Jaarstukken 2023__104271__

De lichte afname van aangepast vervoer die daaruit merkbaar was heeft positief uitgewerkt op de ontstane druk op het doelgroepenvervoer dat zowel in Zuid-Limburg als landelijk speelt. Heerlen STAND-BY! In 2023 heeft Heerlen STAND-BY! (HSB!) voor de gemeente Heerlen de welzijnstaken en de Wmo ondersteuning (dagbesteding, begeleiding, respijtzorg) uitgevoerd. Hierbij is gewerkt volgens de principes van positieve gezondheid. Via de ondersteuning van HSB! is ingezet op het verbeteren van de zelfredzaamheid en bevorderen van participatie in de samenleving van kwetsbare burgers. In 2023 is verder gewerkt met de transformatie van individueel naar collectief en van professioneel naar informeel. Vanuit de 17 buurtpunten en 4 ouderencentra zijn veel kwetsbare Heerlenaren bereikt. Eenzaamheid De aanpak tegen eenzaamheid is een voortdurend proces dat we dit jaar hebben voortgezet met een gevarieerd aanbod van activiteiten en initiatieven, voor al onze inwoners. Met ons aanbod hebben we bijgedragen aan meer verbinding, meer bewustwording en meer sociale cohesie. Ons netwerk is uitgebreid met betrokken ondernemers, lokale partijen en inwoners. Door onze actieve aanpak zijn er nieuwe samenwerkingen ontstaan tussen inwoners en lokale partners. Tevens heeft onze aanpak er toe geleid dat wij nu zelf benaderd worden door partijen die zich actief willen inzetten in de strijd tegen eenzaamheid.

Op regionaal niveau hebben we onze samenwerking verdiept en vastgelegd. 76

Informele zorg/mantelzorg De grootste aanbieder van ondersteuning bij mantelzorg Meander/CIZOP constateert een stijging ten opzichte van 2022 van het aantal mantelzorgers dat ondersteuning vraagt. De regionale samenwerking verloopt goed. Zo is de samenwerking in Parkstad sinds vorig jaar zelfs verder uitgebreid met het toetreden van de gemeente Kerkrade. De gemeente Heerlen heeft vanaf 10 november de mantelzorgtest online staan. Inwoners die de test doen, zien direct op welke terreinen ze de meeste ondersteuning bieden en hoe zwaar dat voor hen weegt. Aansluitend krijgen ze informatie en tips waar ze de juiste hulp kunnen krijgen in hun eigen buurt. De mantelzorgtest Heerlen is te raadplegen via https://heerlen.mantelzorgtest.nl/ Lokale Inclusie Agenda We hebben stappen gezet om onze inclusie agenda lokaal, regionaal en landelijk nog meer onder de aandacht te brengen. Dit leidde tot versteviging van bestaande netwerken en het opstarten van nieuwe. De beschikbare (financiële) middelen zijn helemaal ingezet om binnen de thema’s resultaten te bereiken. Wonen en zorg We realiseren een toekomstbestendige visie op wonen en zorg om innovatieve, buurtgerichte oplossingen te implementeren voor de groeiende zorgvraag onder ouderen.

We hebben de samenwerking in het Koploperstraject Toekomstvisie Wonen en Zorg Parkstadgemeenten verankerd en hebben de eerste krijtlijnen van de visie getrokken op basis van input van woningcorporaties, zorgpartijen, zorgkantoor, huurders, cliënten en andere betrokken partijen. Met vijf gemeenten en stakeholders hebben we de samenwerking gezocht om een gezamenlijke woonzorganalyse met vertaling naar gemeente Heerlen uit te voeren. Als onderdeel van de prestatieafspraken hebben we gezamenlijk met woningcorporaties en huurders een jaarplan voor woonruimteverdeling opgesteld. Voor Heerlen is vastgelegd welk (maximaal) percentage van de woningen niet vrij bemiddeld wordt, als onderdeel van onze inzet voor een evenwichtige verdeling. Beschermd Wonen & Maatschappelijke Opvang De kleinschalige opvang in de wijk is verder ontwikkeld. De plaatsing van 21 Skaeve Huse, verspreid over Parkstad, is in voorbereiding en deels gerealiseerd. Daarnaast is ervaring opgedaan met het verbeteren van de nazorg voor ex-gedetineerden (deze aanpak wordt in 2024 op Zuid-Limburgse schaal uitgebouwd). Er ligt een Parkstadbrede visie op Beschermd Wonen voor de periode tot en met 2026. Jaarlijks subsidiëren wij Mondriaan als penvoerder van een breed veelkleurig samenwerkingsverband van aanbieders Beschermd Wonen: Beschermd Thuis Parkstad; dit samenwerkingsverband levert Beschermd Wonen zorg in Parkstad.

Hulp bij het Huishouden Wij hebben 3.600 cliënten van goede huishoudelijke hulp voorzien via onze gecontracteerde partners Meander en ATZ. Doelgroepenvervoer (Omnibuzz) De uitvoering van het Wmo vervoer is ondergebracht in de Gemeenschappelijke Regeling van Omnibuzz waar 30 Limburgse gemeenten aan verbonden zijn. Ondanks de geleidelijke stijging van de vervoersvraag gedurende 2023 blijft deze nog steeds achter op het volume van vóór COVID-19. Het aantal Wmo-geïndiceerden blijft stijgen maar er wordt minder vaak gereisd dan voorheen. Het blijft onduidelijk of de mobiliteitsbehoefte van Wmo reizigers structureel of tijdelijk is veranderd. Verder hebben factoren zoals het landelijke chauffeurstekort, een toenemende vraag naar vervoer en toename in extra ondersteuning aan Wmo reizigers, ertoe geleid dat de uitvoering en daarmee de kwaliteit van het vervoer onder druk is komen te staan. Hulpmiddelen en trapliften Hulpmiddelen en trapliften zijn doelmatig ingezet. De producten voldoen aan de vereiste kwaliteit en de uitvoering van de dienstverlening verloopt naar tevredenheid. Via onze contracten hebben wij de producten tegen goede tarieven kunnen huren c.q. kopen. 77

In 2023 zijn er 765 nieuwe hulpmiddelen uitgeleend en 686 hulpmiddelen weer ingenomen door Medipoint. In totaal zijn 2.046 hulpmiddelen op het einde van 2023 uitgeleend. Daarnaast zijn er 94 nieuwe trapliften geplaatst door Otolift, in totaal zijn er 397 trapliften geplaatst binnen de gemeente Heerlen. Integraal ouderenbeleid Met het integraal ouderenbeleid getiteld “Ouder worden met Toekomst”, hebben wij ons afgelopen jaar ingespannen om deze ambitie te realiseren. De kracht van ons ouderenbeleid is de veelheid en diversiteit van ontmoetingsmogelijkheden en het maken van verbindingen in de stad, in het bijzonder op buurtniveau. Dit doen wij samen met veel partners. Wij hebben extra aandacht voor participatie van ouderen in onze stad. Denk hierbij ook aan de mogelijkheden voor nieuwe bruisende initiatieven. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Het GALA-plan is goedgekeurd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de middelen zijn toegekend. Met het GALA wordt verder gebouwd aan het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak van preventie, gezondheid en sociale basis. Het hoofddoel hiervan is het bevorderen en behouden van de fysieke en mentale gezondheid van mensen vanaf het prille begin. Er is speciaal aandacht voor mensen in kwetsbare situaties, dit loopt als een rode draad door het GALA.

Integraal Zorgakkoord (IZA) Het regiobeeld en regioplan zijn opgeleverd en gepubliceerd op www.dejuistezorgopdejuisteplek.nl. Zuid-Limburg heeft als ambitie: Samen voor een gezond en goed leven in Zuid-Limburg. Dat is een grote ambitie. Daarom gaan we de komende jaren samen met allerlei partners en (vertegenwoordigers van) inwoners verder aan de slag met de thema’s uit het regioplan om deze ambitie te verwezenlijken.

