasten van een meerpersoonshuishouden in onze stad waren aan het begin van deze coalitieperiode in 2018 €717,84. Als dit bestuur in 2022 eindigt, staat de teller op €824,38. Dat is een lastentoename van 14,8%. Dat is een stijging van €106,54 per meerpersoonshuishouden. Ook de netto schuldquote kent een snelstijgende lijn. Was deze in 2020 nog 69%, zo is de prognose voor volgend jaar 98%. Waren de vaste schulden in 2020 nog €256.137.000, voor 2024 is de prognose €417.974.000. Dit is een stijging van ruim 63%, €161.837.000. Mooi weer spelen op de pof, ellende alsmaar vooruitschuiven? Het heeft er alle schijn van. Dank u wel.

De voorzitter Dank u wel, meneer Leers. Ik geef het woord aan de OPH. De heer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Een kloof die wij moeten overbruggen. De OPH ziet in Nederland en daarmee ook in Heerlen diverse ontwikkelingen waardoor een bestaande tweedeling verder vergroot dreigt te worden. En daarbij gaat het niet alleen om de bestaande kloof tussen arm en rijk, waarbij een nieuw fenomeen als energie-armoede de kop op steekt, maar ook op andere terreinen. Ik noem het al dan niet gevaccineerd zijn, hoog dan wel lager opgeleid, digitaal vaardig versus analfabeet, wel of geen gezondheidsbeperkingen, jong versus oud en in Heerlen ook nog noord tegen zuid. De OPH vindt dat in Heerlen iedereen mee moet kunnen doen en streeft daarmee naar inclusiviteit, in de meest brede zin van het woord. Zodanig dat verschillen overbrugbaar zijn en liefst dat deze tweedelingen helemaal verdwijnen. Natuurlijk moeten we naar de toekomst kijken. Project Heerlen-Noord is daar een mooi voorbeeld van. Een generatieproject waar de Ouderenpartij volledig achter staat. Echter de oogst zal jaren op zich laten wachten. En toch moeten we die investering doen, voor onze kinderen en kleinkinderen. Bruggen slaan, voorzitter, om afstorten in het ravijn te voorkomen. Maar laten we ook het heden niet vergeten.

Zo verneemden we recent dat het verzuim onder mbostudenten in Parkstad schrikbarend hoog is. Onacceptabel natuurlijk. Hoe verhouden deze Parkstadcijfers zich tot die in het land? Maar nog belangrijker: wat vindt het college hiervan en wat gaat het daar concreet aan doen? We hebben al enige tijd veel last van overlast door jongeren. Eenieder hier aanwezig wil natuurlijk dat dit stopt. Het veroorzaakt te veel leed onder de mensen. Verleden week ontvingen wij van de burgemeester

Pagina 8/120 een overzicht van zijn aanpak. Goed die samenwerking met plaatselijke ondernemers en Parkstadbreed. Wij begrijpen het capaciteitsprobleem van politie en boa’s. Echter, zou meer toezicht niet minder problemen veroorzaken? Desnoods dan maar via particuliere beveiliging, bijvoorbeeld in en om de parkeergarage op Heerlerheide, net zo lang als de supermarkt daar open is. Hoe kijkt u daartegenaan? Kijkend naar de toekomst, dan weten we ook dat onze stad in een rap tempo vergrijst. En dat daarmee ook het aantal dementerenden zal toenemen. 1 op de 5 inwoners van Parkstad krijgt ermee te maken, ook mantelzorgers. Helaas bestaat er nog geen medicijn, maar er zijn wel mogelijkheden om hier pro-actief mee om te gaan. Slaan we de handen ineen met veelbelovende initiatieven in Roermond en Kerkrade of zijn er nog andere opties? Opmerkelijk in dit kader van deze begroting is dat ouderen niet eens worden genoemd in het thema Volksgezondheid in deze begroting. Onze vraag aan het college is: waarom niet? En wat te denken van de laatste werkloosheidscijfers. Die zien er in het algemeen gunstig uit, behalve voor de 50-plussers. Daar blijven te veel mensen aan de kant staan, doen niet meer mee en verpieteren in eenzaamheid.

Wat gaat het college doen om ook deze groep werkzoekenden gelijke kansen te geven? Jazeker, wij zijn de Ouderenpartij, maar wij staan niet alleen pal voor de ouder wordende Heerlenaar. iedereen moet mee kunnen doen. In dat kader vraagt onze partij dan ook aan het college om nog meer te investeren in inclusiviteit, teneinde onze stad binnen nu en drie jaar de meest inclusieve stad van Nederland te maken. Weg met obstakels waar mensen met een beperking dagelijks mee geconfronteerd worden. Dus college, welke stappen zijn er inmiddels genomen op dit gebied en nog belangrijker, bent u bereid om Heerlen Inclusief op nummer 1 te krijgen? Natuurlijk zijn wij blij met de ontwikkelingen die deze stad doormaakt. Net als de wereldberoemde stedenbouwkundige planner Jan Gehl, die wij deze week spraken tijdens de dag van de stad, missen wij echter een integrale stedenbouwkundige visie op onze stadsontwikkeling. Met als belangrijkste inzicht: de noodzakelijke balans tussen gebouwen en ruimte ten behoeve van goed toeven voor de Heerlenaar. Wanneer gaat die er komen? Er wordt gebouwd in vele opzichten. Naast het bouwen en verbouwen zien we nu ook een duidelijk zichtbaar Ouderenbeleid. Iets waar we trots op mogen zijn. Burgerparticipatie staat in de steigers. Dat is een goede zaak. De OPH is benieuwd naar de plannen voor het komende jaar. We zijn er nog niet, maar we zijn wel op de goede weg.

