MBP 2023-2026 Begroting 2023
Tekst van het document
2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Middelen en heffingen? Binnen dit kernthema gaat het over het beschikbaar krijgen van voldoende middelen om de doelen en de daarbij horende maatschappelijke effecten, die in de diverse programma’s zijn verwoord, te realiseren en deze middelen vervolgens doelmatig te besteden. Belangrijkste taken binnen dit kernthema zijn: • Het uitvoering geven aan de treasury-functie (onder andere financieringsinstrumenten en risicobeheersing); • Het scheppen van kaders voor de belastingheffing en -inning van lokale belastingen (zie paragraaf ‘Lokale heffingen’); • Het beheer en de advisering rondom verworven aandelenkapitaal van de gemeente Heerlen en het jaarlijks te genereren dividend; • Verhogen van inkomende subsidies; • Het beheer van en de advisering rondom het gemeentefonds (zie paragraaf ‘Gemeentefonds’). Het kernthema Middelen en heffingen gaat over diverse onderwerpen. Deze onderwerpen worden verder uitgewerkt in de paragrafen. Wij kiezen ervoor, in het kader van duidelijkheid en transparantie, om de onderwerpen in een keer geheel uit te werken in plaats van deze opgesplitst te beschrijven onder de programma’s en een gedeelte onder de paragrafen. Hieronder staan de onderwerpen met verwijzing naar de betreffende paragraaf.
Onderwerp Financiën (inclusief Planning & Control) Coördinatie deelnemingen Bedrijfsvoering Procesoptimalisatie Burgerzaken, belastingen en heffingen Gemeentefonds, dividenden Onderhoud kapitaalgoederen Risicomanagement Vastgoed, gronden en beheer Grondexploitatie
Paragraaf Financiering Verbonden partijen Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Lokale heffingen Algemene dekkingsmiddelen Onderhoud kapitaalgoederen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Grondbeleid Grondbeleid
36
3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Middelen en heffingen om dit te realiseren? • • • • • • • •
Financiële verordening 2018; Nota risico’s en weerstandsvermogen 2012; Treasury statuut 2010; Nota Reserves en Voorzieningen 2018; Beleidsnota Lokale Heffingen; Nota Verbonden Partijen 2017; Kaders voor het fonds economische cultuurversterking; Legesverordening 2022.
4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Middelen en heffingen Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2021 -63.133 328.848 265.715
2022 -66.394 321.640 255.247
Meerjarenraming
2023 -65.964 343.551 277.587
2024 -68.405 355.687 287.282
2025 -72.788 363.117 290.329
2026 -74.919 349.108 274.189
Bedragen x € 1.000
5. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Welke investeringen gaan we daarvoor doen?
Omschrijving
Begroting 2023
Basisvoorzieningen Parkstad-IT
1.873
Bovengrondse vakschool technische installaties
1.100
Meubilair tbv thuiswerkplekken
980
Voorbereidingskrediet onderzoek energieneutrale overheidsgebouwen
100
Gemeentelijke huisvesting
-1.241
Totaal
2.812
Bedragen x € 1.000
37
Meerjarenraming 2024
2025
2026
1.873
1.873
1.873
1.873
1.873
1.873
38
2.1.1
Programma Veiligheid
Portefeuillehouders: Roel Wever 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma Veiligheid? De leefbaarheid en veiligheid in Heerlen staat de afgelopen jaren stevig onder druk. We zien een sterke toename van ernstige sociale problematiek in vooral de toch al kwetsbare wijken. Maar er is ook sprake van meer overlast, criminaliteit en ondermijning. En dat terwijl de politie en het OM met forse capaciteitsproblemen kampen en de grootste moeite hebben om hun kerntaken uit te voeren. Verder leven we in een tijd dat de ene crisis de andere lijkt op te volgen. Na de COVID-19 crisis volgde de oorlog in Oekraïne met een vluchtelingstroom tot gevolg, schaarste van diverse producten, stijgende prijzen van energie, voedsel en grondstoffen en een sterke inflatie waardoor een recessie dreigt. Ook wakkerde de asielcrisis in Nederland aan waarbij veel druk wordt gelegd op gemeenten om meer opvangplekken voor asielzoekers in te richten en meer statushouders te plaatsen. Ook de klimaatverandering heeft een steeds grotere impact, waarbij extreme neerslag en langdurige droogte tot problemen leiden. Bovenstaande ontwikkelingen zijn een voedingsbodem voor ontevredenheid, spanningen, verharding van de samenleving en tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen (polarisatie).
Het zijn kortom onzekere tijden voor onze inwoners, waarbij wij zien dat onze meest kwetsbare burgers het hardst worden getroffen. Midterm Vanwege bovengeschetste ontwikkelingen is het niet realistisch om nu al vier jaar vooruit te kijken en vast te leggen welke acties wij moeten uitvoeren om onze ambities binnen het Programma Veiligheid waar te maken. Daarom zullen wij op de helft van onze termijn een midterm/ evaluatiemoment inplannen om te bekijken of en waar onze voorgenomen activiteiten een bijstelling behoeven om onze ambities te behalen. Het is onze ambitie te zorgen voor veilige en leefbare wijken in heel Heerlen, waar het prettig wonen, verblijven en recreëren is. Daarin is geen plek voor ernstige overlast, criminaliteit en ondermijning. Met het Nationaal Programma Heerlen-Noord gaan we een eerste fase in om de verschillen tussen Heerlen-Noord en Heerlen-Zuid te verkleinen, met als lange termijn ambitie de veiligheid in Heerlen op het niveau van het Nederlands gemiddelde te brengen. De jeugd staat daarin centraal.
39
2. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma Veiligheid? (indicatoren)
Veiligheid NL
Beleidsindicatoren
Heerlen
40
3. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat zijn de risico’s binnen het programma Veiligheid gedurende deze bestuursperiode? • • • • • • • •
Onverwachte gebeurtenissen lokaal of elders die van invloed zijn op de veiligheid in Heerlen of het veiligheidsgevoel van burgers; Capaciteit veiligheidspartners staat onder druk (politie, brandweer, OM); Onzekerheid met betrekking tot financiering en daarmee borging van diverse interventies binnen het programma Heerlen-Noord; Toenemende polarisatie; Geopolitieke onzekerheden wereldwijd; Gevolgen oorlog Oekraïne – Rusland; Gevolgen van een dreigende recessie; Onzekerheid over toekomstig verloop COVID-19.
4. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) / begroting 2023: Wat gaat het programma Veiligheid kosten?
Programma 1 - Veiligheid Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat
2021 -13.254 639 -12.615 -250 49 -12.815
2022 -14.142 46 -14.096 0 736 -13.361
Bedragen x € 1.000
41
2023 -14.383 26 -14.357 0 0 -14.357
Meerjarenraming
2024 -14.820 26 -14.794 0 0 -14.794
2025 -14.816 26 -14.790 0 0 -14.790
2026 -14.617 26 -14.592 0 0 -14.592
Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Crisisbeheer Veiligheid Bestemming Totaal
2021 -6.669 -5.945 -201 -12.815
2022 -6.837 -7.260 736 -13.361
Bedragen x € 1.000
42
2023 -7.014 -7.343 0 -14.357
Meerjarenraming
2024 -7.251 -7.542 0 -14.794
2025 -7.285 -7.505 0 -14.790
2026 -7.420 -7.172 0 -14.592
Kernthema Crisisbeheer 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Crisisbeheer? Met crisisbeheersing en rampenbestrijding richten we ons op het voorkomen, beperken en managen van incidenten voor de openbare orde en openbare veiligheid. Waar nodig beheersen we de risico’s en bereiden we ons voor op mogelijke incidenten. Deze voorbereiding op incidenten en de coördinatie bij rampen en crises is voor een belangrijk deel ondergebracht bij de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. We werken in een dynamische samenleving; voortdurend staan we onder invloed van maatschappelijke en technologische ontwikkelingen, wijzigingen in wet- en regelgeving, nieuwe optredende risico’s en andere verwachtingspatronen van burgers en (keten)partners. Omstandigheden worden complexer en dit leidt tot meer en andere risico’s. Het effect en de impact hiervan noodzaken tot een nog intensievere integrale samenwerking binnen de veiligheidsketen. Als verbindend thema hierin ligt de nadruk op een risicogerichte benadering. De nadruk komt steeds meer te liggen op het voorkomen en beheersbaar maken van incidenten. We richten ons niet alleen op het incident zelf, maar ook op de dreiging ervan of de aankondiging van een gebeurtenis.