Wat heeft het programma gekost? Programma 6: Sociaal Domein

KT Sociale basisvoorzieningen KT Jeugdzorg KT Volwassenenzorg KT Arbeidsmarktbeleid KT Inkomensondersteuning

Baten

Lasten

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 224 5.146

Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 6.422 -5.216 -16.598

Saldo Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 -15.714 -4.992 -11.452

Rekening 2023

Resultaat 2023

-9.292

2.159

883

1.441

-51.974

-54.664

-63.328

-51.500

-53.780

-61.887

-8.107

2.368

2.208

2.733

-72.759

-68.286

-69.111

-70.391

-66.078

-66.378

-300

49

14.795

7.037

-37.719

-59.467

-50.460

-37.670

-44.671

-43.423

1.249

475

61.348

72.398

72.727

-71.206

-91.045

-94.151

-9.858

-18.647

-21.424

-2.777

KT Buurtgericht werken

0

39

103

-807

-976

-811

-807

-937

-708

230

KT Integraal ouderenbeleid

0

148

153

-345

-468

-464

-345

-320

-311

9

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

64.464

95.617

90.617

-240.027

-291.503

-294.040

-175.563

-195.885

-203.423

-7.538

30

11.546

12.531

-10

-3.063

-3.063

20

8.483

9.469

986

Gerealiseerde resultaat

64.494

107.163

103.148

-240.037

-294.565

-297.103

-175.543

-187.402

-193.954

-6.552

Bedragen x € 1.000

De lasten 2023 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

78

N

Risico’s •

Stijging van de kosten voor jeugdhulp (onder andere doordat cliënten langer in zorg zijn, er aanzienlijke wachtlijsten zijn) in relatie tot onvoldoende middelen die door het Rijk beschikbaar worden gesteld. • De krapte op de arbeidsmarkt heeft gevolgen voor de jeugdhulp en Wmo-zorg, zoals langere doorloopen wachttijden, waardoor problemen voor jeugdigen en hun gezin, of volwassenen groter kunnen worden en daarmee kostenverhogend. • Als gevolg van turbulente maatschappelijke ontwikkelingen in de afgelopen jaren (o.a. energie- en vluchtelingencrisis) en maatschappelijke onzekerheid zien we in zijn algemeenheid een grotere vraag naar hulp en ondersteuning, zowel bij jeugdigen als bij volwassenen. * In de Hervormingsagenda Jeugd wordt uitgegaan van besparingen, onzeker is of deze daadwerkelijk gerealiseerd (kunnen) gaan worden. * Meerdere jeugdzorgaanbieders verkeren in financieel moeilijke omstandigheden. * We zien dat toeslagen die tijdelijk waren verhoogd of ingesteld vanaf 2024 weer terug zijn op het oude niveau of zijn afgeschaft. • Stijgende kosten voor Wmo-voorzieningen die worden toegekend en gefinancierd vanuit een open-einde regeling, o.a. door de aanzuigende werking van het abonnementstarief en vergrijzing. • Ook voor 2024 verwachten we een stijging van de kosten leerlingenvervoer.

In het kader van meer inclusief onderwijs zijn integrale zorg- en onderwijsarrangementen ontwikkeld. Het onderwijs vindt hierdoor op meer locaties plaats. Dit zorgt, naast de algemene toename van leerlingen in speciaal onderwijs, ervoor dat meer capaciteit van vervoerders nodig is dan mogelijk aanwezig is. Het leerlingenvervoer loopt hierbij risico in haar continuering. • Ontwikkeling van schuldhulpvragen en -dienstverlening naar aanleiding van de fors gestegen (energie)prijzen is onzeker. • Het kabinet werkt aan een aanpassing van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo voorzieningen vanaf 2026, met een taakstellende besparing. Het kabinet gaat ervan uit dat dit voor de gemeentes budgettair neutraal verloopt, omdat er inkomsten uit de eigen bijdrages tegenover staan en dit zal helpen om het gebruik van Wmo voorzieningen te verlagen. Er is een risico dat de nieuwe regeling voor onze gemeente niet budgettair neutraal zal zijn.

Beleidsindicatoren

Sociaal Domein NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

*Betreft voorlopige cijfers

79

80

De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Bestemming

Energietoeslag 2022+2023: huishoudens met een inkomen tussen 120% en 130% van de bijstandsnorm Onttrekking uit de Algemene Reserve. Tegenover dit voordeel staat het nadeel bij KT Inkomensondersteuning.

Baten

Totaal kernthema Bestemming

986

Bedragen x € 1.000

81

Lasten

I/S

986

I

0

V(oordeel)+ / N(adeel)V

986

Kernthema Sociale basisvoorzieningen Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Speeltuinen We hebben een begin gemaakt met de overgang naar meer inclusieve speeltuinen. In een aantal speeltuinen hebben we de eerste aanpassingen gedaan, zoals nieuwe speeltoestellen voor kinderen met een beperking en beter toegankelijke paden. Scouting We hebben het scoutingbeleid, dat vooral is gericht op zelfsturing, voortgezet. Waar nodig hebben we ondersteuning geboden met specifieke vragen over zaken als ledenwerving en veiligheids- en onderhoudssituaties van de accommodaties. Jeugd- en jongerenwerk JENS heeft het jeugd- en jongerenwerk gecontinueerd binnen de opdracht Basishulp Jeugd. Hierbij is aansluiting gezocht met het sport- en cultuurprogramma in Heerlen. De activiteiten zijn in samenspraak met de jongeren bepaald en zijn op verzoek wijkgericht aangeboden. In 2023 is de uitvoering van Preventie met Gezag voorbereid, samen met de gemeente. Jeugdparticipatie De kinderen van het kindercollege zijn actief betrokken geweest bij 19 verschillende maatschappelijke en representatieve activiteiten in Heerlen. Denk hierbij aan de viering van 4 en 5 mei, de lintjesregen, de koningsspelen, de Limburgse dag voor kindercolleges georganiseerd door de provincie Limburg, het bijwonen van een raadsvergadering, opening van scholen, kennismaken met het college en het uitreiken van de jeugdlintjes.

Eveneens hebben de kinderen van het kindercollege ieder afzonderlijk een voor hen belangrijk maatschappelijk thema mogen aanreiken waar zij zelf een activiteit voor bedacht hadden. Denk hierbij aan het bezoeken van de voedselbank in Landgraaf, een wandeling maken met oudere hulpbehoevende mensen van Zorgcentrum Ter Eyck en het bezoeken van een dagbesteding voor kinderen met een beperking bij de Koraal groep. De gezonde jeugd JOGG: Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst De JOGG-aanpak is voortgezet en uitgebreid. Het betreft activiteiten die een gezondere leefstijl en een gezondere omgeving stimuleren, zoals de kleuter- en peutervierdaagse, de 7 Dagen Waterchallenge en het Nationaal Schoolontbijt. Speerpunt in de JOGG aanpak is de doorontwikkeling van scholen richting Gezonde-School certificaten. Keigezond Keigezond is in 2023 voortgezet als een pilot en heeft gezinnen begeleid naar een gezondere leefstijl. Mondzorg De mondzorgcoach was in 2023 twee dagdelen per week aanwezig op het consultatiebureau in HeerlenCentrum. De coach kijkt in de mond van het kind en geeft ouders advies over mondverzorging en het poetsen van tanden. Tevens kunnen ouders vragen stellen over mondgezondheid en voeding. Gemiddeld zag de mondzorgcoach per dag zo’n zeven tot tien kinderen. Eind 2023 is een proef gestart om de mondzorgcoach ook op de consultatiebureaus in Heerlen-Noord te laten starten.

@ease Naast de aanwezigheid op de vaste locatie bij Carbon6, heeft @ease zich in 2023 met een pop-up locatie gevestigd in jongerencentrum The Break. Zo hebben zij niet alleen op hun vaste locatie, maar ook in de wijk laagdrempelig een luisterend oor geboden aan jongeren. Kansrijk van Start Vanuit het actieprogramma is in 2023 weer volop geïnvesteerd in de samenwerking tussen en over de verschillende domeinen (medisch, publiek en sociaal) heen. Dit gebeurde door aansluiting vanuit Heerlen bij de regionale coalitie Kansrijke Start maar tevens door het organiseren van vijf bijeenkomsten met de 82

lokale partners die betrokken zijn bij de eerste 1000 dagen. Tevens organiseerde Heerlen samen met de andere Parkstadgemeenten en het programma Trendbreuk een goed bezocht Kennisfestival Kansrijke Start voor professionals. In 2023 zijn de bestaande Sjpruut/Kansrijk van Start-initiatieven voortgezet, verbreed en verdiept: • De 5 Sjpruutcafés in Heerlen zijn elk één dagdeel per week open. Tevens zijn de Sjpruutcafés structureel geborgd binnen de uitvoering van JENS in 2023. • De Sjpruut Sjop, een uitgiftepunt voor babyspullen en ontmoetingsplek voor (aanstaande) ouders, is voortgezet. Er zijn in totaal meer dan 90 gezinnen voorzien van babyspullen zoals bedjes, badjes, maxicosi’s en luiers. • Het aantal Ooievaarmoeders (die moeders met hulpvragen van advies voorzien en worden toegeleid naar bestaand aanbod vanuit Spjruut), is gegroeid naar 20 eind 2023. • Het Jonge ouder Project is voortgezet en doorontwikkeld tot het Jonge Ouder Perspectief, een op zichzelf staand gedachtegoed met eigen methodiek: de JOP methodiek Positieve Jeugdzorg. • Vanuit de voortgezette samenwerking met de landelijke Stichting Babyspullen zijn in 2023 74 (aanstaande) ouders voorzien van een babystartpakket om hen te voorzien van babykleren en primaire verzorgingsproducten.