Onze stad ontwaakt en groeit. Steeds meer Heerlenaren voelen dat en benaderen de OPH met ideeen om bij te dragen aan een nog betere stad. Neem het idee van de centrum-outlet. Dat is een prachtig initiatief van een burger. De vraag aan het college is: wat is de stand van zaken met betrekking tot het lopende haalbaarheidsonderzoek? Daarnaast hebben wij ook nog een vraag ten aanzien van het aantal burgerinitiatieven. Hoeveel zijn er in het afgelopen jaar ingediend en gehonoreerd versus de andere jaren? Natuurlijk is niet alleen het centrum belangrijk. De meeste Heerlenaren wonen en leven immers in de wijken daaromheen. Steeds meer zien wij een uitholling van voorzieningen; pinautomaten, brievenbussen, supermarkten, verenigingen. Behoudens het onkruid, wordt het allemaal minder en minder. En als we dan een reactie lezen van het college op onze vragen inzake het wegvallen van dit soort voorzieningen in Hoensbroek, dan geeft dat weinig vertrouwen. Eigenlijk kan tussen de regels door gelezen worden: zoek het maar zelf uit, op ons hoeven jullie niet te rekenen. Is dat nu echt zo, waarde college? Of bent u ook bereid tot meer support aan deze mensen in de wijken? Niet alles hoeft geld te kosten, maar in gesprek gaan, meedenken, adviseren.

Dat mogen onze inwoners toch wel verwachten van haar bestuurders? Dienstbaar zijn, voorzitter, daar moet het de vertegenwoordigers van de gemeente Heerlen om te doen zijn. Dat wordt weliswaar op papier gezet. Zelfs verschillende malen in deze begroting. Samenwerken met partijen binnen en buiten de stad, een samenleving die zelf bepaalt wat nodig is. Dat zijn mooie woorden, maar tussen zeggen en doen, bestaat een groot verschil. Jazeker, is dit een open deur, maar daar gaat het in de kern wel om, voorzitter. Individuen of partijen die contact opnemen, krijgen te vaak niet eens een ontvangstbevestiging, laat staan te horen wanneer ze een reactie mogen ontvangen. En dan heb ik het

Pagina 9/120 niet alleen over de ambtelijke organisatie, maar ook over het college zelf. Voorbeelden te over. Ik ga ze hier niet aanhalen. De voorzitter Denkt u langzamerhand aan uw tijd? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ik ben bijna aan de afronding toe. Het gebeurt veel te vaak, de goede contacten daargelaten wat die zijn er ook natuurlijk. Maar overall is het gewoon een cultuurcomponent die niet goed te praten valt. Wij roepen het college op het goede voorbeeld te geven en de ambtelijke organisatie te helpen om dienstbaarheid naar onze inwoners op 1 te zetten. Wij zijn blij dat de thema’s dienstbaarheid en digitalisering nu als een van de belangrijkste opgaves zijn benoemd in deze begroting. Hoe werkt dit college concreet mee aan de gewenste cultuuromslag? Als laatste, voorzitter, om af te ronden. Nu we het over cultuur hebben, wij hebben al eerder onze visie gegeven op de Culturele Agenda. Wij hebben daarmee ingestemd, maar wel onder vermelding van het feit dat wij vinden dat de amateurkunsten en amateurverenigingen, die in onze ogen de basis vormen voor de hele sector en ook een belangrijke vorm van burgerparticipatie zijn, onvoldoende financiële ondersteuning krijgen die hier eigenlijk wel thuishoort. Daarom overwegen wij een motie om extra geld te vragen voor die voorziening. Tot zover voorzitter, in eerste termijn. De voorzitter Dank u wel, meneer De Groot.

Dan ga ik naar Partij Hoensbroeks Belang. De heer Daamen. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Het motto van de Begroting 2022 luidt: Schouders eronder! Het is goed om te zien dat de begroting sluitend is. Het college is nu al drie jaar onderweg. Volgend jaar zijn alweer verkiezingen. We vinden het daarom tijd voor een functionerings- en planningsgesprek. Wat is de stand van zaken met betrekking tot de doelstellingen van het coalitieakkoord uit 2018 en wat moet er nog gebeuren tot maart 2022? Wij beperken ons echter tot de hoofdlijnen. We beginnen met het functioneringsgesprek. In de diverse algemene beschouwingen is al vaak aangegeven dat er veel focus lag op Heerlen-centrum en met name op het gebied van stenen in plaats van mensen. Er is verbetering zichtbaar. Maar Heerlen bestaat uit meer stadsdelen dan Heerlen-Centrum alleen. De problemen in veel van deze wijken nemen alleen maar toe. Deze variëren van geweld, overlast, achterstallig onderhoud en heel veel klachten over de openbare ruimte. Er dreigt verloedering. Gelukkig is er ook licht aan het einde van de tunnel: Programma HeerlenNoord. Deze programmering biedt perspectief om problematieken aan te pakken. Wel maken we ons grote zorgen over het feit dat het momenteel erg van bovenaf wordt aangevlogen. Dit proces verloopt voornamelijk via bestaande organisaties.