Het kan ook gaan om incidenten of verstoringen die op zichzelf geen ramp of crisis zijn, maar die (mogelijk) de openbare orde en openbare veiligheid bedreigen. Denk hierbij aan thema’s die grote maatschappelijke onrust tot gevolg kunnen hebben. Daarbij wordt in toenemende mate gebruik gemaakt van de structuren van de veiligheidsregio (o.a. GRIP en flexibele opschalingsmogelijkheden) bij andere dan fysieke veiligheidsissues. We bewaken dat we gezamenlijke operationele prestaties kunnen blijven leveren, ondanks dat aandacht geschonken moet worden aan de doorontwikkeling daarvan, en dat we monitoren en verbeteren waar dat kan.
2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Crisisbeheer? Wij blijven onze bijdrage leveren aan de Veiligheidsregio Zuid-Limburg en de regionale crisisorganisatie. Dat betekent dat diverse medewerkers regionale piketfuncties vervullen en dat we zorgen dat onze medewerkers opleidingen en trainingen volgen voor hun taken. Met een goede invulling van de voorbereiding en coördinatie kan de veiligheidsregio haar regie- en netwerkfunctie waarmaken. Daarbij wordt ook ingezet op participatie van burgers (zelfredzaamheid), ondernemers (veerkracht) en instellingen. Een veilige omgeving vergt niet alleen het toepassen van regels, maar ook het scherp in beeld brengen en afwegen van risico’s, zoeken naar maatregelen die de veiligheid bevorderen, motiveren van anderen die het verschil kunnen maken en het beïnvloeden van risicovol gedrag. We brengen nieuwe dreigingen en scenario’s in beeld en schatten in welke (nieuwe) partners of partijen van belang zijn om daarmee gezamenlijk op te trekken. Een risicoloze samenleving bestaat niet, maar we kunnen wel bewuster omgaan met risico’s. Het Provinciale Risicoprofiel dat in 2019 is vastgesteld, zal in 2023 geactualiseerd worden en biedt een adequate basis om daarover met doelgroepen te communiceren.
Verder zal in 2023 binnen de Veiligheidsregio de blik gericht worden op 2030 en de gewenste inrichting van crisisbeheersing om fit te zijn voor toekomstige dreigingen. Dat zal onder meer resulteren in een nieuw meerjarenbeleidsplan voor de periode 2024-2027. Tenslotte staan voor 2023 activiteiten gericht op de evaluatie wet veiligheidsregio’s en verbeterpunten naar aanleiding van de evaluaties COVID-19 en Hoogwater op de planning.
43
3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Crisisbeheer om dit te realiseren? • Samen Veilig – Meerjarenbeleidsplan Veiligheidsregio Zuid-Limburg 2020-2023; • Regionaal crisisplan 2020-2023 Veiligheidsregio Zuid-Limburg.
4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Crisisbeheer Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2021 -6.713 44 -6.669
2022 -6.837 0 -6.837
Bedragen x € 1.000
44
2023 -7.014 0 -7.014
Meerjarenraming
2024 -7.251 0 -7.251
2025 -7.285 0 -7.285
2026 -7.420 0 -7.420
Kernthema Veiligheid 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Veiligheid? Het is cruciaal dat we de regie blijven houden op de leefbaarheid en veiligheid in de stad. Door de toename van problematiek is steeds meer de nadruk komen te liggen op het reageren op incidenten die zich voordeden (repressie). Maar wat we eigenlijk willen, is het voorkomen van problematiek (preventie). In 2022 zijn belangrijke stappen gezet om het tij te keren. Onderstaand worden de belangrijkste maatregelen kort toegelicht. De komende jaren gaan we deze maatregelen verder doorontwikkelen, borgen of realiseren. Bij alle maatregelen zetten wij in op intensieve samenwerking met partners en leggen wij de verbinding met andere beleidsvelden, zoals zorg en wonen. Start Interventieteam Sociaal Veilig Er is structureel budget in de begroting beschikbaar gekomen om de ambtelijke uitvoeringscapaciteit voor het thema veiligheid te versterken. Eind 2022 heeft dit invulling gekregen door het bestaande Flexteam door te ontwikkelen naar een robuust Interventieteam Sociaal Veilig met meer capaciteit, kwaliteit en diversiteit. Dit team bestaat o.a. uit juristen, regisseurs veiligheid en Boa’s en kan daarmee breed worden ingezet op de thema’s overlast, sociale problematiek, criminaliteit en ondermijning.
Ook het bestaande Informatieknooppunt Leefbaarheid en Veiligheid maakt hier onderdeel van uit. We blijven inzetten op het verbeteren van onze informatiepositie. Borging en uitrol aanpak Sociaal Veilig De ‘Aanpak Sociaal Veilig’ is een integrale persoons- en gebiedsgerichte aanpak. Deze werkwijze is gebaseerd op de methodiek Operatie Hartslag. De kern van de aanpak is een integrale benadering van problematiek vanuit verschillende beleidsvelden (leefbaarheid, veiligheid, wonen, zorg), om tot duurzame oplossingen te komen. Hierbij werken we intensief samen met een groot aantal partners, maar worden ook de burgers actief betrokken. Vooruitlopend op het programma Heerlen-Noord, zijn we in de zomer van 2021 een projectaanpak Sociaal Veilig gestart in twee focuswijken, Vrieheide en Kasteelbuurt/Hoofdstraat-West in Hoensbroek. In april 2022 is daar de wijk GMS aan toegevoegd. De resultaten zijn veelbelovend en partners en burgers zijn enthousiast. We weten veel beter wat er speelt en kunnen vroegtijdig maatregelen nemen, voordat er sprake is van escalatie. We zetten hiervoor extra capaciteit in, boven op de reguliere inzet. In de voorliggende begroting borgen we deze inzet in de betreffende drie focuswijken structureel.
De geambieerde verdere uitrol van deze intensieve aanpak in de andere wijken van Heerlen-Noord, maakt onderdeel uit van het programma Heerlen-Noord en is afhankelijk van het al dan niet beschikbaar komen van financiering. We zien de aanpak Sociaal Veilig als het fundament hoe we in heel Heerlen willen werken. Met de reguliere bezetting van het nieuwe Interventieteam en inzet van partners, gaan we de komende jaren deze werkwijze in heel Heerlen implementeren, waarbij sprake zal zijn van maatwerk en flexibiliteit. Daarmee is nog geen sprake van een intensieve aanpak zoals boven beschreven, maar zorgen we wel voor uniformiteit in (overleg)structuren en faciliteren we een optimale samenwerking tussen partners. Veiligheidscentrum Sociaal Veilig We hebben de ambitie om in 2023 een sociaal veiligheidscentrum te realiseren in het voormalige politiebureau in Hoensbroek. Deze ambitie maakt onderdeel uit van het Programma Heerlen-Noord en realisatie is afhankelijk van het al dan niet beschikbaar komen van financiering. In dit centrum gaan partners, zoals het Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad, de politie, Huis van het Recht, het Openbaar Ministerie, Boa’s, straatcoaches, Reclassering etc. samenwerken onder één dak. Hiermee versterken we de integrale samenwerking, maar zorgen we ook voor meer zichtbaarheid van de
45
partners in de buurt. Ook burgers kunnen in het centrum terecht voor vragen of meldingen. Om het veiligheidscentrum te realiseren zijn we afhankelijk van financiering. Preventie met Gezag Om te voorkomen dat jongeren en jongvolwassenen in de (georganiseerde en ondermijnende) criminaliteit belanden of daar verder in afglijden, wil het Rijk jongeren in kwetsbare wijken meer perspectief en veerkracht bieden. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft ervoor gekozen om fors in te zetten op de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit. Daarmee wordt gestart in de 16 gebieden die geprioriteerd zijn in het kader van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, waaronder Heerlen-Noord. Om aanspraak te maken op deze gelden hebben we eind 2022 een subsidieaanvraag ingediend. Het richtbedrag voor Heerlen is € 1 miljoen, voor in ieder geval 4 jaar. Het onderliggende plan van aanpak en probleemanalyse is tot stand gekomen in samenwerking met een groot aantal partners. De samenwerking met scholen heeft daarin een prominente plek. De komende jaren gaan we uitvoering geven aan het plan van aanpak. Samenwerking aanpak ondermijning De aanpak van ondermijning is complex en vraagt structureel aandacht. De gemeenten in Parkstad hebben besloten om de krachten te bundelen.
