Jaarstukken 2022 - gewaarmerkt
Tekst van het document
Jaarstukken 2022
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Inhoudsopgave Raadsvoorstel ....................................................................................................................... 5 Raadsbesluit ....................................................................................................................... 13 Leeswijzer .......................................................................................................................... 15 Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders ..................................................... 17 Kerncijfers .......................................................................................................................... 21 BELEID .............................................................................................................................. 23 1. Bestuurssamenvatting .................................................................................................... 23 2. Opgaves ....................................................................................................................... 27 2.1 Heerlen-Noord ............................................................................................................... 27 2.2 Onderwijs naar de binnenstad .........................................................................................
29 2.3 Omgevingswet............................................................................................................... 31 2.4 Dienstverlening / Digitalisering ........................................................................................ 35 2.5.1 Rode draad: Duurzaamheid .......................................................................................... 37 2.5.2 Rode draad: Burgerbetrokkenheid en Lokale democratie .................................................. 39 3. Programmaverantwoording ............................................................................................. 41 3.1.0
Programma Bestuur en ondersteuning........................................................................ 41
Kernthema Bestuurskracht ................................................................................................... 44 Kernthema Dienstverlening................................................................................................... 46 Kernthema Middelen en heffingen ......................................................................................... 47 3.1.1
Programma Veiligheid .............................................................................................. 51
Kernthema Crisisbeheer ....................................................................................................... 54 Kernthema Veiligheid ........................................................................................................... 56 3.1.2
Programma Verkeer en Vervoer ................................................................................ 61
Kernthema Mobiliteit ............................................................................................................ 64 Kernthema Wegen, straten en pleinen ................................................................................... 67 3.1.3
Programma Economie .............................................................................................. 69
Kernthema Economie ........................................................................................................... 73 Kernthema Economische promotie ......................................................................................... 75 3.1.4
Programma Onderwijs .............................................................................................. 77
Kernthema Onderwijs .......................................................................................................... 79 3.1.5
Programma Sport, Cultuur en Recreatie ..................................................................... 85
Kernthema Sport ................................................................................................................. 88 Kernthema Cultuur .............................................................................................................. 89 Kernthema Cultureel erfgoed ................................................................................................ 91 Kernthema Groen ................................................................................................................ 93 3.1.6
Programma Sociaal Domein ...................................................................................... 95
Kernthema Sociale basisvoorzieningen .................................................................................. 102 Kernthema Jeugd maatwerkvoorzieningen ............................................................................. 110 Kernthema Volwassenen maatwerkvoorzieningen ................................................................... 113 Kernthema Arbeidsmarktbeleid ............................................................................................ 116 Kernthema Inkomensondersteuning ..................................................................................... 118
3
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Kernthema Buurtgericht werken ........................................................................................... 124 Kernthema Integraal ouderenbeleid ...................................................................................... 126 3.1.7
Programma Volksgezondheid en Milieu ...................................................................... 131
Kernthema Volksgezondheid ................................................................................................ 134 Kernthema Riool, afval en milieubeheer ................................................................................ 135 Kernthema Begraafplaatsen ................................................................................................. 137 3.1.8
Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV)139
Kernthema Ruimtelijke ordening .......................................................................................... 142 Kernthema Centrum ........................................................................................................... 144 Kernthema Wonen .............................................................................................................. 145 3.2 Algemene dekkingsmiddelen .......................................................................................... 147 3.2.1 Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is................................................ 148 3.2.2 Gemeentefonds ......................................................................................................... 149 3.2.3 Dividenden ................................................................................................................ 150 3.2.4 Saldo van de financieringsfunctie ................................................................................. 151 3.3 Overzicht overhead ....................................................................................................... 153 3.4 Bedrag heffing vennootschapsbelasting ........................................................................... 155 3.5 Onvoorzien ..................................................................................................................
157 4. Paragrafen ................................................................................................................... 159 4.1 Lokale heffingen ........................................................................................................... 159 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................ 165 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................... 175 4.4 Financiering ................................................................................................................. 177 4.5 Bedrijfsvoering ............................................................................................................. 183 4.6 Verbonden partijen ....................................................................................................... 193 4.7 Grondbeleid ................................................................................................................. 233 4.8 Demografische ontwikkelingen ....................................................................................... 239 4.9 Subsidies .....................................................................................................................
241 4.10 IBA (Internationale Bau Ausstellung) ............................................................................. 243 4.11 Bestuursprogramma’s .................................................................................................. 245 JAARREKENING .................................................................................................................. 259 5.1 Balans per 31 december 2022 ........................................................................................ 259 5.2 Programmarekening over het jaar 2022 ........................................................................... 263 5.3 Toelichting op de balans ................................................................................................ 267 5.4 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ............................................................... 303 5.5 Financiële status en weerbaarheid................................................................................... 313 5.6 Single Information Single Audit ...................................................................................... 317 5.7 Bijlage taakvelden ........................................................................................................ 337 6 Bijlage restant investeringsbudgetten van 2022 naar 2023 ...................................................
339 7 Bijlage Reserve nog uit te voeren werkzaamheden............................................................... 343
4
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Raadsvoorstel gemeenteraad
Onderwerp: Vaststellen van de jaarrekening 2022 en het nemen van de daarmee samenhangende besluiten. Voorstel: De raad voor te stellen: 1. De jaarstukken 2022 vast te stellen met een positief resultaat van € 23,9 miljoen 2. Een bedrag van € 21.514.000 in de bestemmingsreserve nog uit te voeren werkzaamheden te storten: Reserve nog uit te voeren werkzaamheden
Bedrag
a. Arbeidsmarktbeleid
€ 430.000
b. C entrumbad
€ 88.000
c. Onderwijs naar binnenstad
€ 91.000
d. Vreemdelingen (Inburgering)
€ 110.000
e. Experiment gesloten coffeeshopketen
€ 168.000
f. Sociaal Veilig Integrale Aanpak Heerlen-Noord
€ 883.000
g. Huiselijk Geweld (terugdraaien bez. DUVO)
€ 150.000
h. Visie BW en Burgerberaad burgerbetrokkenheid
€ 190.000
i. Beschermd Wonen: Diverse projecten
€ 1.741.000
j. Nieuwe inkoop WMO (SB!)