Helaas niet vanuit de burgers, terwijl u zelf aangeeft op pagina 45 dat de rode draad moet zijn: burgerbetrokkenheid. Ook wordt geconcludeerd dat de oude manier van omgaan met dit soort vraagstukken niet goed meer werkt en dat vernieuwing hiervan nodig is. Daarom dienen wij een motie in met daarin de opdracht: kom met een concreet plan, waarbij inhoud wordt gegeven aan de rode draad burgerbetrokkenheid en een nieuwe manier van werken. Uitgangspunten moeten zijn de sleutelwoorden: samen, luisteren naar en burgers betrekken bij. In 2018 werden 1.000 extra bomen toegezegd: het zogenaamde duizendbomenplan. Hiervan zijn daadwerkelijk 7 stuks de grond in gegaan. Schijnbaar gaat nu het merendeel in 2022 aangeplant worden, we wachten af. Wij vinden het overigens logisch dat bij aanplanting rekening gehouden wordt met het soort bomen, de groeiwijze en de afstand tot de woningen. Dit zijn allemaal criteria om te voorkomen dat

Pagina 10/120 bewoners de dupe worden van verminderde opbrengst van zonnepanelen en rioolbeschadigingen door wortelgroei. De wethouder gaf onlangs bij beantwoording van onze artikel 33-vragen aan dat verplaatsing van panelen ook tot de mogelijkheden behoort. Wie gaat deze dan verplaatsen? Wat gebeurt er indien verplaatsing niet mogelijk is? Verder is het belangrijk om helder te hebben wie opdraait voor de kosten. In 2019 gaf u aan: “we gaan meer aandacht voor communicatie en burgerparticipatie hebben” immers: “mensen maken een mooie stad”. Dit is echter nog steeds niet verbeterd. Een recent voorbeeld is de informatieavond in de Aldenhof. Hier was sprake van slechte voorbereiding, slechte communicatie en slechte facilitering. Helaas zijn er meerdere voorbeelden geweest waarbij de gemeente steken heeft laten vallen met betrekking tot de communicatie naar onze inwoners. Hoe is het mogelijk dat dit zo amateuristisch wordt georganiseerd? Wat gaat u de komende tijd concreet doen om de communicatie naar de burgers toe te verbeteren? Clusteringsproblematiek. Tijdens het bespreken van de Kadernota 2022 heeft Partij Hoensbroeks Belang uitgesproken zich ernstig zorgen te maken over de overlast in de Hoofdstraat en de Harmoniestraat in Hoensbroek. De oorzaak hiervan is de clustering in dit gebied van mensen met een GGZ-achtergrond.

Of dat allemaal nog niet genoeg is, is er recentelijk aan de Auvermoerstraat wederom een vestiging geopend. Ditmaal voor jonge mensen met een problematiek. Weer in Hoensbroek. Bent u het met Partij Hoensbroeks Belang eens dat er nog steeds geclusterd wordt? Wanneer gaan we concrete resultaten zien van uw beleid met betrekking tot een betere spreiding over heel Heerlen? Op dit moment moeten we ook constateren dat steeds meer woningen in Hoensbroek worden gekocht door huisjesmelkers. Deze woningen worden volgestopt met mensen uit het voormalige Oostblok. De woonomstandigheden zijn vaak dubieus en het is wachten op het moment dat het echt fout gaat. Bent u op de hoogte van de toename van deze groep in Hoensbroek en wat gaat u op korte termijn eraan doen? Wij verzoeken u om actief te gaan controleren of er voldaan wordt aan de veiligheidsvoorschriften met betrekking tot bewoning. We gaan we over tot het planningsgesprek. Wij hebben gekeken naar de lijst van openstaande toezeggingen en moties. Wat opvalt, is dat er zaken openstaan sinds 2018/2019/2020 die nog steeds niet zijn afgehandeld. Dit roept de vraag op hoe serieus het college omgaat met toezeggingen aan de raad. Wij willen graag van het college een planning ontvangen met punten welke nog binnen deze coalitieperiode worden afgerond. Graag een toezegging op dit punt.

De voorzitter Denkt u ook aan uw tijd? De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Zeker. Afvaldumping komt steeds meer voor. Als je Hoensbroek/Heerlen betreedt, krijg je vaak de indruk dat je op de vuilnisstort bent beland. Heb ik soms de verkeerde afslag genomen, veroorzaakt door het feit dat de aanwijsborden bijna niet meer te lezen zijn door de algengroei? Wat een troep. De entree is een eerste indruk en hoort een visitekaartje te zijn. Wie de grens met Brunssum passeert, ziet dat het ook anders kan. Veiligheid voor onze inwoners. Wij willen allemaal meer blauw op straat zien, echter, die gaan we waarschijnlijk niet krijgen. Als het aan Den Haag ligt, mogen we zelfs bijna 27 fte oftewel 15% van de politiecapaciteit inleveren. En dat met de problematiek Heerlen-Noord, waarvan 56% van de inwoners aangeeft zich niet veilig te voelen. Hoe verzinnen ze het? Waar wij als gemeente wel invloed op hebben, is handhaving door boa’s. Wij willen daarom vragen meer te investeren in onze boa’s, waarbij aanwezigheid van een portofoon met dekking en meer zichtbaarheid belangrijke punten zijn. We gaan ook een motie indienen.

Gezien de hoge cijfers van 56% met betrekking tot het onveiligheidsgevoel in Heerlen-Noord en het feit dat het voormalig politiebureau van Hoensbroek in Heerlen-Noord ligt, dienen wij een motie in om het oude politiebureau in te zetten als scholingcentrum voor politieagenten, boa’s en handhaving, waarbij dit gebouw tevens als uitvalbasis kan dienen. Dit alles draagt bij aan meer zichtbaarheid van blauw in de straat.

Pagina 11/120 Voorzitter. Ik ga afronden. Gelukkig komen steeds meer partijen tot het besef dat er meer aandacht gegeven moet worden aan een gelijke verdeling van middelen en voorzieningen in de wijken. Het in praktijk brengen van deze correcte verdeling laat helaas nog te wensen over. Onze inwoners worden steeds ouder en het is belangrijk dat in iedere wijk een aantal basisvoorzieningen aanwezig zijn. Hiervoor dienen wij een motie in waarin wij u oproepen om te onderzoeken of er een mogelijkheid is om een beleid te ontwikkelen met als uitganspunt welke basisvoorzieningen in een wijk minimaal aanwezig moeten zijn en hoe we het gaan aanpakken dat deze zodanig worden ingericht. PHB maakt zich al jaren sterk voor een gemeentelijk steunpunt in Hoensbroek-Centrum. Deze is er nu in de bieb, helaas betreft het wederom een proef van zes maanden. Langzaamaan gaan we de goede richting uit, maar we zijn er nog niet. Het moet uiteraard geen proef blijven en de informatievoorziening mag wat ons betreft qua dienstverlening verder worden uitgebreid. Maar vooralsnog chapeau dat deze eerste stap is gerealiseerd. Gezien het feit dat wij willen uitstralen een sociale stad te zijn en dat de aantallen paspoortuitgiften laag zijn, willen we een motie indienen om voor kwetsbare groepen en ouderen proactief thuislevering zonder bijbetaling aan te bieden.

