Notulen concept raad gem.Hrln. 30 juni 2021.docx

conceptnotulen raadsvergadering

Presentielijst Vergadering:

Gemeenteraad Heerlen Vergaderdatum:

30 juni 2021 Tijdstip vergadering:

18.00 uur

Aanwezig: Leden: N.A. Aarts, K. Adema, S. Bayraktar, M.M. van den Berg, J.P. Bertholet, S. BottenbergBrylka, P.H.A. Brauer, F.W.S. Daamen, P. Diederen, H.M.J. Gelissen, E.A.N.M. Géron, T.G.M.M. de Groot, L.C.H. Hazen, J.A. Heine-van Dartel, A.M.G. Hendriks-Berg, C.J.W. Hesse, J.J.G. Horssels, E.M. Kerssemakers, H.A. de Kleijn, H.W. LeemanNöllgen, R.H.F. Leers, R.P.E. Meyer, O.W.M. Mous, A. Oulad Lmaroudia, P.A. Pauwels, M.P.G.M. Peters, A.A.W.G.M. Santegoeds, M.H. Schreurs, W.F.G. Sijstermans, E.J. Tijdeman, J.A.H.M. Vaessen, H.M.A.M. Verreck en A.A. Winkens. Wethouders: M.E.E. De Beer, C.M.J.P. Claessens, J.M.M. Clemens, A. Damen A.W.A. Keulen en P.M.A. van Zutphen Voorzitter: R. Wever Griffier: T.W. Zwemmer Verslaglegging: O.H.M.H. Toirkens-Geurts Afwezig: Leden: H.A.H.M. Butink, W.G. Gouders, P.C.C. Kastrop en P.S.M-L Plusquin

Pagina 2 van 76 1. Opening en vaststellen agenda raadsvergadering De voorzitter Ik open de vergadering en heet u van harte welkom. De vlaai is van mij, dus smakelijk. Ik geloof dat de heer Leers even het woord wil. De heer Leers, Hart-Leers Ik heb een korte vraag. Tijdens de vorige raadsvergadering hadden we problemen met de akoestiek. Sommige geluidsboxen deden het niet. Ik denk dat het goed is om de akoestiek even te testen door bij wijze van spreken een "Lang zal hij leven" te starten, want wellicht is dat nu wel toepasselijk. Ik hoop dat u ons dat toestaat. Ik hoop niet dat ik de enige ben die "Lang zal hij leven" zal gaan zingen! Alle aanwezigen zingen "Lang zal hij leven" De voorzitter Hartelijk dank! Dat zijn toch de mooiere verjaardagen zo. Laten we er een mooie avond van maken met elkaar. We hebben een mooi onderwerp. Het is een prachtig hoofdonderwerp voor deze stad. Laten we ook een mooi debat op hoofdlijnen met elkaar gaan voeren. Ik stel voor dat we gewoon gaan beginnen. 2. Kadernota 2022 De voorzitter Het onderwerp van vanavond is de Kadernota 2022. We hebben afgesproken om beurtelings de fracties de ruimte te geven voor de eerste termijn. Vijf minuten per fractie. We hebben een volgorde en we beginnen met de SP. Meneer Meyer. Eerste termijn De heer Meyer, SP Meneer de voorzitter, dank u wel. Over dat zingen van de heer Leers kan ik niet heen. Dat begrijpt u.

Daar ga ik ook geen poging voor doen. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje. Meneer de voorzitter, we zitten allemaal in hetzelfde schuitje. Het is de veelvuldig herhaalde kwatsj tijdens de crisis in het afgelopen jaar en je hoort het nu ook nog vaak. Als corona iets heeft blootgelegd in de afgelopen tijd, dan is het wel dat dit grote onzin is. Het waren de thuiszorgers, kinderopvangjuffen, vuilnismannen, distributiewerkers, pakketbezorgers en vele anderen. Zij hielden het land overeind, vingen de klappen, maar worden nog steeds ondergewaardeerd. Daar zijn heel veel Heerlenaren onderdeel van, meneer de voorzitter. Sommigen zitten op een cruiseschip, terwijl anderen zich van crisis naar crisis watertrappelen. En als stank voor dank gaan zij, de onmisbaren, ook nog eens jaren eerder dood. Groeiende systematische ongelijkheid is geen toeval, maar een kwestie van politieke keuzes. De afgelopen jaren maakte Heerlen bewust en terecht sociale keuzes. We sloopten de marktwerking uit de lokale zorg, we investeerden fors in armoedebestrijding, en bovenal in preventie: van schoolzwemmen tot Kansrijk van Start. En dat levert resultaten op. Wie echter denkt dat dat genoeg is, heeft het niet goed begrepen.

Zolang een kind dat in Zeswegen, Vrieheide of de Passart wordt geboren jaren eerder doodgaat dan een kind dat in Caumerveld of op Hoogveld wordt geboren, is onze missie - u mag zelf interpreteren wie 'onze' precies zijn - nog lang niet volbracht. Niet alleen voor mensen met bescheiden inkomens - dat is overigens het gros van Heerlen - maar ook voor de rest. Een gezonde samenleving is namelijk als een thuis, als een gezin, als een huis, als een plek waar verschillen bestaan, maar waar we naar elkaar omkijken en waar we niemand in de steek laten. Wie denkt aan die solidariteit te kunnen rommelen? Wie denkt met woorden als ‘ombuigen’ en ‘boetes’ en ‘betaalbaarheid’ daaraan te kunnen rommelen, krijgt met ons te maken. Die krijgt met de mensen in deze stad te maken

Pagina 3 van 76 die dat niet toestaan. Maar wie niet snel genoeg gaat, krijgt ook met ons te maken. Mijn vraag aan het college is: wanneer wordt Kansrijk van Start uitgebouwd en hoe? Waar blijft de kindertandarts? Corona is geen reden voor vertraging, maar juist voor versnelling. Waar blijft de eerlijke lokale belastingheffing, zoals afgesproken in het coalitieakkoord? Het college heeft drieëenhalf jaar gewacht om simpele scenario's voor te leggen. Het geduld van de SPfractie is op. Niet in de laatste plaats omdat het scenario dat voorligt en daarop lijkt, ook nog eens een onjuiste speculatie kent, met de bedoeling om dat scenario kennelijk minder interessant te maken. Als een lokale keuze alle huurders erop vooruit laat gaan, dan is het echt totale kwatsj te stellen dat men dan in Den Haag tot huurverhoging overgaat. De SP-fractie wil die keuze in de begroting terugzien, anders zullen we de begroting daarop aanpassen. Voorzitter. De sociale inhaalslag gaat ook over: wie groeit er op met de krant? Wie leest, schrijft, zingt, danst, zwemt of debatteert? Wie vertegenwoordigt? Of: wie heeft wel een supermarkt nabij en wie niet? De SP wil van het college een lijst waar de supermarkt vanwege de leefbaarheid onmisbaar is. Oftewel: in welke wijk dat het geval is. Zeswegen staat alvast op dat lijstje.

Wat ons betreft, krijgen alle supermarkten voortaan alleen nog maar medewerking aan uitbreidingsplannen of concentratieplannen als ze bijdragen aan structurele oplossingen voor dat De-Supermarkt-Moet-Blijven-lijstje. We zien die lijst graag voor de begroting tegemoet, oftewel in de begroting verwerkt. Want die keuzes kunnen namelijk ook financiële consequenties hebben. Tot slot, voorzitter. Ons stadscentrum verandert zienderogen. Met het Maankwartier, de Visit Zuid-Limburg, Atelier Stadsrevisie, het Stadskantoor van Francine Houben, de Nieuwe Nor, de Royal, het nieuwe Nederlands Mijnmuseum, straks ook nog het Romeins Museum en het langverwachte Centrumbad maakt onze stad een gigantische versnelling door. Mocht het ook nog lukken om daarbovenop het onderwijs, zoals de OU en wellicht ooit de Hogeschool Zuyd, daaraan toe te voegen, dan zullen we over tien jaar lachen om sommige van de discussies die we nu hier af en toe voeren. We zullen dan moeten oppassen dat ons centrum niet té populair wordt. Die verandering is geweldig, maar noopt wel tot waakzaamheid. Daarom de laatste twee zaken die we het college willen meegeven voor de begroting. Namelijk de eerste die we al vaker van Bas Schoonderwoerd hebben gehoord: kwaliteit, kwaliteit, kwaliteit. Met andere woorden: Heerlen verdient monumentaal en geen middelmaat. De tweede: schoon, fris en fleurig.

