Document · PDF

Jaarstukken 2022 - gewaarmerkt

Raadsvergadering . (video) 28 juni 2023, gemeente HeerlenBij agendapunt: Jaarrekening 202232.764 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

2.3 Omgevingswet In 2022 is verder vormgegeven aan het programma Omgevingswet. Tevens is de opgave en aanpak van de implementatie van het programma vastgesteld door het college. Aan de hand van een routekaart, waarin de acties zijn opgenomen die ervoor gaan zorgen dat gemeente Heerlen na het invoeren van de Omgevingswet kan blijven voldoen aan haar wettelijke taak, wordt vormgegeven aan de implementatie van de Omgevingswet. Het programmateam stuurt op de uitwerking en de planning in de routekaart en op de te besteden middelen. Het doel om eind 2022 alle acties af te ronden is in het laatste kwartaal van 2022 bijgesteld. De reden is dat de Omgevingswet wederom uitgesteld is en er nog geen goed werkend Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) beschikbaar is. Een aantal acties zijn hier afhankelijk van. Vergunning Het proces dat een initiatief moet doorlopen voordat een formele vergunningaanvraag wordt ingediend (lees: vooroverleg) is ingericht. Aan de hand van de zogenaamde intaketafel en omgevingstafel wordt duidelijkheid verkregen of een initiatief haalbaar is. Vanaf medio juli 2022 is gestart met een pilot ‘Het Omgevingsloket Heerlen’. Inwoners kunnen bij dit fysieke loket terecht met allerlei vragen betreffende (ver)bouwen en gebruik in en rond de woning. Zij worden wegwijs gemaakt in de veelheid van regels hieromtrent.

Uit evaluatie blijkt dat de pilot geslaagd is en dat we deze dienstverlening in 2023 continueren. Er is een nieuwe verordening ‘Adviescommissie Omgevingskwaliteit Heerlen 2023’ vastgesteld die in werking treedt op het moment van invoering van de Omgevingswet. Tevens is er een nieuwe adviescommissie Omgevingskwaliteit Heerlen 2023 benoemd. Deze treedt, ondanks het uitstel van de Omgevingswet, aan op 1 januari 2023. Beide waren nodig om plannen te kunnen blijven toetsen aan de eisen van ruimtelijke kwaliteit. De financiële consequenties met betrekking tot de leges zijn in beeld gebracht. Daarnaast is het proces van afhandeling van een melding bouwactiviteit die in de plaats komt van de omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit (de bouwtechnische vergunning) uitgewerkt. Vervolgens is Titel 2 van de Legesverordening opnieuw opgebouwd. De kostendekkendheid van deze titel bedraagt 100%. Omdat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking treedt, wordt deze Titel 2 pas in de raad van juni vastgesteld. Vanaf 1 januari 2023 geldt een geüpdatete versie van de huidige Legesverordening. Ook zijn de mogelijkheden om groene leges te heffen inzichtelijk gemaakt. Een raadsvoorstel om de legesverordening hiervoor aan te passen is in het voorjaar 2023 aan het college en de raad voorgelegd.

Toezicht en Handhaving Het inrichten van toezicht en handhaving op omgevingsactiviteiten heeft plaatsgevonden op een aantal terreinen. De werkprocessen die betrekking hebben op toezicht en handhaving zijn opnieuw beschreven en ingericht volgens de systematiek van de Wet Kwaliteitsborging Bouw (WKB) als nieuw onderdeel van het bouwen onder de Omgevingswet. Heerlen heeft deelgenomen en meegeschreven aan de ontwikkeling van een landelijke leidraad over het maken van onderbouwde keuzes (beleid) bij het inrichten van toezicht en handhaving op de WKB. Daarnaast worden de nieuwe werkafspraken en onze werkwijze rondom toezicht en handhaving bouw en milieu vastgelegd. Het handhavingsbeleid 2023-2026 is in ontwikkeling. Voorbereidend werk heeft plaatsgevonden en vindt nog steeds plaats vanwege de dynamiek en laatste ontwikkelingen rondom de Omgevingswet. De verordening ‘Uitvoering en handhaving omgevingsrecht’ is vastgesteld. Deze verordening stelt regels over de kwaliteit van de uitvoering en handhaving van de basistaken die door de omgevingsdienst worden uitgevoerd. Verder zijn er afspraken met handhavingspartners gemaakt of bevinden deze zich in de afrondende fase evenals de mandaatregelingen die daar mee samenhangen. We onderzoeken welke veranderingen qua milieuregels gaan plaatsvinden en in welke wetten,

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

besluiten en regelingen deze nu terecht komen. Ook onderzoeken we welke beleidskeuzes hiervoor nodig zijn. In de loop van 2022 zijn de aanvullingssporen geluid en bodem toegevoegd als minimale eis waaraan de gemeente moet voldoen bij invoering van de Omgevingswet. Hiervoor moeten de gemeenteregels over geluid stellen in het (tijdelijk) omgevingsplan. Ter voorbereiding hierop zijn in 2022 “werkplaatsen” geluid van de VNG gevolgd. Voor bodem is het overgangsrecht van toepassing. Bestudeerd wordt wat dit overgangsrecht voor Heerlen betekent. In de loop van 2023 worden door het rijk regels hiervoor verstrekt. Omgevingsplan De structuur van het casco-omgevingsplan is bepaald en de bestemmingsplanregels zijn beleidsneutraal omgezet naar omgevingsplanregels. Het casco is nog niet definitief. De nog lopende doorontwikkelingen van het DSO en de omgevingsplansoftware en de integratie van regels die van rechtswege onderdeel zijn van het tijdelijke omgevingsplan, kunnen leiden tot aanpassingen. Om te kunnen werken met het tijdelijk omgevingsplan heeft de raad vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet ingestemd met de raadsvoorstellen betreffende de ‘Delegatie bevoegdheid wijzigen omgevingsplan’, ‘Verplichte participatie voor initiatiefnemers onder de Omgevingswet’ en over de toepassing van het ‘Adviesrecht van de raad’.

Deze besluiten treden in werking bij de invoering van de Omgevingswet. Omgevingsvisie De gemeenteraad heeft het plan van aanpak om te komen tot de omgevingsvisie, inclusief het bijbehorende participatietraject vastgesteld. Het wordt een toekomstperspectief dat aansluit op het coalitieakkoord ‘Uit liefde voor onze stad’ en waarin de samenleving zich herkent. De visie zal naar verwachting halverwege 2024 klaar zijn. Hiervoor hanteren we een gefaseerde aanpak, namelijk de Voorbereidingsfase, de fase Koers en Keuzes, de Ontwerpfase en de Vaststellingsfase. Het opstellen van de omgevingsvisie gebeurt in samenspraak met de Heerlense samenleving. Dit participatieproces loopt gelijktijdig met het traject voor de omgevingsvisie. Overige juridische aspecten Onder de Omgevingswet verandert het verhaal van schade dat een bestuursorgaan in de rechtmatige uitoefening van haar publiekrechtelijke bevoegdheid of taak kan veroorzaken. Om hierop voorbereid te zijn heeft de raad de ‘Verordening nadeelcompensatie gemeente Heerlen 2022’ vastgesteld. Deze verordening treedt gelijktijdig met de Omgevingswet in werking. De impact die de Omgevingswet heeft op besluiten rondom grondeigendommen, zoals het kostenverhaal en het voorkeursrecht is bestudeerd. Voorlopig hoeft hier geen besluitvorming over plaats te vinden.