Voorzitter, ik heb nog een technisch iets gevonden in de begroting. Dat wil ik even toelichten. Dat is het laatste puntje. Ik heb een naam hoog te houden in het vinden van onvolkomenheden in de begrotingstukken. Helaas heb ik er weer een gevonden. Op pagina 160 staat in de bovenste tabel: gemiddelde woonlasten meerpersoonshuishoudens 2021 een bedrag van 838 euro. Op pagina 161, staat onder hetzelfde kopje voor 2021 een bedrag van afgerond 790 euro. Het aangegeven bedrag voor 2022 is afgerond 824 euro. De burger gaat dus óf 14 euro minder óf 34 euro meer betalen. Wat is correct? Afsluitend willen wij de griffie bedanken voor hun geweldige ondersteuning tijdens het afgelopen jaar. Dank u wel voor de aandacht. De voorzitter Dank u wel, meneer Daamen. Ik geef het woord aan het CDA. De heer Peters. De heer Peters, CDA Voorzitter. Vandaag besteedt het CDA Heerlen aandacht aan een van de grootste uitdagingen in onze stad. Leefbaarheid. Sterke buurten en wijken. Een sterk stadscentrum. Een basis die te allen tijde op orde moet zijn. Om te komen tot een stad waar mensen zich meer verbonden voelen met elkaar en betrokken zijn bij wat er in hun gemeenschap gebeurt, hebben we meer focus nodig. Focus op die dingen die zorgen voor een prettige plek om te wonen en te werken. Om te komen tot een solide basis hebben we al stappen gezet, maar ondanks dat zijn we er nog lang niet.

Sterke en leefbare buurten en wijken. Het CDA Heerlen is blij met de in de begroting opgenomen extra investeringen in de kwaliteit van de openbare ruimte. Even onder ons gezegd, dat was ook hard nodig. Hetzelfde geldt voor de investering in meer blauw op straat. Daarnaast zijn er ook een aantal dingen die nog onvoldoende aan de orde zijn gekomen. Het behoud van de basisvoorzieningen in buurten en wijken bijvoorbeeld. Van brievenbus, geldautomaat, buslijn tot supermarkt. Buurten worden leeggetrokken, en dit moet echt stoppen. Het is nu al een groot probleem. Stadsdeel Heerlerheide bijvoorbeeld, waar op acht wijken, op bijna 20.000 inwoners, maar vier brievenbussen staan. In Heerlen-Zuid staan er vier keer zoveel. Of iemand die muntgeld wil storten, die 5 kilometer moet reizen. En het wordt alleen maar erger, voorzitter. Zonder voorzieningen geen leefbare buurt. Lobbyen bij banken, postondernemingen of vervoersbedrijven kan soms helpen bij individuele gevallen. Maar de trend is en blijft dat buurten uiteindelijk zonder voorzieningen achterblijven. De gemeente moet wat ons betreft garanderen dat voldoende voorzieningen in buurten behouden blijven. Al is het met eigen geld. Al is het via nieuw te vormen wijkwinkels zoals ook in het coalitieprogramma staat opgenomen. De heer Verreck, PvdA (interruptie)

Pagina 12/120 Hoor ik de heer Peters nu zeggen dat de gemeente dan maar brievenbussen, geldautomaten en dat soort voorzieningen moet plaatsen op kosten van de gemeente? Hoor ik u dat nu zeggen? De heer Peters, CDA Ja, misschien wel, meneer Verreck. Het gaat in ieder geval om het volgende. Op het moment dat ondernemingen hun voorzieningen uit de buurten en wijken wegtrekken, moeten wij met een concreet en haalbaar alternatief komen. De voorzitter Tweede interruptie van de heer Verreck. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Nog een heel korte. Waar ligt dan de verantwoordelijkheid van de gemeente en waar ligt de verantwoordelijkheid van de bank of van PostNL en dat soort zaken? Volgens mij zijn dat echt voorzieningen die vanuit de centrale organisaties worden aangestuurd en niet vanuit de gemeente. Wij gaan als gemeente toch geen bankautomaat beheren? Dat doen wij toch niet? De heer Peters, CDA Ik kan me voorstellen dat het misschien raar klinkt. Als die voorzieningen echter niet in de wijken zijn, dan gaat ons dat uiteindelijk nog veel meer geld kosten, omdat de leefbaarheid hard achteruitgaat. Mensen hebben toch de voorzieningen in hun buurten en wijken nodig. Wij als gemeenteraad moeten daar een antwoord op hebben, omdat de rekening anders linksom of rechtsom toch weer bij de burger wordt gelegd. De heer Meyer, SP (interruptie) Mijn dag is nu al goed.