• De ‘Vraag het aan Sjpruut’-spreekuren zijn doorontwikkeld naar het Sjpruut taalprogramma dat een integraal onderdeel is van het Programma Gezinsgericht werken van SCHUNCK. Het programma richt zich o.a. op de preventie van taalachterstanden in de leeftijd van 9 maanden tot 2 jaar door middel van een vraaggerichte aanpak. Het bereiken van (aanstaande) ouders en jonge kinderen gebeurt niet alleen door de ouders naar de bibliotheek te bewegen maar vooral door op de plekken aanwezig te zijn waar (aanstaande) ouders zich bevinden, zoals de Sjpruut Cafés en Peuteropvang. Tevens richt SCHUNCK zich op de deskundigheidsbevordering van ketenpartners op het gebied van taalontwikkeling door gezamenlijk met partners te onderzoeken hoe taal een plek kan krijgen in ieders werkgebied en indien gewenst ondersteunende materialen te ontwikkelen voor de partners. • Er is in 2023 een nieuw actieprogramma Kansrijk van Start voor de komende drie jaar geschreven samen met de partners. Kansrijke Start Parkstad en Zuid-Limburg Vanuit de Zuid-Limburgse aanpak Kansrijke Start en de versnelling daarvan in Parkstad (middels middelen Regio Deal) hebben we in 2023 wederom ingezet op het behouden van en nog meer verdiepen van de domeinoverstijgende samenwerking met vele partijen die werkzaam zijn in ‘de eerste 1000 dagen’.

Dit heeft geleid tot samenwerkingsafspraken rondom de zorg en ondersteuning van met name gezinnen in kwetsbare situaties in de eerste 1000 dagen tussen de geboortezorg (eerste, tweede en derde lijn), de jeugdgezondheidszorg Zuid-Limburg en de 16 Zuid-Limburgse gemeenten. De afspraken behelzen in grove lijn: brede vroegsignalering door geboortezorgprofessionals in Zuid-Limburg en snelle doorgeleiding van gezinnen met hulpvragen naar de best passende hulp/ steun op maat. Naast de samenwerkingsafspraken waren vanuit Kansrijke Start de volgende interventies beschikbaar voor (aanstaande) ouders: • Voorzorg en Stevig Ouderschap, beiden programma’s die (zeer) kwetsbare (aanstaande) ouder(s) extra ondersteuning aanbieden middels huisbezoeken door speciaal opgeleide jeugdverpleegkundigen; • Nu Niet Zwanger (NNZ) zorgt voor proactieve gesprekken over kinderwens, anticonceptie en seksualiteit om zo onbedoelde zwangerschappen tegen te gaan; • Centering Zwangerschap, een vorm van zwangerschapsbegeleiding in een groep die bewezen gezondheidsvoordelen kent voor moeder en kind; • Geboortezorg Flex, gratis kraamzorg en meer uren kraamzorg dan wettelijk mogelijk vanuit de zorgverzekeringswet voor gezinnen in een kwetsbare situatie.

Samen met het aanbod vanuit Kansrijk van Start zorgt de aanpak binnen Parkstad en Zuid-Limburg voor een sterk preventieaanbod voor (aanstaande) gezinnen in onze stad. Geweld in afhankelijkheidsrelaties • Er is een (concept) regiovisie en uitvoeringsagenda aanpak GIA Zuid-Limburg (2024-2031) opgesteld in samenwerking met een groot netwerk aan partners, waaronder de MO-adviesraden Zuid-Limburg. De geprioriteerde thema’s zoals werken volgens de Visie Gefaseerd Samenwerken aan Veiligheid; 83

• • •

• •

•

versterken van lokale (wijk)teams 0-100; MDA++ aanpak en de Integrale sturing op huiselijk geweld en kindermishandeling, zijn hierin verweven. In 2023 hebben 40 professionals in de regio de training tot Aandachtsfunctionaris Huiselijk Geweld en Kindermishandeling gevolgd. Basisscholen hebben (opnieuw) het aanbod gekregen voor een gastles over kindermishandeling. Gedurende de schooljaren 2022-2023 en 2023-2024 zijn er 78 gastlessen gegeven/gepland. In de week tegen kindermishandeling zijn diverse activiteiten georganiseerd: alle basisscholen in ZuidLimburg hebben een boek gekregen, de kinderopvangorganisaties een spel en jeugdhulpverleningsorganisaties een praatboek: middelen om kindermishandeling bespreekbaar te maken. Voor Handle with Care is een Convenant met de betrokken partners opgesteld. Via de inzet van DuVomiddelen is gezorgd voor de financiële borging. Voor de bewustwordingscampagne waren de drie centrumgemeenten (Heerlen, Maastricht en Venlo) samen met de Beweging Limburg tegen Kindermishandeling (provincie) de trekkers. In het kader van de bewustwordingscampagne zijn er eveneens fysieke acties georganiseerd, zoals het plaatsen van knuffels met informatie tijdens de voetbalwedstrijd Roda JC – MVV. De campagne heeft een groot bereik gehad. Er is vanuit de partnerorganisaties vraag naar een vervolg.

In Zuid-Limburg zijn 400 professionals getraind in ‘Samen voor Veiligheid’.

Maatschappelijke diensten (o.a. Wmo) Cliënten hebben, zoals ingeschat, gebruik gemaakt van de onafhankelijke adviserende cliëntondersteuning die door MEE Zuid-Limburg, via een gemeentelijke subsidie, wordt aangeboden. In totaal heeft MEE Zuid-Limburg 224 unieke cliënten voorzien van onafhankelijke adviserende ondersteuning. Daarnaast zijn er nog 120 incidentele anonieme contacten (hiervan worden geen persoonsgegevens geregistreerd). Dit is vergelijkbaar met 2022, toen werden 249 cliënten voorzien van ondersteuning en 111 incidentele anonieme contacten. Heerlen STAND-BY! In 2017 is Heerlen STAND-BY! gestart met de uitvoering van de Wmo ondersteuning en welzijnstaken voor de gemeente Heerlen via een lump sum financiering; 2023 was het laatste contractjaar. In 2023 is een subsidietraject gestart voor deze maatschappelijke ondersteuning waarbij de subsidie Maatschappelijke Ondersteuning voor 2024 t/m 2027 is toegekend aan Incluzio (onder de naam Buurtteams Heerlen). Er is door HSB! in de afgelopen 7 jaar een solide basis voor zorg en welzijn neergezet van waaruit Buurtteams Heerlen verder kan bouwen aan het Heerlense zorglandschap. Eenzaamheid Er zijn positieve veranderingen zichtbaar in de aanpak tegen eenzaamheid. Buurtgerichte projecten hebben de lokale betrokkenheid vergroot en de bewustwordingscampagne heeft het gesprek rond eenzaamheid gestimuleerd.

Er zijn veel mooie initiatieven ontstaan om eenzaamheid te voorkomen en te verminderen, zoals de inloopmiddag in het Corneliushuis en de uitbreiding van het project Buurtschakels naar drie wijken in Heerlen. Ook is het project Sociaal Maatje van Alcander voortgezet, waarmee het sociale netwerk van mensen is vergroot door ze te koppelen aan bestaande initiatieven. Om onze scope van eenzaamheidspreventie uit te breiden zijn we in samenwerking met Heerlen Stand-BY! en JENS gestart met Join Us, een tweewekelijks eenzaamheidsprogramma specifiek gericht op jongeren tussen de 12 en 30 jaar waarbij deels buurtbewoners betrokken zijn. In samenwerking met lokale ondernemers hebben we een aantal mooie acties kunnen organiseren voor onze inwoners, waaronder een geheel verzorgde kerstlunch voor 40 kwetsbare inwoners door Hanos Heerlen. Net als afgelopen jaren hebben we samen met Heerlen Stand-BY! en JENS actief deelgenomen aan de landelijke Week tegen Eenzaamheid met een eigen programma van activiteiten en netwerkmomenten in alle stadsdelen van Heerlen. In deze week hebben we veel inwoners, als mede lokale ondernemers, bereikt en betrokken bij ons programma. De samenwerking met de andere gemeenten uit de Zuid-Limburgse coalitie tegen eenzaamheid is verdiept en er is een nieuw plan van aanpak opgesteld voor de aankomende periode, waarin kennisdeling en communicatie voorop staat. 84