Vanwege het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn de aanpassingen op de mandaatregeling nog niet doorgevoerd. Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Na de inwerkingtreding van de Omgevingswet is alle informatie over de fysieke leefomgeving te vinden in het DSO. De aangekochte omgevingswetsoftware is gekoppeld met het DSO. De préproductieomgeving van het DSO is operationeel. Op basis hiervan kan Heerlen testen en oefenen of aanvragen en meldingen vanuit het DSO kunnen worden ontvangen en worden behandeld. Het testen en oefenen loopt nog niet naar wens, het DSO vertoont nog diverse problemen. De software voor toepasbare regels is geïnstalleerd en medewerkers zijn opgeleid om er mee te kunnen werken. Tijdens het testen van de software is gebleken dat bepaalde functionaliteiten nog niet naar behoren werken. Deze worden in 2023 door de leverancier aangepast. De nieuwe plansoftware is geïnstalleerd en medewerkers zijn opgeleid om er mee te kunnen werken. Een aantal functionaliteiten werken nog onvoldoende. Hieraan wordt gewerkt door de leverancier.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

De nieuwe software voor behandeling van vergunningen, toezicht en handhaving, Rx.Mission, is door SGIV opgeleverd aan de Limburgse deelnemers. Het programma is uitvoerig door de Key-users van toezicht en handhaving getest en met een lijst van eisen en wensen ter verbetering van de bruikbaarheid én de doorontwikkeling teruggekoppeld aan het projectteam SGIV. Trainingen van de eindgebruikers volgen in het 1e kwartaal van 2023. Om onder andere tekeningen digitaal te bewerken is een proof-of-concept voor DigEplan opgesteld. Deze proof-of-concept is geslaagd. Het eindadvies wordt gebruikt om de implementatie van dit systeem verder vorm te geven en zal voor Rx.Mission-gebruikers Bluebeam vervangen. Ook is onderzocht op welke manier digitaal ondertekenen veilig kan gebeuren. Dit leidt tot een veilige koppeling van (programma voor digitaal ondertekening) Validsign met Rx.Mission. Toepasbare regels Voor de vergunning-check in het DSO hebben we aan de hand van vragenbomen toepasbare regels opgesteld voor de lokale en regionale topactiviteiten. Dit zijn de activiteiten die het meeste door inwoners worden gevraagd. Het betreffen vragenbomen voor vergunningaanvragen zoals het vellen van houtopstand, het veranderen of realiseren van uitwegen, het aanbrengen of voeren van reclameuitingen, bouwwerken met en zonder beschermde status en opslag van goederen.

Processen De Omgevingswet bundelt de wetgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving en vraagt een andere manier van werken. Dit heeft directe invloed op bestaande werkprocessen, werkafspraken en instructies. De werkprocessen om te werken met de Omgevingswet zijn uitgewerkt en zullen in 2023 worden beproefd. De Omgevingswet geeft meer ruimte voor initiatieven en lokaal maatwerk. De Omgevingswet stimuleert participatie zodat tijdig belangen, meningen en creativiteit op tafel komen en kunnen worden afgewogen aan het collectief belang. Met participatie worden belanghebbenden in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken bij de behandeling van een initiatief. In de meeste gevallen is participatie vormvrij. Dit betekent dat de gemeente van de initiatiefnemer mag vragen dat participatie moet plaatsvinden, maar dat zij de initiatiefnemer niet mag verplichten hoe deze uitgevoerd moet worden. Om duidelijkheid te verschaffen over hoe en wanneer participatie moet toegepast worden is een uitgangspuntennotitie participatie voorbereid. Het biedt een kapstok voor het vormgeven van participatie bij het opstellen van beleid, zoals de omgevingsvisie, en bij het omgevingsplan. De notitie omschrijft de kaders en richtlijnen en biedt medewerkers handvatten voor het uitvoeren van participatie onder de Omgevingswet.

Het uitgangspunt is het coalitieakkoord 20222026 ‘Uit liefde voor onze stad’ en sluit aan bij een toekomstige participatieverordening. Opleiding en communicatie Ter voorbereiding op de invoering van de Omgevingswet hebben alle direct betrokken medewerkers een basistraining Omgevingswet en/of een verdiepende training betreffende hun rol gevolgd. Bovendien hebben een deel van de medewerkers de trainingen ‘De nieuwe mindset van de Omgevingswet’ en ‘Omgevingsvergunning onder de Omgevingswet’ gevolgd. In 2023 geven we hier een vervolg aan. Er is een communicatieplan en planning opgesteld. Doordat de Omgevingswet is uitgesteld heeft de communicatie zich in 2022 alleen gericht op interne medewerkers. Mediabronnen zoals plenaire bijeenkomsten, presentaties, overleggroepen, intranet nieuwsbrieven en mailing zijn hiervoor ingezet. Externe communicatie wordt ingezet na definitieve duidelijkheid over invoeringsdatum van de Omgevingswet.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

2.4 Dienstverlening / Digitalisering De opgave dienstverlening en digitalisering is opgesplitst in drie deelopgaven. 1. We moderniseren de gemeentelijke dienstverlening en bedrijfsvoering om de klant beter te bedienen. In 2022 hebben we de volgende resultaten behaald: Slim Digitaal Samenwerken • Een nieuwe klantcontactregistratiemodule is organisatiebreed in gebruik genomen. Dit betekent dat we inzicht hebben in klantcontacten en kunnen sturen op terugbelverzoeken. Sinds de ingebruikname heeft het Klantcontactcentrum ruim 6000 terugbelverzoeken aangemaakt. Ruim 500 terugbelverzoeken hiervan staan nog open. • Bij het cluster Bevolking, RNI en adresonderzoek is gestart met zaakgericht werken. Dit betekent dat aanvragen automatisch, zonder tussenkomst van een collega, landen in de werkvoorraad van Burgerzaken. De afhandeling en complete dossiervorming vindt centraal en digitaal plaats. Archief op Orde/ontwikkelen van informatie- en archiefbeheer In 2022 is een deel van de analoge archiefachterstanden weggewerkt. Dit is een arbeidsintensief traject. Er resteert nog 5,5 km archief met te bewaren, te vernietigen en nog te beoordelen dossiers. Verder is gestart met de inrichting van een kwaliteitssysteem archiefbeheer. Een dergelijk systeem stelt de gemeente in staat het informatiebeheer zodanig in te richten dat de kwaliteit geborgd kan worden.

Meldingenapp In 2022 is de meldingenapp ‘Signalen’ in gebruik genomen. Hiermee kunnen inwoners op een gemakkelijke en gebruikersvriendelijke wijze een melding openbare ruimte maken. Sinds de ingebruikname zijn er ruim 20000 meldingen gemaakt. Ruim 19000 zijn inmiddels ook afgehandeld. De helft van de melders heeft een emailadres achtergelaten en is achteraf benaderd met een klanttevredenheidsvraag. 26% heeft deze vraag positief beantwoord en is tevreden. 10% van de melders heeft te kennen gegeven niet tevreden te zijn. De overige 64% hebben geen oordeel achtergelaten. De uitbreiding van de vergunning dienstverlening Om de dienstverlening van vergunningen te verbeteren hebben we in 2022 de volgende stappen gezet: • Parkeervergunningen Met de overstap naar een geheel digitaal systeem voor parkeervergunningen is de doorlooptijd van de parkeervergunning van maximaal 8 weken behandeltijd teruggebracht naar een periode van een half uur tot maximaal een week. Tegelijkertijd zijn we gestart met een wekelijks fysiek parkeerloket waarbij we mensen helpen die niet digitaalvaardig willen of kunnen zijn. Eind 2022 hebben we deze methodiek ook toegepast voor de toegang van de binnenstad, waarbij we van een pasjestoegang zijn overgestapt naar kentekentoegang.