Het CDA pleit voor een soort nationaliseren. Daar ben ik erg gelukkig mee. U kunt aan mijn brede glimlach zien dat de heer Peters mij buitengewoon gelukkig maakt. Ik heb enige ervaring met voorstellen die in die richting gaan, ook in Den Haag. Stel nou dat het net niet lukt, omdat er andere partijen zijn die wat minder gelukkig worden van dit soort voorstellen. Meneer Peters, ik ben het zeer eens met uw richting. Ik ben het daar zeer, zeer mee eens. Maar deelt u met mij dat wij het kapitaal, zoals banken of supermarkten, niet zomaar moeten laten wegvluchten, maar dat we ze moeten laten meebetalen? Want betalen voor hun voorzieningen, voor onze voorzieningen, terwijl zij niets meer hoeven te doen, is in essentie hetzelfde als ze te laten vluchten en het zoveelste leefbaarheidsproject te moeten starten. Deelt u dus met mij dat als het niet lukt om ze te laten nationaliseren, zodat we echt over hun bedrijfsvoering gaan, we in ieder geval moeten proberen om ze te laten meebetalen aan die buurten? De heer Peters, CDA Het woord 'kapitaal' is uw partijjargon. Ik denk meer aan ondernemingen die gewoon hun voorzieningen hebben in buurten en wijken, maar ik ben zeker van mening dat zij gewoon hun verantwoording moeten nemen. Ze verdienen namelijk genoeg. Ik vind dat ze ook een verantwoordelijkheid hebben richting de mensen die zij als klant hebben en richting de gemeenschap.

De heer Van den Berg, VVD (interruptie) Ik zou graag van de heer Peters willen weten hoe het komt dat die voorzieningen weggaan uit die wijken. Er zal toch wel een aanleiding voor zijn dat die pinautomaten en dat soort zaken weggaan? Hebt u daar ook naar gekeken? De heer Peters, CDA Natuurlijk zijn er concrete redenen waarom ze weggaan, maar ik denk dat het bij een heleboel ondernemingen ook terug te leiden is naar winstoptimalisering. Op het moment dat wij vanuit onze rol als

Pagina 13/120 maatschappelijke partner aan hen duidelijk kunnen maken dat het ondanks hun winstperspectief ook belangrijk is om verder te kijken dan alleen dat, gaan we volgens mij wel een goede richting op. De heer Van den Berg, VVD (interruptie) Zou het kunnen dat er ooit 1.000 pintransacties op een locatie waren en dat het er nu nog maar 50 zijn? De heer Peters, CDA Ja, dat kan zeker. Maar één ding. Meneer Van den Berg - ik zeg het via de voorzitter - hoe zou u het vinden? Ik schets maar wat. Er is een wijk waarin mensen wonen die misschien niet heel veel gebruik maken van die voorziening, maar er wel gebruik van maken. Op het moment dat die voorziening wegvalt, hebben ze helemaal niets meer in de wijk. Moeten wij dan het vertrek van die voorziening ondersteunen of moeten wij ervoor zorgen dat er alternatieve voorzieningen voor in de plaats komen? Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Is de heer Peters het eens met het volgende? Die bedrijven vertrekken vanwege winstoptimalisatie. Denkt u niet dat we moeten kijken of er niet een andere manier van ondernemen is, bijvoorbeeld dat lokale ondernemers zich er kunnen vestigen, zodat je toch de sociale verbondenheid in die wijk houdt? Inderdaad, als voorzieningen weggaan, gaat de buurt achteruit. De heer Peters, CDA 0 Ik vind het fijn dat mevrouw Géron tot die laatste conclusie komt.

Ik ben zeker voorstander van het betrekken van lokale ondernemers. Wat het CDA Heerlen betreft, is er meer dan alleen winstoogmerk. Er is ook maatschappelijke winst. Op het moment dat wij ervoor kunnen zorgen dat onze buurten en wijken sterk zijn, zelfvoorzienend zijn en de juiste voorzieningen hebben, dan zorgen wij voor meer leefbaarheid en we zorgen ervoor dat we naderhand niet op nog veel meer kosten worden gejaagd. Als een buurt of wijk achteruitgaat, dan kost ons dat als gemeenschap handenvol geld. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Ik vind het fantastische luchtfietserij, meneer Peters. Daar ben ik heel eerlijk in. Ik ben wel heel benieuwd. Krijgen we dadelijk een motie van het CDA Heerlen waarin staat dat we weer de buurtwinkels van de gemeente gaan openen? Dat is natuurlijk iets waar ik dan heel benieuwd naar ben. Ik ben vooral benieuwd naar waar u de financiering vandaan haalt, want dat is namelijk hetgeen u zegt. Wij als gemeente doen precies hetzelfde als die man, vrouw of bank die de geldautomaat uit de wijk weghaalt. We zien dat er minder gebruik wordt gemaakt van de geldautomaat. De bank trekt de conclusie dat er dus minder behoefte aan zal zijn. Wij zien dat er veranderend gebruik is van de gemeentelijke wijkwinkels, die steunpunten. Ik hoor u vooral pleiten dat wij als gemeente ook dingen moeten terugzetten.

Ik verwacht dus met groot enthousiasme nu uw motie op dit gebied en vooral de financiële onderbouwing. Dus verras mij. De heer Peters, CDA Meneer Verreck, die motie met groot enthousiasme gaat u krijgen als u mij dat stukje nog even laat afmaken. Maar ik vind het in ieder geval wel heel erg opmerkelijk dat u met de PvdA hier in Heerlen juist zit voor het belang van de grote ondernemingen die hun voorzieningen hebben in buurten en wijken. Dat vind ik jammer. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Meneer Peters, dat is natuurlijk grote onzin wat u vertelt. Ik heb alleen de vergelijking gemaakt. U probeert nu iets aan mij te plakken wat volgens mij echt aan uzelf plakt, maar niet aan mij. De voorzitter De heer Daamen met de laatste interruptie op dit onderdeel. Dan kan de heer Peters zijn verhaal vervolgen.