Met versterkingsgelden Ondermijning vanuit het Rijk zal een Interventieteam Ondermijning voor Parkstad worden ingericht. Begin 2023 zal duidelijk worden hoe hier verder invulling aan wordt gegeven. Samenwerking informatie gestuurd werken Heerlen heeft de afgelopen twee jaar geïnvesteerd in het vormgeven van een Informatieknooppunt Leefbaarheid en Veiligheid. Daarmee verbeteren we onze informatiepositie en kunnen we gericht onze capaciteit inzetten. Heerlen loopt hiermee voorop. Er bestaat veel interesse vanuit andere gemeenten. De komende jaren gaan we bekijken of we de krachten kunnen bundelen en het informatieknooppunt verder kunnen professionaliseren. Investeren in gemeentelijk blauw De capaciteitsproblemen bij de politie zijn een landelijk probleem. Door een herverdeling van capaciteit binnen Limburg moet Parkstad, en Heerlen in het bijzonder, zelfs nog eens fors capaciteit inleveren. Het is onbegrijpelijk dat juist in een regio met dergelijke zware problematiek de politiecapaciteit zo gering is. De effecten hiervan worden steeds zichtbaarder. De politie kan met de grootste moeite de kerntaken invullen en er is vrijwel geen ruimte voor flexibiliteit of nieuwe ontwikkelingen. De praktijk is dat de politie noodgedwongen een stap terug zet en de Boa’s waar mogelijk een stap vooruit. We gaan daarom het aantal Boa’s uitbreiden.
Binnen de wettelijke mogelijkheden die daarvoor zijn blijven wij ons inzetten voor een goede uitrusting met beschermingsmiddelen. Verder gaan we werken aan het verder optimaliseren van de zichtbaarheid van de Boa’s. Dit is, deels, mede afhankelijk van een eventuele uitbreiding van het aantal Boa’s, maar ook de inrichting van dienstroosters. Ook gaan we het loopbaanperspectief voor onze medewerkers verder vorm geven. De in 2022 gestarte werkwijze om kosten voor het opruimen van afval uit de openbare ruimte, waar mogelijk, terug te laten vloeien in de gemeentekas, blijven we de komende jaren continueren.
2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Veiligheid? Nieuwe Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid Gemeenten zijn wettelijk verplicht minimaal één keer per vier jaar een veiligheidsbeleid door de gemeenteraad te laten vaststellen. De huidige Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid 2021 – 2022 heeft slechts een looptijd van twee jaar. Gezien een aantal organisatorische ontwikkelingen, maar ook prioritering van capaciteit door diverse crisessituaties, zal de huidige kadernota met enkele
46
maanden worden verlengd. In de loop van 2023 zal een nieuwe kadernota, met onderliggende veiligheidsanalyse en buurtveiligheidsplannen worden opgesteld. Door ontwikkelen interventieteam Sociaal Veilig Het in het najaar van 2022 opgestarte Interventieteam zal in 2023 verder vorm krijgen. Inzetten bestuursrechtelijke maatregelen Door middel van juridische procedures (waaronder waarschuwingen, dwangsommen en sluitingen) wordt handhavend opgetreden om de openbare orde en veiligheid en gezondheid te waarborgen. Er wordt opgetreden tegen onder andere de productie en handel in verdovende middelen, illegale prostitutie en het strijdig met wet- en regelgeving exploiteren van een horecabedrijf. Ondermijning De aanpak van ondermijning was al een speerpunt en zal in 2023 nog verder worden geïntensiveerd. Hierbij werken we nauw samen met het Regionaal Informatie en Expertisecentrum (RIEC). Het RIEC Limburg heeft een integraal ondermijningsbeeld (IOB) Heerlen en Heerlen-Noord opgeleverd evenals een scan weerbaarheid gemeente Heerlen. Mede op basis hiervan is een plan van aanpak ondermijning 2022-2023 opgesteld. Vanuit de Regiodeal Parkstad investeren we samen met de andere Parkstadgemeenten in het betrekken van ondernemers bij de aanpak van ondermijning. Dit gaan we doen door bestaande Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) samenwerkingsverbanden te verstevigen en nieuwe KVO’s te starten.
Ondernemers, gemeente, politie en brandweer werken hierbij samen om het winkelgebied of bedrijventerrein veiliger te maken. De aanpak van de ondermijnende criminaliteit door de gemeente is in toenemende mate meer preventief dan repressief van aard. Hiermee wordt aan de wortel van het probleem gewerkt en minder aan symptoombestrijding. Digitaal Opkopers Register (DOR) Door middel van een online database dienen opkopers van gebruikte en ongeregelde goederen hun aangekochte goederen te registreren ter voorkoming van heling. Momenteel zijn er in Heerlen ongeveer 40 opkopers in beeld, waaronder belwinkels, antiekwinkels, juweliers, tweedehandszaken en fietsverkopers. Waar nodig treden we handhavend op om heling en ondermijning tegen te gaan. Radicalisering We blijven ook in 2023 preventief en repressief inzetten op radicalisering. Professionals krijgen trainingen om ze bewust te maken van en in staat te stellen om signalen te herkennen. Als personen (vermoedelijk) zijn geradicaliseerd, stemmen we samen met partners af welke acties nodig zijn. Aanpak jeugdcriminaliteit Criminaliteit onder jongeren is landelijk een toenemend probleem. Het kabinet heeft daarom structurele middelen vrijgemaakt voor de preventie aanpak van jeugdcriminaliteit.
De minister heeft besloten te starten bij de gebieden die zijn aangewezen binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid, waaronder Heerlen-Noord. In 2023 gaan we samen met de partners uitvoering geven aan een langlopend plan van aanpak waarbij de focus ligt op preventie. Hiermee gaan we jongeren meer perspectief en veerkracht bieden. Waar nodig zal ook repressief worden opgetreden. Mensenhandel In de strijd tegen mensenhandel, spelen gemeenten een belangrijke rol. Wij hebben een verantwoordelijkheid op het gebied van preventie, signalering, handhaving en hulpverlening, maar ook voor het opwerpen van barrières. In 2023-2026 geven wij uitvoering aan het regiobeleid (ZuidLimburg) mensenhandel en bijbehorend uitvoeringsplan. Er worden jaarlijks integrale controles uitgevoerd gericht op illegale prostitutie en mensenhandel.
47
Aanpak overlast Ook in 2023 continueren we de aanpak van ernstige en aanhoudende woonoverlast (o.a. kamerverhuurpanden), geluidsoverlast, drugsoverlast, jeugdoverlast, of andere openbare orde problemen. Een nieuw toenemend fenomeen in Heerlen is overlast door arbeidsmigranten. Om daar meer zicht op te krijgen, voeren we gerichte integrale controles uit. Waar nodig en mogelijk worden bestuursrechtelijke maatregelen ingezet. Buurtbemiddeling In het kader van het Nationaal Programma Heerlen-Noord hebben woningcorporaties en gemeente Heerlen samen uitgesproken om te starten met de inzet van buurtbemiddeling. Met dit instrument kan eenvoudige, beginnende sociale overlast vroegtijdig worden gesignaleerd en aangepakt. Daarmee kan escalatie vaak worden voorkomen. Daadwerkelijke implementatie is afhankelijk van het al dan niet beschikbaar komen van financiering binnen het programma Heerlen-Noord. Experiment Gesloten Coffeeshopketen/regulering hennepteelt/-verkoop Heerlen neemt deel aan het landelijke experiment ‘Gesloten Coffeeshopketen’. De juridisch- en beleidsmatige voorbereiding op de start van het experiment zijn op hoofdlijnen in concept voorbereid. Deze worden binnen een halfjaar voor de daadwerkelijk start van het Experiment definitief gemaakt en geïmplementeerd.