€ 150.000
k. Lokale Inclusie Agenda: aanpassingen openbare ruimte
€ 61.000
l. Pilot Meander/ gratis abonnement voor senioren/ Pilot Heerlen-Noord "gelukkig in de buurt"
€ 261.000
m. Gemeentefonds circulaire september 2022: Inburgering en statusgelden vreemdelingen
€ 310.000
n.1 Gemeentefonds: Gids middelen GGD
€ 238.000
n.2 Gemeentefonds: compensatieregeling voogdij 18+
€ 236.000
o. IC T projecten
€ 881.000
p. Wet open overheid
€ 60.000
q. Personeelsgerelateerde reserveringen
€ 1.283.000
r. Tuindorp
€ 162.000
s. Spoorsingel
€ 229.000
t. Ontwikkeling burg Gijzelslaan
€ 225.000
u. 1 Heerlen-Noord
€ 1.201.000
v. Duurzaamheid
€ 673.000
w. C ultuurmiddelen
€ 67.000
x. Inhaallessen i.v.m. sluiting Zwembad
€ 156.000
y. Verduurzaming bedrijventerrein
€ 371.000
z. Regiogelden Volwasseneducatie
€ 144.000
aa. Omgevingswet
€ 1.175.000
bb. Arbeidsmarktsregio - middelen gemeentefonds
€ 1.724.000
cc. Reserve Energietoeslag
€ 4.110.000
dd. Kansrijk van Start
€ 288.000
ee. Netwerkanalyse : GGD/ innovatie budget
€ 83.000
ff. 1 Bijzondere bijstand/energie
€ 493.000
gg. Gemeentefonds decembercirculaire 2022 (SD)
€ 322.000
hh. Aanbesteding website
€ 75.000
ii. Stadsmarketing
€ 90.000
jj. Subsidies Kindpakket
€ 261.000
5
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Reserve nog uit te voeren werkzaamheden
Bedrag
kk. Projecturen
€ 400.000
ll. Ambitiedocument SMWHC
€ 300.000
mm. Voormalig kantoor Rabobank
€ 51.000
nn. Veiligheidshuis bestuurlijk akkoord nazorg
€ 99.000
oo. Gebiedsontwikkeling
€ 1.000.000
pp. C ultuur
€ 300.000
qq. Posten individueel < € 50.000
€ 184.000
TOTAAL
€ 21.514.000
3. Een bedrag van € 451.653 te storten in de Bestemmingsreserve Grondexploitaties. 4. Een bedrag van € 360.000 te storten in de bestemmingsreserve volkshuisvestingsfonds. 5. Het vormen van een voorziening verlofsparen inzake arbeidskosten gerelateerde verplichting. 6. Het vormen van een bestemmingsreserve wegverharding en daarin het saldo te storten uit de voormalige egalisatievoorziening verhardingen € 1.012.000. 7. De overschrijdingen op de volgende kredieten voor de Nieuwe Nor (€ 628.000), Buitensportaccommodaties VVI (€ 858.000) en Verkeersregelinstallaties VVI (€ 172.000) af te dekken uit het krediet voor prijsoverschrijdingen. 8. Het uiteindelijke positieve resultaat van € 0,5 miljoen te storten in de algemene reserve.
6
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Voorstel Gemeenteraad Heerlen,
Onderwerp Vaststellen van de jaarstukken 2022 en het nemen van de daarmee samenhangende besluiten. Inleiding/aanleiding Met het jaarverslag en de jaarrekening legt het college verantwoording af aan de raad over het gevoerde beleid en beheer van het afgelopen jaar. De informatie die deze verantwoording oplevert, heeft zijn weerslag op het lopende begrotingsjaar. Dit geldt ook voor toekomstige begrotingen. De inhoud van het document vormt daarom een belangrijk onderdeel bij de bespreking van de zomernota 2023 en de begroting 2024. Een heel belangrijk moment voor ons als college in 2022 was natuurlijk woensdag de 8e juni. Tijdens de raadsvergadering op die dag legde de coalitie het nieuwe coalitieakkoord ‘uit liefde voor onze stad’ voor aan u en konden wij als college aan de slag voor hopelijk een periode van vier jaar. Het coalitieakkoord kwam tot stand na een intensief proces dat begon na de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart. Maar echt belangrijk en impactvol voor ons allemaal waren een tweetal gebeurtenissen die zich ver weg uit de invloedssfeer van ons gemeentebestuur afspeelden. Gedurende de eerste drie maanden van 2022 werden de coronamaatregelen afgebouwd. Dat veroorzaakte nog niet meteen een gevoel van enorme opluchting, want dat afbouwen had al eerder plaatsgevonden. We weten nu dat juist dat het moment was waarop we corona in de houdgreep hadden.
Er werd zelfs hier en daar al wat schuchter carnaval gevierd. Alle reden tot optimisme en het vieren van de herwonnen vrijheid. Het was echter de oorlog in Oekraïne, die enkele dagen voor carnaval uitbrak, waardoor de toekomst wederom zwaar voelde. Naast de vreselijke ellende voor de mensen in Oekraïne, waren er ook de angstgevoelens bij onszelf die een oorlog, zo dichtbij, met zich meebrengt. Daarnaast werden we allemaal hierdoor hard in onze portemonnee geraakt. Benzineprijzen die de lucht in schoten, gas- en elektriciteitsprijzen die onvoorstelbaar stegen en producten in de supermarkt die ontbraken of onbetaalbaar werden. In de Novembernota 2022, de tweede en laatste tussenrapportage van de begroting 2022, konden wij u eind vorig jaar een positieve prognose voorleggen ter hoogte van 10,5 miljoen euro totaal. In dezelfde raadvergadering, waarin besloten werd over de Novembernota (december 2022), werd uit dit resultaat 8,5 miljoen euro gestort in de Algemene Reserve nadat een miljoenenbedrag aan dezelfde Reserve onttrokken was t.b.v. de bestrijding van energiearmoede. U nam daarover in deze raadsvergadering verschillende besluiten. Thans kunnen wij u een definitief positief resultaat voorleggen ter hoogte van 0,5 miljoen euro. Belangrijkste afwijkingen, naast de 8,5 miljoen euro t.b.v. de Algemene Reserve zijn o.a. restruimte binnen de budgetten, gemeentefondsgelden n.a.v.
de decembercirculaire (positief), CAO effecten en coronabegroting (negatief). In dit voorstel zijn, naast het vaststellen van de jaarrekening, een aantal beslispunten opgenomen. In het kader van transparantie hebben wij evenals vorig jaar de beslispunten die worden voorgelegd nog niet verwerkt in het boekwerk. Het gaat om financiële boekingen die voortvloeien uit eerdere besluiten van de gemeenteraad. Het gaat ofwel om verplichtingen die al zijn aangegaan die nog
7
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
moeten worden betaald, of het doorschuiven van middelen voor projecten die over meerdere jaren gelijkmatig worden gefinancierd maar waarvan de uitvoering(kosten) begrijpelijkerwijs niet datzelfde gelijkmatig verloop hebben, of boekingen die niet zijn begroot maar wel plaats moeten vinden gezien het vastgestelde beleid c.q. uitgangspunten van de gemeenteraad. Kader Gemeentewet / Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).
Kernthema: Middelen en heffingen Bevoegdheid Raad Voorstel 1. De jaarstukken 2022 vast te stellen met een positief resultaat van € 23,9 miljoen 2. Een bedrag van € 21.514.000 in de bestemmingsreserve nog uit te voeren werkzaamheden te storten: Reserve nog uit te voeren werkzaamheden
Bedrag
a. Arbeidsmarktbeleid
€ 430.000
b. C entrumbad
€ 88.000
c. Onderwijs naar binnenstad
€ 91.000
d. Vreemdelingen (Inburgering)
€ 110.000
e. Experiment gesloten coffeeshopketen
€ 168.000
f. Sociaal Veilig Integrale Aanpak Heerlen-Noord
€ 883.000
g. Huiselijk Geweld (terugdraaien bez. DUVO)
€ 150.000
h. Visie BW en Burgerberaad burgerbetrokkenheid
€ 190.000
i. Beschermd Wonen: Diverse projecten
€ 1.741.000
j. Nieuwe inkoop WMO (SB!)