Pagina 14/120

De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Ik zeg dit even via de voorzitter richting de heer Peters. Ik heb net een mooi verhaal gehouden over het opstellen van beleid inzake basisvoorzieningen in de wijk. Ik proef hier een medestander in. Kan de heer Peters aangeven welke basisvoorzieningen hij voor ogen heeft? De heer Peters, CDA Ik moet eerlijk zeggen dat ik even kwijt ben waar ik was gebleven in mijn betoog. Ik heb net al voorbeelden genoemd, uiteraard is daar nog discussie over mogelijk: de brievenbus, de geldautomaat, de buslijn en de supermarkt. Het gemeenschapshuis voeg ik daar natuurlijk ook nog graag aan toe, maar dat is niet zozeer een voorziening die afhankelijk is van de inbreng van andere ondernemingen. Meneer Daamen, daar ga ik graag verder met u over in discussie. Mag ik mijn betoog vervolgen? De voorzitter Ja, graag, fijn. De heer Peters, CDA Voorzitter. Het wordt alleen maar erger. Zonder voorzieningen, geen leefbare buurt. Lobbyen bij banken, postondernemingen of vervoersbedrijven kan soms helpen bij individuele gevallen, maar de trend is en blijft dat buurten uiteindelijk zonder voorzieningen achterblijven. De gemeente moet wat ons betreft garanderen dat voldoende voorzieningen in buurten behouden blijven. Al is het met eigen geld. Al is het via nieuw te vormen wijkwinkels, zoals ook in het coalitieprogramma staat opgenomen.

Wij dienen daarom, meneer Verreck, een motie in om te komen tot concrete scenario’s om buurtvoorzieningen te kunnen garanderen. Om dit dan af te doen met ‘daar gaan wij niet over’ is wat ons betreft te kort door de bocht. Als we willen werken aan meer leefbaarheid, dan moeten we zorgen dat we ook de ontwikkelingen die afbraak doen aan onze wijken maar niet onder onze eigen verant-woordelijkheid vallen onder controle krijgen. Kortom: dan moeten we dus maar zorgen dat we wel hierover gaan. Dan de zorgbuurthuizen, voorzitter. Hier is onze fractie de afgelopen tijd veel mee bezig geweest. Kleinschalige zorgvoorzieningen waar ouderen kunnen wonen en de juiste zorg krijgen, in hun eigen vertrouwde buurt of wijk. Hiermee kunnen ouderen die zorg nodig hebben dus in hun eigen buurt blijven wonen, in plaats van dat bijvoorbeeld iemand uit Heerlerheide een plek krijgt aangeboden bij Tobias in Douve Weien. Aan de andere kant van de stad. In een volledig andere en onbekende omgeving. In andere gemeenten, zoals Brunssum, lukt dit al. We weten dat u hiermee bezig bent, maar zien nog geen concreet resultaat. Hoe staat het hiermee in Heerlen? Wanneer kan ook in onze stad het eerste zorgbuurthuis worden geopend? Dan, voorzitter, de verduurzaming van woningen. Particuliere woningbezitters hebben reeds vele mogelijkheden om hun huis aantrekkelijk duurzamer te maken.

Vandaag hebben we het daarom heel specifiek over de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad van woningcorporaties. Dat gaat allemaal veel te langzaam. Een slakkentempo. Wij komen met grote regelmaat in wijken als Versiliënbosch, Heksenberg, Passart en Meezenbroek. Overal zeggen mensen hetzelfde. Ze stoken voor de vogeltjes. Soms gewoon de hele wijk. Deze mensen hebben niets aan het verhaal van de heer Meyer en de SP over bomen. Dit college, met de wethouder Wonen voorop, is veel te aardig voor de woningcorporaties in onze stad. Onvoldoende isolatie, tocht en zelfs schimmel. Al jarenlang. Voorzitter, het is tijd om dit groots aan te pakken. En dan hebben we het nog niet eens over de torenhoge energierekening. Dat is nu juist een katalysator om hier extra snel werk van te maken, want bijvoorbeeld isolatiemaatregelen verdienen zichzelf hierdoor nog veel sneller terug. Overigens heeft iedereen gewoon recht op een woning die aan de standaarden voldoet van het hier en nu. En dat is gewoon onmogelijk als de woning waarin je woont voor

Pagina 15/120 het laatst is opgeknapt in 1985. De prestatieafspraken met woningcorporaties zijn blijkbaar nog altijd boterzacht. Graag een reactie van het college. Dan, voorzitter, het verenigingsleven. Het CDA Heerlen heeft twee weken geleden gevraagd om inzichtelijk te maken hoeveel geld er nodig is om nieuwe aanwas bij verenigingen te stimuleren. Wij vinden het namelijk tijd dat naast de grote culturele instellingen, ook de verenigingen die van groot belang zijn voor onze buurten en wijken voldoende worden ondersteund. Dit versterkt daarnaast ook nog eens extra het voorveld als het gaat om onze jongeren. Om deze broodnodige ondersteuning te realiseren, dienen wij daarom een motie in. Ten slotte, voorzitter, neem ik u nog even mee naar het centrum van onze stad. Daarin wordt de komende jaren veel geïnvesteerd. Twee onderwerpen die wij vandaag met u willen bespreken hebben nog de nodige aandacht nodig. Wonen boven winkels. Het CDA Heerlen heeft eerder dit jaar gestreden voor een proef waarbij wonen boven- en in winkelpanden in de Saroleastraat en Oranje Nassaustraat actief worden gestimuleerd. Het college vond dit een goed idee en zegde de uitvoering hiervan toe. Tot op heden is hier nog niet mee begonnen. De stijgende huizenprijzen en de daling van de prijzen van het commercieel vastgoed bieden hierin extra kansen.