De vermoedelijke startdatum van het vierjarig experiment is door de verantwoordelijke ministeries in 2022 wederom uitgesteld, nu naar medio 2023. Op dat moment start de daadwerkelijke verkoop van legale hennepproducten in de coffeeshops van de deelnemende gemeenten. Bij de start is nadrukkelijk aandacht voor het voorkomen en aanpakken van illegale straathandel. Cybercrime Criminelen gebruiken steeds vaker digitale middelen om klassieke vormen van criminaliteit te plegen. De risico’s van cyberaanvallen nemen elk jaar fors toe. Ondanks het toenemend aantal cyberaanvallen lijken veel burgers en bedrijven digitale risico’s te onderschatten, waardoor ze gemakkelijk doelwit en slachtoffer kunnen worden. In 2023 gaan we burgers en bedrijven weerbaar maken tegen digitale criminaliteit. Verbinding zorg en veiligheid Als gevolg van een opeenstapeling van problemen kunnen sommige kwetsbare mensen overlast veroorzaken voor hun naaste omgeving, een gevaar voor zichzelf en/of hun omgeving vormen en krijgen zij te maken met verschillende zorg- en veiligheidsinstanties en complexe wet- en regelgeving. Zorg en veiligheid lopen in dergelijke situaties vaak in elkaar over. Het is daarom belangrijk te zorgen voor een sterke verbinding tussen deze thema’s. Een goed voorbeeld daarvan is het Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad (ZVHP).
In het netwerk van het ZVHP komen de experts op het gebied van straf-, bestuurs- en civielrecht, zorg en sociaal domein samen. Bij casuïstiek waarbij sprake is van zware multi problematiek wordt beschikbare informatie naast elkaar gelegd, geanalyseerd en geduid. Hier vloeien concrete acties en interventies uit die leiden tot een domein overstijgende persoonsgerichte aanpak die aansluit bij de levensloop van de persoon. Maar ook bij de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling is de verbinding tussen zorg en veiligheid essentieel, gericht op het zorgen voor basisveiligheid rondom het gezin of de persoon. In de totstandkoming van de nieuwe regiovisie geweld in afhankelijksrelaties 2023-2026 en het onderliggend uitvoeringsplan wordt daarom ook ingezet op de verdere verbinding tussen zorg en veiligheid. Evenementen In overleg met organisatoren en hulpdiensten worden veiligheidsmaatregelen genomen. Dit is per evenement maatwerk. De verantwoordelijkheid voor een veilig verloop van een evenement ligt primair bij de organisator. Tijdens geprioriteerde evenementen voeren we toezicht en handhaving uit en na afloop wordt standaard geëvalueerd. We zoeken de balans tussen een levendige en een leefbare stad.
48
Demonstraties en betogingen We zien een toename van demonstraties en betogingen, zowel in Heerlen als landelijk. De verwachting is dat deze trend ook in 2023 zal doorzetten. Uitgangspunt is het faciliteren van het grondrecht tot demonstreren, mits de openbare orde en veiligheid niet in gevaar komt. Toezicht en Handhaving Ook in 2023 zetten we toezichthouders en BOA’s in om uitvoering te geven aan het handhaven van het gemeentelijk beleid, zoals jeugdoverlast, woonoverlast, milieudelicten en parkeeroverlast. Specifiek voor jeugdoverlast maken we ook in 2023 gebruik van straatcoaches. Cameratoezicht, zowel vast als mobiel, speelt een belangrijke rol bij toezicht en handhaving. De gemeentelijke meldkamer is het communicatieknooppunt voor de handhavers op straat, politie en andere hulpdiensten. Welke activiteiten we in 2023 uitvoeren (met name voor wat betreft handhaving), leggen we vast in een jaarlijks handhavingsuitvoeringsprogramma. Toezicht en handhaving van bouwen, ruimtelijke ordening, milieu, drank- en horecawetgevingen APV (met betrekking tot de Wet op de Kansspelen en terrasvergunning) Welke activiteiten we in 2023 uitvoeren, leggen we vast in het jaarlijkse handhavingsuitvoeringsprogramma. Via een handhavingsjaarverslag leggen we verantwoording af over geleverde prestaties.
3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Veiligheid om dit te realiseren? • Algemene plaatselijke verordening (APV); • Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid 2021 – 2022; • Evenementenbeleid vergunningverlening, veiligheid en facilitering; • Damoclesbeleid Heerlen 2019; • Verordening bestuurlijke boete handhaving overlast in de openbare ruimte 2021; • Vaste gedragslijn dwangsommen straathandel drugs en meevoeren inbrekerswerktuigen; • Horecasanctiebeleid; • Beleidsregels beoordeling norm slecht levensgedrag; • Beleidsregels verdeling exploitatievergunningen coffeeshops Heerlen; • Softdrugsbeleid Heerlen; • Handhavingsbeleid Digitaal Opkopers Register Heerlen 2019; • Seksinrichtingenbeleid; • BIBOB-beleid; • Toezicht- en handhavingsbeleidsplan 2019-2022 Wabo (bouwen, ruimtelijke ordening, milieu, Drank- en Horecawet (DHW) en APV met betrekking tot Wet op de kansspelen en terrasvergunning).
49
4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Veiligheid Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2021 -6.541 595 -5.945
2022 -7.305 46 -7.260
2023 -7.369 26 -7.343
Meerjarenraming
2024 -7.568 26 -7.542
2025 -7.531 26 -7.505
Bedragen x € 1.000
5. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Welke investeringen gaan we daarvoor doen?
Omschrijving
Begroting 2023
Migratie camerasysteem handhaving
135
Totaal
135
Bedragen x € 1.000
50
Meerjarenraming 2024
2025 0
2026 0
0
2026 -7.198 26 -7.172
2.1.2
Programma Verkeer en Vervoer
Portefeuillehouders: Marco Peters 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma Verkeer en Vervoer? Binnen het programma ‘verkeer en vervoer’ zetten we deze MBP-periode verder in op het stimuleren van duurzame vervoerswijzen, bevorderen we de leefbaarheid en gezondheid en verbeteren we de bereikbaarheid en verkeersveiligheid van Heerlen door het realiseren van duurzame netwerken. Hieronder vallen onder andere het verbeteren van de fietsinfrastructuur en voorzieningen, het optimaliseren van het openbaar vervoer en het verkeersveilig inrichten van onze infrastructuur. De programmadoelen voor de komende periode zijn: 1. De vervoerswijzekeuze van inwoners en bezoekers van Heerlen verschuift van ‘vervuilend’ naar ‘duurzaam en gezond’; 2. We streven naar 0 ernstige verkeerslachtoffers per jaar; 3. Het energieverbruik voor verkeer en vervoer in 2040 is maximaal 1.695 TJ (cf. Palet 3.0). In het Coalitieakkoord van de gemeente Heerlen bouwen we verder aan een sociale, duurzame, levendige en economisch vitale stad. Zoals hierin beschreven, is de woonomgeving in hoge mate bepalend voor hoe prettig je je voelt in het leven.