Niet alleen in het centrum, maar in de hele stad. De bezem moet door de stad. Als iets namelijk onmisbaar is, dat is het wel een frisse, gezonde en schone stad, inclusief de buurten. Als we iets geleerd hebben, dan is het dat wel. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Meyer. Dan geef ik nu het woord aan de fractie Hart-Leers. De heer Leers, Hart-Leers Ongehoord in Heerlen. Ik noem twee letterlijke citaten uit de voorliggende kadernota. Pagina 15: "Burgers en partijen verwachten een gemeente die hen begrijpt, transparant is en snel inspeelt op nieuwe ontwikkelingen. Een gemeente die naast je komt staan bij een vraagstuk en die samen met jou meewerkt aan een oplossing, co-creëren, en die daarbij ook voorspelbaar gedrag vertoont." Pagian 19: "Een belangrijk aspect bij de uitvoering van onze plannen is het opbouwen van een relatie met onze inwoners, om samen met hen tot de juiste keuzes te komen, om transparant te communiceren en samen met hen de plannen te verwezenlijken." Ondertussen is het ambtelijk apparaat nog steeds verre van op orde en melden omwonenden van de dag- en nachtopvang, de nieuwe locatie van de basisschool Tarcisius en de buren van de de Leger des Heilswoning aan de Ruys de Beerenbroucklaan zich met regelmaat bij de gemeenteraad. Ongehoord in Heerlen.

Fractievoorzitters, burgemeester en wethouders gaan heel binnenkort samen om tafel om daar waar reeds veelal langdurige spanning tussen beide is te proberen de lucht te klaren. Als je willens en wetens niet luistert naar je inwoners en daarbij zelf meent te weten wat het beste voor hen is, vergroot je de kloof

Pagina 4 van 76 tussen gemeente en stad. Wij hopen dat die kloof eindelijk geslecht wordt en het oor te luister wordt gelegd bij de stad, waarbij bestuurders niet menen de wijsheid in pacht te hebben. Maak daar volop werk van. Houd dit constant voor ogen en breng dit daadkrachtig in praktijk. Leg je oor te luister bij die stad. Ook al is deze bestuursperiode dan bijna op zijn eind, het is nooit te laat om goed te doen en te leren van fouten. Afsluitend aangaande programma Heerlen-Noord de volgende vraag: wat is de concrete betekenis van het volgende dat u op pagina 16 stelt? "Dat zal mogelijk offers vragen van andere gebieden in de stad of van andere thema's die wij ook belangrijk vinden". Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Leers. Dan ga ik nu naar de Ouderenpartij Heerlen, de heer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dank u, voorzitter. De Kadernota is een voorloper op de Begroting 2022. Het college stelt voor om vooral op de ingeslagen weg door te willen gaan. Voor een groot deel volgt de Ouderenpartij deze insteek, want er is veel goed gegaan en op onderdelen ligt het college mooi op koers. Wat goed is, gaan we hier niet herhalen. Echter, er is er één die de OPH expliciet wil benoemen. Noord- en Zuid-Heerlen mogen geen steden binnen de stad worden. Gelukkig wordt fors ingezet op de doorontwikkeling van Noord.

Weg met de achterstanden, ruimte voor het aanwezige talent. Dat is goed voor de mensen en goed voor de stad. Maar enkele kritische noten moeten echter toch gekraakt worden. Als we naar het coalitieakkoord kijken, dan wordt als rode draad genoemd dat dit college vooral dichter bij haar inwoners wil staan. Burgerparticipatie en communicatie zouden de hoogste aandacht krijgen. Hierin is dit college echter te kort geschoten. Te vaak hebben inwoners, ondernemers, eigenaren en ideeënbrengers bot gevangen: lange wachttijden, weinig of geen terugkoppeling, afspraken die niet worden nagekomen, amper zelfreflectie. We kunnen er inmiddels een dik boek over schrijven. Onze dienstverlening laat echt te wensen over. Natuurlijk hebben we te maken gehad met corona. En ja, de mislukte eerste organisatie heeft ook niet meegeholpen. Maar dat alleen verklaart niet dat de huidige communicatielijnen ertoe hebben bijgedragen dat de kloof tussen burgers en stadsbestuur alleen maar is toegenomen. Dat moet echt veel beter. Waar ligt dat aan? Kwalitatieve en kwantitatieve scheefgroei in het ambtenarenapparaat? Te veel werk? Onduidelijke verantwoordelijkheden? Misschien geven wij zelf in de raad en in het college ook wel niet het goede voorbeeld.

Hoe gaan we met elkaar om? Luisteren we wel echt of zijn we vooral bezig met onszelf in plaats van met de belangen van onze burgers? Zoeken wethouders elkaar op als zaken dreigen te verzanden in het grijze gebied van hun portefeuilles? Neem nou het initiatief van de OPH inzake de Centrumcity-outlet. Inmiddels is dit initiatief alweer van anderhalf jaar geleden. Er wordt veel gepraat, maar we zijn amper een stap vooruit gekomen. Vertrouwen gemeente en vastgoed elkaar überhaupt? Wie zet de eerste stap om echt met elkaar zaken te doen in dit dossier? De leegstand woekert maar door en de banen liggen hier voor het oprapen. Triest. Toch blijft de Ouderenpartij de boel aanjagen. Hoe dan ook, Heerlenaren verdienen beter. Laten we stap voor stap zetten. Het zit hem vaak in kleine dingen. Zo horen wij dikwijls van inwoners dat zij amper weten waar het college en de raad mee bezig zijn. Daarom brengt de OPH samen met Partij Hoensbroeks Belang en D66 een motie in om de Stadskrant in ere te herstellen. Mensen in de wijk kijken uit naar de Hallo Hoensbroek, de Welter Koerier, de Heerlerheide Boulevard, Blik op Heerlerbaan, om maar wat uitgaves te noemen. Het brengt hen dichter bij het reilen en zeilen in de wijk. Laten wij hen helpen om ook dichter bij hun stad te komen. En ja, dat kost wat.

Maar laten we eerlijk zijn: het is een relatief geringe investering in verhouding tot de lopende Heerlense miljoenenprojecten. En dat allemaal om wat dichter bij onze inwoners te komen. Het is slechts een middel om onze stad te promoten. Natuurlijk is daar meer voor nodig. Een professioneel citymarketingplan

Pagina 5 van 76 ontbreekt nog steeds. Investeer ook hierin, waarde collegeleden, anders hebben we dadelijk na machtige inspanningen een bezienswaardige stad gerealiseerd en komt er amper iemand op af. Dat wil toch niemand? Investeringen in de aanpak van eenzaamheid beginnen nu echt vruchten af te werpen. Laten we de aanpak met diverse kleine initiatieven continueren en daarmee het doorbreken van het taboe op eenzaamheid versterken. Ook ten aanzien van verbeteringen op het gebied van digitalisering moet de ambitie hoog liggen. Sterker nog, er moeten gewoon resultaat worden geboekt. Het kan toch niet zo zijn dat het meldingensysteem nog steeds op kleuterschoolniveau opereert? College, pak door. Het zal de dienstverlening naar onze burgers verbeteren en daarmee ook het vertrouwen in de gemeentelijke politiek voorzichtig herstellen. Toegankelijkheid en veiligheid zijn ook belangrijke doelen uit het coalitieakkoord. Maar ook hier valt heel veel te verbeteren. Een VVV-kantoor dat niet toegankelijk is voor mensen die slecht ter been zijn, een bankje op de Sarool, is dat nou te veel gevraagd? Levensgevaarlijke fietspaden, scheve trottoirs. Laat de hele infrastructuur van onze stad met voorrang toetsen aan heldere toegankelijkheidscriteria. Dat is ons verzoek aan het college. De basis op orde. Je zou verwachten dat dit een vanzelfsprekendheid is. Helaas is dat niet het geval.