Informele zorg/mantelzorg De druk op de mantelzorger is onverminderd groot. Continuering van de ondersteuning op een aanvaardbaar niveau is derhalve noodzakelijk. Om de mantelzorger meer te waarderen en beter te ondersteunen zijn de voorwaarden van het mantelzorgcompliment vorig jaar al aangepast. De continuering in de vorm van inzet van de Preventiecoalitie met CZ is in 2023 verder voortgezet. Voornamelijk gaat het om versterking van de respijtzorg en versterking van de verbindingen tussen informele zorg, formele zorg en welzijn. De regionale samenwerking informele steun is versterkt en gecontinueerd met het toetreden van de gemeente Kerkrade. Hierbij versterken we de afstemming tussen informele zorg onderling (Netwerk Informele Steun Heerlen) en met de formele zorg op basis van de door de informele instellingen opgestelde visie op Informele zorg. Lokale Inclusie Agenda Wij vinden het belangrijk dat iedereen in Heerlen kan meedoen. Het VN-verdrag Handicap is een hulpmiddel en dat zetten we in. In onze lokale inclusie agenda staan onze doelen en staat het beleid dat we hiervoor gebruiken. Hiermee bereiken we binnen en buiten onze organisatie resultaten. Werken aan bewustwording bij collega’s en partners is en blijft een belangrijk aandachtspunt. De basis is om inclusief te handelen in ons dagelijks werk.

We werken hierin lokaal, regionaal en landelijk met (partner)organisaties en overheidsorganisaties. Stemlokalen maakten we toegankelijk en bereikbaar. In diverse wijken organiseerden ervaringsdeskundigen en wijkraden schouwen. Ervaringsdeskundigen werden meer bij projecten betrokken en gaven advies over de toegankelijkheid van openbare gebouwen. Ervaringsdeskundigen werkten mee aan toegankelijke wandelroutes met nieuwe belevingsconcepten. Alle sport- en fitnesscentra in Heerlen zijn getoetst. In twee speeltuinen zijn inclusieve speeltoestellen geplaatst en is gewerkt aan de toegankelijkheid. Het participatieproject ‘Iedereen voor Elkaar Heksenberg’ is succesvol afgerond. We organiseerden twee bijeenkomsten met het meeleespanel. Daarnaast heeft een groep ambtenaren deelgenomen aan de training ‘herkennen en omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking’. We maakten in Heerlen een enorme sprong in het aanbod van openbare, opengestelde en toegankelijke toiletten binnen de HogeNood app. We ondersteunden bij de oprichting van Queer Parkstad. Regionaal werken COC Limburg en Queer Parkstad met ons samen aan de verdere ondersteuning van de LHBTIQ+ gemeenschap. Wonen en zorg Samen met andere Parkstadgemeenten, woningcorporaties, zorgpartijen en diverse belanghebbenden, hebben we vormgegeven aan het zogenoemde Koploperstraject “Toekomstvisie wonen en zorg Parkstadgemeenten”.

Onze focus ligt op het ontwikkelen van een toekomstgerichte visie voor ouderen en aandachtsgroepen. We hebben opdracht gegeven aan Companen om de woonzorganalyse in regionaal perspectief uit te voeren. Dit brengt aanbod en behoeften in kaart. Een diepgaande analyse waarborgt een solide basis voor samenwerking op de langere termijn en biedt tevens de mogelijkheid om een dialoog te voeren over een rechtvaardige verdeling van aandachtsgroepen binnen en buiten de regio. Op het gebied van woonruimteverdeling hebben we samen met woningcorporaties de urgentieregeling gecontinueerd. Na evaluatie, op basis van input van betrokkenen en in overleg met de gemeenten, zijn enkele aanpassingen doorgevoerd. In oktober 2023 hebben we een opleiding georganiseerd voor medewerkers van gemeenten en woningcorporaties om de uitvoering te optimaliseren. In een constructieve dialoog hebben we het zorgbuurthuis aangepast aan de lokale context van Heerlen. Het betreft een kleinschalig woonzorgproject gericht op ouderen met toenemende zorgbehoeften. 85

Hiermee hebben wij in de ontwikkeling van het zorgbuurthuis een succesvolle doorstart gemaakt in samenwerking met woningcorporaties en zorgpartijen, met name in de pilot van het zorgbuurthuis in MSP. Parallel daaraan werken we aan een basismodel dat kan worden uitgebreid naar andere buurten in Heerlen. Vluchtelingenopvang In 2023 was de opvangsituatie van vluchtelingen in Nederland wederom precair. De instroom bleef hoog en met name de opvang van de sterk gegroeide groep alleenstaande minderjarige vluchtelingen (amv) baarde zorgen. Heerlen heeft in overleg met het COA de mogelijkheid gecreëerd voor een kleinschalige amv-opvang naast het reguliere AZC. Hier verblijven sinds maart 2023 zo’n 50 jongeren die door het COA en voogdijorganisatie Nidos begeleid worden. De instroom van Oekraïense vluchtelingen is weliswaar minder dan in 2022, maar er blijft behoefte aan nieuwe opvangplekken. Daarom zijn er stappen gezet om de opvang voor Oekraïense vrouwen en kinderen in Huize de Berg uit te breiden. Statushouders Alle gemeenten in Nederland krijgen jaarlijks een taakstelling voor de huisvesting van nieuwe statushouders opgelegd. De statushouders worden naar rato van inwonertal verdeeld over alle gemeenten in Nederland. De taakstelling wordt altijd voorafgaand aan een halfjaar vastgesteld.

Dit gebeurt grotendeels op basis van schattingen over de instroom en over hoeveel statushouders er in de komende periode bijkomen (incl. gezinsherenigers). In het eerste halfjaar van 2023 heeft Heerlen aan de taakstelling voldaan. In de tweede helft van het jaar is er helaas een achterstand ontstaan. De instroom is weliswaar hoog, maar de IND loopt achter met de afhandeling van de aanvragen, waardoor er minder verblijfsstatussen worden uitgedeeld. Ook gezinsherenigingen duren veel langer. Daardoor kreeg Heerlen weinig nieuwe statushouders aangewezen. Bovendien lag de focus van het COA vooral op gemeenten die in de eerste helft een flinke achterstand hadden opgelopen. Er is met de provincie en het COA gesproken over het belang van voldoende geschikte koppelingen voor Heerlen. Inburgering Sinds 1 januari 2022 ligt de regie over de inburgering bij gemeenten. In 2023 is er gewerkt aan het stroomlijnen van werkprocessen en is er verder ingezet op integratie. Nieuwe inburgeraars gingen naar school voor taallessen op hun eigen niveau. Tevens kregen zij burgerschapslessen in het kader van het participatietraject en is de eerste groep inburgeraars begonnen met integratieworkshops. Deze workshops gaan over thema’s zoals wonen in Nederland, omgang met buren, veiligheid, onderwijs, etc. en worden gegeven door de inburgeringsconsulenten.

Met het COA in Zuid-Limburg is afgesproken om de samenwerking op het gebied van inburgering te verstevigen. We beoordelen samen of aan Heerlen gekoppelde statushouders die in het AZC wonen en daar de voorinburgering hebben afgerond, al kunnen starten met inburgering. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Er gebeurt al veel op het gebied van gezondheid, sport en bewegen en de sociale basis. In het kader van het GALA is samen met partners een integraal plan van aanpak voor Heerlen opgesteld. Hiermee wordt ingezet op het versterken en verder ontwikkelen van het integraal, preventief gezondheidsbeleid in onze gemeente. Integraal Zorgakkoord (IZA) We hebben voorbereidingen getroffen om in samenspraak met zorgverzekeraars CZ en VGZ, gemeenten, GGD en organisaties in zorg en welzijn te komen tot een Zuid-Limburgs regiobeeld en regioplan. Het regiobeeld en regioplan zijn opgesteld en ingediend. Met partners uit verschillende domeinen hebben verdiepende en/of voorbereidende gesprekken plaatsgevonden over een aantal thema’s die een plek hebben gekregen in het regioplan.