Dit betekent dat de gemeente een stevige verantwoordelijkheid draagt in het goed onderhouden van deze omgeving en bewoners te betrekken bij het onderhouden en inrichten van de stad. De veiligheid van de omgeving is hierbij van essentieel belang. Vanuit de openbare ruimte betekent dit dat we deze schoon, heel en daarmee veilig houden door een gedegen beheer en onderhoud. Volgens de Nationale Omgevingsvisie is er echter meer nodig om de omgeving ook in de toekomst leefbaar en aantrekkelijk te houden. Denk bijvoorbeeld aan de gevolgen van hitte, droogte en wateroverlast, de energietransitie en de teruglopende biodiversiteit. Daarom geven we bij het beheer en onderhoud en de inrichting van onze stad invulling aan leefbaarheid, klimaatadaptatie, gezondheid, biodiversiteit en duurzaamheid. Wij zien deze onderwerpen als belangrijke ‘waarden’ voor een aantrekkelijke en toekomstbestendige stad. Het is hierbij onze verantwoordelijkheid om samen met onze inwoners en maatschappelijke partners, zoals woningbouwcoöperaties, scholen, politie en zorg- en welzijnsorganisaties een zo hoog mogelijke ‘opbrengst’ te behalen én in het bijzonder voor de bewoners die dit het hardst nodig hebben!
2. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma Verkeer en Vervoer? (indicatoren) We stellen een monitoringsprogramma op dat uit de volgende onderdelen bestaat: • Fietstellingen om zicht te krijgen op de gewenste stijging van het fietsgebruik; • Resultaten van het ODIN om een beeld te krijgen van het mobiliteitsgedrag in Heerlen; • Tevredenheids- en mobiliteitsonderzoeken waarmee we nagaan hoe de bereikbaarheid van het centrum wordt beoordeeld; • Ongevallencijfers (objectieve verkeersonveiligheid); • Analyse van de binnengekomen klachten en meldingen (subjectieve verkeersonveiligheid); • Intensiteits- en snelheidsmetingen; • Periodieke parkeeronderzoeken in het centrum en de woongebieden; • Cijfers over het aantal in- en uitstappers op de verschillende stations (voor zover we daar de beschikking over krijgen);
51
• • •
Meldingen bewoners over het beheer en onderhoud van de openbare ruimte; Tevredenheidscores Burgeronderzoek beheer en onderhoud; Toezicht en inspectie op het beheer en onderhoud.
Verkeer en Vervoer
Beleidsindicatoren
3. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat zijn de risico’s binnen het programma Verkeer en Vervoer gedurende deze bestuursperiode? •
•
De registratiegraad van de verkeersongevallen is de laatste jaren aanmerkelijk verbeterd. Toch is het niet altijd mogelijk om een goede vergelijking te maken met voorgaande jaren. Een onderschatting van het verkeersveiligheidsbeeld kan hierdoor optreden. De resultaten van de ODIN ten tijde van corona zijn mogelijk niet representatief en kunnen dus een vertekend beeld geven.
4. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) / begroting 2023: Wat gaat het programma Verkeer en Vervoer kosten?
52
Programma 2 - Verkeer en Vervoer Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat
2021 -11.636 410 -11.226 0 4 -11.222
2022 -12.983 1.504 -11.479 0 0 -11.479
2023 -14.520 1.442 -13.078 0 0 -13.078
Meerjarenraming
2024 -14.769 1.442 -13.328 0 0 -13.328
2025 -15.405 1.442 -13.963 0 0 -13.963
2026 -15.972 1.442 -14.530 0 0 -14.530
Bedragen x € 1.000
Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Mobiliteit Wegen, straten en pleinen Bestemming Totaal
2021 -325 -10.901 4 -11.222
2022 -388 -11.091 0 -11.479
Bedragen x € 1.000
53
2023 -505 -12.573 0 -13.078
Meerjarenraming
2024 -458 -12.869 0 -13.328
2025 -457 -13.506 0 -13.963
2026 -455 -14.075 0 -14.530
Kernthema Mobiliteit
1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Mobiliteit? Verschuiving van de vervoerswijzekeuze van inwoners en bezoekers van Heerlen van ‘vervuilend’ naar ‘duurzaam en gezond’: Fiets en voetganger: Door een combinatie van infrastructurele maatregelen, het creëren van meer ruimte voor de fiets en voetganger binnen de verkeerskundige ontwerpen en het uitvoeren van gedragsbeïnvloedingsmaatregelen stimuleren we – cf. Fietsplan Heerlen 2022 – mensen om meer gebruik te maken van duurzame vervoerwijzen. Openbaar vervoer: Het lobbytraject om de IC-verbinding naar Aken te realiseren wordt voortgezet. Samen met de provincie Limburg en Arriva streven we naar een zo optimaal mogelijke dekking van het OV-netwerk in Heerlen. Ook worden de stations en een aantal bushaltes voorzien van deelmobiliteitstations of fietsvoorzieningen ter verbetering c.q. bevordering van het voor- en natransport (ketenmobiliteit). Parkeren: De huidige parkeernormen worden aangepast. Om parkeeroverlast in de woonwijken als gevolg van centrumbezoekers en werknemers tegen te gaan werken we verder aan de mogelijkheden tot parkeren op afstand en zetten we onze reguleringsinstrumenten in.
Voor de aanpak van parkeeroverlast in de woonwijken hanteren we een nieuwe systematiek waarbij de focus ligt op het optimaal gebruik van de openbare ruimte in combinatie met o.a. het stimuleren van gezonde vervoerswijzen en deelmobiliteit. In samenwerking met Provincie Limburg wordt onderzoek uitgevoerd naar potentiële locaties om beveiligd vrachtwagenparkeren te realiseren. Bereikbaarheid: In het kader van het verbeteren van de bereikbaarheid van Trilandis en Avantis zetten we de komende periode in op het verbeteren van de fietsinfrastructuur, het verbeteren van de haltevoorzieningen in combinatie met deelfietsen en het stimuleren van thuiswerken, carpoolen en reizen buiten de spits, in samenwerking met Zuid-Limburg Bereikbaar. Communicatie: Het mobiliteitsplatform is ook de komende periode het middel waarmee we bewoners en stakeholders betrokken houden bij onze ambities. Streven naar 0 ernstige verkeerslachtoffers per jaar: Naar aanleiding van het nieuwe landelijke beleid ‘Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030’ (SPV 2030) waarbij we vooral proactief inzetten op het verminderen van risico’s en de risicoanalyse van Heerlen stellen we een nieuw uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid op. Dit programma vervangt onze huidige verkeersveiligheidsaanpak dat betrekking heeft op de ‘Aanpak top-10’ en ‘Aanpak grijze wegen’.
Gelijktijdig actualiseren we de wegcategorisering van Heerlen, waarin we – conform de uitgangspunten van de 2e kamer-motie Kröger en Stoffer – 30 km/h binnen de bebouwde kom als leidend principe hanteren. Deze uitgangspunten worden ook meegenomen bij de totstandkoming van het Verkeerscirculatieplan Centrum. Dit plan wordt afgerond en vormt ook onderdeel van de nieuwe wegcategorisering van Heerlen. In het hele verkeersveiligheidstraject over SPV2030 wordt nauw samengewerkt met de buurgemeenten en de provincie. Hierbij wordt ook de wens voor de inzet van flitspalen door gemeenten betrokken.
54
De verkeersveiligheid rondom basisscholen wordt verder opgepakt met het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Limburg (ROVL), waarbij we er naar streven om zo veel mogelijk scholen te laten toetreden tot het netwerk van de ‘Verkeersactieve school’. Het energieverbruik voor verkeer en vervoer in 2040 is maximaal 1.695 TJ (cf. Palet 3.0): De plaatsing van laadpalen voor elektrische auto’s vanuit de concessie met Vattenfall in de openbare ruimte wordt volgens het contract uitgevoerd. Op basis van de laadvisie, die samen met Parkstad wordt opgesteld, wordt aan het vervolg vormgegeven. Bij de realisatie van de fietsenstallingen wordt zo ver als mogelijk ook in oplaadpunten voorzien.