Uitpuilende vuilnisbakken, overwoekerend groen langs onze wegen. Het is prachtig al die bomen, natuurlijk. Echter, de wortelopdruk vormt in vrijwel alle wijken een groot probleem, vooral bij onze burgers die wat minder mobiel zijn. Mensen laten vuil achter. Helaas is dat de praktijk. De voorzitter Let u op uw tijd, meneer De Groot? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ja, ik zit tegen het einde. Dat is primair een kwestie van fatsoen, vindt de Ouderenpartij. Elkaar op een respectvolle manier hierover aanspreken. Jazeker, maar mogen we ook van de gemeente verwachten dat zij notoire milieuhufters gewoon lik op stuk geeft? Dat is echt wel een overheidstaak, dachten wij zo. Veel van onze voorstellen kosten geld. In dat kader hebben wij de volgende vraag: halen wij de maximaal beschikbare subsidies binnen voor Heerlen? Graag ontvangen wij direct na het zomerreces een overzicht hiervan. Gelukkig wordt nu binnen het gemeentelijk apparaat met de formatie geschoven. De afdelingen waar de dienstverlening stokt, krijgen meer uren toebedeeld. Vraag aan het college: maak deze extra investering structureel in plaats van de huidige keuze om dit nu incidenteel te doen. De problemen zijn echt niet binnen een half jaar opgelost. Ik rond af, voorzitter. Gebouwen, projecten, cultuur, erfgoed. Het is allemaal belangrijk, maar het belangrijkste zijn en blijven onze Heerlenaren.

Laten we hen koesteren en het goede voorbeeld geven. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer De Groot. De heer Meyer, SP (interruptie) Er zijn een paar fascineerde dingen. Gelukkig heb ik gehoord dat de heer De Groot zei dat er ook goede dingen gebeuren die hij niet zou noemen, want anders zou men daar wellicht nog een bepaald beeld bij krijgen. Maar mijn interruptie gaat over het volgende. Burgerparticipatie. Ik herinner me nog dat de heer De Groot en ik, en zijn voorganger die nu elders zit, het daar in het verleden goed met elkaar over hebben gehad. Dat was namelijk toen wij over het coalitieakkoord onderhandelden. Het ging bij burgerparticipatie onder andere over de Heerlenaren die nog niet meededen. Dat was de reden waarom dit college is behelsd en beschikt over een heuse coördinator voor burgerparticipatie. Ik hoor de heer De Groot daar een heel kritisch verhaal over houden. Ik kan dat voor een deel volgen. De vraag aan de heer De Groot is dan

Pagina 6 van 76 natuurlijk wel: is daarmee burgerparticipatie zoals dat is neergezet als aparte coördinatie, mislukt? Wat moet er gebeuren? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ik heb burgerparticipatie primair in het algemeen benoemd. Ik heb met name genoemd dat je best kritisch mag zijn op de manier waarop initiatieven die vanuit burgers komen worden opgepakt. Maar als je het dan hebt over de bemensing van de afdeling die het moet aanpakken, dan weet ik dat op dit moment die bemensing zeer karig is. Daarom heb ik ook benoemd dat ik blij ben met het schuiven van formatie binnen het gemeentelijk apparaat. Ik verwacht dan ook dat daar waar de nood het hoogst is, formatief wordt opgepakt. De heer Meyer, SP (interruptie) Tot slot. Ik zou hier heel voorzichtig mee willen zijn. Ik snap wat de heer De Groot zegt, maar ik zou ons als raad echt niet willen bemoeien met welke ambtenaar en hoeveel ambtenaren. Dat is echt aan het college. Mijn vraag is inhoudelijk gericht. Wat mij betreft gaat burgerparticipatie niet over mensen die al dan niet per se hun zin krijgen. Dat is echt iets anders dan het mee laten doen van mensen die nog niet meedoen. Zo heb ik burgerparticipatie altijd geïnterpreteerd. Ik zou het college willen aanspreken op de inhoud. Het college is verantwoordelijk, inclusief de coördinator in het college als het gaat om burgerparticipatie, voor het leveren daarvan.

Anders komen we straks in een discussie terecht over welke afdeling van het ambtelijk apparaat Pietje of Klaasje erbij moet krijgen. Daar zou ik als raadslid absoluut niet terecht willen komen. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Hoe dan ook, als het maar geregeld wordt. Dat is het allerbelangrijkste. De heer Meyer, SP (interruptie) Eens! De voorzitter Mooi dat u elkaar hebt gevonden. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) De heer De Groot had het in zijn eerste termijn over de Stadskrant. Dat is ook aan de orde gekomen tijdens de Algemene Beschouwingen vorig jaar november. Ik heb toen namens onze fractie de handreiking gedaan, destijds aan de heer Aarts, om wat mogelijkheden te schetsen van hoe het misschien ook anders kan. Om de een of andere reden heeft de OPH daar geen gebruik van gemaakt en komt daar vandaag op terug. Ik zou graag van de heer De Groot of van de OPH willen weten waarom die handreiking eigenlijk niet in de praktijk is gebracht, want dan hadden we wellicht die motie vanavond niet nodig gehad. Bent u dat vergeten of zit daar een bepaald beleid achter? Ik neem aan dat het optie 1 is. De voorzitter Ik zie dat meneer Aarts gaat antwoorden. Meneer Aarts. De heer Aarts, Ouderenpartij Heerlen Ik heb die handreiking naar de heer Leers gedaan. Ik moet gewoon bekennen dat deze door alle commotie rondom mijn eigen persoon vergeten is. Waarvoor mijn excuses.

De heer Leers, Hart-Leers (interruptie)

Pagina 7 van 76 Excuses aanvaard. Ik zou graag alsnog, als de OPH daarvoor openstaat en dat zie ik, nog wat tips en mogelijkheden willen meegeven. Dat hoeft niet nu, maar op enig moment als dit in de praktijk gebracht gaat worden, wil ik daar graag bij ondersteunen. Dus beter laat dan niet, die conclusie trek ik dan. Duidelijk. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Uiteraard staan wij open voor alle ideeën en vormen van samenwerking van wie dan ook. Wij nemen die uitnodiging dus graag aan, meneer Leers. De voorzitter Super. Hartelijk dank. Dan ga ik nu naar de Partij Hoensbroeks Belang. De heer Daamen. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Dank u wel, voorzitter. De Kadernota 2022, oftewel het uitgangspunt voor de begroting van komend jaar. Zoals terecht vermeld staat, is het gezien de komende gemeenteraadsverkiezingen een bizar, maar tevens noodzakelijk tijdstip om de kaders voor de begroting van 2022 vast te stellen. Aan de ene kant moet je niet willen dat je over de coalitieperiode heen kaders vaststelt, maar aan de andere kant moet wel alles worden doorlopen, want stilstand is niet wenselijk. We hebben te maken met onzekere factoren, zoals op het gebied van macro-economie, financiële uitkomsten van het regeerakkoord en er is de dreiging van een negatieve impact als gevolg van de voorgenomen herijking van het Gemeentefonds.

Zoals het er nu naar uitziet zal deze ongeveer 1,7 miljoen euro bedragen. Het is een feit dat we kunnen terugkijken op een roerig en vreemd jaar. Het is de vraag wat de gevolgen zijn van de pandemie in de breedste zin van het woord. Dit alles bij elkaar opgeteld is het ons inziens dus een uitgangspunt om niet al te ambitieuze plannen te maken voor 2022. Onder het hoofdstuk Afwegingskader kunnen wij wat spelregels lezen met betrekking tot de Kadernota. Zo wordt onder meer gesteld dat indien er bezuinigd moet worden, de zogenaamde drietrapsladder wordt gehanteerd. Trap 1 is het vertragen van projecten en het uitstellen van investeringen. Trap 2 is het heroverwegen c.q. gedeeltelijk overwegen van taken en trap 3 is het vergroten van de lastendruk. Een ander aspect waar ook nog rekening mee gehouden dient te worden, is de van prioriteit van de uitvoering van wettelijke taken c.q. basistaken. Tot slot zijn er nog de inhoudelijke kernopgaven, zoals die nu zijn opgenomen in het coalitieakkoord. Wat betreft deze inhoudelijke kaders uit het coalitieakkoord van 2018-2022 wil Partij Hoensbroeks Belang zich nu even focussen op de wijk en veiligheid, de rode draad communicatie en burgerbetrokkenheid, lokale democratie en natuurlijk Heerlen-Noord.