• Omgevingsvergunningen In juli zijn we gestart met een wekelijks fysiek omgevingsloket waarbij we burgers uitleggen waar ze welke informatie kunnen vinden als ze willen bouwen of verbouwen en hoe ze digitaal een aanvraag kunnen doen. Voor initiatiefnemers die al in een vroeg stadium willen weten of hun aanvraag wenselijk cq haalbaar voor vergunningverlening is, is de mogelijkheid gecreëerd om een eerste schetsplan te bespreken op de zogenaamde intaketafel. Hierna volgt dan binnen maximaal 2 weken een advies. • Vergunningen Toezicht Handhaving-keten omgevingsvergunning Voor de gehele keten van vergunningverlening, toezicht en handhaving hebben we de personele knelpunten in kaart gebracht en daar waar mogelijk extra personele capaciteit toegevoegd. Het voldoen aan en doorontwikkelen van informatieveiligheid en privacy Informatieveiligheid en privacy heeft continu de aandacht. In de kennis van de organisatie is

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

geïnvesteerd, de slagkracht is verbeterd, werkwijzen zoals het proces meldplicht datalekken zijn vereenvoudigd en de privacy transparantie richting de burger is verbeterd. Ook is een start gemaakt met kennissessies om bewustwording over privacy te creëren binnen de gemeentelijke organisatie. Op het vlak van informatiebeveiliging zijn diverse audits uitgevoerd, zoals de jaarlijks terugkerende ENSIA-audit en een audit op de fysieke beveiliging van het nieuwe stadskantoor. Er is geïnvesteerd in een betere samenwerking met politie en scholen en tot slot is veel tijd gestoken in maatregelen ten aanzien van de bedreigingen die het gevolg zijn geweest van de oorlog in Oekraïne. 2. We werken op basis van data om economische kansen te grijpen en maatschappelijke problemen integraal op te lossen en te voorkomen. Gegevens of data bieden grote kansen bij maatschappelijke opgaven, zoals bijvoorbeeld de energietransitie of ondermijnende criminaliteit. Hiervoor moeten gegevens juist, betrouwbaar en actueel zijn. In 2022 is een kaderdocument over gegevensmanagement opgesteld. Verder is er een digitaal dashboard voor het sociale domein ontwikkeld. 3. We digitaliseren mensgericht waarbij we oog hebben voor de minder (digi)taalvaardigen.

Gemeentelijk Informatiepunt (GIP) Definitieve invoering van het Gemeentelijk Informatiepunt bij Schunck en de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) in de bibliotheken. Vanuit onze inwoners is er een behoefte aan een gemeentelijk informatiepunt waar ze informatie geven over onze dienstverlening, hulp bieden of zorgen voor een gerichte doorverwijzing naar de juiste plek in onze organisatie. De focus om zo dicht mogelijk bij de inwoners hulp te bieden en inwonersvragen die bij ons thuishoren te beantwoorden is dan ook geslaagd. Met de definitieve invoering geven wij gehoor aan een structurele invulling van het geven van informatie in algemene zin voor onze inwoners. Heldere taal Heldere taal (niveau B1) in onze communicatie naar de inwoners. Wij hebben in 2022 een voorstel en plan van aanpak rondom het project heldere taal geschreven en geaccordeerd. Wij gaan “heldere taal” samen met de directie en het management introduceren als norm voor onze organisatie. Selfservice-applicatie De selfservice-applicatie is aangeschaft, maar nog niet volledig ingericht. Dit kan pas bij de opening van het Raadhuis. De burger kan met de selfservicedesk bijvoorbeeld zelf een afspraak maken. Ook burgers die minder (digi)taalvaardig zijn, kunnen we met de selfservicedesk op weg helpen. Naast deze deelopgaven realiseerden wij in 2022 de volgende zaken: • Aanpak en preventie van identiteitsfraude.

Dit heeft continu onze aandacht. Door corona was het schoolprogramma over preventie en identiteitsfraude bij de scholen al klaar, maar hebben we de voorlichting nog niet kunnen oppakken. • Vormgeven van gastheerschap en de selfservicedesk in de nieuwe Publiekshal. Het hospitality onderdeel is door de ingebruikname van het nieuwe stadskantoor en raadhuis veranderd. De verschillende rollen binnen het team services hebben wij samengevoegd tot ‘host’ (gastheer/vrouw). Hiermee borgen we de kwaliteit en continuïteit van onze dienstverlening. De host ontvangt en begroet de klant, achterhaalt de klantvraag en biedt daar waar nodig hulp. • Verkiezingen. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen hebben we gedurende drie dagen meerdere stembureaus in de gemeente Heerlen opengesteld. Onder meer hebben we daarbij een drive-in stembureau ingezet, een touringcar als mobiel stembureau en waar nodig de toegankelijkheid van de stemlokalen aangepast. Alle stembureaus zijn daarbij coronaproof ingericht. Ook hebben wij de Stemmal, een hulpmiddel voor mensen met een visuele beperking, ingezet.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

2.5.1 Rode draad: Duurzaamheid Maatschappelijk effect, doel, tijdsscope Het programma duurzaamheid kende in 2022 de volgende speerpunten: • warmtetransitie van wijken; • inzet op deelplatformen; • afsluiten van een lokaal klimaatakkoord; • vergroten van het effect op duurzaamheid van maatschappelijk verantwoord inkopen; • hergebruik van gemeentelijke materialen; • uitvoering geven aan het integraal beleidsplan openbare ruimte, waarin klimaatadaptatie, gezondheid, biodiversiteit en duurzaamheid belangrijke waarden zijn; • de uitvoering van de Europese projecten PowerUp en Wellbased gericht op het tegengaan van energie-armoede ook in relatie tot gezondheid; • het Wesh (Heerlen coin) project is verder doorgezet en bezien wordt of de toepassing ervan op andere terreinen kan worden ingezet; • daarnaast is ingezet op een bijdrage vanuit verduurzaming aan het programma Heerlen-Noord.

Omgeving De realisatie van deze projecten leunt op participatie van inwoners en bedrijven. De mate van samenwerking bepaalt mede het succes. De regelgeving vanuit de rijksoverheid blijft achter, denk hierbij aan de warmtewet, waardoor het moeilijk is om zekerheden aan onze inwoners te bieden. In 2022 is deze omgeving ingrijpend veranderd als gevolg van de stijging van de energieprijzen. De effecten hiervan raken de inwoners en de bedrijven.

Realisatie opdrachten • Om de urgente problematiek, energiearmoede, aan te pakken is in de 2 e helft van het jaar veel energie, geld en capaciteit ingezet om onze inwoners te helpen. Door middel van financiële ondersteuning en het beschikbaar stellen van een energie bespaarcoach is hier invulling aan gegeven. Deze aanpak loopt in samenwerking met de Woonwijzerwinkel. • De realisatie van windmolens in Heerlen-Zuid is tijdelijk gestopt. De reden hiervoor is mogelijke trillinghinder van deze molens bij de realisatie van de zogenaamde Einstein-telescoop. We blijven dit actief volgen. • Het Green Transformable Building (GTB_LAB) is na afronding van fase 1, zichtbaar op de Woonboulevard in gebruik genomen; fase 2, de eerste transformatie is in voorbereiding. • Hergebruik van gemeentelijke materialen is in de praktijk gebracht bij de realisatie van het van Grunsvenplein, de Heerlenaren zijn actief betrokken doordat zij zelf materialen konden ophalen die zij konden hergebruiken. • Het inrichten van de openbare ruimte wordt voortaan opgepakt via de zogenaamde “Nieuwe waarde” methodiek. In deze methodiek wordt samen met de omgeving in participatie gewerkt aan een klimaatadaptieve duurzame omgeving. • De experimenteer fase van het project We Service Heerlen(Wesh), het zogenaamde Heerlens Heitje, is afgerond.