Wanneer gaat deze proef van start en wat gaat u precies doen? Parkeren. Wat schetst onze verbazing? Vanaf 1 januari loopt de huidige maatregel waarbij het eerste uur gratis is af en kost parkeren gewoon weer standaard 2 euro per uur. Wij zijn van mening dat parkeren standaard in prijs moet worden verlaagd naar 1 euro per uur. Een laag parkeertarief draagt bij aan een aantrekkelijkere binnenstad en stelt ons in staat om druk te kunnen blijven leggen op de parkeeraanbieders in ons centrum, om ook hen te bewegen hun prijzen te verlagen. Wij dienen samen met D66 een motie in om dit te realiseren. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Ik zou graag willen weten hoe het CDA aan een tarief komt van €1 per uur. Kan het CDA zich herinneren dat wij jarenlang het voorstel hebben gedaan om het tarief te verlagen naar €0,50 per uur, omdat je dan een kostendekkend tarief kan creëren? Waarom kiest u voor het dubbele van een kostendekkend tarief? Waar komt die €1 vandaan? De heer Peters, CDA Ik heb inderdaad veel voorstellen van u voorbij zien komen, maar die hadden nooit enige dekking. Er was een parkeerbegroting. Aan de hand daarvan heeft u nooit voor een dekking gezorgd. Het klopt dat u de voorstellen hebt gedaan. €1 per uur achten wij nog betaalbaar als het gaat om het vinden van dekking in de begroting. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Ik heb een vervolgvraag.

De dekking was dermate simpel, dat werd uitgegaan van de bestaande bezetting. Je kwam dan uit op een prijs van €0,50 per uur. U hebt het waarschijnlijk niet begrepen of het is u ontgaan. Ik zou van u willen weten - u hebt dat niet beantwoord - hoe die €1 volgens u voldoet aan het creëren van een goede parkeerprijs. Hoe komt u aan die €1 per uur? De heer Peters, CDA Als het allemaal dekkend was wat u zei, dan was het volgens mij allang gerealiseerd. Dat is het niet. Bent u niet blij dat we voorstellen om de parkeertarieven te verlagen naar € 1 per uur? Ik vind het in ieder geval een prima idee. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, er wordt een vraag aan mij gesteld. De voorzitter

Pagina 16/120 Ja, u krijgt een vraag, dus u mag deze beantwoorden. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Of ik daar blij mee ben? Wij zijn pas content als die €0,50 per uur realiteit wordt. Een euro is het dubbele daarvan, dus daar zijn we zeker niet content mee. Het kan veel lager. Ga dus voor die €0,50, dan hebt u ons met u wat dit voorstel betreft. De heer Peters, CDA Daarmee concludeer ik dus ook dat u een verlaging van het parkeertarief naar €1 niet ondersteunt. De voorzitter Maakt u uw betoog af? De heer Peters, CDA Ja, ik was al aan het einde. Als afsluiting bedank ik namens mijn fractie de griffie, bodes en het ambtelijk apparaat voor hun werk en ondersteuning. Dank u wel. De voorzitter Dank daarvoor, meneer Peters. Hebt u nog een interruptie, meneer Meyer? De heer Meyer, SP (interruptie) Zeker. Het boompje groeide terwijl de heer Peters sprak. Ik moest hem bijna tegenhouden. De heer Peters maakt het natuurlijk wel wat makkelijk. Hij zegt: de mensen hebben niets aan die boom. Nee, dat klopt. In ieder geval niet op korte termijn, maar de SP-fractie had het over meer dan een boom. De boom staat symbool voor een aantal duurzaamheidsdoelen. Het interesseert mij eerlijk gezegd niet om welke wethouder het gaat. Het gaat erom dat wij hier met zijn allen doelen hebben afgesproken die dit college zou moeten halen.

Meneer Peters, kunt u het met mij eens zijn dat het niet volledig opmaken van bijvoorbeeld een van de andere voorbeelden die ik gebruikte eigenlijk nog veel wezenlijker is, waarvoor dit boompje dat maar blijft groeien symbool staat? Het niet volledig benutten van de zonnepanelenfinanciering kan eigenlijk gewoon niet. We moeten dat alsnog voor het einde van deze collegeperiode afdwingen. Deelt u dat met me? De heer Peters, CDA Ik ga ervan uit dat dit ook gaat gebeuren. Ik vind het zeker belangrijk dat geld dat ergens voor is gelabeld daar ook voor wordt uitgegeven. Daarom zitten we hier. De heer Meyer, SP (interruptie) Deelt u met me dat de mensen die in de energiearmoede zitten daar wel wat aan hebben? Als er bijvoorbeeld een zonnepaneel op hun dak ligt, dan betekent dit dat je een gigantisch voordeel hebt van honderden euro's per jaar ten opzichte van de hoge gasprijzen. De heer Peters, CDA U weet natuurlijk ook dat er bij het sociaal woningbezit waar ik het over heb heel wat haken en ogen aan zitten. Ik denk dat u dat zelf ook heel goed weet. Ik snap best dat u de link legt met energie-armoede, maar die vind ik niet zo sterk als in mijn verhaal. De voorzitter Meneer Meyer, dit is uw derde en laatste interruptie.

Pagina 17/120 De heer Meyer, SP (interruptie) De heer Peters mag zijn eigen verhaal natuurlijk het sterkst van allemaal vinden. Dat vind ik verder prima. Laat ik het kort zeggen: ik deel niet met hem dat er heel veel haken en ogen zitten aan het opmaken van die zonnepanelenfinanciering. Ook corporaties kunnen er gebruik van maken. Overigens, ook niet bij alle particulieren in Vrieheide of op andere plekken liggen zonnepanelen op het dak. Kortom, ik ben blij dat de heer Peters ziet dat het niet alleen om het boompje ging, maar om stevige kritiek op de duurzaamheids-, energie- en klimaatsresultaten van dit college. De heer Peters, CDA Voorzitter, mag ik daar nog één keer op reageren? De voorzitter Ja, natuurlijk. De heer Peters, CDA Heel fijn. Natuurlijk ben ik het met de heer Meyer eens dat als je ergens geld voor vrij maakt en je zelf doelen stelt, dat je deze ook moet uitvoeren. Daarvoor zitten wij en het college hier. Daarmee hoop ik ook dat ik u aan mijn zijde heb als het gaat om het voor de vogeltjes stoken bij de mensen die dit het hardst nodig hebben. De voorzitter Dank u wel. U hebt volgens mij beiden een mooie boom opgezet. Er werd nog een vogeltje aangekondigd. Ja, de overgang is zo makkelijk! De Partij voor de Dieren, mevrouw Géron is aan het woord. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Goedemiddag allemaal.

