Document · PDF

Jaarstukken 2021

Raadsvergadering . (video) 22 juni 2022, gemeente HeerlenBij agendapunt: Jaarrekening 202134.832 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Jaarstukken 2021

Inhoudsopgave Raadsvoorstel

Raadsbesluit

Leeswijzer

Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders

Kerncijfers

Bestuurssamenvatting

Programmaverantwoording

2.1.0

Programma Bestuur en ondersteuning

Kernthema Bestuurskracht

Kernthema Dienstverlening

Kernthema Middelen en heffingen

2.1.1

Programma Veiligheid

Kernthema Crisisbeheer

Kernthema Veiligheid

2.1.2

Programma Verkeer en Vervoer

Kernthema Mobiliteit

Kernthema Wegen, straten en pleinen

2.1.3

Programma Economie

Kernthema Economie

Kernthema Economische promotie

2.1.4

Programma Onderwijs

Kernthema Onderwijs 2.1.5

Programma Sport, Cultuur en Recreatie

Kernthema Sport

Kernthema Cultuur

Kernthema Cultureel erfgoed

Kernthema Groen

2.1.6

Programma Sociaal Domein

Kernthema Sociale basisvoorzieningen

Kernthema Jeugd maatwerkvoorzieningen

Kernthema Volwassenen maatwerkvoorzieningen

Kernthema Arbeidsmarktbeleid

Kernthema Inkomensondersteuning

100

Kernthema Buurtgericht werken

109

Kernthema Integraal ouderenbeleid

111

2.1.7

Programma Volksgezondheid en Milieu

117

Kernthema Volksgezondheid

119

Kernthema Riool, afval en milieubeheer

120

Kernthema Begraafplaatsen

122

2.1.8

Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV)123

Kernthema Ruimtelijke ordening

125

Kernthema Centrum

127

Kernthema Herstructurering

128

Kernthema Wonen

130

2.2 Overzicht algemene dekkingsmiddelen

133

2.2.1 Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is

134

2.2.2 Gemeentefonds

135

2.2.3 Dividenden

137

2.2.4 Saldo van de financieringsfunctie

138

2.3 Overzicht overhead

139

2.4 Bedrag heffing vennootschapsbelasting

141

2.5 Onvoorzien

143

Paragrafen

145

3.1 Lokale heffingen

145

3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

151

3.3 Onderhoud kapitaalgoederen

163

3.4 Financiering

165

3.5 Bedrijfsvoering

171

3.6 Verbonden partijen

181

3.7 Grondbeleid

223

3.8 Demografische ontwikkelingen

231

3.9 Subsidies

233

3.10 IBA (Internationale Bau Ausstellung)

235

3.11 Bestuursprogramma’s

237

255

Jaarrekening

4.1 Balans per 31 december 2021

255

4.2 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het jaar 2021

259

4.3 Toelichting op de balans

263

4.4 Toelichting op het overzicht van baten en lasten

297

4.5 Financiële status en weerbaarheid

305

4.6 Single Information Single Audit

309

4.7 Bijlage baten en lasten per taakveld 2021

325

327

Bijlage restant investeringsbudgetten van 2021 naar 2022

Raadsvoorstel gemeenteraad

Onderwerp: Vaststellen van de jaarstukken 2021 en het nemen van de daarmee samenhangende besluiten. Voorstel: De raad voor te stellen: 1. 2.

De jaarstukken 2021 vast te stellen met een positief resultaat van € 17,1 miljoen Een bedrag van € 9.660.000 in de bestemmingsreserve nog uit te voeren werkzaamheden te storten: Programma 0. Bestuur en Ondersteuning Programma 1. Veiligheid Programma 4. Onderwijs Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie Programma 6. Sociaal Domein Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Totaal

3. 4. 5.