De ervaring was positief en wordt in 2023 ondergebracht in de reguliere organisatie. • Maatschappelijk verantwoord inkopen is breed onder de aandacht gebracht binnen Heerlen, middels ambassadeurs met als doel bewustwording en stimuleren van het dagelijks toepassen hiervan. • Inzake deelplatformen is samen met Parkstad het Velocity netwerk geopend. • De Transitievisie Warmte 1.0 is opgeleverd, 2.0 volgt de eerste helft 2023 waarna we in de eerste wijken van start gaan onder andere in Heerlen-Noord. • De projecten PowerUp en Wellbased lopen en de werving van deelnemers loopt.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

Risico’s Het grootste risico blijft het in voldoende mate beschikbaar hebben van financiële middelen om de warmtetransitie, wijkaanpak, vorm te geven. Het rijk stelt voor 2023 en volgende jaren middelen beschikbaar. Maar uit berekeningen blijkt dat deze niet voldoende zijn voor de gestelde opgave.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

2.5.2 Rode draad: Burgerbetrokkenheid en Lokale democratie Maatschappelijk effect, doel, tijdsscope De samenleving is in de afgelopen decennia flink veranderd. Inwoners zijn mondiger geworden en willen meedenken. Ook de rol van de gemeente verandert en schuift steeds meer op van een regulerende naar een dienstverlenende en samenwerkende gemeente. Om goed in te kunnen spelen op behoeften die spelen in de maatschappij, is een goede band met inwoners en weten wat er speelt in onze buurten cruciaal. Als gemeente willen we in gesprek gaan met inwoners, horen wat hen bezig houdt en hen betrekken bij plannen die hen raken. Het belang van burgerbetrokkenheid heeft de gemeente voor de eigen organisatie vertaald in het Heerlen van Morgen. In het Heerlen van Morgen werken we aan een gemeente die van buiten naar binnen werkt, die in contact staat met haar inwoners en die inwoners als vertrekpunt neemt voor haar beleid en plannen. We zeggen wat we gaan doen en doen vervolgens wat we gezegd hebben. Burgerbetrokkenheid komt het vertrouwen in de gemeente ten goede. In het programmaplan ‘Samen maken we de stad’ zijn diverse projecten genoemd die als belangrijk worden omschreven om de betrokkenheid van inwoners en de lokale democratie te verhogen.

Dit zijn een aantal projecten die we hebben opgenomen in ons programmaplan: We gaan samen met de stad een aantal zogenaamde participatietrajecten opstarten in Heerlen. Daarbij gaan we als gemeente onder andere financieel ondersteunen. Ook gaan we onze schouders zetten onder het veranderen van de cultuur binnen dit thema. We gaan lesprogramma’s voortzetten en communicatiecampagnes opzetten om de opkomst van de gemeenteraadsverkiezingen te bevorderen. We gaan bij belangrijke gemeentelijke thema’s en projecten de verbinding aanbrengen met de stad. Denk daarbij aan Heerlen-Noord, de omgevingswet etc. Ook gaan we actief uitvoering geven aan het project Smart Citizens. Dit is de tekst uit de begroting 2022. Naar aanleiding van de opgedane ervaringen en het daaruit ontstane voortschrijdend inzicht hebben we besloten om een aantal wijzigingen in de aanpak door te voeren. Omgeving Alle inwoners, buurtorganisaties, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke gemeenteraad. In de stad en wanneer nodig buiten de stad, maar altijd voor de stad.

partners,

Realisatie opdrachten Burgerbetrokkenheid In 2022 hebben we de ambities uit de visienota ‘Samen maken we de stad’ verder vormgegeven, met als doel een nog stevigere vorm van burgerbetrokkenheid in onze stad te creëren. Onze activiteiten zijn op de eigen organisatie en op onze bewoners, ondernemers en sociale partners gericht. We hebben van het thema burgerbetrokkenheid een brede verantwoordelijkheid van onze hele organisatie gemaakt, onder coördinatie van de burgemeester. De aandacht voor burgerbetrokkenheid sluit aan bij het coalitieakkoord dat veel waarde hecht aan het thema. Het coalitieakkoord is de basis voor de uitvoeringagenda burgerbetrokkenheid 2023-2026. In het afgelopen jaar is gestart met het uitwerken van een aantal concrete acties voor die uitvoeringsagenda. Een van de ambities uit het coalitieakkoord is het organiseren van een burgerberaad. Om de raad mee te nemen in hoe een burgerberaad werkt en waarvoor het ingezet kan worden, hebben er twee raadsinformatieavonden plaatsgevonden. Er is een klankbordgroep opgesteld, bestaande uit raadsleden, enkele collegeleden en een aantal bewoners om het burgerberaad voor te bereiden. Daarnaast zijn er klankbordgroep-bijeenkomsten geweest in het kader van een participatieverordening en referendumverordening.

Er is actief aansluiting gezocht bij relevante thema’s zoals het buurtgericht werken dat een stevige burgerparticipatie-component kent. Dit geldt ook voor de voorbereiding op de komst van de nieuwe

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

omgevingswet en de ontwikkelingen met betrekking tot Heerlen-Noord. Lokale democratie De opkomst voor de lokale verkiezingen in 2022 bedroeg 42,2%, een daling ten opzichte van een opkomst van 44,4% in 2018 (ter vergelijking: in 2006 was deze nog 53,6%). Een dalende tendens die op veel plekken in het land zichtbaar was. Er zijn in Heerlen diverse inspanningen gedaan om de opkomst te bevorderen. Zo is er voor het eerst gewerkt met een stemwijzer voor onze inwoners en zijn er op bijzondere locaties stembureaus gevestigd. We willen met bewoners in gesprek gaan over de lage opkomst van verkiezingen. Om dit voor te bereiden hebben er in 2022 interne gesprekken plaatsgevonden, met als doel om te komen tot een plan van aanpak voor de lokale verkiezingen van 2026. Dat plan dient om de thema’s democratie, burgerbetrokkenheid en vertrouwen in de overheid onder de aandacht te brengen en te stimuleren. We zijn ons ervan bewust dat acties van de landelijke overheid de opkomst van lokale verkiezingen kunnen beïnvloeden. We denken hier ook graag met bewoners over na. Heerlen van Morgen Het Heerlen van Morgen, de ontwikkeling om meer van buiten naar binnen te werken, is verder binnen de gemeentelijke organisatie doorgezet.