86

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Sociale basisvoorzieningen wordt hieronder weergegeven: Programma 6:

Baten

Sociaal Domein

KT Sociale basisvoorzieningen

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 224 5.146

Lasten Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 6.422 -5.216 -16.598

Saldo Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 -15.714 -4.992 -11.452

Rekening 2023

Resultaat 2023

-9.292

2.159

I/S

V

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Sociale basisvoorzieningen

Vreemdelingen Binnen vreemdelingen lopen een aantal specifieke uitkeringen (SPUK) die we zowel aan de batenkant als aan de lastenkant volledig begroot hebben. Een aantal SPUK regelingen lopen meerjarig door en zijn in 2023 niet volledig besteed. De ontvangen baten zijn geparkeerd op de balans, dit veroorzaakt hier de grote afwijking (€ 1.125) aan zowel de baten en lasten zijde. In 2023 hebben we rekening gehouden met de meerkosten van inburgering en derhalve middelen van 2022 naar 2023 overgeheveld. Door het efficiënt inkopen en de beperkte instroom hebben we niet al deze middelen in 2023 nodig. Dit voordeel hebben we grotendeels gemeld in de novembernota.

Baten -1.125

1.550

I

V(oordeel)+ / N(adeel)N/V

Opvang ontheemden Oekraïners De kosten die de gemeente maakt voor de opvang van Oekraïners worden gedekt door middelen via een Specifieke Uitkering (Bekostigingsregeling).

2.262

-912

I

V/N

68

20

I

V/V

29

I

V

70

197

I

V/V

1.276

883

Gemeenschappelijke regeling GGD In 2022 hebben we de extra middelen, die we via het gemeentefonds als GIDS middelen hebben ontvangen, overgeheveld naar 2023. Deze middelen zijn grotendeels besteed, maar nog niet volledig. Het deel dat nog niet besteed is, verklaart de afwijking. We zijn nog in afwachting van het resultaat van de GR GGD en de impact hiervan op onze jaarrekening.

Lasten

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Sociale basisvoorzieningen Bedragen x € 1.000

87

2.159

Kernthema Jeugdzorg Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Basishulp Jeugd Het streven van JENS is voortdurend om nog meer zorg binnen de gebieden te laten plaatsvinden, zodat steeds meer jeugdigen en hun gezin echt passende zorg krijgen in hun eigen omgeving. Dat vraagt echter de alertheid om bij elke zorgvraag na te gaan: ‘Wat is hier echt nodig? En wat is nodig om de benodigde hulp binnen het gebied/de wijk vorm te kunnen geven?’ Voortdurend wordt in het proces van toeleiding naar hulp hierop gestuurd. De beweging van individuele hulp naar groepsgerichte hulp en de beweging van ‘zorgen voor’ jeugdigen en gezinnen naar ‘zorgen dat’ jeugdigen en gezinnen zelfstandig aan de slag kunnen, helpt mee om een efficiëntere inzet van de beperkt beschikbare professionals mogelijk te maken. Programmatisch geven de onderstaande zaken invulling aan deze beweging: 1. 7 scholen zijn gelabeld als vindplek, zowel vanuit primair als voortgezet onderwijs. De criteria waaraan een inloop moet voldoen, zijn gedefinieerd. 2. Met de JENS-medewerkers die het huisartsenspreekuur vormgeven, is gesproken over uitbreiding van vaste contactpersonen naar spreekuren binnen de praktijk en uitbreiding waar passend. 3. Verkennend onderzoek is gedaan bij vijf verenigingen naar complementariteit met Basishulp Jeugd.

Naar aanleiding van dit onderzoek is in samenwerking met de betreffende verenigingen een plan van aanpak opgesteld om na de zomer uit te voeren. 4. Ervaringsdeskundigen zijn geworven ten behoeve van een betere aansluiting bij en ondersteuning bieden aan VO-leerlingen. Trainingen voor VO-leerlingen worden ontwikkeld en geïmplementeerd. 5. De vakgroep ggz is in mei 2023 gestart om te komen tot een gezamenlijke business case voor nieuw aanbod van ondersteuning op de vindplek van jeugdigen. 6. In mei is de pilot gestart om tot een zorgpad en verbeterde ketenaanpak ADHD te komen. Door de versterking van het voorliggend veld en de voorliggende voorzieningen is voorkomen dat de zorgkosten nog hoger zouden uitvallen. JENS werkt al geruime tijd samen met voorschoolse voorzieningen, het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het MBO om onderwijs, ambulante jeugdhulp en naschoolse activiteiten te integreren in de buurt of het gebied. Deze aanzienlijke opgave laat ook in 2023 een gestaag stijgende lijn zien. In 2023 is met name ingezet op preventief en vroegtijdig problematiek bij kind en gezin te ontdekken en passende actie, begeleiding of hulp, uit te zetten. JENS bleef in 2023 zowel de inhoud van de hulp vernieuwen als mede de toeleiding naar die hulp. Om de jeugdhulp verder te vernieuwen en optimaliseren, is die relatie tussen JENS en verwijzers cruciaal.

Verwijzers en aanbieders worden geacht vanuit dezelfde missie, visie en maatschappelijk doelen na te streven. Dit vraagt voortdurend aandacht voor integraal denken en werken. Residentiële jeugdhulp We hebben in de jeugdzorgregio Zuid-Limburg intensief samengewerkt om te komen tot het opstellen van een nieuwe Regiovisie Zuid-Limburg, een nieuw Beleidskader Zuid-Limburg en een nieuwe Service Level Agreement Zuid-Limburg. Samen met de Gecertificeerde Instellingen, de VNG en de vier Limburgse jeugdzorgregio`s hebben we de hoogte van het subsidiebedrag vanaf 2024 vastgesteld. Hervormingsagenda Jeugd De gemeente Heerlen heeft actief geparticipeerd op zowel (sub)regionaal als op nationaal niveau, om onze inhoudelijke en procesmatige aandachtspunten bij de Hervormingsagenda Jeugd bij diverse stakeholders onder de aandacht te brengen. Dit heeft onder andere geleid tot het indienen van een meer waarschuwende motie, samen met andere Zuid-Limburgse gemeenten, tijdens de Algemene Ledenvergadering van de VNG

88

in juni 2023, waar de Hervormingsagenda Jeugd ter besluitvorming geagendeerd stond. Als één van de zeer weinige gemeenten, heeft de gemeente Heerlen tegen de Hervormingsagenda Jeugd gestemd. Leerlingenvervoer Door met ouders in gesprek te gaan over hun eigen (on)mogelijkheden met daarbij meer uitleg over de regeling van leerlingenvervoer, kunnen we het leerlingenvervoer meer passend en op maat inzetten dan voorheen. Een breed onderzoek is daarbij soms nodig. Door de hoge druk op het aangepaste vervoer hebben we ons samen met de andere gemeenten ingezet om ouders en kinderen meer te ondersteunen in hun zelfstandigheid. Daarnaast hebben we scholen actief betrokken in het oefenen met openbaar vervoer. Verder hebben we met de vervoerder gewerkt aan een efficiënte aanpak en effectieve invulling van het vervoer. Zodoende hopen we het aangepaste vervoer voldoende beschikbaar te houden voor de leerlingen die echt afhankelijk zijn van vervoer.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Jeugdzorg wordt hieronder weergegeven: Programma 6:

Baten

Sociaal Domein

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 475 883

KT Jeugdzorg

Lasten Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 1.441 -51.974 -54.664

Saldo Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 -63.328 -51.500 -53.780

Rekening 2023

Resultaat 2023

-61.887

-8.107

I/S

N

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Jeugdzorg

Jeugdzorg Deze overschrijding heeft meerdere oorzaken. De kosten voor Maatwerk zijn € 1.115K hoger dan begroot door toenemende behoefte aan duurdere maatwerkoplossingen die nodig zijn als plaatsing bij gecontracteerde aanbieders niet mogelijk of passend is. De kosten voor ATV/Verblijf/Pleegzorg/C risis zijn € 2.085 hoger dan begroot door een toename van de zorgzwaarte, indexering tarieven en nieuwe financiering verblijf intensief (GIK-J). Dit resultaat is inclusief de compensatie die we vanuit het Rijk hebben ontvangen in de meicirculaire (€960K). Tenslotte is er in 2023 een incidentele bijdrage gedaan van €2.577K aan XONAR zoals reeds gemeld in de novembernota. Het Landelijk Transitiearrangement (LTA) voor specialistische hulp heeft een positief resultaat van €761K met name door dat er nog een afrekening oude jaren (2021 €687K) is verrekend. De kosten voor gedwongen kader zijn € 16K lager dan begroot doordat er minder maatregelen zijn uitgesproken.

Lasten -5.267

I/S

V(oordeel)+ / N(adeel)V/N

-148

I

N

370

-3.957

I

V/N

1

222

I

V/V

Innovatiebudget Jeugd Het innovatiebudget jeugd wordt gebruikt om initiatieven gedurende het jaar te bekostigen. In 2023 zijn minder initiatieven geweest waardoor de uitgaven lager zijn dan gebudgetteerd.