€ 150.000
k. Lokale Inclusie Agenda: aanpassingen openbare ruimte
€ 61.000
l. Pilot Meander/ gratis abonnement voor senioren/ Pilot Heerlen-Noord "gelukkig in de buurt"
€ 261.000
m. Gemeentefonds circulaire september 2022: Inburgering en statusgelden vreemdelingen
€ 310.000
n.1 Gemeentefonds: Gids middelen GGD
€ 238.000
n.2 Gemeentefonds: compensatieregeling voogdij 18+
€ 236.000
o. IC T projecten
€ 881.000
p. Wet open overheid
€ 60.000
q. Personeelsgerelateerde reserveringen
€ 1.283.000
r. Tuindorp
€ 162.000
s. Spoorsingel
€ 229.000
t. Ontwikkeling burg Gijzelslaan
€ 225.000
u. 1 Heerlen-Noord
€ 1.201.000
v. Duurzaamheid
€ 673.000
w. C ultuurmiddelen
€ 67.000
x. Inhaallessen i.v.m. sluiting Zwembad
€ 156.000
y. Verduurzaming bedrijventerrein
€ 371.000
z. Regiogelden Volwasseneducatie
€ 144.000
aa. Omgevingswet
€ 1.175.000
bb. Arbeidsmarktsregio - middelen gemeentefonds
€ 1.724.000
cc. Reserve Energietoeslag
€ 4.110.000
dd. Kansrijk van Start
€ 288.000
ee. Netwerkanalyse : GGD/ innovatie budget
€ 83.000
8
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Reserve nog uit te voeren werkzaamheden
Bedrag
ff. 1 Bijzondere bijstand/energie
€ 493.000
gg. Gemeentefonds decembercirculaire 2022 (SD)
€ 322.000
hh. Aanbesteding website
€ 75.000
ii. Stadsmarketing
€ 90.000
jj. Subsidies Kindpakket
€ 261.000
kk. Projecturen
€ 400.000
ll. Ambitiedocument SMWHC
€ 300.000
mm. Voormalig kantoor Rabobank
€ 51.000
nn. Veiligheidshuis bestuurlijk akkoord nazorg
€ 99.000
oo. Gebiedsontwikkeling
€ 1.000.000
pp. C ultuur
€ 300.000
qq. Posten individueel < € 50.000
€ 184.000
TOTAAL
€ 21.514.000
3. Een bedrag van € 451.653 te storten in de Bestemmingsreserve Grondexploitaties. 4. Een bedrag van € 360.000 te storten in de bestemmingsreserve volkshuisvestingsfonds. 5. Het vormen van een voorziening verlofsparen inzake arbeidskosten gerelateerde verplichting. 6. Het vormen van een bestemmingsreserve wegverharding en daarin het saldo te storten uit de voormalige egalisatievoorziening verhardingen € 1.012.000. 7. De overschrijdingen op de volgende kredieten voor de Nieuwe Nor (€ 628.000), Buitensportaccommodaties VVI (€ 858.000) en Verkeersregelinstallaties VVI (€ 172.000) af te dekken uit het krediet voor prijsoverschrijdingen. 8. Het uiteindelijke positieve resultaat van € 0,5 miljoen te storten in de algemene reserve. Argumenten 1. In de jaarrekening en het jaarverslag leggen wij verantwoording af aan de raad over de prestaties in 2022. De in 2022 behaalde prestaties zijn in de programmaverantwoording opgenomen. Daarnaast wordt in de paragrafen een dwarsdoorsnede gegeven van een aantal onderwerpen die een regulier karakter hebben en betrekking hebben op meerdere programma's zoals bedrijfsvoering, financiering en onderhoud kapitaalgoederen. 2. Het bedrag € 21.514.000 wordt gereserveerd voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2023 en eventuele volgende jaren. Zie onderstaand een overzicht van de posten.
De toelichting per post is opgenomen als bijlage 7 in de jaarstukken 2022. 3. Voor Tuindorp hebben we voor de realisatie van bedrijventerrein Emma een separaat budget herhuisvesting bewoners Tuindorp. Enkele verplaatsingen zijn gerealiseerd en sloop wordt voorbereid, hiertoe hebben we het budget geactualiseerd. Voor De Beitel-Zuid Algemeen krijgen we ontvangsten voor bovenwijkse voorzieningen uit kavelverkoop ten behoeve van aanleg voorziening ten behoeve van de wijk. 4. Voor de cofinanciering van het Volhuisvestingsfonds had de gemeente Heerlen in 2021 € 360.000 opgenomen voor de looptijd van het Volkshuisvestingsfonds (10 jaar). Om ervoor te zorgen dat deze middelen beschikbaar blijven voor cofinanciering storten wij het nog beschikbare budget in de bestemmingsreserve Volkshuisvestingsfonds.
9
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
5. Aangezien er bij verlofsparen sprake is van arbeidskosten gerelateerde verplichtingen die een niet voorspelbare opbouw en daarmee ook onvoorspelbare afbouw kennen, dient hier een voorziening voor gevormd te worden. Medewerkers kunnen vanaf 1 januari 2022 bovenwettelijke vakantie-uren sparen. Met dit 'verlofsparen' kunnen medewerkers passend bij hun levensfase hun bovenwettelijke vakantie uren inzetten op een manier die aansluit bij hun persoonlijke levens- en carrièreplanning en het gemeentelijke vitaliteitsbeeld. Deze vakantie uren verjaren niet. Dit kan gaan leiden tot verlofstuwmeren die bijvoorbeeld ingezet gaan worden om eerder met pensioen te gaan. Het vormen van een voorziening is het budgetrecht (artikel 189 gemeentewet) van de raad en doormiddel van dit raadsvoorstel laten we deze voorziening vormen. De voorziening is rechtswege verplicht (vanwege wettelijke verplichtingen BBV). 6. De afgelopen jaren hebben wij een voorziening gebruikt om de onderhoudskosten van verhardingen te egaliseren. In de raad van april heeft uw raad een nieuwe verhardingsnota vastgesteld. Onderdeel van die nota is een groeimodel met oplopend budget. Op basis van dat groeimodel is een voorziening volgens het BBV niet meer toegestaan. Om ervoor te zorgen dat de middelen die voor verhardingen beschikbaar zijn toch over de jaren heen ingezet kunnen worden maken wij een reserve aan.
Het saldo dat nog resteerde in de voorziening onderhoud verhardingen storten we in de reserve. 7. In de raadsvergadering van 22 juni 2022 heeft uw raad ingestemd met een investeringskrediet voor het opvangen van prijsstijgingen bij investeringsprojecten. De investeringen in de Nieuwe Nor, Verkeersregelinstallaties (Vervangingsinvestering) en Buitensportaccommodaties (Vervangingsinvestering) zijn in 2022 volledig afgerond en/of afgerekend. De overschrijdingen op deze kredieten verrekenen we dan ook met het krediet voor het opvangen van prijsstijgingen. 8. Door het positieve rekeningresultaat ten bate van de algemene reserve te brengen verhogen we het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen geeft de mate aan, waarin de gemeente in staat is om de nadelige gevolgen van risico’s (financiële tegenvallers) op te vangen zonder dat het beleid moet worden gewijzigd. Het geeft tevens inzicht in de robuustheid van de financiële positie van de gemeente.
Tegenargumenten en risico’s N.v.t. Kosten en dekking Voor de beslispunten 1 tot en met 4 en beslispunt 6 zijn er geen kosten dekkingen te melden. Deze maken deel uit van de reguliere jaarlijkse verwerking. Ten aanzien van de kredietoverschrijdingen beslispunt 5 leggen wij u de volgende kosten en dekking voor.