Er is aandacht gevraagd voor het belang van burgerbetrokkenheid, nieuwsgierigheid in wat er in de stad gebeurt, interne en externe samenwerking en waardering voor elkaars kwaliteiten. Omdat we in een diverse stad wonen, heeft het thema diversiteit & inclusie in het afgelopen jaar steeds meer aandacht binnen onze eigen organisatie gekregen, onder andere door de inrichting van een zogeheten ‘speedbootje’, een interne werkgroep met betrekking tot de thema’s diversiteit en inclusie. Risico’s Burgerbetrokkenheid is een thema dat nog stevig verankerd moet worden in de organisatie en in de maatschappij. Dit kost tijd en vraagt om blijvende aandacht voor het thema. Het is in 2022 gelukt om burgerbetrokkenheid verder op de kaart te zetten, maar we zijn er nog niet.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

3. Programmaverantwoording 3.1.0

Programma Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouders: Roel Wever, Casper Gelderblom, Martin de Beer Wat hebben we bereikt? Vanuit het kernthema bestuurskracht werken we aan het samen met andere kernthema’s, paragrafen en programma’s creëren en onderhouden van de ideale randvoorwaarden voor de ontwikkeling van onze samenwerkingskracht, uitvoeringskracht en organisatiekracht. Voor ons is het essentieel dat wij daarbij steeds weer inzetten op de versterking van onze positie als centrumgemeente ten gunste van de hele regio om die bestuurskracht te versterken. Onze partners, zoals regiogemeenten, de Tripoolgemeenten, de provincie, het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en onze Duitse buurgemeenten verwachten dat ook van ons. Het gewenste maatschappelijk effect is het bewerkstelligen van daadwerkelijke impact oftewel een versnelde realisatie van door Heerlense inwoners, bedrijven en instellingen gedragen beleid en uitvoering. Het MBP is daarbij onze leidraad en mét de stad gaan wij samen op zoek naar partners en kansen zodat wij het maximale kunnen halen uit onze eigen middelen. Voor de dienstverlening aan de inwoner is het belangrijk dat we deze dienstverlening blijven verbeteren, nog toegankelijker maken en daarnaast helder communiceren met onze inwoners. Het MBP geeft aan dat iedereen moet mee kunnen doen in de (digitale) samenleving.

Wij bieden dan ook extra hulp aan onze inwoners aan op dat gebied. Ons financieel beleid is er op gericht om binnen de kaders te opereren zoals ze door de raad zijn vastgesteld. We sturen hierop strak in het lopende begrotingsjaar zodat afwijkingen zoveel mogelijk worden voorkomen en tegelijkertijd houden we externe ontwikkelingen in de gaten en anticiperen daarop wanneer dat nodig mocht zijn.

Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Bestuur en Ondersteuning, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 0:

Baten

Lasten

Saldo

Bestuur en Ondersteuning

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2022 begroting begroting 2022 begroting begroting 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 KT Bestuurskracht (C ommunicatie en regionale 3 0 1.148 -5.086 -5.303 -5.647 -5.083 -5.303 -4.500 Samenwerking) KT Dienstverlening

Resultaat 2022

803

1.285

1.311

1.575

-2.754

-3.151

-3.077

-1.469

-1.840

-1.501

339

KT Middelen en heffingen

318.781

343.795

361.887

-63.734

-64.496

-64.665

255.047

279.299

297.221

17.922

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

320.069

345.106

364.610

-71.574

-72.950

-73.389

248.495

272.156

291.220

19.064

2.336

8.649

-708

-10.188

1.628

-1.539

Gerealiseerde resultaat

322.405

353.755

373.259

-72.282

-83.139

-83.578

250.123

270.617

289.681

19.064

Bedragen x € 1.000

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

De lasten 2022 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

Risico’s Onze ambities en opgaven zijn groot, wij hebben de afgelopen jaren bij diverse partners een goed imago opgebouwd en we hebben onze netwerken flink uitgebreid. De resultaten hiervan zijn overal zichtbaar in de stad. Dit heeft geleid tot nog meer en nog ambitieuzere afspraken. Denk daarbij aan de programma’s Heerlen-Noord en de ontwikkeling van het Centrum. Het in de toekomst nog succesvoller worden in het verwerven van externe middelen en samenwerkingspartners is afhankelijk van ons vermogen om de lopende afspraken waar te maken. Als wij in de uitvoering niet kunnen waarmaken wat wij afspreken dan daalt het vertrouwen in ons en daarmee onze mogelijkheden om te blijven werken aan de grote ambities van onze stad en regio.

Beleidsindicatoren

Bestuur en Ondersteuning

Beleidsindicatoren

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

Kernthema Bestuurskracht Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Vanuit het kernthema bestuurskracht ondersteunen we alle inhoudelijke kernthema’s zodat maatschappelijke effecten sneller/beter/goedkoper gerealiseerd kunnen worden. Die ondersteuning bestaat bijvoorbeeld uit het structureel onderhouden van bestuurlijke en ambtelijke netwerken, het structureel monitoren en inhaken bij externe geldstromen, het voortdurend uitdragen van het verhaal van Heerlen/Parkstad/Zuid-Limburg/grensoverschrijdende regio met Aken, daar waar dat kansen kan opleveren en voortdurend zorgen voor extra verbindingen tussen interne en externe ontwikkelingen. Daarnaast zorgen wij vanuit de integraliteit dat wij gemeentebreed en met onze beperkte middelen de juiste dingen goed doen in relatie tot de met de stad en partners gemaakte afspraken. Iedereen ziet dat er in Heerlen en Parkstad veel gebeurt. Met de Regiodeal 1.0 en andere subsidies als de subsidie uit het Volkshuisvestingsfonds zijn wij in staat geweest die lijn door te trekken. In 2022 hebben wij wederom een regiodeal-aanvraag ingediend samen met de gehele regio: de Regiodeal 2.0. Inmiddels weten we dat we deze aanvraag te gelde hebben kunnen maken waardoor wij in staat zijn de ingeslagen weg van gebiedsgerichte aanpak én het investeren in onze kansen (grensoverschrijdende samenwerking, stimuleren economische clusters) voort te zetten.

Ook in 2022 zijn wij onverminderd door gegaan met het in verbinding brengen van kennisinstellingen en bedrijven aan beide kanten van de grens. Als een rode draad daarbij blijven wij lobbyen voor het doortrekken van de Intercity vanuit de Randstad via Eindhoven naar Aken. De Tripool steden hebben elkaar opgezocht in 2022, rechtstreeks dan wel binnen het vehikel NOVI/NOVEX. Hierbij bleef voor ons voorop staan om vooral met elkaar de lobby te versterken en bij samenwerking dat schaalniveau te kiezen waarbij de grootste impact kan worden gerealiseerd. De samenwerking met Amsterdam hebben we ook in 2022 voortgezet binnen de stedenband die wij hebben met Amsterdam, de Eemsdelta en de Zeelandse gemeente Hulst. Een concreet voorbeeld is de Brede Welvaart conferentie die wij samen met de Regio en Amsterdam hebben georganiseerd in 2022. Het belang van lobby/public affairs wordt steeds belangrijker aangezien de strijd om aandacht en geld tussen steden en regio’s in Den Haag en Brussel steeds heviger wordt. We zijn op dat gebied in beweging gebleven in 2022. Naast de toenemende interesse vanuit het Rijk maar zeker ook vanuit andere gemeenten voor wat wij doen in onze stad hebben wij ook onverminderd ons netwerk uitgebreid en onderhouden in het hele land.