Ik denk dat we even adem moeten halen na de forse betogen van de heren collega's. Ik merk in ieder geval dat we als Partij voor de Dieren medestrijders krijgen als het gaat om klimaat, duurzaamheid en biodiversiteit. Die boom doet goed. Ik steek van wal met twee punten die vallen onder de categorie ‘Opmerkelijk’. Het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds kondigde vorige week plots aan dat zij hun geld gaan terugtrekken uit bedrijven die zich bezighouden met olie, kolen en gas. Zij willen zich meer en meer richten op bedrijven met slimme oplossingen voor de energietransitie. Wat een ommekeer. Het Heerlense ABP, het op twee na grootste pensioenfonds ter wereld, is hiermee toonaangevend. Eindelijk. In juni vroegen wij het college het ABP te manen om zich terug te trekken uit fossiele beleggingen. Dat viel niet in goede aarde, op z'n zachtst gezegd. Er was geen steun. Nu is het toch nog goed gekomen. "Actie, actie, actie", zegt Rutte op de klimaattop in Glasgow. Eerder zei Greta Thunberg "bla bla bla" over diezelfde top. Het lijkt, althans op papier, dat er tot enige actie is besloten: in 2030 zou er echt een einde komen aan de wereldwijde ontbossing. Elke minuut worden wereldwijd 2.400 bomen gekapt. Elke minuut 2.400 bomen! Dit is een ramp voor de wereld, die zich voor onze ogen voltrekt. Afgelopen maandag nam ik een snipperdag op.

Het was immers de Dag van de Stad met een wel zeer belangwekkend programma. We hoorden daar Jan Gehl spreken, de beroemde architect, over zijn visie hoe een stad behoort te zijn. Het dient namelijk een plek te zijn waar mensen graag bij elkaar komen en verbinding vinden. Ik dacht: zo moet het zijn. Zo moet het zijn in Heerlen. Ik hoor mijn collega's praten over auto's, auto's en auto's in de stad, maar ik zou toch nog maar eens naar Jan Gehl luisteren. Hij is waarschijnlijk terug te luisteren. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Voorzitter. Ik heb afgelopen maandag geen snipperdag opgenomen om naar die Dag van de Stad te gaan, maar ik heb naderhand uit een krantenbericht begrepen dat die bewuste meneer die toen in Heerlen was

Pagina 18/120 ook heeft aangegeven dat hij eigenlijk de mensen miste in onze stad. Heb ik dat verkeerd begrepen? U was erbij. Is dat zo? Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Dat klopt. Dat heb ik ook gelezen. Ik was niet bij de rondleiding, maar wel bij de lezing in het theater. Natuurlijk mist hij de mensen in de stad. Daarom moeten een aantal veranderingen worden doorgevoerd in deze stad. Ik kies ervoor om daar nu niet op in te gaan. Ik ga even door met mijn betoog. We zitten midden in een klimaatcrisis. Fossiele producten zijn letterlijk levensbedreigend voor toekomstige generaties. Toch worden we overspoeld met reclames voor bijvoorbeeld vliegreizen, nieuwe benzineauto’s et cetera. Het produceren van deze producten kost veel fossiele energie. Dat gaat af van de voor ons nog beschikbare resterende fossiele energie. Deze energie hebben we nodig om de energietranisite te realiseren. Met dit soort reclame zouden we moeten stoppen. Ziet de wethouder Duurzaamheid dit ook zo? En kan hij onderzoeken of dit type reclame in de Heerlense openbare ruimte geweerd kan worden? Graag een toezegging van de wethouder. De motivatie voor klimaatbewust handelen zit nog niet tussen de oren van medewerkers en partnerorganisaties van onze gemeente. Zo lezen we in de begroting. Als overheid moeten wij urgentie voor klimaatbewust handelen laten zien.

Ligt er een plan en zo ja welk plan om ons gemeenteteam te helpen om in hun acties en plannen alles te toetsen op duurzaamheid? Graag een antwoord van de wethouder. Circulair beleid voor gemeenten. Daar hoeven we niet mee te wachten tot 2050. In een gemeente met circulair beleid bestaat er geen afval meer en worden alle materialen hergebruikt. Ik heb een vraag over pagina 244. Wat wordt bedoeld met hergebruik van gemeentelijke materialen? Komt er een soort marktplaats van straatstenen, grond of bomen, of straatmeubilair? Wordt al bijgehouden wat Heerlen hergebruikt of doorschuift? Dan hebben we één wens: willig het verzoek in van de Stadswerkplaats en andere duurzame initiatieven om afgedankt hout gratis te mogen hergebruiken. Het gaat nu grotendeels de RD4-schredder in. Ook wil diezelfde Stadswerkplaats de beschikking krijgen over de in Heerlen ‘noodzakelijk gekapte bomen’ om die in een andere vorm, bijvoorbeeld als bank, terug te brengen in de betreffende wijk. Voor het overige is de leus van de Partij voor de Dieren: kappen met kappen! Hadden bomen en groen maar een economische waarde, dan zou het groenbeleid er heel anders uitzien. Iedere wijk kreeg meteen een tiny forest, goed voor de biodiversiteit, iedere wijk zijn eigen groene long erbij. Het zouden allemaal kapitaalgoederen zijn. Groen in plaats van stenen.