Met name wijk en veiligheid, communicatie en burgerbetrokkenheid zijn ons inziens zaken die meer aandacht verdienen dan tot dusverre het geval is geweest. Voorzitter. We hebben onlangs in Hoensbroek een onderzoek gehouden naar klachten en punten van aandacht. We zullen er enkele benoemen. Om maar meteen met de deur in huis te vallen, vanuit de wijk Nieuw Lotbroek was het meest opvallende signaal dat door de sluiting van het MFC het hart van de wijk is weggehaald. Dat hart werd gevormd door 16 tot 20 verenigingen. Deze moesten gedwongen verkassen. Bij de betrokken verenigingen overheerst een bittere nasmaak. Zij spreken letterlijk uit dat men de zogenaamde inspraak als een wassen neus heeft ervaren. De ruimte in de BMV moest ten volle benut worden, maar men is gebonden door schooltijden. En wat de samenwerking en de flexibiliteit vanuit de school betreft, die laat te wensen over. Sterker nog, er gaat het gerucht dat door deze restricties nu schijnbaar geen enkele vereniging meer gebruik maakt van de BMV in De Auvermoer. We gaan ervan uit dat dit niet het beoogde doel was, toch? Het Trefcentrum, waarnaar veel verenigingen zijn uitgeweken, is veel te klein en kan de vraag niet aan. Gaarne zo spoedig mogelijk een inventarisatie bij verenigingen in deze wijk om te achterhalen wat er niet loopt, waar het pijnpunt zit en hoe het een en ander kan worden opgelost.

Verder klagen diverse wijken steen en been over afvaldumpingen, zwerfafval en groenonderhoud. Pak bijvoorbeeld het Aldenhofterrein. Het kan toch niet zo zijn dat de rol van de gemeente met betrekking tot

Pagina 8 van 76 groenonderhoud ophoudt bij de opmerking: hier worden in de toekomst woningen gebouwd en onderhoud van dit stuk is niet meer onze zaak. Graag een toelichting op deze manier van communicatie. Ook waren er talrijke meldingen met betrekking tot onkruidbestrijding en de staat van onderhoud van onder andere trottoirvoorzieningen. Deze meldingen varieerden van 'het systeem van onkruidverbranding werkt niet' tot meldingen van kapotte stoeptegels met valincidenten met breuken tot gevolg. Wat betreft het thema kamerverhuur zijn we blij met het aangenomen besluit om hierin kaders te stellen. Het is nu zaak om door te pakken en niet te verzanden in goede voornemens. Spreiding is belangrijk, maar even belangrijk is het communiceren en vooral betrekken van de burgers hierbij. Beleid van achteraf informeren van omwonenden bij minder populaire besluiten is onaanvaardbaar en werpen wij verre van ons. Met betrekking tot het punt dienstverlening willen wij wederom aandacht vragen voor het volgende. De roep, met name van ouderen, om gemeentezaken te regelen zonder daarvoor naar Heerlen-centrum te hoeven, blijft onverminderd groot en is voor ons een heel belangrijk punt. Net zoals de Ouderenpartij onlangs heeft uitgesproken, vinden wij goede voorzieningen voor jong en oud in iedere wijk van belang.

Mede daarom hebben wij voor het centrumbad gestemd, hoewel wij onze bedenkingen blijven houden met betrekking tot de procedure en de locatie. Wij roepen andere partijen dan ook op om ons te steunen in ons streven om buurtpunten in de wijken uit te bouwen tot volwaardige servicepunten. Net als het voorgaande punt, blijft ook de vraag groot, met name door ouderen, om een papieren versie van het gemeentelijk informatieblad. Al jaren streven wij hiernaar. Ook nu kaarten wij dit punt weer aan en dienen wij samen met de OPH en D66 een motie hiervoor in. Voorzitter. Ik kom tot een afronding. Ik wil afsluiten met het uiterst belangrijke thema Heerlen-Noord. Doordat dit gebied bestempeld is als stedelijk vernieuwingsgebied is er eindelijk de kans om dit gebied, waar ruim 50.000 Heerlenaren wonen, naar een hoger niveau te tillen. Feit is dat dit gebied ver achterblijft op het sociaal, maatschappelijk en economisch gemiddelde in Limburg en Nederland. We krijgen nu de mogelijkheid om een generatielange aanpak te ontwikkelen en uit te voeren, samen met de bewoners en organisaties/ ondernemers in het gebied. Het woordje 'samen' is wat ons betreft hierin het sleutelwoord. Luister vooral naar en betrek de burgers bij het bestrijden van deze achterstanden door te investeren in jeugd en wijken. Mensen boven het spoor hebben het recht om gelijke kansen te krijgen.

Het is goed om te lezen dat men zich bewust is van de noodzaak, ook al zou het mogelijk offers vragen van andere gebieden of thema's in de stad. Wat ons betreft is het onacceptabel dat kinderen in Heerlen in armoede opgroeien en dat bewoners van bepaalde wijken zelfs zes jaar eerder doodgaan dan in andere wijken. Wij zijn dan ook zeer benieuwd naar de presentatie in het Corneliushuis. Het zal duidelijk zijn dat we dit proces op de voet zullen blijven volgen. Tot zover onze inbreng. Dank u. De voorzitter Dank u wel, meneer Daamen. We gaan door naar het CDA, naar de heer Peters. De heer Peters, CDA Voorzitter, dank u wel. Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen: veel verschillende onderwerpen passeren hier de revue. Het CDA Heerlen beperkt zich vandaag eigenlijk tot een enkel onderwerp. Zoals het in de Kadernota verwoord staat: de basis moet op orde zijn. De taken die we te allen tijde voor de hele stad uitvoeren, waaronder schoon, heel en veilig. Het beheer en onderhoud in onze stad. Waar de Kadernota stelt dat de Begroting 2022 uit niet al te ambitieuze plannen moet bestaan, is op dit punt echt werk aan de winkel. Daarvoor hebben we elk sprankje ambitie hard nodig. Wij als raad hebben allemaal met enige regelmaat commentaar op de uitvoering van delen van Beheer en Onderhoud in onze stad. Elke partij in deze raadzaal.

Dat is terecht: overvolle prullenbakken, rattenoverlast, zwerfafval, het gebrek aan bladkorven, een te laag kwaliteitsniveau van het groenonderhoud. Elke keer constateren we met elkaar dat het beter moet. Ook constateren we dat met de middelen die er zijn het vechten tegen de bierkaai is. Het ontbreken van budget voor meer prullenbakken

Pagina 9 van 76 en baldkorven, het verbod op chemische bestrijdingsmiddelen als het gaat om de aanpak van rattenoverlast, het structureel ontbreken van een substantieel bedrag om het kwaliteitsniveau van het groenonderhoud te verhogen. Willen we deze problemen bij de wortels aanpakken dan moeten we als raad naar onszelf kijken en structureel meer budget vrijmaken. De bal om daar iets aan te veranderen ligt dus bij ons. Een goed begin zou zijn om structureel € 550.000 extra aan het budget toe te voegen, om stadsbreed het onderhoudsniveau beter te kunnen realiseren. Dat is overigens ook de opdracht van de motie die we tijdens de algemene beschouwingen in 2019 hebben ingediend en die door deze gehele raad unaniem is gesteund. Gezien het feit dat wij samen het college deze opdracht hebben gegeven, is de Begroting 2022 de ultieme kans om dit te realiseren. Graag een reactie van het college. Een huis dat op een slecht fundament gebouwd is, is kwetsbaar. De basis moet op orde zijn en dat geldt ook voor onze gemeente. Te allen tijde. Dus of er komend jaar nu verkiezingen zijn of niet, investeren hierin is noodzakelijk. De leefbaarheid in onze stad staat onder druk. Dan, voorzitter, toch nog even tussendoor. Een kort moment van aandacht voor ons verenigingsleven.

In het coalitieakkoord van 2018 staat dat wij verenigingen extra gaan stimuleren door bijvoorbeeld lagere tarieven of hogere waarderingsubsidies. Daarmee hebben we het dus niet over maatregelen en regelingen in het kader van corona. Ook hierbij is de Begroting 2022 het ultieme moment om dit te realiseren. Graag ook hier een reactie van het college. Voorzitter. Tenslotte sluit ik af met een aantal concrete vragen die onze fractie nog heeft over de voorliggende Kadernota en die ik hierbij schriftelijk indien. Daarnaast dienen wij samen met de SP een motie in om te komen tot het aanpassen van de grote verschillen in prijs voor de aanvraag van een gehandicaptenparkeerkaart, zodat deze keuringskosten eerlijker kunnen worden verdeeld. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Peters. De heer Meyer, SP (interruptie) Het grappige aan de bijdrage van het CDA - ik vind dat wel een goede truc - was dat de heer Peters zei: ik ga het over één thema hebben. En toen kwamen er toch nog een stuk of vier voorbij. Ik heb goed opgelet, meneer Peters. Ik heb de volgende vraag aan de heer Peters. De SP-fractie kan het graag eens zijn met het CDA als het gaat om schoon, heel en veilig. Dat waren er overigens al drie, meneer Peters, maar vooruit. Die € 500.000 voor structureel, voor schoon. Politiek is keuzes maken. Ik ben het helemaal met u eens, dat is aan de raad. Dat klopt.