Het nieuwe college timmert communicatief aan de weg door duiding van behaalde resultaten via de gemeentelijke kanalen en in de lokale en landelijke media kenbaar te maken. Op deze wijze krijgen zowel de Heerlenaar als Heerlense stakeholders een duidelijk beeld van de positionering, behaalde resultaten en wensen. Dit geldt bijvoorbeeld voor thema’s als de aanpak van energiearmoede, het duurzaamheidsbeleid alsmede voor bijvoorbeeld voor het gebrek aan politiecapaciteit in onze regio (en de herverdeling daarvan). Stadsmarketing wordt onder andere aangejaagd door de drie historische musea die Heerlen rijk is: Kasteel Hoensbroek, het Thermenmuseum en het vorig jaar geopende Nederlands Mijnmuseum. Het aantal bezoekers van deze historische musea groeide vorig jaar tot meer dan 100.000 bezoekers, waarbij Kasteel Hoensbroek de grootste publiekstrekker is. Niet verwonderlijk, want het kasteel sleepte enorm veel prijzen binnen de afgelopen jaren, zoals de titel ‘mooiste kasteel van Nederland’; nummer één bij de Vriendenloterij Museumprijs en de titel ‘Kidsproof Museum 2023’. Op dit moment wordt gewerkt aan campagnes die zowel deze historische musea als alle andere (culturele) activiteiten in- en van Heerlen zowel regionaal als landelijk in de markt zet.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

Onze digitale kanalen worden steeds beter bezocht en benut. We plaatsen wekelijks berichten op verschillende Social Media kanalen, met daarbij geregeld veel interactie in de vorm van reacties en likes. Zo is in 2022 het aantal abonnees/volgers opgelopen tot meer dan 9000 voor de gemeente digitale nieuwsbrief, meer dan 20000 op Facebook, 3500 op Instagram, 11000 op LinkedIn en 7000 op Twitter. We monitoren wat er op deze kanalen wordt gezegd tegen en over de gemeente, en rapporteren hierover. Waar nodig koppelen we feedback terug naar individuele domeinen. Natuurlijk besteden we ook voldoende aandacht aan communicatie voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. In 2022 is de Stadskrant zes keer verschenen. In de zomer is deze geëvalueerd middels een enquête onder 1000 inwoners. De resultaten waren positief. De gemiddelde score was een 7,7 en 87% van de respondenten gaf aan de Stadskrant ook in de toekomst graag te willen ontvangen. De Stadskrant wordt dan ook in 2023 (en verder) voortgezet.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Bestuurskracht wordt hieronder weergegeven: Programma 0:

Baten

Bestuur en Ondersteuning

KT Bestuurskracht

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2022 begroting begroting 2022 begroting begroting 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 3 0 1.148 -5.086 -5.303 -5.647 -5.083 -5.303 -4.500

Resultaat 2022

803

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Bestuurskracht Reguliere afwijkingen

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Lasten

Pensioenvoorziening wethouders Als gevolg van een verhoging van de rekenrente kan de pensioenvoorziening voor wethouders verlaagd worden.

658

Resultaat uitkering 2021 vanuit de Stadsregio Parkstad.

160

Diverse afwijkingen.

-15

Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen

I/S

818

-15

V(oordeel)+ / N(adeel)V

N 803

N.v.t.

Subtotaal corona afwijkingen Totaal kernthema Bestuurskracht

818

-15

803

Bedragen x € 1.000

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

Kernthema Dienstverlening Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Vanwege het benoemen van digitalisering/dienstverlening als specifieke opgave verwijzen wij u voor het kernthema dienstverlening naar de opgave digitalisering/dienstverlening.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Dienstverlening wordt hieronder weergegeven: Programma 0:

Baten

Bestuur en Ondersteuning

KT Dienstverlening

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2022 begroting begroting 2022 begroting begroting 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 1.285 1.311 1.575 -2.754 -3.151 -3.077 -1.469 -1.840 -1.501

Resultaat 2022

339

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Dienstverlening Reguliere afwijkingen

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Inkomsten Registratie Niet-ingezetenen (RNI) In 2022 zien we het aantal RNI inschrijvingen sterk toenemen. Dat is een landelijke trend, maar we zien het aantal inschrijvingen in Heerlen verhoudingsgewijs sterker groeien.

Lasten

V(oordeel)+ / N(adeel)V

-23

V/N

264

236

C entrale verantwoording personeelsgerelateerde lasten. Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen

I/S

339

N.v.t.

Subtotaal corona afwijkingen Totaal kernthema Dienstverlening

264

339

Bedragen x € 1.000

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

Kernthema Middelen en heffingen Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Binnen dit kernthema gaat het over het beschikbaar krijgen van voldoende middelen om de doelen en de daarbij horende maatschappelijke effecten, die in de diverse programma’s zijn verwoord, te realiseren en deze middelen vervolgens doelmatig te besteden. Belangrijkste taken binnen dit kernthema zijn: • Het uitvoering geven aan de treasury-functie (onder andere financieringsinstrumenten en risicobeheersing); • Het scheppen van kaders voor de belastingheffing en -inning van lokale belastingen (zie paragraaf ‘Lokale heffingen’); • Het beheer en de advisering rondom verworven aandelenkapitaal van de gemeente Heerlen en het jaarlijks te genereren dividend; • Verhogen van inkomende, externe subsidies; • Het beheer van en de advisering rondom het gemeentefonds (zie paragraaf ‘Algemene dekkingsmiddelen’). Het kernthema middelen en heffingen gaat over diverse onderwerpen. Deze onderwerpen worden verder uitgewerkt in de paragrafen. Wij kiezen ervoor, in het kader van duidelijkheid en transparantie, om de onderwerpen in een keer geheel uit te werken in plaats van deze opgesplitst te beschrijven onder de programma’s en een gedeelte onder de paragrafen. In onderstaand overzicht staan de onderwerpen met verwijzing naar de betreffende paragraaf.

Onderwerp Financiën (inclusief Planning & Control) Coördinatie deelnemingen Bedrijfsvoering Burgerzaken, belastingen en heffingen Gemeentefonds, dividenden Onderhoud kapitaalgoederen Risicomanagement Vastgoed, gronden en beheer Grondexploitatie

Paragraaf Financiering Verbonden partijen Bedrijfsvoering Lokale heffingen Algemene dekkingsmiddelen Onderhoud kapitaalgoederen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Grondbeleid Grondbeleid

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Middelen en heffingen wordt hieronder weergegeven: Programma 0: Bestuur en Ondersteuning

KT Middelen en heffingen

Baten

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2022 begroting begroting 2022 begroting begroting 2022 2022 2022 2022 2022 2022 2022 318.781 343.795 361.887 -63.734 -64.496 -64.665 255.047 279.299 297.221

Resultaat 2022

17.922

Bedragen x € 1.000

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Afwijkingen worden veroorzaakt door: Middelen en heffingen Reguliere afwijkingen Dividend Enexis Voor de dividenduitkering van Enexis is conform het advies van de provincie Limburg in de begroting 2022 rekening gehouden met een dividend van € 0,50 per aandeel. De dividenduitkering in 2022 was hoger, namelijk € 0,66 per aandeel. Dividend BNG Voor de dividenduitkering van de Bank Nederlandse Gemeenten is conform het advies van de provincie Limburg in de begroting 2022 rekening gehouden met een dividend van € 1,81 per aandeel. Over 2021 heeft de Bank Nederlandse Gemeenten een nettowinst gerealiseerd van € 236 miljoen, een stijging van 7% ten opzichte van 2020 (€ 221 miljoen). De dividenduitkering bedraagt daarmee € 2,28 per aandeel. Per saldo een voordeel van € 200.000 voor Heerlen. Rente In 2022 zijn geen langlopende leningen aangetrokken, hierdoor is een voordeel ontstaan op langlopende rente. Anderzijds is de rente kort vreemd vermogen van negatieve naar positieve rente gestegen, hetgeen een nadeel betekent. Per saldo resteert een voordeel op de rentelasten. Het positieve verschil tussen begrote en gerealiseerde rentebaten is toe te wijzen aan de rentebaten op de verstrekte leningen zonnepanelen.

Parkstad-IT De kosten van Parkstad-IT zijn hoger dan begroot, maar hier tegenover staat ook een hogere doorberekening aan de deelnemers.

Baten

Lasten

I/S

V(oordeel)+ / N(adeel)V

200

150

V/V

1.151

-1.151

V/N

Parkstad-IT De kosten van Parkstad-IT zijn gestegen als gevolg van energiekosten, de C AOafspraken en de thuiswerkvergoeding.