10
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Krediet opvangen prijsstijgingen Begroot
€ 10.600.000
Geboekt tot voorstel
€
0
Verplichtingen
€
0
Saldo
€ 10.600.000
Voorstel
€
1.658.000
Eindsaldo
€
8.942.000
Reserveringen*
€
8.942.000
•
Het resterende budget is gereserveerd voor de projecten zoals benoemd in de raadsinformatiebrief van januari 2023
Communicatie Persconferentie (Stads)krant Evaluatie N.v.t. Planning, procedure en uitvoering Behandeling in de commissie Economie, Bestuur en Financiën van 20 juni 2023 Behandeling in de raadsvergadering van 28 juni 2023 Bijlage Jaarstukken 2022 Burgemeester en wethouders van Heerlen,
de secretaris,
De burgemeester,
drs. V.N. Gosselink – Van Dijk
drs. R. Wever
11
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
12
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Raadsbesluit De raad der gemeente Heerlen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. registratienummer; gezien het advies van de raadscommissie ; besluit: 1. De jaarstukken 2022 vast te stellen met een positief resultaat van € 23,9 miljoen 2. Een bedrag van € 21.514.000 in de bestemmingsreserve nog uit te voeren werkzaamheden te storten: Reserve nog uit te voeren werkzaamheden
Bedrag
a. Arbeidsmarktbeleid
€ 430.000
b. C entrumbad
€ 88.000
c. Onderwijs naar binnenstad
€ 91.000
d. Vreemdelingen (Inburgering)
€ 110.000
e. Experiment gesloten coffeeshopketen
€ 168.000
f. Sociaal Veilig Integrale Aanpak Heerlen-Noord
€ 883.000
g. Huiselijk Geweld (terugdraaien bez. DUVO)
€ 150.000
h. Visie BW en Burgerberaad burgerbetrokkenheid
€ 190.000
i. Beschermd Wonen: Diverse projecten
€ 1.741.000
j. Nieuwe inkoop WMO (SB!)
€ 150.000
k. Lokale Inclusie Agenda: aanpassingen openbare ruimte
€ 61.000
l. Pilot Meander/ gratis abonnement voor senioren/ Pilot Heerlen-Noord "gelukkig in de buurt"
€ 261.000
m. Gemeentefonds circulaire september 2022: Inburgering en statusgelden vreemdelingen
€ 310.000
n.1 Gemeentefonds: Gids middelen GGD
€ 238.000
n.2 Gemeentefonds: compensatieregeling voogdij 18+
€ 236.000
o. IC T projecten
€ 881.000
p. Wet open overheid
€ 60.000
q. Personeelsgerelateerde reserveringen
€ 1.283.000
r. Tuindorp
€ 162.000
s. Spoorsingel
€ 229.000
t. Ontwikkeling burg Gijzelslaan
€ 225.000
u. 1 Heerlen-Noord
€ 1.201.000
v. Duurzaamheid
€ 673.000
w. C ultuurmiddelen
€ 67.000
x. Inhaallessen i.v.m. sluiting Zwembad
€ 156.000
y. Verduurzaming bedrijventerrein
€ 371.000
z. Regiogelden Volwasseneducatie
€ 144.000
aa. Omgevingswet
€ 1.175.000
bb. Arbeidsmarktsregio - middelen gemeentefonds
€ 1.724.000
cc. Reserve Energietoeslag
€ 4.110.000
dd. Kansrijk van Start
€ 288.000
ee. Netwerkanalyse : GGD/ innovatie budget
€ 83.000
ff. 1 Bijzondere bijstand/energie
€ 493.000
gg. Gemeentefonds decembercirculaire 2022 (SD)
€ 322.000
hh. Aanbesteding website
€ 75.000
13
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Reserve nog uit te voeren werkzaamheden
Bedrag
ii. Stadsmarketing
€ 90.000
jj. Subsidies Kindpakket
€ 261.000
kk. Projecturen
€ 400.000
ll. Ambitiedocument SMWHC
€ 300.000
mm. Voormalig kantoor Rabobank
€ 51.000
nn. Veiligheidshuis bestuurlijk akkoord nazorg
€ 99.000
oo. Gebiedsontwikkeling
€ 1.000.000
pp. C ultuur
€ 300.000
qq. Posten individueel < € 50.000
€ 184.000
TOTAAL
€ 21.514.000
3. Een bedrag van € 451.653 te storten in de Bestemmingsreserve Grondexploitaties. 4. Een bedrag van € 360.000 te storten in de bestemmingsreserve volkshuisvestingsfonds. 5. Het vormen van een voorziening verlofsparen inzake arbeidskosten gerelateerde verplichting. 6. Het vormen van een bestemmingsreserve wegverharding en daarin het saldo te storten uit de voormalige egalisatievoorziening verhardingen € 1.012.000. 7. De overschrijdingen op de volgende kredieten voor de Nieuwe Nor (€ 628.000), Buitensportaccommodaties VVI (€ 858.000) en Verkeersregelinstallaties VVI (€ 172.000) af te dekken uit het krediet voor prijsoverschrijdingen. 8. Het uiteindelijke positieve resultaat van € 0,5 miljoen te storten in de algemene reserve.
Aldus besloten tijdens de vergadering van de raad van de gemeente Heerlen de griffier,
de voorzitter,
drs. T.W. Zwemmer
drs. R. Wever
14
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Leeswijzer Met deze jaarstukken leggen we verantwoording af over het gevoerde beleid en de daarmee samenhangende resultaten in het jaar 2022. Het verslag is in eerste instantie bedoeld voor de gemeenteraad. Daarnaast is het een middel om andere belangstellenden te informeren over het gevoerde gemeentelijke beleid van het afgelopen jaar. Achter deze leeswijzer hebben we een overzicht opgenomen van de gemeenteraad, het college van burgemeester & wethouders en daarna de kerncijfers. Het onderdeel ‘beleid’ bevat de bestuurssamenvatting en verantwoording over de (programma overstijgende) opgaven die bij de begroting zijn vastgesteld: 1. Heerlen-Noord; 2. Onderwijs naar de binnenstad; 3. Omgevingswet; 4. Dienstverlening/digitalisering; 5. Rode draden: Duurzaamheid (1) en Burgerbetrokkenheid en lokale democratie (2). Vervolgens geven we in de ‘programmaverantwoording’ op hoofdlijnen een overzicht van de resultaten, zoals deze in 2022, binnen de programma’s van het Meerjarig Bestuurlijk Programma 2019-2022 zijn benoemd. In sommige gevallen ontbreken bij de beleidsindicatoren actuele cijfers, vanwege het feit dat deze (nog) niet beschikbaar zijn. De beschikbaarheid van actuele cijfers is afhankelijk van de meetfrequentie (en meetperiode) en de hieraan gerelateerde onderzoeken dan wel registraties (bijv. CBS).
In dit hoofdstuk is tevens het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen opgenomen, de kosten van overhead, vennootschapsbelasting en de post onvoorzien. Deze verantwoording is, net als de begroting 2022, volgens een vast stramien opgebouwd rond de diverse kernthema’s binnen elk programma. De kaders die gelden bij het realiseren van onze doelen zijn opgenomen in de ‘paragrafen’. Hier lichten wij toe hoe de bedrijfsvoering heeft gefunctioneerd en op welke manier invulling is gegeven aan het grondbeleid en de lokale heffingen. Daarnaast bestaat het onderdeel paragrafen uit een toelichting op het weerstandsvermogen en de risico’s, het onderhoud van kapitaalgoederen, financiering, verbonden partijen, demografische ontwikkelingen, subsidies, IBA en de bestuursprogramma’s. De financiële gegevens zijn opgenomen in het onderdeel ‘jaarrekening’. Op die plek geven we aan met welk gevoerd financieel beleid we de resultaten van het afgelopen jaar hebben bereikt. De jaarrekening bestaat vervolgens uit de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening. Alle cijfers in dit onderdeel presenteren we in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor kunnen kleine afrondingsverschillen ontstaan in de totaaltellingen en de saldi. In de tabellen is het per definitie zo dat de lasten worden gepresenteerd met een -/- en de baten met een +.
Als er een -/- bij baten staat, betekent dit minder baten, dus een nadeel. Evenals voorgaande jaren zijn in deze jaarstukken de adviezen van de Werkgroep Financial Audit verwerkt.