€ 6.269.000 € 253.000 € 300.000 € 763.000 € 807.000 € 1.268.000 € 9.660.000

Een bedrag van € 3,85 miljoen te storten in de bestemmingsreserve corona, Het uiteindelijke positieve resultaat van € 3,5 miljoen te storten in de algemene reserve, Het restantkrediet op Overkapping Romeins badhuis over te hevelen naar het krediet Romeins Museum,

Voorstel gemeenteraad Heerlen, Onderwerp Vaststellen van de jaarstukken 2021 en het nemen van de daarmee samenhangende besluiten. Inleiding/aanleiding Met het jaarverslag en de jaarrekening legt het college verantwoording af aan de raad over het gevoerde beleid en beheer van het afgelopen jaar. De informatie die deze verantwoording oplevert, heeft zijn weerslag op het lopende begrotingsjaar. Dit geldt ook voor toekomstige begrotingen. De inhoud van het document vormt daarom een belangrijk onderdeel bij de bespreking van de zomernota 2022 en de begroting 2023. Zoals u weet begonnen wij deze coalitieperiode in 2018 met forse financiële tegenvallers. Dat waren zowel oude als nieuwe tegenvallers, plus heel pessimistische budgettaire voorspellingen. Dit dwong ons er toe om in te grijpen in onze financiële huishouding. We kozen daarbij de moeilijkste weg. We wilden niet alleen financieel gezond worden maar tegelijkertijd onze ambities voor de stad zoveel mogelijk in stand houden. Met hulp van onze toezichthouder, de provincie, maakten wij een herstelplan met een looptijd tot en met het begrotingsjaar 2021. Alle zeilen werden bijgezet zowel vanuit bestuurlijk als ambtelijk perspectief om de basis op orde te krijgen en weer in control te komen waarbij steeds weer kosten werden afgewogen ten opzichten van onze doelstellingen en steeds weer inkomsten werden geïnitieerd.

We zijn oprecht blij dat het ons gelukt is om weer een gezonde financiële basis voor onszelf als gemeente te creëren en tegelijkertijd onze doelen in het vizier te houden. We kijken met plezier en tevredenheid terug naar het jaar 2021. Maar we moeten ook vaststellen dat het voor veel Heerlenaren een ronduit slecht jaar is geweest zowel materieel als immaterieel. Dat de coronapandemie eind 2020 weer oplaaide en tot de lente 2021 voortduurde om in het najaar wederom toe te slaan, was voor velen teveel van het goede. Met name de horeca, de evenementenbranche, de cultuursector en zeker ook vele kwetsbare medeburgers werden buitensporig hard geraakt, ondanks de hulp van overheden en samenleving. Laten we ook de overstromingen in juli niet vergeten die voor veel Heerlenaren ellende en angst brachten en ons liet inzien dat de kracht van de natuur onvoorspelbaar, nietsontziend en zelfs wreed kan zijn. Tegelijkertijd zagen wij als college hoe hartverwarmend juist bij dit soort vreselijke gebeurtenissen de hulp en de betrokkenheid is in onze stad. In dit voorstel zijn, naast het vaststellen van de jaarrekening, een aantal beslispunten opgenomen. In het kader van transparantie hebben wij evenals vorig jaar de beslispunten die worden voorgelegd nog niet verwerkt in het boekwerk. Het gaat om financiële boekingen die voortvloeien uit eerdere besluiten van de gemeenteraad.

Het gaat ofwel om verplichtingen die al zijn aangegaan die nog moeten worden betaald, of het doorschuiven van middelen voor projecten die over meerdere jaren gelijkmatig worden gefinancierd maar waarvan de uitvoering(kosten) begrijpelijkerwijs niet datzelfde gelijkmatig verloop hebben, of boekingen die niet zijn begroot maar wel plaats moeten vinden gezien het vastgestelde beleid c.q. uitgangspunten van de gemeenteraad.

De jaarrekening 2021 inclusief de voorstellen tot bestemming die wij nu aan u voorleggen, heeft een positief resultaat van € 3,5 miljoen. Dat wijkt af van de laatste tussenstand die wij met u als raad hebben gecommuniceerd in de novembernota. Deze nota, die gebaseerd was op de cijfers van de eerste 9 maanden van 2021, bevatte een prognose met een positief resultaat van € 4 miljoen. De afwijking ten opzichte van deze prognose is veroorzaakt door een aantal tegenvallers (o.a. afboeken vordering Mijnwater, VSO) én ook meevallers (o.a. personele budgetten, jaarrekening WOZL/WSP) die pas op het einde van het begrotingsjaar dan wel bij de afsluiting van het begrotingsjaar zichtbaar en bekend werden. Het resultaat past binnen de afspraken die wij in het herstelplan met uw raad en de provincie overeengekomen zijn. Kader Gemeentewet / Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Kernthema: Middelen en heffingen Bevoegdheid Raad Voorstel 1. 2.