-60

Parkstad-IT kapitaallasten In onze begroting was een reservering opgenomen ter afdekking van extra kapitaallasten van IC T-apparatuur. Omdat de deelnemers van PIT hebben besloten dat de methodiek voor het toerekenen van kapitaallasten vanaf 2023 zal worden gewijzigd kan deze reservering in 2022 vervallen.

267

Flexwerken Als gevolg van de hoge vraag naar laptops wereldwijd is de levering van laptops ten behoeve van Flexwerken vertraagd. Dit betekent een incidenteel voordeel in 2022.

117

IC T-projecten Vanuit de bedrijfsvoering ondersteunen we onze dienstverlening richting de burger en de interne organisatie. Voor een optimale moderne dienstverlening voeren wij IT projecten uit, dit betreft enerzijds het vervangen van software systemen en anderzijds het doorvoeren van IT – innovaties. Verschillende IT projecten lopen over de jaargrens heen vanwege inkoop & aanbesteding, krappe arbeidsmarkt en de mate waarin een leverancier de juiste resources kan leveren. In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording wordt verzocht het resterende budget over te hevelen.

981

1.088

-64

135

-455

V/N

Onderhoudskosten De servicekosten en de kosten van het dagelijks onderhoud van het stadskantoor zijn hoger uitgevallen dan verwacht.

-100

Druk- en bindwerk De drukwerkkosten en doorbelastingen zijn in 2022 weer gestegen tot het niveau van voor de coronapandemie terwijl een daling van de drukwerkkosten werd verwacht.

-95

OZB inkomsten Bij het opstellen van de begroting wordt gerekend met concept herwaarderingscijfers van de BsGW. Het herwaarderingsproces (waardebepaling) van het vastgoed in de stad is dan nog niet volledig afgerond. De definitieve herwaardering is hoger uitgevallen, waardoor er een voordeel op de OZB inkomsten is. Hondenbelasting De hondenbelasting laat een minderopbrengst zien. Dit is het gevolg van minder honden dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. Wet Open Overheid De werkzaamheden met betrekking tot de invoering van de Wet Open Overheid lopen over de jaargrens heen. Met name voor de verplichtingen in het kader van de actieve openbaarmaking dienen in 2023 en volgende jaren nog werkzaamheden plaats te vinden. In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording wordt verzocht het resterende budget over te hevelen. Inventaris/inrichtingskosten Als gevolg van de uitgestelde oplevering van het Raadhuis zal de inventaris pas in 2023 geleverd kunnen worden. In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording wordt verzocht het resterende budget over te hevelen. Energiekosten De energielasten Stadskantoor, Kapel en C BS-weg zijn toegenomen ondanks de verlaging van de temperatuur in de gemeentelijke stadskantoren. De toename wordt met name veroorzaakt door de buitengewone tariefstijgingen.

Als gevolg van de hogere lasten zijn ook de doorbelastingen aan externe huurders toegenomen.

205

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

Kernthema Afwijkingen worden veroorzaakt door: Middelen en heffingen Reguliere afwijkingen Gemeentefonds De uitkering van het gemeentefonds wordt aangepast op basis van ontwikkelingen binnen de rijksbegroting, actualisatie van (verdeel)maatstaven, wijzigingen van integratie- en decentralisatie-uitkeringen en taakmutaties. Voor een uitgebreide toelichting zie de paragraaf Gemeentefonds. In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording wordt verzocht om een deel van deze middelen over te hevelen naar 2023 via de reserve nog uit te voeren werkzaamheden. Meer huuropbrengsten vastgoedportefeuille vanwege toename aantal gebouwen, nog niet opgenomen in begroting.

Baten

Lasten

9.032

V(oordeel)+ / N(adeel)V

Kosten als gevolg van vandalisme in de openbare ruimte. Baten naheffing parkeerboetes De hoge raad heeft besloten dat we geen belasting mogen heffen bij overschrijden van de maximale parkeertijd. De boete die dan wordt opgelegd wordt geïnd door C JIB, hierdoor hebben we minder parkeeropbrengsten gerealiseerd dan verwacht.

-225 -50

Een toelichting op de besteding van de post onvoorzien kunt u vinden in paragraaf Onvoorzien.

505

614

V/V

Projecten: C entrum In het afgelopen jaar zijn er kansen ontstaan waardoor wij extra snelheid in onze ambitie konden brengen. Meerjarig is hier rekening mee gehouden in de begroting 2023-2026.

-454

Projecten: Stadsinfra Er kunnen minder loonkosten uit projectbudget gefinancierd worden doordat door terugloop in formatie minder productieve uren op projecten geboekt worden.

-700

Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

Er doet zich een voordeel op de kapitaallasten voor vanwege het verschuiven van projecten in de tijd. Een aantal investeringskredieten is niet afgerond in 2021 waardoor zich eenmalig een voordeel voordoet. Deze voordelige kapitaallasten komen uiteindelijk tot uitdrukking aan het einde van de afschrijvingstermijn van de betreffende investeringen. Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen

I/S

Gemeentefonds In de circulaires van het Gemeentefonds zijn de coronasteunpakketten van het Rijk verwerkt voor de maatregelen die via het gemeentefonds lopen. Voor een toelichting betreffende de extra kosten als gevolg van corona zie de paragraaf bedrijfsvoering, onderdeel corona in deze jaarrekening.

1.358

1.676

Totaal kernthema Middelen en heffingen

-42 -463

3.416

683

V/V

-641

Als gevolg van het thuiswerken door ambtenaren zijn de koffiekosten in 2022 circa €20.000 lager dan begroot. Om in 2023 een pilot mogelijk te maken om in de ontvangsbalie van het Stadskantoor gratis koffie aan te bieden aan inwoners, verzoeken wij om € 20.000 van dit saldo in de reserve nog uit voeren werkzaamheden op te nemen. Subtotaal corona afwijkingen

14.876

Door de coronapandemie worden er minder reiskosten gemaakt. Het parkeertarief is in de begrotingsbehandeling 2022 middels een motie verlaagd van € 2 per uur naar € 1 per uur. De verwachte minderopbrengst als gevolg van deze verlaging is destijds niet aangepast in de begroting. Afgesproken is dat de minderopbrengst afgedekt zal worden uit de coronamiddelen.

V/N 14.413

2.775

733

3.509

17.651

270

17.922

Bedragen x € 1.000

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

3.1.1

Programma Veiligheid

Portefeuillehouder: Roel Wever Wat hebben we bereikt? Het jaar 2022 stond in het teken van het verstevigen van de veiligheidsaanpak in Heerlen in brede zin. Doel was de negatieve ontwikkeling te doorbreken van toenemende overlast, criminaliteit en ondermijning. Daarvoor moest de basis op orde worden gebracht. Om dit te realiseren hebben we de gemeentelijke uitvoeringskracht van veiligheid verstevigd in capaciteit en kwaliteit. Eind 2022 is een robuust Interventieteam ingericht. Leden van dit team voeren, ondersteund door een Informatieknooppunt Leefbaarheid en Veiligheid, dagelijks integrale controles uit en reageren op signalen van overlast en criminaliteit. Waar nodig volgt bestuursrechtelijke handhaving en worden maatregelen opgelegd. Verder is de integrale veiligheidsaanpak Sociaal Veilig verder doorontwikkeld en uitgebreid naar een derde focusgebied. We kunnen concluderen dat het in 2022 is gelukt om weer meer regie te krijgen op veiligheid in Heerlen. We werken intensief samen met partners binnen duidelijke structuren. Hierdoor weten we goed wat er speelt en kan snel worden ingegrepen. De inzet is gericht op balans tussen repressie en preventie. Hiermee spelen we ook in op het nijpende tekort aan politieagenten. Ook hebben we geïnvesteerd in het verstevigen van de samenwerking met de andere Parkstadgemeenten.