15
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
16
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders Aan het hoofd van de gemeente staat de gemeenteraad. De leden van de raad worden elke 4 jaar direct gekozen door de bevolking en treden namens hen op. Zij hebben een kaderstellende taak. Dat wil zeggen dat zij het beleid maken en de stad op hoofdlijnen besturen. De gemeenteraad heeft ook een controlerende taak: de raad controleert of burgemeester en wethouders hun werk goed uitvoeren. Tenslotte hebben de gemeenteraadsleden een volksvertegenwoordigende taak: taak om alle belangen mee te nemen en deze te wegen bij de besluitvorming. Het aantal raadsleden binnen een gemeente is afhankelijk van het aantal inwoners en kan variëren van minimaal 7 tot maximaal 45 raadsleden. De gemeenteraad van Heerlen heeft 37 raadsleden.
De zetels in de raad van de gemeente Heerlen zijn als volgt verdeeld: • Ouderenpartij Heerlen (OPH): 8 zetels • Socialistische Partij (SP): 8 zetels • Christen Democratisch Appèl (CDA): 5 zetels • Jongerenpartij Heerlen: 3 zetels • Partij Hoensbroeks Belang (PHB): 2 zetels • Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD): 2 zetels • Partij Voor de Vrijheid (PVV): 2 zetels • Democraten 66 (D66): 2 zetels • Partij voor de Dieren (PvdD): 1 zetel • Forum voor Democratie (FvD): 1 zetel • GroenLinks: 1 zetel • Hart-Leers: 1 zetel • Partij van de Arbeid (PvdA): 1 zetel De gemeenteraad heeft drie commissies ingesteld: • Commissie Economie, Bestuur en Financiën (EBF); • Commissie Ruimtelijke Ontwikkeling en Leefomgeving (ROLO); • Commissie Maatschappij en Welzijn (MW). In de commissies wordt het vooroverleg gevoerd voorafgaand aan de raadsvergadering. Werkgroep Financial Audit (WFA) De verordening op de raadscommissies stelt dat de commissie Economie, Bestuur en Financiën ook de taak heeft om advies te geven over de verantwoording van het door het College gevoerde bestuur. Het College legt onder andere verantwoording af in de jaarrekening en het jaarverslag, zoals bedoeld in artikel 197 van de Gemeentewet. Met de voorbereiding van dit advies wordt de Werkgroep Financial Audit belast.
College van burgemeester en wethouders Het College is het dagelijks bestuur van de gemeente Heerlen en bestaat uit burgemeester Roel Wever en vijf wethouders: Jordy Clemens, Marco Peters, Martin de Beer, Peter van Zutphen en Casper Gelderblom. De wethouders behandelen ieder een bepaald aantal zaken, die zijn vastgelegd in de portefeuilleverdeling. De gemeentesecretaris Vanessa Gosselink staat het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van hun taak terzijde en is daarnaast algemeen directeur van de ambtelijke organisatie. Die ambtelijke organisatie geeft uitvoering aan het beleid en de besluiten van het bestuur.
17
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Roel Wever Burgemeester • Openbare orde en veiligheid • Integrale handhaving • (Eu)regionale samenwerking • Strategie en lobby • Personeel en Organisatie • Communicatie • Stadsmarketing • Lokale democratie • Buurtgericht werken Jordy Clemens (SP) Wethouder Onderwijs, Cultuur, Erfgoed en Centrumontwikkeling • Onderwijs • Cultuur & erfgoed • Evenementen • Centrumontwikkeling • Stadsdeelwethouder Hoensbroek • Locoburgemeester Marco Peters (CDA) Wethouder Beheer en Onderhoud, Mobiliteit, Ruimtelijke Ordening en Ouderenbeleid • Ruimtelijke ordening • Beheer en onderhoud • Mobiliteit • Herstructurering • Buurtvoorzieningen • Ouderenbeleid • Stadsdeelwethouder Heerlen-Zuid Martin de Beer (VVD/D66) Wethouder Economie en Arbeidsmarkt, Financiën en Sport, Duurzaamheid, Heerlen-Noord • Economie • Arbeidsmarkt • Participatie • Sport • Financiën • Duurzaamheid • Coördinatie Heerlen-Noord • Stadsdeelwethouder Heerlen-Stad Peter van Zutphen (SP) Wethouder Jeugd en Armoedebestrijding, Welzijn en Zorg • Welzijn • Volksgezondheid • WMO/zorg • Jeugd • Armoedebestrijding
18
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Casper Gelderblom (PvdA/PvdD/GroenLinks) Wethouder Wonen, Milieu en Circulariteit, Dienstverlening en Vastgoed • Wonen • Omgevingswet • Milieu • Afval en circulariteit • Biodiversiteit en dierenwelzijn • Dienstverlening (in- en extern) • Vastgoed • Stadsdeelwethouder Heerlerheide
19
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
20
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Kerncijfers Kerngegevens per 31 december
omschrijving
2018
2019
2020
2021
2022
86.836
87.087
86.926
86.857
87.115
11.084 55.962 19.790
11.040 55.860 20.187
11.074 55.389 20.463
11.145 55.013 20.699
11.288 54.815 21.012
3.969
3.808
3.907
3.800
3.639
omschrijving
2018
2019
2020
2021
2022
B. Fysieke structuur Aantal woningen
45.758
45.834
45.976
45.982
46.271
Oppervlakte gemeente x 1.000 m2 waarvan -binnenwater
45.520
45.520
45.520
45.520
45.520
100
100
100
100
100
Oppervlakte van wegen x 1.000 m2: waarvan: -wegen en straten in verkeersgebieden en verblijfsgebieden -fietspaden -trottoirs
5.263
5.318
5.358
5.401
5.421
3.139
3.177
3.247
3.282
3.338
310 1.814
332 1.809
337 1.774
380 1.739
341 1.742
Aantal x 1.000 m2 openbaar groen
6.191
6.214
6.187
6.181
6.279
A. Sociale structuur Aantal inwoners: waarvan: 0 t/m 14 jaar 15 t/m 64 jaar 65 jaar en ouder Aantal uitkeringsdossiers Participatiewet
Kerngegevens per 31 december
21
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Kerngegevens per 31 december
omschrijving C. Financiële structuur (x € 1.000) Gewone uitgaven
2018
2019
2020
2021
2022
425.959
438.992
450.303
443.931
474.929
Opbrengsten belastingen totaal, waarvan -niet gebonden heffingen -gebonden heffingen -overige heffingen en leges
48.381
49.025
49.742
51.473
56.264
27.305 17.894 3.182
28.421 17.864 2.740
27.201 19.095 3.446
27.868 20.215 3.390
30.189 21.421 4.654
Gemeentefonds
242.677
257.682
276.419
283.224
312.658
Vaste schuld
237.736
279.792
256.125
307.458
288.792
Aantal inwoners
86.636
87.087
86.926
86.857
87.115
Gewone uitgaven Opbrengsten belastingen totaal, waarvan -niet gebonden heffingen -gebonden heffingen -overige heffingen en leges
4,92 0,56
5,04 0,56
5,18 0,57
5,11 0,59
5,45 0,65
0,32 0,21 0,04
0,33 0,21 0,03
0,31 0,22 0,04
0,32 0,23 0,04
0,35 0,25 0,05
Gemeentefonds
2,80
2,96
3,18
3,26
3,59
Vaste schuld
2,74
3,21
2,95
3,54
3,32
Per inwoner:
22
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
BELEID 1.