2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Mobiliteit? • • •
•
•
•
•
•
Het Mobiliteitsplatform blijven we inzetten als participatie-instrument en ook de samenwerking met Zuid-Limburg Bereikbaar wordt gecontinueerd. Na Molenberg wordt er een mobiliteitsonderzoek en -aanpak uitgevoerd in een volgende wijk. Hierbij wordt ook de dekking van het openbaar vervoernetwerk betrokken. Op basis van het Fietsplan Heerlen 2022 worden verschillende infrastructurele fietsprojecten voorbereid en/of uitgevoerd. Bij een eventuele succesvolle eerste editie van Doortrappen wordt onderzocht of er in 2023 een vervolg aan gegeven wordt. Tot slot zal verder gewerkt worden aan de realisatie van de gewenste bewaakte fietsenstalling aan het Maankwartier. In samenwerking met Parkstad Limburg en de provincie wordt het aantal deelfietsstations uitgebreid en worden enkele al bestaande deelfietsstations verder uitgebouwd tot mobiliteitshubs. Afhankelijk van de uitkomsten van de parkeerpilot in Eikenderveld wordt het fiscaliseren van het parkeren voortgezet in een volgende vergunningsector dan wel als vorm van betaald parkeren op kenteken uitgerold in het centrum. De parkeernormensystematiek wordt geactualiseerd waarbij we de starre parkeernormen vervangen door meer locatieafhankelijke ‘mobiliteitsnormen’. Ook wordt er een parkeervisie omtrent Hoensbroek-centrum opgesteld ten behoeve van een verbeterde leefbaarheid in bepaalde buurten.
Op basis van de risicoanalyse wordt in het Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid een nieuwe prioritering voorgesteld van op te pakken knelpunten. Voorbereiding en uitvoering van de eerste wegen wordt in 2023 opgepakt. Naar aanleiding van de Bereikbaarheidsstudie Avantis-Trilandis worden bestuurlijk afspraken gemaakt en wordt de uitvoering van de benodigde maatregelen in samenwerking met provincie en andere partners voorbereid.
3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Mobiliteit om dit te realiseren? • • • • • •
Mobiliteitsplan Limburg “Slim op weg naar morgen” 2018; Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg 2020; ‘Visie op Mobiliteit’ Parkstad 2020; Mobiliteitsvisie ‘Heerlen in Beweging’ 2019; Parkeernota ‘Visie en Ambitiedocument’ 2016; Fietsplan Heerlen ‘Van Autostad Heerlen naar fietsstad Heerlen’ 2022.
55
4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Mobiliteit Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2021 -325 0 -325
2022 -388 0 -388
Bedragen x € 1.000
56
2023 -505 0 -505
Meerjarenraming
2024 -458 0 -458
2025 -457 0 -457
2026 -455 0 -455
Kernthema Wegen, straten en pleinen
1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Wegen, straten en pleinen? Wij voeren groot- en kleinschalig onderhoud uit en wij pakken meldingen van bewoners op om de openbare ruimte schoon, heel en veilig te houden. Daarbij hebben we aandacht voor de toekomstbestendigheid van de openbare ruimte. We willen gaan werken volgens de Visie waardevolle buitenruimte die begin 2023 ter besluitvorming wordt voorgelegd. Deze visie heeft als ambitie om een toekomstbestendige leefomgeving te creëren die recht doet aan de mens en zijn natuurlijke omgeving. In deze visie worden eerder genoemde waarden, zoals leefbaarheid, gezondheid, klimaatadaptie, biodiversiteit en duurzaamheid ‘vertaald’ naar het beheer- en onderhoud en de inrichting van de fysieke leefomgeving. We kiezen er bewust voor om deze waarden direct toe te passen in het onderhoud en de aanleg van de openbare ruimte. Het is anders een gemiste kans om een toekomstbestendige leefomgeving te creëren (werk met werk maken). Na aanleg of grootschalig onderhoud is dit bovendien voor lange tijd niet meer mogelijk. Denk bijvoorbeeld aan het klimaat-adaptief maken van verhardingen, waardoor wateroverlast wordt verminderd als gevolg van zware regenbuien.
Dit kan betekenen dat op korte termijn in de MBP-periode het grootschalig onderhoud aan wegen iets wordt uitgesteld. Door kleinschalig onderhoud verwachten wij echter de situatie veilig te kunnen houden. De eventuele achterstanden halen we ook weer in, omdat er in de loop van het MBP meer budget vrijkomt voor het onderhoud aan verhardingen.
2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Wegen, straten en pleinen? Visie waardevolle buitenruimte We leggen begin 2023 de Visie waardevolle buitenruimte ter besluitvorming aan de raad voor om zorg te dragen voor een leefbare en toekomstbestendige fysieke leefomgeving. Om dit te bereiken, worden in de visie ‘waarden’ vastgelegd die worden toegepast in het beheer en onderhoud en in fysieke projecten. Verhardingen en civieltechnische kunstwerken Voor het onderhoud van verhardingen en civieltechnische kunstwerken gaan wij werken volgens de Nota wegverhardingen 2022-2026 en het Beheerplan civieltechnische kunstwerken 2023-2027 die wij begin 2023 in de bestuurlijke besluitvorming brengen. Denk bijvoorbeeld aan het onderhoud van trottoirs, fietspaden, straten, straten én bij civiel technische kunstwerken aan objecten, zoals bruggen, viaducten en tunnels. Het uitvoeren van dit onderhoud is niet alleen nodig om gevaarlijke situaties tegen te gaan. Het is eveneens noodzakelijk om de openbare ruimte opnieuw te kunnen inrichten, zodat we beter aan de behoeften van bewoners voldoen. Hierbij kunt u denken aan het aanpakken van het te hard rijden en de parkeerproblematiek. Tegelijkertijd verminderen we de wateroverlast als gevolg van zware regenbuien. Dit doen we o.a. door het waterbergende vermogen van wegen te vergroten.
Ook kijken we of we minder verharding kunnen aanleggen, zodat het water niet alleen beter de grond in kan zakken, maar we
57
ook meer groen in de stad kunnen creëren. Dit laatste heeft niet alleen een gunstig effect op het straatbeeld, maar we verminderen ook hittestress tijdens warme zomerdagen. Niet in de laatste plaats kunnen we door het onderhoud aan wegen en civieltechnische kunstwerken de openbare ruimte toegankelijker maken voor ouderen en mensen met een lichamelijke en visuele beperking. Bovendien is het tijdig uitvoeren van onderhoud ook een vorm van duurzaamheid, omdat er minder snel vervanging hoeft plaats te vinden. Handboek openbare ruimte Om doelmatiger te werken en een betere koppeling te maken tussen het onderhoud, de inrichting en het beleid, actualiseren wij het Handboek openbare ruimte. Denk bijvoorbeeld aan standaardrichtlijnen om de openbare ruimte beter toegankelijk te maken voor mensen met een lichamelijke of visuele beperking. Dit laatste doen wij samen met de Gehandicaptenraad Heerlen. Concreet voorbeeld zijn de aanleg van blinde geleide lijnen in het centrum en meer standaardisering in oversteekplaatsen voor slechtzienden. Openbare verlichting We stellen een nieuwe Nota openbare verlichting op, omdat de huidige nota geactualiseerd moet worden. Hierbij passen we de waarden van de Visie waardevolle buitenruimte toe, waarbij bijvoorbeeld gedacht kan worden aan de (sociale) veiligheid van de openbare ruimte.
Ook onderzoeken we of er verdere innovaties zijn op het terrein van energiebesparing.
3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Wegen, straten en pleinen om dit te realiseren? • • • • • • • • •
Visie Waardevolle buitenruimte; Wegverhardingsnota; Nota civiel technische kunstwerken; Groenbeleidsplan; Stedelijk plan schoonhouden; Klimaatadaptatiestrategie Parkstad Limburg; Beleidsplan openbare verlichting; Watertakenplan Gemeente Heerlen; Programma Duurzaamheid.