Dan gaat het vooral om gemeentegrens overschrijdende problematiek zoals ondermijning en jeugdoverlast. Het Rijk gaat fors investeren in het voorkomen van jeugdcriminaliteit. Als een van de gebieden binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid kon Heerlen hiervoor een aanvraag indienen. We hebben samen met de partners een plan van aanpak en probleemanalyse opgesteld. Het afgelopen jaar werd wederom gekenmerkt door langdurige en ingrijpende crises. Corona bleef nog de nodige aandacht vragen. Daar kwam in februari het effect van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne bij. Heerlen heeft een stevige bijdrage geleverd aan het opvangen van vluchtelingen. Maar ook werden we geconfronteerd met druk en vraagstukken rondom de opvangcrisis voor asielzoekers. Kortom, 2022 was geen gemakkelijk jaar. De groeiende zorgen, ontevredenheid, spanningen en verharding van de samenleving die we landelijk zien, merken we ook in Heerlen. Desondanks zien we duidelijk de positieve effecten van de investeringen die in 2022 zijn gedaan. We zijn er nog lang niet, maar de opwaartse lijn is ingezet en dat geeft vertrouwen.

Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Veiligheid, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 1: Veiligheid

KT C risisbeheer

Baten

Lasten

Saldo

Resultaat 2022

-245

KT Veiligheid

-6.245

-7.816

-7.069

-6.199

-7.790

-7.051

738

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

123

-13.098

-14.749

-14.341

-13.052

-14.710

-14.217

493

1.284

Gerealiseerde resultaat

1.322

1.407

-13.098

-14.749

-14.341

-13.052

-13.427

-12.934

493

Bedragen x € 1.000

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

De lasten 2022 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

Risico’s • Onverwachte gebeurtenissen lokaal of elders die van invloed zijn op de veiligheid in Heerlen of het veiligheidsgevoel van inwoners; • Capaciteit veiligheidspartners staat onder druk (politie, brandweer, OM); • Toenemende polarisatie; • Geopolitieke onzekerheden wereldwijd; • Gevolgen oorlog Oekraïne – Rusland; • Gevolgen opvangcrisis asielzoekers; • Onzekerheid over toekomstig verloop corona.

Beleidsindicatoren

Veiligheid NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

Kernthema Crisisbeheer Wat hebben we gedaan, opgeleverd? Algemeen Begin 2022 vroeg de aanpak van de coronapandemie nog steeds veel van ons. Bij het versoepelen van de landelijke regelgeving op dit dossier kwamen ook de nodige uitdagingen mee, zoals een ‘ongeorganiseerde’ carnavalsperiode in 2022. Waar we verwacht hadden na deze inspanningen weer aandacht te kunnen geven aan reguliere werkzaamheden, is in de praktijk sprake geweest van een vloeiende overgang van corona naar de effecten van de oorlog in Oekraïne. Deze aanpak werd gecoördineerd vanuit de Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL). Op dat niveau vond ook afstemming plaats over de inzet van en omgang met vluchtelingenopvang. De meermaals herhaalde opschaling van opvangopdrachten, de korte termijn van landelijke afspraken en daarmee samenhangende inzet in de crisis van de migratieketen, hadden impact. Sinds 1 maart 2022 is een lokaal crisisteam bezig met de oorlog in Oekraïne en de (nood)opvang van vluchtelingen. Er bestonden vragen over de impact van de oorlog in Oekraïne op Heerlen, initiatieven van inwoners en ondernemers en de bestaande toenemende druk op de maatschappij en noodzakelijke voorzieningen (o.a. onderwijs, zorg en handhaving).

Ook hadden we te maken met sociaal-maatschappelijke en economische effecten van de oorlog in Oekraïne, samen met de nog bestaande gevolgen uit de coronapandemie en een afnemend algeheel vertrouwen. Dat maakte de gemeentelijke verantwoordelijkheid niet eenvoudig. Desondanks hebben we afgelopen jaar laten zien dat we waar dat kon altijd vooruit- en meegedacht hebben, zoals bij de capaciteitsuitbreiding van het AZC, de tijdelijke noodopvang van asielzoekers en de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Veiligheidsregio Zuid-Limburg De VRZL heeft in 2022, naast de inspanningen die corona en de crisis in de migratieketen hebben gevraagd, gewerkt aan de doorontwikkeling zoals opgenomen in het meerjarenbeleidsplan 20202023. Aanvullend is door de VRZL verder geïnvesteerd in de bestuurlijke dialoog Brandweerzorg 2024-2030, onder andere in het perspectief op risicobeheersing en huisvesting in onze regio. Crisisorganisatie Afgelopen jaar heeft aangetoond dat ontwikkelingen die onze maatschappij kwetsbaar maken niet altijd te voorspellen zijn. Daarom is het belangrijk dat we flexibel kunnen reageren en dat de crisisorganisatie zowel lokaal, regionaal als landelijk zo optimaal mogelijk gefaciliteerd en getraind is om in buitengewone omstandigheden te kunnen blijven functioneren. Afgelopen jaar is intensieve inzet van medewerkers gevraagd ten behoeve van de lokale coördinatie en crisisaanpak.

Ook de inzet van medewerkers die in diverse piketfuncties voor de regionale crisisorganisatie werken, is stevig. We zullen op zoek moeten naar nieuwe manieren van voorbereiden op en acteren bij langdurige crises. Incidenten In 2022 is de Officier van Dienst Bevolkingszorg, namens de gemeentelijke crisisorganisatie, voor ruim 50 incidenten ingezet. Meestal waren dit relatief kleine inzetten, zoals woningbranden, gaslucht en dumpingen van (drugs)afval. De inzet voor (het ruimen van) drugsafval in Heerlen is afgelopen jaren redelijk stabiel. Over het algemeen constateren we wel een toename aan inzetten. Het betreft vaker bijzondere zaken die de veiligheid van de sociale of maatschappelijke omgeving (kunnen) verstoren, zoals vormen van verontreiniging, onbeheerd nalatenschap of dierenwelzijn.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Crisisbeheer wordt hieronder weergegeven: Programma 1:

Baten

Veiligheid

Lasten

Saldo

KT C risisbeheer

Resultaat 2022

-245

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Crisisbeheer Reguliere afwijkingen

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Lasten

Rampenplan Na de laatste 'covid-19-lockdown' in januari 2022 ontstond een nieuwe maatschappelijke dynamiek, inclusief mogelijkheden voor ontmoeting in de openbare ruimte en organisatie van evenementen. Dit bracht ook meer incidenten en veiligheidsrisico's met zich mee die tot (acute) kosten hebben geleid. In het surplus dat overblijft zitten ook de rijksmiddelen die we ontvangen hebben voor het experiment gesloten coffeeshopketen (168k). In het raadsvoorstel van deze jaarverantwoording wordt verzocht om deze middelen over te hevelen naar 2023 middels de reserve nog uit te voeren werkzaamheden.

V(oordeel)+ / N(adeel)V/V

Veiligheidsregio De gemeenschappelijke regeling wordt geïndexeerd, gedurende 2022 zijn de indexpercentages aangepast (september) waardoor deze overschrijding ontstaan is.

-381

V/N

-11

Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=b9e18132-37ba-40a0-a047-8ef30792df6a