-26

133

I

N/V

Preventief Jeugdbeleid Afwijking komt tot stand doordat er kosten gedekt zijn vanuit SPUK GALA middelen.

-12

77

I

N/V

267

Uitvoeringskosten jeugd Op basis van de huidig beschikbare cijfers zijn de uitvoeringskosten Jeugd in 2023 hoger dan begroot. Deze afwijking komt tot stand door aanvullende werkzaamheden in verband met dossier XONAR. JENS De kosten Basishulp Jeugd 2023 zijn hoger dan het begrote lumpsumbudget, doordat de meerkosten 2020-2022 een structureel karakter hebben gekregen als gevolg van een niet afnemend saldo in- en uitstroom van cliënten en een hoog gemiddeld aantal cliënten per maand in zorg. Daarnaast zijn de cao’s in de sector Jeugdhulp fors meer gestegen dan de contractueel overeengekomen indexering, waardoor de gemiddelde kosten per cliënt zijn gestegen. Voor de Basishulp Jeugd kijken we met JENS voortdurend kritisch naar te nemen beheersmaatregelen. Aan de hand van indicatoren over o.a. de instroom, uitstroom, het gemiddelde aantal cliënten per maand in zorg en de gemiddelde kosten per cliënt, monitoren we de voortgang in de kostenontwikkeling. Daarnaast hebben we in samenspraak met JENS besloten tot een onderzoek door een derde deskundige naar de transformatie en kostenontwikkeling in de Basishulp Jeugd. Hiermee beogen we met name voor de toekomst te komen tot afwegingen die leiden tot duurzame Basishulp Jeugd. Kansrijk van Start Afwijking komt tot stand doordat in de begroting saldo 2022 is overgeheveld naar 2023.

In 2023 zijn gemaakte plannen besteding resterend budget 2022 niet tot uitvoering gekomen.

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Jeugdzorg Bedragen x € 1.000

89

224

I

V

-42

50

I

N/V

558

-8.665

-8.107

Kernthema Volwassenenzorg Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Beschermd Wonen & Maatschappelijke Opvang Er is ervaring opgedaan met kleinschalige opvang in de wijk, verspreid over Parkstad. Eind 2023 werden 20 cliënten opgevangen in woonhuizen. Met deze vorm van opvang behouden mensen hun zelfstandigheid. In 2024 worden nog enkele woningen in gebruik genomen. Deze vorm van opvang is bedoeld voor mensen die geen overlast geven en geen toezicht nodig hebben. De grote centrale opvangvoorziening (Heugderlicht in Landgraaf) wordt hiermee ontlast. Het realiseren van 21 Skaeve Huse binnen Parkstad voor mensen die vanwege hun gedrag juist niet in een gewone woning passen, blijkt een complexere opgave dan vooraf voorzien was. In 2023 zijn de eerste 6 Skaeve Huse gerealiseerd. Twee proeftuinen voor begeleid wonen voor jonge volwassenen zijn gerealiseerd en worden in 2024 voortgezet. Daarnaast is er een onderzoek verricht naar de effecten van de verbeterde opvang en knelpunten in de opvang. De resultaten hiervan worden begin 2024 verwacht. Op het gebied van Beschermd Wonen hebben we in 2018 met alle gemeenteraden van Parkstad de “Visie Opvang en Beschermd Wonen Parkstad 2018-2026” vastgesteld. Op het gebied van Beschermd Wonen hebben we in 2023 veel stappen gezet, met het oog op de voor 2024 aangekondigde doordecentralisatie. Deze doordecentralisatie is uitgesteld.

De afspraken die we maken over onze governance, in de vorm van een gewijzigde gemeenschappelijke regeling voor Opvang en Beschermd Wonen, treden in werking op het moment dat de doordecentralisatie daadwerkelijk van kracht wordt. Het aanbod Beschermd Wonen hebben we ondergebracht bij een veelkleurig samenwerkingsverband met als naam ‘Beschermd Thuis Parkstad’, bestaand uit: Stichting Anna, Stichting Aristacura, Stichting Credohuis Parkstad, Stichting Exodus Nederland, Herstelzorg Heuvelland, Kracht in Zorg, Leger des Heils, Levanto, Mondriaan, Op Mezelf, Philadelphia W & B Zuid, Radar, Tobas/Somnium, Talent, Zorggroep de Alliantie en stichting Zonnewende. Mondriaan is penvoerder namens dit samenwerkingsverband. De samenwerking hebben we geborgd via een subsidietender die loopt tot en met 2026, waarbij we jaarlijks Mondriaan als penvoerder van het samenwerkingsverband subsidiëren. We hebben daarnaast de toegang, het LOBW (Loket Opvang en Beschermd Wonen Parkstad) opnieuw ingericht. De nieuwe werkwijze van het LOBW is gestart met ingang van 1 januari 2023, het LOBW bepaalt óf iemand in aanmerking komt voor beschermd wonen en aan welke doelen gewerkt moet worden. Het samenwerkingsverband bekijkt vervolgens hoe en door wie Beschermd Wonen dan het meest passend ingezet kan worden. De locaties waar een vorm van Beschermd Wonen wordt geboden liggen verspreid in Parkstad.

De meeste locaties zijn in Heerlen, maar er zijn eveneens locaties in Kerkrade, Landgraaf, Beekdaelen en Brunssum; eén locatie ligt in Wittem. In 2023 hebben tussen de 350 en 400 cliënten Beschermd Wonen zorg gekregen. Hulp bij het Huishouden De contracten met Meander en Ambulante Thuiszorg (ATZ) liepen tot en met 2023. In 2023 is voor 2024 en volgende jaren een subsidietender uitgezet. Hiervoor zijn geen subsidieaanvragen ontvangen. Met Meander en ATZ zijn derhalve voor 2024 overbruggingscontracten afgesloten. Het aantal burgers dat gebruik maakte van de Wmo-voorziening Hulp bij het Huishouden is in 2023 weer toegenomen. We zijn het jaar 2023 gestart met 3436 unieke cliënten. Dit aantal is gedurende het jaar gegroeid en kwam eind 2023 uit op 3734. Een toename van ruim 8% (298 in absolute zin). Dus gemiddeld genomen over het jaar hebben we een kleine 3600 cliënten bediend. Het aantal PGB’s is gedaald naar 80 (ultimo 2023). Deze stijgende vraag is een landelijke tendens. Vergrijzing van de bevolking maar ook het een paar jaar geleden ingevoerde abonnementstarief voor de Wmo (per maand was de maximale eigen bijdrage in 2023 nog steeds € 19, in 2024 stijgt deze naar ruim € 20) zijn hier debet aan. Onduidelijk is nog wanneer het wetsvoorstel om de eigen bijdrage weer inkomensafhankelijk te maken daadwerkelijk in het parlement behandeld zal worden.

Vooralsnog wordt over ingangsdatum 1-1-2025 gesproken.

90

Doelgroepenvervoer (Omnibuzz) De inspanningen vanuit Omnibuzz en aanvullend de invoering van zogenaamde piekspreiding sinds eind 2023 zorgen ervoor dat de ritten uitgevoerd kunnen blijven worden en kwaliteit gewaarborgd blijft. Verder is in 2023 de afrekensystematiek van het Omnibuzz vervoer voor gemeenten omgezet van zones naar kilometers, waardoor de verdeling van kosten tussen gemeenten onderling meer in lijn worden gebracht met het daadwerkelijk gebruik. Deze wijziging heeft geen gevolgen voor de bijdrage van de Wmo reizigers. Hulpmiddelen We hebben het contract met onze hulpleverancier voor twee jaar verlengd. Het contract loopt definitief af eind 2024. Contractueel zijn er geen mogelijkheden meer tot verlenging. Woningaanpassingen Het beeld met betrekking tot woningaanpassingen is gelijk aan dat van voorgaande jaren. Woningaanpassingen zijn absoluut noodzakelijk om langer thuis te kunnen blijven wonen en worden dan ook door burgers aangevraagd en uitgevoerd. Leveranciers hebben tevens goede maatregelen getroffen om een en ander veilig te kunnen uitvoeren. Wel merken wij dat de kosten van de woonaanpassingen zijn gestegen, dit komt onder andere door de Oekraïne-crisis en de hoge inflatie. PGB De aanvragen van burgers voor PGB zijn nadrukkelijk beoordeeld op PGB vaardigheid zodat voldoende geborgd is dat zij de daarbij behorende verantwoordelijkheden aankunnen.