Als het college dat niet doet, dan kan de raad in november besluiten: we doen het anders; we geven meneer Claessens wat extra geld. Dat is waar het op neer komt. De vraag is waar dat vandaan komt. Heeft u een idee? Ik snap best dat u niet gaat zeggen: dat is A, B, C, D, E, F, G. Maar kunt u wel een richting geven? Waar moet het dan vandaan komen? Moet het minder sociaal? Moet het minder naar cultuur? Moet de OZB omhoog? Waar denkt u aan? Heeft u een idee? De heer Peters, CDA Dat is typisch zo'n vraag. Het leuke, of het interessante, is dat het CDA, net zoals de SP, in 2019 de opdracht aan het college heeft gegeven om dit voor het eind van de raadsperiode, dus voor 16 maart 2022, te verankeren in de begroting. Als u mij nu vraagt welke richting op, dan zou je volgens mij zo vijf richtingen kunnen noemen die allemaal voor- en nadelen hebben. Als ik dat nu ga doen, dan gaat u zeggen: misschien is dat wel goed of misschien is dat wel niet goed. Volgens mij heeft het helemaal geen zin om nu een richting te noemen. Misschien bent u daar wel op uit en wilt u dat wel weten, maar als ik het panklaar had, dan had ik het u ook zogezegd. De heer Meyer, SP (interruptie)

Pagina 10 van 76 Panklaar hoeft niet. Ik hoef er ook geen vijf. Maar één richting zou wel fijn zijn. Het heeft consequenties. Het kan best zijn dat het betekent dat er dan minder ruimte is voor burgerparticipatie, om maar naar de heer De Groot te wijzen. Dat is wat we vandaag hier doen. We geven richting mee. Dat is inclusief zeggen wat er meer moet, maar dat is ook zeggen waar het dan vandaan zou kunnen komen. U hoeft dat niet precies te zeggen, maar ik vraag wel om een richting. De heer Peters, CDA Meneer Meyer, u weet dat we een dikke week geleden een jaarrekening hebben vastgesteld met een mooi positief resultaat waar je in ieder geval een goed begin mee zou kunnen maken om wat geld te reserveren om wat te doen met een van de grootste opgaves in deze gemeente; wat het daadwerkelijk ook is. Ik weet niet of ik een tegenvraag mag stellen in een interruptie. De heer Meyer is natuurlijk net zo verantwoordelijk voor het vinden van die dekking als ik, omdat hij zelf nota bene met zijn partij het college de opdracht heeft gegeven door te zeggen: wij vinden dat dit voor 16 maart 2022 moet gebeuren. Als hij zelf niet met een voorstel komt, dan vind ik het een beetje boter op zijn hoofd. De heer Meyer, SP (interruptie) Maar dat is waarom we hier een debat voeren! Dat is wat we hier doen.

Meneer Peters hoeft het niet als een verwijt te beschouwen, maar als een vraag, omdat ik graag wil weten waar het dan ongeveer naartoe gaat. Hij zegt dat het structureel kan uit wat we overhouden. Het is een interessante discussie om straks voorzichtig te zijn met de financiën en de steun van het CDA te onthouden om niet per se veel te voorzichtig te zijn met de financiën. Dat is waarom ik graag van u allemaal wil weten wat de richting ongeveer zal zijn. De voorzitter Volgens mij wordt u op uw wenken bediend. De heer Meyer, SP (interruptie) Mooi! De voorzitter Wacht u even, meneer Peters. Laat ik eerst even de andere ook nog en dan mag u daarna reageren, want er komen volgens mij een heleboel suggesties. Ik begin bij de heer Verreck. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Ik vind dat de heren allebei wat boter op hun hoofd hebben. Er ligt namelijk een motie voor over de kosten van de aanvraag bij de keuring van de gehandicaptenparkeerkaart. Daar is ook geen dekking voor gegeven. Ze geven dus de opdracht aan het college, maar er staat niet in hoe ze denken dat te ... Ik ben heel benieuwd. Ik heb een oplossing om dit te doen. Ik ben dus heel benieuwd hoe de heren hier een oplossing voor hebben om dit goed op te lossen, want dat staat niet in de motie. De voorzitter Dat was de vraag.

Ik maak het rondje even af en dan kunnen daarna de heer Meyer en de heer Peters zij worden nu gezamenlijk aangesproken - reageren. Mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Beide heren hebben het over de schone stad. Ik hoorde ook het woord burgerparticipatie en de kosten die overal mee gemoeid zijn. Als we burgerparticipatie gebruiken om er samen voor te zorgen dat onze stad schoon is in plaats van dat we leven op een kleine vuilnisbelt. De voorzitter

Pagina 11 van 76 Meneer De Groot. Ik geef jullie zo het woord. Ik maak even het rondje af, want anders blijven we heen en weer ketsen. Dan duurt het langer. Meneer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Dank u, voorzitter. Volgens mij doet de heer Peters zijn betoog en krijgt hij een vraag van de heer Meyer. Ik heb daar een duidelijk antwoord op gehoord, dus wat dat betreft is het prima. Ik ben ook blij met hetgeen de heer Peters aankaart, zo van de basis op orde en dan heel specifiek het groenonderhoud. Maar ik heb wel een concrete vraag aan de heer Peters. Hij noemt heel specifiek een bedrag van € 550.000. Ik neem aan dat dit bedrag is doorgerekend. Ik neem aan dat u dat ergens op baseert. De voorzitter Ik geef nog even het woord aan de heer Leers en de heer Diederen en dan geef ik u de kans. U kunt dan in één keer alles prachtig beantwoorden. Meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Daar waar de heer Peters stelt dat het echt wel wat beter kan in de openbare ruimte, wat wij overigens met hem eens zijn, hoe denkt hij over onze suggestie dat je bij wijze van spreken zaken als Schoon GMS en Werk voor Heerlen iets attractiever en effectiever zou kunnen oppakken en ook daar meters zou kunnen maken? Ziet hij daar net zoveel kansen als wij daarin zien? Het gaat dus om Schoon GMS en Werk voor Heerlen, met hands on de wijken en de buurt in.

De voorzitter De heer Diederen. Na de heer Diederen geef ik het woord aan de heer Peters en de heer Meyer. Dan rond ik deze af, want we zouden kort interrumperen op deze onderwerpen. De heer Diederen, Fractie Diederen (interruptie) Ik heb mij even gemeld, omdat ik het gedraai om de hete brij heen zat ben. Ik wil aan de heer Peters vragen of hij wellicht een sprankje licht aan de financiële donkere tunnel ziet met het volgende. Bij het vaststellen van de Begroting 2020 heb ik me enorm verbaasd dat wij na tien jaar geen post Onvoorzien te hebben gehad opeens een post Onvoorzien hadden van anderhalf miljoen. Kan de heer Peters het met mij eens zijn - los van waar we het aan besteden, want er zijn heel veel dingen hard nodig - dat een eerste stap zou kunnen zijn om eens kritisch naar de hoogte van die post te kijken? De voorzitter De heer Peters. De heer Peters, CDA Ik hoor alleen maar goede adviezen, meneer de voorzitter! De voorzitter En die zijn ook nog eens allemaal gratis! U boft gewoon. De heer Peters, CDA Misschien mag ik even beginnen met de vraag van de heer De Groot. Die € 550.000 is wel degelijk ergens op gestoeld. In de Begroting 2020 staat ook duidelijk genoemd dat dit noodzakelijk is om het onderhoudsniveau van B-min naar B te krijgen. Dat stond overigens ook in de motie die de OPH mede heeft ingediend. Dat is dus duidelijk.