Bestuurssamenvatting
Een heel belangrijk moment voor ons als college in 2022 was woensdag de 8 e juni. Tijdens de raadsvergadering op die dag legde de coalitie het nieuwe coalitieakkoord ‘uit liefde voor onze stad’ voor aan u en konden wij als college aan de slag voor hopelijk een periode van vier jaar. Het coalitieakkoord kwam tot stand na een intensief proces dat begon na de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart. Maar echt belangrijk en impactvol voor ons allemaal waren een tweetal gebeurtenissen die zich ver weg uit de invloedssfeer van ons gemeentebestuur afspeelden. Gedurende de eerste drie maanden van 2022 werden de coronamaatregelen afgebouwd. Dat veroorzaakte nog niet meteen een gevoel van enorme opluchting, want dat afbouwen had al eerder plaatsgevonden. We weten nu dat juist dat het moment was waarop we corona in de houdgreep hadden. Er werd zelfs hier en daar al wat schuchter carnaval gevierd. Alle reden tot optimisme en het vieren van de herwonnen vrijheid. Het was echter de oorlog in Oekraïne, die enkele dagen voor carnaval uitbrak, waardoor de toekomst wederom zwaar voelde. Naast de vreselijke ellende voor de mensen in Oekraïne, waren er ook de angstgevoelens bij onszelf, die een oorlog, zo dichtbij, met zich meebrengt. Daarnaast werden we allemaal hierdoor hard in onze portemonnee geraakt.
Benzineprijzen die de lucht in schoten, gas- en elektriciteitsprijzen die onvoorstelbaar stegen en producten in de supermarkt die ontbraken of onbetaalbaar werden. In de Novembernota 2022, de tweede en laatste tussenrapportage van het jaar 2022, konden wij u eind vorig jaar een positieve prognose voorleggen ter hoogte van € 10,5 miljoen totaal. In dezelfde raadvergadering, waarin besloten werd over de Novembernota (december 2022), werd uit dit resultaat € 8,5 miljoen gestort in de Algemene Reserve nadat een miljoenenbedrag aan dezelfde reserve onttrokken was ten behoeve van de bestrijding van energiearmoede. U nam daarover in deze raadsvergadering verschillende besluiten. Thans kunnen wij u een definitief positief resultaat voorleggen ter hoogte van € 0,5 miljoen. Belangrijkste afwijkingen, naast de € 8,5 miljoen ten behoeve van de Algemene Reserve zijn o.a. restruimte binnen de budgetten en gemeentefondsgelden naar aanleiding van de decembercirculaire (positief), CAO effecten en coronabegroting (negatief). In onze lopende fysieke projecten, maar ook binnen onze reguliere uitvoering, liepen we in de loop van het jaar aan tegen tekorten door kostenoverschrijdingen.
We kregen enerzijds te maken met meerkosten door de explosieve stijging van energiekosten en bouwkosten als rechtstreeks gevolg van de oorlog in de Oekraïne in combinatie met een toch al oplopende inflatie en anderzijds met een taaie krapte op de arbeidsmarkt die het ons onmogelijk maakte op onderdelen van onze uitvoering/beleid mensen te vinden om de dingen te doen die moesten gebeuren. Door het inhuren van specialisten waren we in staat de schade te beperken maar dat betekende dat de personeelskosten stegen en dat betekende ook dat we door deze adhoc maatregelen geen duurzaamheid in onze uitvoering konden ontwikkelen. We begonnen het jaar 2022 met het bericht dat Ron Meyer de nieuwe Programmadirecteur van de Alliantie Heerlen-Noord werd. Hij startte op 1 april en volgde daarmee kwartiermaker Lodewijk Asscher op. Heerlen-Noord is één van de zestien Stedelijke Vernieuwingsgebieden in Nederland. Het één-generatie-plan dat hier met de Alliantie wordt uitgerold biedt structurele veranderingen om op de lange termijn de volgende generatie meer kansen en perspectief te bieden. Ron Meyer, zelf opgegroeid in Zeswegen, wordt daarmee als Programmadirecteur het gezicht van de Alliantie. Over 25 jaar moet het niet meer uitmaken of je in Heerlen-Noord of in een ander stadsdeel in Nederland wordt geboren. Om dat te bereiken is de Alliantie aan de slag gegaan.
De Alliantie bestaat uit een groot netwerk van diverse spelers zonder formele hiërarchie die samen als doel hebben de achterstanden in 1 generatie (25 jaar) integraal en structureel te verbeteren.
23
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
Een belangrijk moment in 2022 was het indienen van een aanvraag voor een nieuwe ronde van Regiodeals. Bij Regiodeals werken Rijk en regio als partners samen om belangrijke opgaven in Nederland aan te pakken en de brede welvaart te vergroten. Bij de eerste ronde van Regiodeals wist het vorige college samen met de regio en onze regiogemeenten een subsidiebedrag binnen te slepen ter hoogte van € 40 miljoen. Door cofinancieringen en financieringen van derden waren wij als regio in staat dit bedrag vele malen te vermeerderen. Inmiddels weten we dat de aanvraag voor de nieuwe ronde opnieuw succes heeft gehad met een toezegging door het Rijk van € 25 miljoen ten behoeve van onze regio. In 2022 hebben we wederom belangrijke en innovatieve stappen kunnen zetten rondom de Heerlense Zorgaanpak. Leidraad hierbij is: samenwerking in plaats van marktwerking. De Basishulp Jeugd heeft in het teken gestaan van de transformatie activiteiten door JenS. Het betreft onder andere het uitvoeren van een Perspectiefplan. Ook hebben we de aanbesteding van de Basishulp jeugd voor de jaren 2023-2027 verder voorbereid. Op het gebied van beschermd Wonen zijn we gestart met kleinschalige opvang in de wijk en de plaatsing van 21 Skaeve Huse verspreid over geheel Parkstad. Ook is er een breed samenwerkingsverband van aanbieders op het gebied van Beschermd Wonen opgericht met de naam Beschermd Thuis Parkstad.
Zowel wij, als het college voor ons, maken en maakten ons sterk voor een stadscentrum waarin onderwijs gegeven wordt op allerlei niveaus en studenten wonen, studeren en zich vermaken. Wij zien dan ook de verhuizing van de onderwijsinstellingen naar het centrum als een gamechanger voor de dynamiek in dat centrum. In 2022 hebben wij samen met de Zuyd Hogeschool ons oog laten vallen op het blok tussen de Promenade, Saroleastraat, Geleenstraat en Honigmannstraat (Promenade I) als de beoogde nieuwe huisvesting voor de Zuyd Hogeschool. Voor deze plek in het centrum is dan ook in de toekomst een andere bestemming voorzien. Het gaat dan om een maatschappelijke bestemming ten behoeve van een nieuwe onderwijshuisvesting voor Zuyd, gecombineerd met overige centrumbestemmingen die levendigheid intensiveren zoals horeca, dienstverlening, detailhandel, openbare ruimte en wonen. Om dit ook echt mogelijk te maken hebben wij op dinsdag 27 september 2022 een zogenaamd voorkeursrecht gevestigd op Promenade I. Dat betekent dat wanneer de huidige vastgoedeigenaren hun eigendom willen verkopen, ze dat eerst aan de gemeente te koop aan moeten bieden. Heel blij waren we met het feit dat het poppodium de ‘Nieuwe Nor’ haar deuren eindelijk na twee jaar weer opende. Nu met een splinternieuwe zaal. Met deze nieuwe grote zaal waren we in staat de capaciteit van het poppodium te verdrievoudigen.