4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Wegen, straten en pleinen Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2021 -11.311 410 -10.901
2022 -12.595 1.504 -11.091
Bedragen x € 1.000
58
2023 -14.015 1.442 -12.573
Meerjarenraming
2024 -14.311 1.442 -12.869
2025 -14.948 1.442 -13.506
2026 -15.517 1.442 -14.075
5. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving
Begroting 2023
Meerjarenraming 2024
2025
2026
Mobiliteitsvisie Heerlen in beweging
2.403
1.343
113
Achterstand IBOR
1.720
1.720
1.720
1.892 280
Verkeersregelinstallaties
478
439
470
Actieplan fiets
450
1.250
250
Civieltechnische kunstwerken
362
1.082
537
217
Openbare verlichting masten
171
296
209
188
Aanleg langparkeerplaatsen CBS-weg
150
Openbare verlichting armaturen
56
10
28
79
Parkeerplaats en voorterrein Gezondheidscentrum Hoensbroek
50 6.140
3.327
2.656
Totaal
5.840
Bedragen x € 1.000
59
60
2.1.3
Programma Economie
Portefeuillehouders: Martin de Beer, Casper Gelderblom 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat willen we in deze bestuursperiode bereiken (maatschappelijk effect, ambities) binnen het programma Economie? We willen een welvarende stad zijn, waar iedereen een goed bestaan voor zichzelf kan opbouwen. Daarvoor werken we aan twee zaken: a. sterke economische clusters, waar ondernemingen goed kunnen gedijen (ondernemerschap) en die een goede voorzieningenstructuur vormen (leefbaarheid); b. het oplossen van de mismatch op de arbeidsmarkt. Een gezonde economische structuur bestaat uit sterke, aantrekkelijke voorzieningenclusters en werklocaties. De leegstand en versnippering vraagt om een duurzame aanpak, samen met onze partners in Parkstad en Zuid-Limburg. Ook de arbeidsmarkt in onze regio is niet goed in balans door het verschil tussen de kwalificaties van werkzoekenden en de vraag van werkgevers. Dat verschil is het gevolg van technologische, economische en demografische ontwikkelingen. Wij werken aan een inclusieve arbeidsmarkt waarin niet alleen het behalen van diploma’s centraal staat, maar ook het ontwikkelen en benutten van kennis, vaardigheden en eigenschappen. Verder zetten we in op de betere profilering van drie belangrijke sectoren: de medische logistiek, de smart services (met onze eigen Brightlands Smart Services Campus (BSSC)) en leisure (horeca en retail).
Daarnaast is het onze ambitie om de clusters bouw, techniek en zorg te versterken in Heerlen. Dit doen we mede in relatie tot de regionale arbeidsmarkt. Voor de medtech-logistiek zoeken wij binnen Parkstad naar nieuwe mogelijkheden om aan de grote ruimtevraag te kunnen voldoen. Dat is nodig om onze positie als Europees knooppunt voor medtech-logistiek verder te versterken. Leisure is een werkgelegenheidssector van formaat; daarom zetten we in op het realiseren en faciliteren van sterke clusters. Voor een prettig leefklimaat willen we dat onze inwoners beschikken over complete en aantrekkelijke winkelvoorzieningen. Samen met de stadsregio Parkstad Limburg willen wij de potentie van horeca, toerisme en recreatie in onze regio benutten en uitbouwen. Bovendien heeft het centrum bijzondere aandacht als visitekaartje voor de hele regio. We zetten ons in om een breed, passend en gevarieerd aanbod van functies op het gebied van winkelen, uitgaan, wonen, werken, cultuur en studeren mogelijk te maken. Binnen het programma Economie willen wij vooral de economische functie van het centrum voeden en benadrukken. Binnen Zuid-Limburg werken we samen aan economische structuurversterking in Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL). Voor het onderwerp onderwijs-arbeidsmarkt vervullen wij de trekkersrol.
Hier zetten we ons nadrukkelijk in om de mismatch op de arbeidsmarkt vanuit economisch perspectief aan te pakken samen met partners. We zijn ons ervan bewust dat we de economische opgaven niet als overheid alleen opgelost krijgen. Zeker niet in een tijd waarin de landelijke economie en zelfs de wereldeconomie het moeilijk heeft door de gascrisis en hoge inflatie. Toch vragen onze specifieke regionale opgaven om blijvende aandacht en inzet. Daarom gaan wij actief de dialoog aan met burgers, ondernemers, bedrijven, maatschappelijk middenveld en kennisinstellingen om samen toekomstbestendige oplossingen te vinden.
61
2. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Hoe gaan we in deze bestuursperiode onze inspanningen meten binnen het programma Economie? (indicatoren)
Economie NL
Beleidsindicatoren
Heerlen
62
3. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat zijn de risico’s binnen het programma Economie gedurende deze bestuursperiode? •
• • • • • • •
Onvoldoende interne capaciteit (kwantitatief en kwalitatief) om de voorgenomen opgaves uit te voeren, inclusief eventueel nog langer noodzakelijke extra coronacapaciteit voor de ondernemersdienstverlening; Druk op bedrijventerreinen en centrum wegens aantrekkende markt. Hierdoor kunnen bedrijven niet verder groeien omdat er geen geschikte gronden of bedrijfsruimtes meer zijn; Krimp op de arbeidsmarkt, bedrijven vinden weinig geschikt en/of gemotiveerd personeel op elk niveau; Krapte in bedrijventerreinen; stikstofeisen die ontwikkelingen bemoeilijken; Oorlog in Oekraïne; Gasprijzen; Netbeheerder TenneT heeft bekend gemaakt dat het elektriciteitsnetwerk in Limburg en NoordBrabant dusdanig vol zit, dat er geen grootverbruikers meer aangesloten kunnen worden; Cybersecurity; impact op de beveiliging van computersystemen, die zowel op de thuiswerkplek als bij kantoren en bedrijven vaak onvoldoende op orde is.
4. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) / begroting 2023: Wat gaat het programma Economie kosten?
Programma 3 - Economie Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat
2021 -8.559 1.027 -7.532 -399 604 -7.327
2022 -8.917 1.496 -7.421 0 816 -6.605
Bedragen x € 1.000
63
2023 -7.053 891 -6.162 -200 302 -6.060
Meerjarenraming
2024 -7.074 891 -6.183 -200 302 -6.081
2025 -7.048 891 -6.157 -200 302 -6.055
2026 -7.045 891 -6.154 -200 337 -6.017
Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Economie Economische promotie Bestemming Totaal
2021 -7.312 -220 205 -7.327
2022 -6.757 -664 816 -6.605
Bedragen x € 1.000
64
2023 -5.431 -731 102 -6.060
Meerjarenraming
2024 -5.459 -724 102 -6.081
2025 -5.440 -717 102 -6.055
2026 -5.438 -716 137 -6.017
Kernthema Economie 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Economie? Voor de toekomstbestendigheid van ons bedrijfsleven verdiepen we de samenwerking met ondernemers. We richten ons vooral op de sectoren medische logistiek, smart services en leisure. Daarbij focussen we met name op merkontwikkeling, arbeidsmarkt, gezamenlijke acquisitie en aansluiting met het MKB (specifiek de campus). Dit doen we via de 3 A’s: Acquisitie, Aanjagen en Activeren. We zien dat de mismatch op de arbeidsmarkt een risico is voor de robuustheid van onze economie. Hier gaan we multidisciplinair en met onze partners aan werken. Het doel is om werkzoekenden en bedrijven aan elkaar te koppelen. Daarvoor willen we samen met de bedrijven meer mensen opleiden voor een geschikte werkplek. Voor de snel groeiende vraag naar bedrijfskavels zoeken we met partners binnen Parkstad naar ruimte om de vraag te kunnen accommoderen. Ook werken we aan een gezamenlijke bedrijventerreinenvisie en zorgen we voor de uitvoering hiervan. Daarnaast blijven we ons inzetten voor meer economische dynamiek in het centrum. Een sterke en aantrekkelijke binnenstad is hét visitekaartje voor de hele stad en regio en is daarom economisch van groot belang.