De suggestie van de heer Leers lijkt me heel goed, maar volgens mij waren we daar al mee bezig. We hebben aan het begin van het jaar nota bene al een keer een motie ingediend om ervoor te zorgen dat

Pagina 12 van 76 mensen die bij Werk voor Heerlen werken gekoppeld worden aan een wijk en daardoor meer een relatie zouden kunnen opbouwen met zo'n buurt en daardoor ook kwalitatief beter werk zouden kunnen leveren. Mevrouw Géron betrok burgerparticipatie erbij. Prima, maar dat is natuurlijk geen oplossing voor het probleem. De centjes heb je natuurlijk wel nodig. Je kunt niet alles wegtoveren met burgerparticipatie, lijkt me. De voorzitter Mevrouw Géron, heel kort alstublieft. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Heel kort. Ik denk dat je wel degelijk burgers kunt inschakelen om samen zorg voor de stad te hebben. Ondersteunen, maar dan kost het waarschijnlijk niet het door u genoemde bedrag. Naast dat het werk wordt gedaan, geeft het ook burgerzin, samenzijn en samenwerken. De heer Peters, CDA Dat samenzijn, samenwerken en samendoen, prima. Maar ik ben er echt niet van overtuigd dat als je binnen een jaar resultaten wil boeken, de benodigde investeringen daarmee zullen worden weggepoetst. Het zou misschien wel voor een gedeelte kunnen, maar ik geloof niet dat dit in zijn geheel is. Volgens mij is dat weer een aparte discussie. Daar wil ik het bij laten, voorzitter. De voorzitter Dank u wel, meneer Peters. Meneer Meyer, nog behoefte? De heer Meyer, SP Even heel kort. Dit is wat debat is. Er komen allerlei adviezen en wijsheden.

In dit geval wijsheden van de Partij voor de Dieren, voor de helderheid. Dat is allemaal hartstikke goed. Eigenlijk heb ik alleen nog een antwoord in de richting van de heer Verreck. Wat ons betreft gaat het in beginsel in de motie die voorligt helemaal niet om extra geld, maar gaat het om wat ze eufemistisch kostenneutraal noemen, oftewel dat een deel van de mensen die een kaart nodig heeft en die zich dat kan veroorloven gaat meebetalen. Dat heet: solidariteit. Mensen die dat minder kunnen, betalen minder. Dat is onze richting en dat is in beginsel wat het wat ons betreft zou moeten zijn. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Dank voor het antwoord, meneer Meyer, maar dat is niet wat er staat. Misschien hebben we het daar straks over als we inhoudelijk over de motie praten. Ik heb een aantal suggesties die misschien kunnen worden meegenomen, waarmee we het daadwerkelijk eerlijker kunnen verdelen. Daar kunnen we straks bij de bespreking van de motie inhoudelijk met elkaar over van gedachten wisselen. De voorzitter Prima. Dank u wel. Dan ga ik nu naar de Partij voor de Dieren. Mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Dank u, voorzitter. De dieren, daar begint de Partij voor de Dieren vandaag mee.

Na de zomer dienen wij een initiatiefvoorstel in voor een toekomstige Heerlense Dierenwelzijnsnota, met daarin voorstellen en te maken afspraken en maatregelen die zorgen voor het welzijn van de dieren in onze gemeente. Steeds vaker worden we geconfronteerd met beelden van misstanden met betrekking tot dieren. Mensen zijn zich er daardoor steeds meer van bewust dat dieren intelligente wezens zijn die gevoelens ervaren. Ook de vele wetenschappelijke bevindingen ondersteunen dit. Daarmee groeit het ongemak over de manier waarop wij als samenleving met dieren omgaan.

Pagina 13 van 76 Met dit initiatiefvoorstel wil de Partij voor de Dieren Heerlen als een diervriendelijke stad verankeren in het gemeentelijk beleid en daarmee tegemoetkomen aan de wens van inwoners van Heerlen om humaner met dieren om te gaan. Dierenwelzijn zal daarom een terugkerend en vast onderdeel van het gemeentelijk beleid worden met daarbij een budget voor dierenwelzijn. Hondenbelasting. De Partij voor de Dieren wil dat Heerlen de hondenbelasting afschaft. Daartoe dienen wij een motie in. De hondenbelasting is een achterhaald idee. Daar komt nog bij dat die in Heerlen de duurste van heel Nederland is, terwijl Heerlen relatief veel minder draagkrachtigen kent. Wij vinden dat hondenbezit niet enkel voorbehouden zou moeten zijn aan hogere inkomens. Daarom stellen wij voor de hondenbelasting af te schaffen. Vandaag staat een artikel in De Limburger waarin staat dat 49% van de ondervraagde volwassenen zich regelmatig eenzaam voelt. Dan neem je toch een hond? We vragen het college om uit te rekenen hoe de misgelopen inkomsten kunnen worden gecompenseerd en dat op te nemen in de Begroting 2022. Op pagina 12 lezen we verheugd: “De route die in 2018 is ingeslagen, was de goede route. Het zou vreemd zijn als dit nu anders zou zijn.” Voorzitter. In vier jaar gebeurt veel. Duurzaamheid en burgerbetrokkenheid waren rode draden in het coalitieakkoord.

In de Kadernota staat dat duurzaamheid een belangrijk thema is voor de komende decennia. Welnu, die tijd hebben we niet meer. Van het nieuwe IPCC-rapport lekte vorige week de voorlopige versie uit. Het IPCC is het Intergovernmental Panel on Climate Change, zeg maar: de United Nations voor wetenschappelijk onderzoek naar klimaatverandering. Het blijkt dat de zorgen over klimaatchaos en met name ook over de kantelpunten, de zogenaamde tipping points, veel groter zijn dan eerder gedacht. Het belangrijkste waar onze kinderen en de kinderen van onze kinderen die nu geboren worden mee te maken krijgen, is het klimaatprobleem en de gevolgen daarvan. Dit zijn redenen te over om dit rapport binnen de raad ter sprake te brengen als een overkoepelend onderwerp. Ik denk dat we dit moeten agenderen in een commissie. Het is jammer dat de afgelopen jaren burgerbetrokkenheid niet beter is neergezet, maar nu hebben we nog een laatste kans om het juiste te doen voor de generaties na ons. Met alle Rijksbijdragen wordt gebouwd en gebouwd om een sterke centrumstad neer te zetten die eer doet aan het glorieuze verleden. Het lijkt wel of we voor een belanrijk deel met het gezicht naar het verleden en met de rug naar de toekomst staan.

Wat hebben we concreet gedaan aan de opgave zoals in Palet 3.0 is uitgewerkt? We hebben de handleiding, maar hebben we die handleiding opgepakt? De energierekening van de gemeente Heerlen wordt op 193 miljoen euro geschat. 193 miljoen euro die we niet aan mooie, duurzame projecten kunnen besteden. Vorig jaar is een tijdelijk energiecontract afgesloten met de Zuid-Limburgse gemeenten in verband met de achterliggende gedachte dat er een eigen, een lokaal energiebedrijf komt. Een eigen energiebedrijf zorgt ervoor dat we zelf de prijs voor energie bepalen. Dat we zeker weten dat we hernieuwbare energie gebruiken en dat het geld in de regio blijft. En daarmee over te gaan naar een onvermijdelijke en hoognodige energietransitie. Uit die wens naar een eigen energiebedrijf destilleren zich enkele vragen. Hoe ziet het college de voordelen van een dergelijk project? Wordt toegewerkt naar een eigen, lokaal energiebedrijf? Op welke termijn wordt dit gerealiseerd? Kan de raad op de hoogte worden gehouden van de vervolgstappen? Ik pluk enkele voorbeelden uit het palet. Is het gemeentelijk vastgoed verduurzaamd? Tot hoever zijn we gekomen? Graag een concreet overzicht. De voorzitter Mevrouw Géron, uw tijd is bijna om. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Ik begrijp het. Ik heb toch nog een paar punten. De voorzitter

Pagina 14 van 76 Kort graag dan. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Hoever zijn we met de ombouw van de openbare verlichting naar LED? En het primaire onderwijs en de sportaccommodaties, graag een concreet antwoord. Welke bijdrage kunnen de grote overheidsinstellingen, zoals CBS en de Belastingdienst, leveren aan de energietransitie of hebben zij dat al gerealiseerd? Op de grote daken van de hogeschool, Open Universiteit en Sintermeerten zouden bijna 6.000 zonnepanelen kunnen komen, wat een enorme besparing geeft. Wat is concreet de stand van zaken? Wat kan worden bespaard aan energieverbruik bij al deze instellingen? En dan heb ik nog wel een heleboel onderwerpen die mijn collega-raadsleden niet oppakken. Voorzitter, wat doen we daarmee? De voorzitter Dank u wel, mevrouw Géron. De heer Meyer, SP (interruptie) Ik zou mevrouw Géron graag wat extra tijd gunnen door de volgende vraag te stellen. Mevrouw Géron zei overigens dat Heerlen de duurste is qua hondenbelasting. Dat is niet helemaal waar. Bij de eerste hond is dit namelijk niet het geval. Pas bij de tweede en derde hond wordt het duurder. Het lijkt me wel belangrijk om dat even te constateren, maar ik ga daar niet kleinzerig over doen. Het afschaffen van de hondenbelasting is een heel interessant punt, want qua beginsel, qua richting kan de SP-fractie dat helemaal met u eens zijn. Alleen, het kost ruim € 800.000.