Er is in de twee zalen gelijktijdig plaats voor in totaal ruim duizend bezoekers. De bekendmaking van de verkiezingsuitslagen op 16 maart was overigens het eerste evenement in deze zaal. Het is hoe dan ook een nieuwe culturele parel voor onze stad, voor de regio en voor ver daar buiten. Om de levendigheid in het centrum te verhogen en om ruimte te geven aan ondernemerschap hebben we de periode dat de terrassen mogen worden ingericht verlengd. Door de zware wissel die de coronamaatregelen de afgelopen twee jaar hebben getrokken op de horeca willen we onder andere op deze manier de ondernemers helpen en ondersteunen. We namen vroeg in het jaar het besluit om per direct geen onzelfstandige woningen (kamerverhuur) meer toe te voegen aan de stedelijke woningvoorraad. Dat was een belangrijke stap om de overlast die gepaard gaat met grootschalige huisvesting van onder meer arbeidsmigranten, tegen te gaan. Ook het opsplitsen van woningen op één adres hebben we via de huisvestingsverordening per direct verboden. Met deze maatregelen zijn wij veel beter in staat om regie te voeren op een passende en menswaardige huisvesting van onze inwoners. We weten hoe belangrijk het is om mensen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt zo vlug
24
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
mogelijk vanuit de bijstand weer aan het werk te krijgen. Immers, hoe langer mensen bijstandsafhankelijk zijn hoe moeilijker een terugkeer op de arbeidsmarkt is. Het begeleiden van deze groep mensen hebben we na een testperiode van enkele maanden overgeheveld naar WSP (Werkgevers Servicepunt Parkstad) en WvH (Werk voor Heerlen). De overdrachtsmomenten tussen organisaties worden op deze manier verminderd en de nadruk komt meer te liggen op wat mensen wél kunnen. Wij zijn er van overtuigd dat dit zal leiden tot een snellere begeleiding naar werk. Een stad met een verleden is een spannende stad. Immers, steeds weer geeft die stad kleine beetjes van haar geheimen prijs. Wij wonen in zo’n stad. En ook in 2022 was het weer prijs en konden we een glimp opvangen van dat rijke en roemruchte verleden. Nu was het de Romeinse kelder aan de Coriovallumstraat. Eind juni startte daar het archeologisch onderzoek. Een klein kijkvenster in de gevel maakt het mogelijk een blik te werpen op het Romeinse verleden. Steeds vaker weten wij ons als stad landelijk in de kijker te spelen. We mogen daar met recht trots op zijn. Nu was het de ANWB die Kasteel Hoensbroek benoemde tot het ‘Allermooiste Kasteel van Nederland’. Natuurlijk was dit voor ons Heerlenaren niet echt iets nieuws, maar deze landelijke erkenning is belangrijk om de toeristische trekpleister te worden die het verdient.
Om enigszins tegemoet te komen aan de torenhoge energierekening waarmee we geconfronteerd werden in de loop van 2022, besloot het kabinet om mensen met een inkomen tot 120% van het sociale minimum een compensatie toe te kennen ter hoogte van € 1.300. Wij hebben daarop als stad in eerste instantie geanticipeerd door de kwetsbare inkomens tussen de 120% en 130% ook te compenseren met een eenmalig bedrag ter hoogte van € 800. Hiermee komen we tegemoet aan de inwoners die net boven de vastgestelde inkomensgrens zitten en waarschijnlijk in vergelijkbare mate te maken hebben met de enorm gestegen energieprijzen. Daarnaast hebben we ook enkele regels rondom individuele bijzondere bijstand voor de energiekosten aangepast. Hierdoor kunnen meer inwoners een vergoeding voor hoge energiekosten krijgen vanuit de bijzondere bijstand. We zagen echter niet alleen inwoners in de knel komen door de hoge energiekosten. Het bleek ook voor verenigingen, ondernemers en instellingen een grote bron van onzekerheid en onrust te zijn. Daarom waren wij blij dat in de laatste raadsvergadering van 2022, de raad instemde om een deel van het overschot op de jaarrekening in te zetten voor duurzaamheidsmaatregelen voor inwoners, ondernemers, verenigingen en instellingen in onze stad.
Het pakket dat wij gaan aanbieden onderscheidt drie soorten maatregelen: een tegemoetkoming in de energiekosten, een energieadvies en een investering in duurzaamheid. Medio 2022 besloten wij om Oekraïense vluchtelingen op te vangen in het kloostercomplex Huize de Berg in Heerlen. Twee vleugels van het gebouw werden voor 12 maanden de slaap- en verblijfplaats voor 150 vrouwen en kinderen, die vanaf toen gefaseerd in kleine groepen arriveerden in Heerlen. Op 15 september werd het nieuwe Burgemeester Van Grunsvenplein officieel ‘geopend’. Het voorheen grauwe plein werd flink aangepakt. Het is nu gezelliger en groener, duurzaam en circulair. Deze metamorfose van het Burgemeester van Grunsvenplein is onderdeel van de complete aanpak van Heerlen-Centrum. Het doet goed om te merken dat wij als regio Parkstad economisch in de lift zitten. Vooral op de bedrijventerreinen komen er veel nieuwe vestigingen en uitbreidingen met een daarbij horende groeiende vraag naar personeel. De medisch-logistieke sector is in deze groei een belangrijke motor, maar ook in het MKB is sprake van versterking en expansie. Samen betekent dit een boost voor de werkgelegenheid en het economisch klimaat in Parkstad. Een flinke opsteker was vorig jaar dat een Britse sportartikelenbedrijf koos voor Heerlen. Hiermee komen ook 1.500 nieuwe banen naar onze stad.
De combinatie JD Sports en GXO Logistics vestigt haar distributiecentrum voor Europa op het industrieterrein De Beitel. GXO Logistics, een van ‘s werelds grootste logistieke bedrijven, gaat voor JD Sports, een van de grootste retailers in sports,
25
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
fashion en buitensportartikelen, de logistieke afhandeling voor heel Europa verzorgen. En dan waren er de bezoeken. Steeds meer valt in het land op wat wij in Heerlen aan het doen zijn. We worden steeds vaker bezocht door ministeries, andere gemeenten, politieke partijen en landelijke adviesorganen. In 2022 sprongen twee bezoeken er uit. Zo was er het bezoek van de nieuwe Amerikaanse ambassadeur Shefali Razdan Duggal. Zij wilde graag kennismaken met Limburg en in het bijzonder de mensen en de opgave van het Nationaal Programma Heerlen-Noord (NPHLN). En enkele weken eerder was er de kers op de taart. Het was de president van Italië die een bezoek bracht aan het Thermenmuseum. Sergio Mattarell sloot zijn driedaagse staatsbezoek aan ons land af met een bezoek aan Heerlen om het Romeins badhuis, het topstuk van het Thermenmuseum, te bewonderen.
26
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
2.
Opgaves
2.1 Heerlen-Noord Medio 2022 heeft de rijksoverheid het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid gestart. Hiervan maakt Heerlen-Noord als nationaal programma onderdeel uit, samen met 19 andere gebieden in Nederland. Met dit programma worden de eerste stappen gezet voor een langjarige inzet van het Rijk (20-25 jaar) om samen met gemeenten en andere lokale partijen de leefbaarheid en veiligheid in steden weer op orde te krijgen en de bewoners weer perspectief te bieden. Hierbij is een goede basis gelegd in lijn met ons pleidooi voor nationale erkenning van de problematiek in HeerlenNoord en een aanpak die steviger, nog meer integraal en langduriger moet zijn om de hardnekkige problematiek aan te pakken. De brede alliantie voor de aanpak in Heerlen-Noord heeft zich verder ontwikkeld. April 2022 is een programmabureau NPHLN gestart, onder leiding van een programmadirecteur. Er is in juni 2022 een toekomstplan en een organisatieplan opgesteld en alle alliantiepartners hebben dit onderschreven als kader voor het Nationaal Programma Heerlen-Noord en uitgesproken zich maximaal in te spannen voor het NPHLN en te gaan bijdragen aan de uitvoering met bijhorende samenwerkingen en doorbraken. Heerlen heeft succesvol een beroep gedaan op diverse rijksmiddelen die voor de opgave van HeerlenNoord beschikbaar kwamen.