Het uitgangspunt blijft dat onvoldoende PGB vaardige cliënten via een zorg in natura aanbieder worden ondersteund.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Volwassenenzorg wordt hieronder weergegeven: Programma 6: Sociaal Domein

KT Volwassenenzorg

Baten Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 2.368 2.208

Lasten Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 2.733 -72.759 -68.286

Saldo Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 -69.111 -70.391 -66.078

Rekening 2023 -66.378

Resultaat 2023

-300

N

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Volwassenenzorg

Woningvoorzieningen Het aantal woningaanpassingen blijft toenemen, mede door gebrek aan alternatieve huisvesting en vergrijzing. Daarbij hebben we dit jaar een aantal grote woningaanpassingen gehad. Dit samen leidt tot een overschrijding van het budget, deze afwijking is grotendeels in de forecast van de novembernota gemeld.

Lasten 3

Hulpmiddelen Het aantal te verstrekken hulpmiddelen blijft toenemen waarbij dit jaar een grote stijging is in de pgb Hulpmiddelen. Een burger kan, afhankelijk van het type hulpmiddel, eenmaal in de 5 tot 7 jaar gebruik maken van dit persoonsgebonden budget en ziet daarmee af van overige hulpmiddelen. Wmo vervoersvoorziening Omnibuzz In 2023 hebben 2 tussentijdse begrotingswijzigingen plaatsgevonden binnen Omnibuzz. 2023-1 is aangepast in verband met het wijzigen van de afrekensystematiek met de gemeenten. In 2023-2 is een extra bijdrage in de gestegen kosten verwerkt vanwege de gestegen NEA-index en de loonsverhoging waar eerder geen rekening mee gehouden is. Ook is het vervoersvolume 2023-2 met 7,5% naar beneden bijgesteld op het vervoersvolume van 2019. Omdat het vervoersvolume momenteel nog steeds achter blijft ten opzichte van de periode voor corona, verwachten wij ondanks de gestegen kosten een positief resultaat, dit voordeel is in de forecast van de novembernota gemeld. Hulp bij Huishouden Ook in 2023 is het aantal burgers dat gebruik maakt van hulp bij het huishouden weer flink toegenomen. De verklaring voor deze stijging ligt zoals bekend vooral in de aanzuigende werking van het abonnementstarief en de vergrijzing. Deze afwijking hebben we gemeld in de novembernota.

91

-25

I/S

-521

S

V(oordeel)+ / N(adeel)V/N

-130

S

N

125

I

N/V

-368

S

N

Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Volwassenenzorg

Maatschappelijke ondersteuning In het contract met de aanbieder van maatschappelijke ondersteuning zijn indexeringsafspraken opgenomen. De indexeringen in 2023 zijn gedurende het jaar meermaals aangepast door het ministerie. Dit is niet gebruikelijk en door deze late aanpassingen hebben we deze ontwikkeling niet meer kunnen verwerken in de begroting 2023. In de novembernota is deze afwijking gemeld, het resultaat in de jaarrekening is minder nadelig, dit komt omdat we voor een deel de SPUK GALA middelen "versterken sociale basis" hebben ingezet. Maatschappelijke opvang en Programma 1 thuis 1 toekomst Het programma 1 thuis 1 toekomst, naar een verbeterde opvang omvat een 7-tal projecten. Deze zijn gestart in 2020. Een aantal is afgerond en geborgd, een aantal nog niet. De besteding van deze middelen loopt door in 2024, deze middelen worden toegevoegd aan het resultaat. In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording stellen we voor deze (regio)middelen over te hevelen.

413

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten. Diverse afwijkingen. Totaal kernthema Volwassenenzorg Bedragen x € 1.000

92

Lasten

I/S

-162

I

V(oordeel)+ / N(adeel)N

42

I

V/V

261

I

V

135

-72

I

V/N

525

-825

-300

Kernthema Arbeidsmarktbeleid Wat hebben we gedaan, opgeleverd? In 2023 hebben we ons wederom volop ingezet om meer mensen meer kansen te geven op de arbeidsmarkt. Dit heeft in samenwerking met WSP Parkstad en WerkvoorHeerlen, onze partners in de reintegratieketen geleid tot in totaal 364 plaatsingen. Tevens zijn de contouren gezet om mensen, die al langer een uitkering hebben en daardoor een grotere afstand tot de arbeidsmarkt hebben te activeren en te laten participeren met als einddoel (betaald) werk als dit tot de mogelijkheden van de kandidaat behoort. BVS Het programma van WerkvoorHeerlen ten behoeve van de Bovengrondse Vakschool heeft verder vorm en inhoud gekregen. De ontwikkelsferen Dienstwerk, Zorgwerk en Vakwerk zijn op basis van de kwaliteitseisen van werkgevers aangescherpt en de praktijkleerroutes zijn verder ontwikkeld. Deze praktijkleerroutes leiden naar praktijkverklaringen. Hiervoor wordt samengewerkt met ROC’s Vista College en Yueverta. In 2023 zijn de generieke vakscholen Timmeren en Schilderen gestart. In de generieke vakscholen werken BVS en werkgevers nauwer samen. Bedrijfsspecifieke vakscholen zijn specifiek op één bedrijf geënt. In 2023 is één bedrijfsspecifieke vakschool gestart en één met een zorgondernemer is in voorbereiding.

Daarnaast zijn nog een aantal andere projecten opgestart, zoals fietslessen, Barberroadshop, mogelijkheid voor deelnemers aan het ontwikkeltraject om theorie Rijexamen en VCA te halen. JD Sports/ GXO We zijn er trots op dat JD Sports en GXO hebben gekozen voor Heerlen. Dit levert op termijn 1500 nieuwe banen op. Tevens past het nieuwe distributiecentrum van JD Sports goed bij het reeds bestaande hoogwaardige logistieke cluster in Heerlen en Parkstad. Zo bouwen wij in Heerlen en de regio aan duurzame, gezonde en toekomstbestendige werkclusters en bieden we perspectief aan werkzoekenden uit de regio. Samen met GXO en de Bovengrondse Vakschool is een innovatief duurzaam model ontwikkeld dat ervoor zorgt dat kwetsbare werkzoekenden direct een arbeidscontract krijgen gecombineerd met een ontwikkeltraject en een gegarandeerde baan bij GXO. Dit heeft een positief effect op de bestaanszekerheid van deze groep. Tegelijkertijd mobiliseren we op deze manier onbenut arbeidspotentieel uit de regio wat een positief effect heeft op de economische ontwikkeling in Heerlen en omgeving.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Arbeidsmarktbeleid wordt hieronder weergegeven: Programma 6: Sociaal Domein

KT Arbeidsmarktbeleid

Baten Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 49 14.795

Lasten Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 7.037 -37.719 -59.467

Saldo Rekening 2023

Prim. Bijgest. begroting begroting 2023 2023 -50.460 -37.670 -44.671

Rekening 2023

Resultaat 2023

-43.423

1.249

I/S

V

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Arbeidsmarktbeleid

Hogere rijksinkomsten dan afgeroepen door WSP/WOZL.

Baten

487

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V

Resultaat 2e begrotingswijziging 2023 WOZL/WSP.

594

I

V

Participatie & Activering.

85

I

V

Verwacht jaarrekeningresultaat 2023 WerkvoorHeerlen.

-317

I

N

Jaarrekeningresultaat WOZL/WSP

253

I

V

-8.153

8.153

I

N/V

395

-395

I

V/N

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde kosten.

168

I

V

Diverse afwijkingen.

-21

I

N

Arbeidsmarktbeleid Zuid-Limburg: de gemeente Heerlen voert de administratie voor de gehele Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg. De baten en lasten zijn vooraf lastig in te schatten. De niet bestede gelden zijn toegevoegd als balanspost. Nog te ontvangen ESF gelden t.b.v. het Parkstad Participatie Fonds.

Totaal kernthema Arbeidsmarktbeleid

-7.758

Bedragen x € 1.000

93

Lasten

9.007

1.249

Kernthema Inkomensondersteuning Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Ontwikkeling klantenbestand

Amsterdam Arnhem Den Haag Heerlen Rotterdam

2019

2020

2021

2022

2023

-3,8 -3,8 -4,6 -4,4 -4,7

4,4 1,8 2,2 -2,9 6,6

-6,9 -5,5 -5,7 4,2 -4,9

-11,8 -5,2 -4,3 -2,6 -3,9

6,5 -0,1 -0,8 -3,2 -0,4

In de bovenstaande tabel is de procentuele af- of toename van het aantal lopende bijstandsuitkeringen ten opzichte van het voorgaande jaar af te lezen voor de vijf Nederlandse gemeenten met de hoogste bijstandsdichtheid. Hieruit blijkt dat de bijstandspopulatie in Heerlen al sinds jaren stabiel daalt en enkel ten tijde van corona een stijging heeft gekend.