Dan druk ik me zacht uit, want het is eerder € 850.000. De vraag is dan wel: hoe betalen we dat dan? Ten koste van wie gaat dat dan? Laten we dat dan bijvoorbeeld alle Heerlenaren betalen? Ik ben daar dus wel benieuwd naar. Dat is mijn eerste vraag, meneer de voorzitter. Dan mijn tweede vraag aan de Partij voor de Dieren. Heeft u weleens gehoord van het mijnwaterproject en het mijnwaterenergiebedrijf? Vindt u dat er door Heerlen extra moet worden geïnvesteerd, bovenop wat er allemaal al gebeurt, in de Mijnwater BV? Ik zou dat super interessant vinden. U krijgt de SP-fractie dan bij wijze van spreken terstond aan uw zijde. Ik vermoed overigens de rest van de raad niet per se, maar dat gaan we dan zien. De voorzitter Dan geef ik de heer Peters ook nog even de kans, zodat u dat in één keer kunt meenemen. De heer Peters. De heer Peters, CDA (interruptie) De motie over de hondenbelasting. Het is volgens mij de derde of de vierde keer dat u precies dezelfde motie indient. Wat is nu anders dan de vorige keren? Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Om de laatste vraag van de heer Peters te beantwoorden: wat is er anders? De tijd verandert voortdurend. De inzichten ook. Dat zou je als anders kunnen beschouwen. Misschien is er voortschrijdend inzicht. We weten dat de eenzaamheid tussen mensen groot is en dat een hond mensen met elkaar verbindt.

Dat houdt mensen gezond, dus daar wordt geld bespaard. Dat in antwoord op de heer Peters. Dan naar de heer Meyer. Mijnwater is natuurlijk een fantastisch project dat in deze stad is geboren. Ik hoop dat Mijnwater een nutsbedrijf blijft, dat het niet verkwanseld wordt en commercieel blijft. Het kan dan in de warmtevoorziening een prachtig element zijn in ons lokale energiebedrijf, naast elektriciteit. We geven veel meer geld uit aan warmte dan aan elektriciteit. Ik ben het dus helemaal met hem eens. Ik denk dat best meer debat mag ontstaan over de energietransitie, ons eigen energiebedrijf en hoe we dat verder oppakken. Er mag meer aandacht aan worden besteed, want het is een uitermate belangrijk probleem. Het is niet alleen een probleem, maar een opgave die voor ons ligt. De burgers van deze stad verdienen het

Pagina 15 van 76 dat ze zien dat er ook zicht is op dit probleem, dat eraan gewerkt wordt en dat we zorgen voor een eerlijke energietransitie. De voorzitter Dank u wel. De heer Meyer, SP (interruptie) Ik had een vraag over de oplossing. Hoe betalen we dat? Dat is wel belangrijk, want anders lopen al die debatten door elkaar. Ik ben wel benieuwd hoe dat zit. Mag ik hem nog even verdiepen? Dan wordt het niet dezelfde riedel als we al eerder hadden, maar dan wordt het een echt debat. Natuurlijk is het duidelijk dat de gemeenten in het hele land, mogelijk gemaakt door de landelijke overheid, meer geld uit de hondenbelasting halen dan er aan uitgaven zijn. Daar hoeven we echt geen enkele discussie over te hebben. Daar hebt u helemaal gelijk in. De vraag is vervolgens: ga je iets doen aan één hond of aan vijf honden? Ik ben opgegroeid in een buurt waarvan ik u kan vertellen dat het echt niet fijn is om naast mensen te wonen die thuis vijf honden hadden. Kortom, is er enige nuance in uw voorstel aan te brengen? Of is het gewoon dit en dan kunt u straks bij de verkiezingen vertellen dat u voor de hele afschaffing bent? Wij willen graag een serieus debat hierover voeren en iets meer verdieping en scherpte in plaats van het volledig afschaffen en: we weten toch wel dat we het niet kunnen betalen, dus dan is het voor de bühne. Ik zou dit graag serieus willen aanvliegen.

De voorzitter Dan de heer Leers. En dan geef ik daarna het woord aan u, mevrouw Géron. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Kan mevrouw Géron misschien nader duiden dat vanwege haar vasthoudendheid en de vasthoudendheid van haar fractie in de Heerlense gemeenteraad en recentelijk zelfs in de Tweede Kamer in Den Haag, zich volgens mij een meerderheid heeft afgetekend voor de afschaffing van de hondenbelasting? Is dit niet een steun in de rug voor de gemeente Heerlen, onder aanvoering van mevrouw Géron, om juist nu te kiezen en eindelijk eens door te pakken? Of heb ik dan het geheel verkeerd begrepen? Graag nadere duiding. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Wat de heer Leers zegt, is precies wat er wordt bedoeld: voortschrijdend inzicht, veranderingen in de maatschappij. Blijft Heerlen daarbij achter of gaan we daarin mee? Als we het hebben over de kosten van een hond, dan kunnen we het hebben over de kosten van een auto die geparkeerd staat op 6 m². Die grond kost geld. Die grond zouden we anders kunnen gebruiken, bijvoorbeeld voor kinderen om daar te spelen, voor gebouwen die er nog moeten komen, voor groen, biodiversiteit. Dat levert veel meer geld op dan die auto die daar dom geparkeerd staat. Daar wordt ook wegenbelasting voor betaald, maar toch staat die auto daar en dan kost deze extra geld.

Hoe vaak laten mensen iets achter als zij gaan picknicken? Ook dat moet opgeruimd worden. Daar moet ook voor worden betaald. Iedere hondenbezitter moet een zakje meenemen en moet de uitwerpselen opruimen. Een gezin met vijf honden in een flat, dat is natuurlijk niet zo gezond. Ook een hond moet zijn hondzijn kunnen beleven en moet ruimte hebben. Hoe gaan we dat aanpakken? Als de heer Meyer voorstellen heeft, dan luisteren wij daar graag naar. Als we deze motie wijzigen, prima. Elke stap is er één. De voorzitter Even een punt van orde, want ik zie dat een aantal mensen hun hand opsteken. Gaan we nu discussiëren over de motie of doen we dat straks? Het begint nu te lijken op een discussie over de motieHondenbelasting. De heer Meyer, SP (interruptie)

Pagina 16 van 76 Het lijkt mij dat dit bij het debat hoort. U bent degene die zegt dat er genoeg interrupties zijn geweest. Ik wil gewoon meer weten. Het is een belangrijk punt. Het kost veel geld als we dit zouden doen. De voorzitter Maar dat is dan wel de laatste vraag over dit. De heer Meyer, SP (interruptie) Ja, dat is prima, maar ik heb twee keer een vraag gesteld. Ik krijg twee keer geen antwoord dat ons verder brengt. Ik stel een laatste vraag. Dat bedoel ik niet als verwijt, maar gewoon als constatering. De heer Leers zegt: landelijk. Dat klopt, maar landelijk ging de discussie over de vraag of gemeenten daarvoor gecompenseerd worden. Ik kan u vertellen, als dat niet gebeurt, dan is dat een prachtige voor-de-bühnemotie - deze wordt overigens mede door mijn partij gesteund - maar dan moet er wel compensatie komen. Als die er niet is en u komt nu met een voorstel voor het college om het mee te nemen in de begroting, dan zult u wel een richting moeten meegeven voor hoe dat dan wordt betaald. Dat zei ik ook tegen mijn coalitiegenoot, de heer Peters. Als u dat niet doet, verwacht u dan steun van ons voor die motie? Dan schiet ik op voorhand een gat in de begroting. Daar heb ik geen behoefte aan. De heer Aarts, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb toch twee vragen.