Een nieuwe tranche regiodeal Parkstad is door het Rijk geselecteerd voor € 25 miljoen. Hiervan maakt Heerlen-Noord prominent onderdeel uit. Ook werd een jaarlijkse subsidie van € 1,5 miljoen toegekend voor preventie van jeugdcriminaliteit in het kader van programma Preventie met Gezag. Met Regiodealmiddelen zijn twee basisscholen met een verrijkt en verlengd onderwijs deels bekostigd. We hebben belangrijke trajecten in Heerlen-Noord in gang gezet en volop gewerkt aan de thema’s en doelstellingen waaraan de gemeente zich in het NPHLN heeft verbonden. Met ingang van het schooljaar 2021-2022 zijn twee basisscholen gestart met rijke schooldagen. Basisschool de Vlieger is gestart als Gezonde School van de Toekomst en basisschool de Horizon met een verlengde schooldag. In 2022-2023 zullen nog eens vier scholen starten met (de voorbereiding van) een rijke schooldag (BS Mijn Spoor, KC Paulus en BS de Schakel en vo-school Herle). In 2022 zijn ook de voorbereidingen getroffen om met ingang van januari 2023 op twee scholen in Heerlen het Leerorkest te laten starten (Broederschool in Molenberg en de Mheyster in Hoensbroek). Ook is voorbereidend werk verricht om op zoveel mogelijk scholen in Heerlen-Noord met ingang van januari 2023 te kunnen starten met dagelijks groenten en fruit. In Heerlerheide is in het kader van Kansrijk van Start de Sjpruut Sjop geopend.
Hier kunnen (aanstaande) ouders uit Heerlen die een steuntje in de rug nodig hebben babyspullen krijgen die essentieel zijn voor een gezonde en veilige start. Ook kunnen zij in het bijbehorende ontmoetingspunt terecht voor een luisterend oor bij andere (aanstaande) ouders en vragen stellen over zwangerschap, bevalling en opvoeding. Dit is een aanvulling op de drie Sjpruutcafés die reeds in Heerlen-Noord actief zijn. Aanpak Sociaal Veilig In 2022 hebben we de vorig jaar gestarte aanpak in de geprioriteerde wijken van Heerlen-Noord (Vrieheide, Kasteelbuurt, Hoofdstraat-West Hoensbroek) uitgebreid met de wijk GMS. De aanpak is gebaseerd op de methodiek ‘Operatie Hartslag’ en heeft de ambitie om samen mét (‘vóór en dóór’) bewoners te werken aan leefbare en veilige wijken waarin het prettig wonen is en waar eenieder gelijke kansen heeft om mee te doen. In al deze wijken is er een stevige samenwerkingsstructuur opgezet gericht op beheersing van leefomgeving en zorgproblematiek, samen met het Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad en de belangrijkste zorgpartijen in de buurt. Inmiddels zijn er ruim 125 signalen van zorg (‘achter de voordeur problematiek’) besproken in het multidisciplinaire casuïstiekoverleg. Er worden bijvoorbeeld integrale flexacties verricht waarbij kamerverhuur- en overlastpanden op misstanden en overtredingen zijn gecontroleerd, extra inzet gericht op
27
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
jongerenoverlast, oppakken van zorgvragen of aanbieden van (extra, ontbrekende) diensten, cameratoezicht geïntroduceerd op twee locaties, uitvoeren van extra toezicht door straatcoaches en boa’s. Onderzocht is of het voormalig politiebureau in Hoensbroek kan worden ontwikkeld tot een coördinatiecentrum sociale veiligheid waarin veiligheidspartijen elkaar treffen en integraal met elkaar samenwerken. Het enthousiasme van de potentiële partners van het Veiligheidscentrum blijkt groot en de ambitie lijkt kansrijk. Bovengrondse vakschool (BVS) De BVS is een plek – in opbouw - voor iedereen die in contact wil komen met werk en ontwikkeling, die een vak wil leren, werk zoekt, werk biedt of andere wijkbewoners wil ontmoeten. De gemeente heeft middelen beschikbaar gesteld in de vorm van een subsidie voor de ontwikkeling van 10 werksferen, een investeringskrediet voor de verbouwing en het ophogen van de jaarlijkse subsidie aan Werk voor Heerlen voor de implementatie van het vakgerichte ontwikkelprogramma binnen de Bovengrondse Vakschool. Het programma van de Bovengrondse Vakschool (werksferen) wordt ontwikkeld. De verbouwing is gestart en samenwerkingsverbanden worden opgezet. Volkshuisvestingsfonds / regiodeal Met middelen uit het Volkshuisvestingsfonds kunnen komende jaren 364 particuliere woningen in drie focuswijken in Heerlen-Noord worden gerenoveerd en verduurzaamd.
De woningbouwcorporaties spelen hierbij een belangrijke rol. Zij kopen panden aan om positie te verwerven en zo de beoogde transitie van de wijken te starten en te voorkomen dat deze panden niet wederom in handen vallen van minder gerede vastgoedbeleggers. In Vrieheide – De Stack zijn zo’n 57 woningen verworven. De gemeente ondersteunde de verduurzaming en renovatie via de subsidieverordening Volkshuisvestingsfonds Vrieheide – Stack, voor in totaal € 3,5 miljoen. Samen met de gemeente worden particuliere eigenaren in het blok van verworven panden uitgenodigd om ook hun woning te verduurzamen, bijvoorbeeld voor gezamenlijke renovatie van het (doorlopende) dak. De ervaringen die worden opgedaan bij het proefblok zullen al worden gebruikt om de aanpak op grotere schaal in Vrieheide – de Stack uit te rollen, waarbij ook particulieren ondersteund kunnen worden vanuit het VHF. Met gelden vanuit de regiodeal worden door corporaties panden aangekocht en getransformeerd in gebieden waar er druk is op de veiligheid en leefbaarheid zoals in de prioritaire wijken GMS, Vrieheide en Hoofdstraat-Kasteelbuurt. De verbouwing van de Saffierflat is gestart in mei 2022. Groen samen doen We hebben er op ingezet om bewoners in Heerlen-Noord extra te stimuleren en te ondersteunen om hun omgeving te vergroenen. Er zijn samen met bewoners/ondernemers vier extra vergroeningsprojecten uitgevoerd.
Nog enkele andere projecten zijn voorbereid, maar nog niet uitgevoerd.
28
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 21 juni 2023
2.2 Onderwijs naar de binnenstad Het afgelopen jaar zijn er grote stappen gezet. Zoals bekend zijn we intensief met alle vier de onderwijspartijen (LVO, SVOPL, Zuyd Hogeschool en Open Universiteit) in gesprek over de verhuizing naar de binnenstad. Dit heeft ertoe geleid dat we wel kunnen zeggen dat iedere partij inmiddels een droom heeft geformuleerd waar ze in de binnenstad willen landen. Deze dromen worden nu door alle partijen zelf omgezet in plannen, onderwijsinhoud en acties. Zo heeft de Open Universiteit de voorkeur uitgesproken voor het Maanhotel. Met Zuyd Hogeschool is er een intentieovereenkomst gesloten om samen te werken aan het verder onderzoeken van realiseerbaarheid van ambitie en is de Wet Voorkeursrecht Gemeenten gevestigd op Promenade I om daar Zuyd Hogeschool te vestigen. We verwachten dat ook de middelbare scholen in 2023 helder zullen hebben hoe ze het onderwijs willen invullen en op welke plek. De gemeente is bij alle trajecten nauw betrokken in diverse rollen. Deze verschillen van aard en omvang omdat we als gemeente wettelijk verantwoordelijk zijn voor de huisvesting van scholen in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs. Het beroepsonderwijs, de volwasseneneducatie en het hoger onderwijs zijn zelf verantwoordelijk voor hun huisvesting.