Ontwikkeling bijstandsuitkeringen in Nederland en Heerlen ten opzichte van 2015 Nederland jaar

aantal

Heerlen t.o.v. 2015

aantal

t.o.v. 2015

2019

414.060

-7,7%

4.150

-15,31%

2020

400.670

-10,67%

4.030

-17,75%

2021

416.310

-7,21%

4.200

-14,29%

2022

397.670

-11,36%

4.090

-16,53%

2023

399.270

-11,00%

3.960

-19,18%

In deze tabel is de landelijke ontwikkeling van het aantal bijstandsgerechtigden af te lezen vanaf het moment dat de Participatiewet in werking trad. Hieruit is op te maken dat de procentuele daling van het aantal bijstandsgerechtigden ten opzichte van 2015 in Heerlen fors hoger is dan de procentuele daling in Nederland.

Poort Werk & Inkomen Niet iedereen die zich meldt doet uiteindelijk een aanvraag. Die verhouding toont de volgende tabel. Aan de poort wordt beoordeeld of er mogelijk recht op een uitkering bestaat en of er geen andere regelingen zijn waarop eerst een beroep moet worden gedaan. De verhouding tussen het aantal meldingen en het uiteindelijke aantal aanvragen is redelijk stabiel. Jaar

Meldingen

Aanvragen

% aanvragen t.o.v. meldingen

2019 2020 2021 2022 2023

2.078 2.647 1.896 1.417 1.601

1.119 1.330 1.095 814 911

53,85 % 50,25 % 57,75 % 57,45 % 56,90 %

94

Energietoeslag Vanwege de stijgende energieprijzen heeft de overheid in 2022 een aantal compenserende maatregelen getroffen. Een daarvan is de zogenaamde energietoeslag voor alle huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Heerlen heeft sterk ingezet op het bereiken van de doelgroep voor de energietoeslag, hetgeen heeft geresulteerd in een hoog aantal toekenningen. Daarnaast is nog een extra voorziening getroffen door ook huishoudens met een inkomen tussen 120% en 130% van het sociaal minimum financieel tegemoet te komen.

Aantal 2022 Bedrag 2022

Toekenningen 120% minimum 9.332 € 11.996.200

Toekenningen 120-130% minimum 641 € 586.400

Totaal 9.973 € 12.582.600

Aantal 2023 Bedrag 2023

9.495 € 11.361.900

482 € 330.600

9.977 € 11.682.500

Handhaving en debiteuren 2019

2020

2021

2022

121 119 39 8

90 89 43 1

85 84 18 7

65 63 11 9

Gestarte fraudeonderzoeken Afgehandelde fraude onderzoeken Beëindigingen Bijstandsvermindering

2023 73 71 10 1

Debiteuren Onder ontvangsten op bijstandsvorderingen vallen eveneens de TOZO vorderingen. Dit betekent een andere betaalmoraal en hogere bedragen. Dit verklaart hoofdzakelijk de stijging in ontvangsten.

Ontvangsten op bijstandsvorderingen

2019 € 1.501.582

2020 € 1.403.416

2021 € 1.270.164

2022 € 1.631.384

2023 € 1.853.160

Armoedebeleid Stichting Leergeld Parkstad, Jeugdfonds Sport en Jeugdfonds Cultuur Nu er geen corona-beperkende maatregelen meer zijn en armoede als gevolg van de sterke inflatie toeneemt, zien we een stijging in het aantal aanvragen en toekenning van alle kindregelingen. Het gebruik van deze kindregelingen wordt daarnaast actief gestimuleerd omdat wij vinden dat ieder kind moet kunnen deelnemen aan leer-, sport-, spel- en cultuuractiviteiten. -Stichting Leergeld Parkstad

Toekenningen kinderen bedrag

2019 4.638 1.676 € 172.353

2020 5.118 1.743 € 201.931

2021 5.124 1.949 € 208.359

95

2022 7.697 2.303 € 290.629

2023 8.200 2.667 € 318.738

-Jeugdfonds Sport 2019 1.184 948 € 386.040

Toekenningen kinderen bedrag

2020 953 796 € 201.931

2021 816 682 € 249.894

2022 1.250 977 € 442.114

2023 1.536 1.263 € 624.635

-Jeugdfonds Cultuur

Toekenningen Unieke kinderen bedrag

2019 121 113 € 42.453

2020 86 79 € 31.415

2021 136 11 € 48.172

2022 115 115 € 39.603

2023 155 145 € 60.664

Jarige Job Om te voorkomen dat kinderen hun verjaardag niet kunnen vieren omdat er thuis geen geld voor is geeft Stichting Jarige Job een verjaardagsbox ter waarde van € 35 waar alles inzit wat nodig is voor een echte verjaardag, thuis én op school! Er is wederom een toenemend aantal ouders dat een beroep heeft gedaan op Jarige Job.

Boxen

2019 1.350

2020 1.420

2021 937

2022 1.623

2023 2.288

Fietsenplan Alle kinderen in Parkstad vanaf 4 jaar de beschikking geven over een passende fiets zodat ze mee kunnen doen aan het maatschappelijk verkeer is het doel van het fietsenplan. In 2023 doen alle Parkstadgemeenten mee, samen met de ANWB, Stichting Leergeld, Werk voor Heerlen, Betere Buren Brunssum en Re-cycle Kerkrade.

Aantal verstrekte fietsen

2019 166

2020 184

2021 151

2022 120

2023 265

Kledingbank Samen met Kledingbank Limburg, Alcander en Werk voor Heerlen vonden er in het voor- en najaar weer kledingdagen plaats in het Gemeenschapshuis Heksenberg. Deze kledingdagen worden standaard drukbezocht.

2019 2020 2021 2022 2023

Voorjaar

Kosten

Najaar

1613 0 1248 1157 1102

€ 75.811,00 € 50.000 * € 62.279,78 € 58.067,95 € 57.259,92

1525 1143 1282 1245 1183

Kosten € € € € €

71.675,00 56.119,51 63.950,02 64.172,40 61.470,00

Totaal personen 3138 1143 2530 2402 2285

€ € € € €

Totaal financieel 147.486,00 106.119,51 126.229,80 122.240,35 118.729,92

* De kledingdagen die in maart/april 2020 gepland stonden zijn eerst uitgesteld en vervolgens afgesteld door de corona uitbraak. De Kledingbank moest sluiten, had geen inkomsten meer en kwam in financiële moeilijkheden. Daarom is besloten een voorschot te betalen om de Kledingbank overeind te houden, in de wetenschap dat dit bij afstel niet verrekend zou kunnen worden.

De kosten van 2023 zijn gebaseerd op een geïndexeerde vergoeding van € 51,96 per uitgifte.

96

Voedselbank Sommige mensen zitten financieel gezien in zulk zwaar weer dat zij de dagelijkse boodschappen niet meer kunnen betalen. Zij kunnen aanspraak maken op ondersteuning vanuit de Voedselbank. Per verstrekt voedselpakket verstrekken wij een bijdrage van € 5 voor logistieke kosten (vervoer, opslag, koeling en invriezen). De trend van toename vanwege de hoge inflatie heeft zich in 2023 helaas gecontinueerd.

Bijdrage € Voedselpakketten

2019

2020

2021

2022

2023

€ 52.505 10.501

€ 49.010 9.802

€ 63.570 12.714

€ 86.010 17.202

€ 90.785* 18.157

*in verband met hoogopgelopen wachtlijsten hebben wij het afgelopen jaar incidenteel reeds € 10.370 vergoed voor voedselbonnen. De totale bijdrage zal zodoende naar schatting iets lager uitvallen. Dit wordt momenteel handmatig onderzocht.

Fit & Fun regeling De Fit & Fun regeling is een extra tegemoetkoming van € 75 voor iedereen met een inkomen tot 110% van het sociaal minimum. Het bedrag is in principe bedoeld om iets leuks of vitaals mee te kunnen doen, maar er wordt bewust niet gecontroleerd op hoe het bedrag wordt besteed. Toekenning van de Fit & Fun regeling gebeurt sinds 2017 automatisch voor iedereen die bekend is bij onze sociale dienst. De daling ten opzichte van 2022 is te verklaren omdat de Fit & Fun regeling in 2022 ook automatisch werd toegekend aan een gedeelte van de rechthebbenden van de energietoeslag.