Meneer Meyer geeft het ook al aan: waarom niet even wachten op de uitwerkingen in de Kamer? Dat zou ons geld kunnen opleveren ter dekking. Als we dat niet doen en hem afschaffen, dan hebben we niets meer wat gedekt moet worden en hebben we toch het gat in de begroting. Anderzijds betreffende een opmerking van mevrouw Géron dat de hondenbezitters zakjes bij zich hebben en het moeten opruimen. Ik vertel u dat het heel vaak niet wordt opgeruimd. Dat is natuurlijk ook weer iets waar je over moet praten. Mijn vraag aan u is dus: waarom wilt u niet wachten tot Den Haag uitsluitsel geeft? De heer Oulad Lmaroudia, D66 (interruptie) Ik wil niet op alles reageren, maar ik vind het vergelijken van een auto met een hond niet echt opgaan met betrekking tot de kosten. Voor sommige gezinnen in Heerlen is de auto een vitaal onderdeel van hun leven. Ze moeten met de auto naar hun werk gaan, boodschappen doen en kinderen ophalen. Voor sommigen is dat een vitaal onderdeel. Ik vind dat we dat niet verder moeten belasten. Ik heb een vraag voor de Partij voor de Dieren.

Ik probeer niet grappig te doen, maar is het eigenlijk niet een vorm van dierenmishandeling om een hond thuis te hebben? Ik meen me te herinneren dat jullie in de vorige vergadering hadden gezegd dat een bepaald soort vis in een bepaald soort oppervlakte moet wonen, dat het niet voldoende is en dat dit tegen een bepaalde wet in gaat. Uw collega, mevrouw Plusquin, had daar iets over gezegd. Waarom betrekken jullie dat principe dan niet op de hond? Zou jullie standpunt niet moeten zijn dat de hond helemaal niet gevangen moet zitten binnen een huis en dat we eigenlijk het bezit van honden moeten afschaffen? Het is niet zo dat ik dat zelf vind, maar ik stel deze vraag omdat het wellicht in de lijn van jullie ideologie ligt. De voorzitter Wil u nog wat toevoegen, meneer Bertholet, of zegt u: dit was mooi. De heer Bertholet, D66 Dit was heel mooi, maar ik heb zo meteen een punt van orde. De voorzitter Dat doen we na het antwoord van mevrouw Géron. Na uw punt van orde gaan we door naar de VVD. Mevrouw Géron.

Pagina 17 van 76 Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Laat ik even beginnen met de heer Oulad. Hij zegt iets over dierenwelzijn. Er is een wijziging gekomen in de Wet dieren. Die wijziging heeft ermee te maken dat dieren hun eigen gedrag moeten kunnen leven. Dat heeft meer betrekking op de bioindustrie, waar de dieren opgehokt zitten, waar ze met velen bij elkaar zitten. Dat heeft niets te maken met het huisdier. Het huisdier is door anderen opgepakt om - hoe zal ik het zeggen - het een beetje in het belachelijke te trekken, maar ons wetsvoorstel had vooral te maken met de bio-industrie. Als een eigenaar een hond alle dagen op een balkon heeft zitten, zonder dat deze hond buiten komt, dan mag je dat doorgeven aan de politie. Die kan dan optreden. Die heeft iets in handen om daartegen op te treden. Het is dus voor de bio-industrie en niet voor de huisdieren. Wachten op Den Haag? Ja, we kunnen natuurlijk altijd wachten op Den Haag, maar we kunnen ook lokaal proberen om zaken op te pakken en te kijken hoe we het zelf beter kunnen doen. Het autobezit is voor sommige mensen inderdaad van belang, maar er zijn ook mensen met één, twee of drie auto's. Een auto in de bebouwde ruimte kost nu eenmaal veel geld. Het geld in de begroting. Meneer Meyer, graag een voorstel. Laten we van gedachten wisselen over hoe we dat kunnen oplossen.

Wat is daar constructief in? De voorzitter Dank u wel, mevrouw Géron. Ik ga naar het ordevoorstel van de heer Bertholet en daarna ga ik door naar de VVD. De heer Bertholet, D66 Een punt van orde. We doen deze kleine algemene beschouwingen nu voor de eerste keer aan de hand van de Kadernota. Ik voorzie nog eindeloze discussies. We hebben het nu een paar keer gehad over moties die worden ingediend en over voorstellen die worden gedaan en die geld kosten. De heer Peters heeft een voorstel gedaan. De OPH heeft een voorstel gedaan. Nu vraagt mevrouw Géron € 800.000. Wat gaan we doen? Ik kan me voorstellen dat we nu zeggen: "We weten nog niet wat die begroting gaat opleveren. We dienen een motie in. Als daar een meerderheid voor is en we vinden dat als raad blijkbaar belangrijk, dan is het aan het college om daar geld voor te zoeken". Of moeten we dat zelf gaan aanvragen? Ik denk dat het het eerste is, want anders zijn we eigenlijk hetzelfde aan het doen als in november. Als de begroting en de cijfers bekend zijn, is het reëel om van een fractie te vragen: je komt met een voorstel, dat gaat een x-bedrag kosten, waar heb je dekking? Omdat de cijfers niet bekend zijn, kunnen we nu zeggen: "We vinden als raad bijvoorbeeld het afschaffen van die hondenbelasting zo belangrijk dat ons dat € 800.000 waard is. College, ga op zoek naar € 800.000". Dat is een vraag.

We hebben dit niet van tevoren geoefend. We doen dit voor het eerst, maar ik denk wel dat we erover moeten nadenken hoe we dit in het vervolg gaan insteken. De voorzitter Dank u wel. Volgens mij heeft u gelijk dat we daar goed over moeten nadenken. In eerste instantie antwoorden we straks als college. U krijgt dan de antwoorden, u krijgt ook reacties op uw voorstellen en we geven aan of we er iets mee kunnen of niet. Ik kan bijna voorspellen dat een deel van de reactie zal zijn: we gaan het betrekken bij de voorbereiding van de begroting. Dan kunt u daar natuurlijk uw vervolgdebat voeren. Dat is de bedoeling, maar dan hebben we hiermee wel een deel van het debat al aan de voorkant gehad. Dat hebben we ook uitgesproken in het presidium. Daarmee hopen we dat het debat over de begroting korter kan zijn. Dat is wat we met elkaar aan de voorkant hebben gezegd. Laten we het dus ook op die manier proberen. Je zag het net ook: het debat wordt gevoerd en ik zeg dat het misschien wel heel erg over de motie gaat. Dat is niet erg, want dan kunnen we straks wat korter over de motie praten en wat sneller stemmen over de motie. Of je het nu voor of na de pauze doet, in tijd komen we gelijk uit. Ik hoop dat dit een mooie tijd is, zodat ik vanavond nog één borreltje kan drinken. Dat zou ik leuk vinden. Daarom geef ik nu het woord aan de heer Van den Berg van de VVD.

Pagina 18 van 76

De heer Van den Berg, VVD Dank u wel, meneer de voorzitter. Het vierde begrotingsjaar staat voor de deur. Met deze Kadernota geeft het college richting aan het laatste jaar van deze coalitie. Het is een regeerperiode die als gevolg van corona nu al te boek zal gaan als een van de meest bijzondere perioden van de 21e eeuw. Ons land en daarmee ook onze stad mogen van geluk spreken dat we in staat zijn geweest om te kunnen steunen. Voor alle duidelijkheid: van enige juichstemming is absoluut geen sprake. Meneer de voorzitter. Deze coalitie is in staat geweest om met lef door te bouwen aan het fundament voor een Heerlen 2020-2050. Door vast te houden aan hetgeen we in deze periode met elkaar hebben afgesproken, staan we er als stad beter voor. In de komende jaren gaat onze stad, zeker ons centrum, een transformatie ondergaan die misschien wel te vergelijken is met die van 100 jaar geleden. Heerlen stond toen aan de vooravond om het centrum van Limburg te worden. Nu staan we volop in de klei om aan een regionale stad door te bouwen, waar het goed wonen is, met een goed voorzieningenniveau en waar we misschien wel eindelijk, na een kleine vijftig jaar, het juk van de mijnsluiting kunnen afgooien. Meneer de voorzitter. Een van de voor de VVD belangrijke items, namelijk onze financiële huishouding beter op orde, is goed op weg.