Het centrum moet een prettige verblijfsplek zijn waar meer mensen werken, winkelen en recreëren. Daarom willen we functies toevoegen die de binnenstad economisch voeden, vooral bij het transformeren van leegstaande panden. De kantoorfunctie zal naar verwachting veranderen; daarom maken we een analyse van vraag en aanbod van de kantoren in het centrum. Dit zal input zijn voor een nieuw afwegingskader en visie op kantoren. Ook zal er extra aandacht zijn voor de versterking van retail en horeca, in samenwerking met de betrokken ondernemers(collectieven): we zetten in op een leefbaar en aantrekkelijk winkelgebied. Het maken van een retailplan voor het kernwinkelgebied (inclusief het onderzoeken van een outletcenter) maakt hier onderdeel van uit. Verder is het erg complex om onze economische structuur verder te versterken. Een aantal randvoorwaarden hiervoor zijn niet zomaar te wijzigen. Bijvoorbeeld de veranderingen in de bevolkingssamenstelling en de historisch gegroeide ruimtelijke structuur. Daarnaast zijn er nog de veranderingen als gevolg van de technologische ontwikkelingen. Al deze aspecten zijn zichtbaar in een afnemend winkelaanbod en in de kantorenleegstand. Concrete voorbeelden hiervan zijn Hoensbroek, ’t Loon en het Maankwartier. Ook de rijksoverheid beseft dat de uitdagingen in de voormalige mijnstreek extra groot zijn.
Daarom is er subsidiegeld beschikbaar gesteld voor vernieuwende oplossingen. Die oplossingen zoeken we samen met onze partners. Een aantal vernieuwende voorbeelden zijn er al. Zo is er een proefproject ‘stratenaanpak’, waarbij we inzetten op het transformeren van overbodige winkelpanden buiten de winkelcentra door de inzet van een proactieve transformatiecoach en een subsidieregeling. Daarnaast zijn we bezig met het mogelijk maken van ‘mengformules’. Winkels in combinatie met horeca worden namelijk steeds populairder omdat consumenten meer beleving willen. Verder dienen we vernieuwende transformatieprojecten in voor de landelijke subsidieregeling ‘Impulsaanpak Winkelgebieden’. Deze regeling helpt ons om (delen van) het centrum te veranderen in een toekomstbestendig en aantrekkelijk gebied. Tot slot vraagt de Omgevingswet ook economische aandacht. Activiteiten zoals industrie, dienstverlening en detailhandel vindt veel plaats in economische clusters. Denk aan onze bedrijventerreinen, winkelgebieden en kantoorlocaties. In de omgevingsvisie en het omgevingsplan
65
zullen de economische doelstellingen goed moeten worden afgewogen tegenover doelstellingen als gezondheid, milieu, verkeer en duurzaamheid.
2. Begroting 2023 Wat gaan we doen om onze doelstellingen in 2023 te bereiken binnen het kernthema Economie? Voor het versterken van onze economische clusters en het verbeteren van de aansluiting tussen werkzoekenden en werkgevers, focussen we op de 3 A’s: Acquisitie We zetten ons Fonds Economische Structuurversterking (FES) in om de werkgelegenheid te versterken in onze economische speerpuntsectoren smart services, medische logistiek en leisure. Met een FES-bijdrage willen we bedrijven aantrekken, samenwerking stimuleren en de economische clusters versterken. Deze doelstellingen pakken wij verder actief op binnen het promotie- en acquisitieoverleg in de regio in overleg met de marktpartijen. Daarnaast stellen we gezamenlijk een retailplan op voor het kernwinkelgebied in het centrum, zodat de ontbrekende branches en nieuw ondernemerschap gericht kunnen worden aangetrokken. Aanjagen We gaan beter gebruik maken van de Brightlands Smart Services Campus en haar omgeving van kennisinstellingen, bedrijven en studenten. Dit netwerk is voor ons de aanjager en versneller voor smart technologie en innovaties in de medische logistiek. Dit kan een bijdrage leveren aan het vergroten van de welvaart in brede zin voor de hele stad. De horeca is een belangrijk deel van het speerpunt leisure, zeker in het Centrum.
Daarom willen we de horecavisie verder uitwerken om concrete afspraken te maken over de sluitingstijden en de omvang en kwaliteit van de terrassen. We zien dat de kantorenmarkt veranderd is. Langdurige leegstaande (grote) kantoren transformeren namelijk steeds vaker naar woningen. De invoering van de wettelijke C-labelverplichting per 2023 zal invloed hebben op onze kantorenmarkt. Ook verwachten we dat de vraag naar kantoren zal veranderen als gevolg van de coronapandemie. Het is nog niet duidelijk waar in de toekomst behoefte aan is. Om hier een afwegingskader voor te kunnen maken, zullen we in 2023 eerst een onderzoek laten uitvoeren naar de kwalitatieve en kwantitatieve aspecten van de kantorenmarkt in Heerlen (en de regio). Het Uitvoeringsprogramma Retail Parkstad Limburg voeren we verder uit. Zo nemen we deel aan de uitvoering aan het Parkstadbrede proefproject ‘stratenaanpak’ (onder begeleiding van een transformatiecoach). Met dit proefproject onderzoeken we of dit een zinvol instrument is dat verder uitgebreid kan worden op de langere termijn, bijvoorbeeld door het opzetten van een sloopfonds. Tenslotte blijven we inzetten op samenwerking om ondernemerschap te stimuleren. Vandaar dat we in gesprek blijven met onder meer Heerlen Mijn Stad, Ondernemersfonds, Visit Zuid-Limburg en Stichting Streetwise over hoe er meer vanuit één agenda kan worden samengewerkt.
Activeren Het hoge aantal openstaande vacatures heeft steeds meer ingrijpendere gevolgen voor de economische structuur. We gaan dan ook samen met het bedrijfsleven de doelstellingen op het gebied van talentontwikkeling concretiseren in de arbeidsmarkt (van hoog tot laag).
66
3. Begroting 2023 Over welk bestaand beleid beschikken wij binnen het kernthema Economie om dit te realiseren? • • • • • • • • • • • • • • •
Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL) 2014; Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL) 2017; Structuurvisie Parkstad Limburg 2009; Uitvoeringsprogramma Retail Parkstad Limburg (2019); Structuurvisie Heerlen 2035; Nota Economie; Kantorennota Heerlen; Leegstand in breder verband; Bidboek Urban Heerlen 2016-2020; Ambitiedocument 2022; Horecavisie Heerlen; Uitvoeringsprogramma’s Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL); Fonds Economische Structuurversterking (FES); Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg (VTE) 2020; Ontwikkelprogramma vrijetijdseconomie Parkstad Limburg.
4. MBP 2023-2026 / Begroting 2023 Wat gaat dat kosten? KT Economie Rekening Bijgestelde Begroting begroting
Lasten Baten Totaal
2021 -8.083 771 -7.312
2022 -7.937 1.179 -6.757
Bedragen x € 1.000
67
2023 -5.979 548 -5.431
Meerjarenraming
2024 -6.007 548 -5.459
2025 -5.988 548 -5.440
2026 -5.986 548 -5.438
Kernthema Economische promotie 1. MBP meerjarig perspectief (2023-2026) Wat gaan we de komende 4 jaar doen om onze maatschappelijke effecten/ambities te bereiken binnen het kernthema Economische promotie? De economie van Heerlen kenmerkt zich door diversiteit en een aantal sterke economisch clusters, zoals de medische logistiek, smart services en retail. De kansen die deze sectoren bieden dienen onder de aandacht te worden gebracht. Belangrijk is daarbij de inbedding van deze sterke sectoren in een bredere en uitdagende propositie van Heerlen op vlak van cultuur, urban transitie en regionale samenwerking. Daarbij richten wij ons niet alleen op de economische promotie van Heerlen bij ondernemers, maar evenzeer bij consumenten en bezoekers. De economische promotie staat dan ook niet op zichzelf maar wordt ondersteund door andere zaken die het positieve imago van Heerlen versterken zoals het Bidbook Urban Heerlen 2.0, stadsmarketing, etc. Ook het onderbouwen van het imago van Heerlen als Smart Services City is hier onderdeel van. Het ontwikkelen van een propositie met de unique selling points van Heerlen is een instrument hiervoor. De komende 4 jaar willen wij het Ondernemershuis zowel Online als Offline positioneren.