De jaarstukken 2021 vast te stellen met een positief resultaat van € 17,1 miljoen, Een bedrag van € 9.660.000 in de bestemmingsreserve nog uit te voeren werkzaamheden te storten: Programma 0. Bestuur en Ondersteuning Programma 1. Veiligheid Programma 4. Onderwijs Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie Programma 6. Sociaal Domein Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Totaal

3. 4. 5.

€ 6.269.000 € 253.000 € 300.000 € 763.000 € 807.000 € 1.268.000 € 9.660.000

Een bedrag van € 3,85 miljoen te storten in de coronareserve, Het uiteindelijke positieve resultaat van € 3,5 miljoen te storten in de algemene reserve, Het restantkrediet op Overkapping Romeins badhuis over te hevelen naar het krediet Romeins Museum,

Argumenten 1. In de jaarrekening en het jaarverslag wordt door het college verantwoording afgelegd over de prestaties in 2021. De in 2021 behaalde prestaties zijn in de programmaverantwoording opgenomen. Daarnaast wordt in de paragrafen een dwarsdoorsnede gegeven van een aantal onderwerpen die een regulier karakter hebben en betrekking hebben op meerdere programma's zoals bedrijfsvoering, financiering en onderhoud kapitaalgoederen. 2. Het bedrag € 9.660.000 wordt gereserveerd voor nog uit te voeren werkzaamheden in 2022 en eventuele volgende jaren. Zie onderstaand een overzicht van de posten per programma met aanvullend een toelichting per post.

Programma 0. Bestuur & Ondersteuning a. Aankoop machines openbare ruimte b. Invullen vacatures door krapte arbeidsmarkt c. Coronasteun gemeenschapshuizen d. Uitvoering van activiteiten binnen bedrijfsvoering e. Gemeentefonds circulaires 2021 f. IBA budget expo g. ICT projectenkalender en SaaS ipv aankoop h. Inkoop Basishulp Jeugd i Stadskrant j. Frictiebudget re-integratie k. Afdekken projecturen l. Werkplekken (incl. ARBO) Programma 1. Veiligheid m. Huiselijk Geweld Programma 4. Onderwijs n. Duale leertrajecten Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie o. Grootschalig onderhoud Sportstadion Kaldeborn p. Upgraden A-locaties q. Motie Cultuur r. Verduurzaming evenementen Programma 6. Sociaal Domein s. Beschermd Wonen t. Buurtregie/ Burgerbetrokkenheid u. Digitale thuiszorg en Lokale inclusie agenda v. Kansrijk van Start w. Limburgse Netwerkaanpak x. Vreemdelingen Programma 8. Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing y. Heerlen Noord: cofinancieringsbudget z. Budgetten omgevingswet aa. Bestemmingsplan Burg Gijzelslaan bb. Slakhorst TOTAAL

c. d.

€ 6.459.000 € 50.000 € 1.816.000 € 40.000 € 542.000 € 1.339.000 € 117.000 € 215.000 € 140.000 € 70.000 € 650.000 € 500.000 € 980.000 € 253.000 € 253.000 € 300.000 € 300.000 € 625.000 € 200.000 € 200.000 € 175.000 € 50.000 € 807.000 € 350.000 € 46.000 € 152.000 € 74.000 € 50.000 € 135.000 € 1.216.000 € 274.000 € 250.000 € 250.000 € 442.000 € 9.660.000

Aankoop machines openbare ruimte: In 2021 hebben we geld ontvangen voor de verkoop van machines die gebruikt worden bij het onderhoud van de openbare ruimte. Dit geld dient als dekking voor de aankoop van machines die in 2022 gaat plaatsvinden. Invullen krapte op de arbeidsmarkt: Het invullen van vacatures en externe capaciteit voor advies is vertraagd door onder andere krapte op de arbeidsmarkt en de effecten van de coronaperiode. De besteding van de middelen wordt inmiddels in 2022 voorzien om knelpunten in de organisatie op te lossen. Coronasteun gemeenschapshuizen: Tegemoetkoming exploitatielasten gemeenschapshuizen uit de landelijke corona regeling ondersteuning dorps- en buurthuizen. Uitvoering van activiteiten binnen de bedrijfsvoering hebben door de coronapandemie vertraging / uitstel opgelopen. Om activiteiten alsnog uit te voeren worden de volgende posten gereserveerd: opleidingen (€ 36.000) zijn niet doorgegaan en de vertraagde aankoop / levering van inventaris (€ 50.000) wordt ingehaald. Daarnaast zullen er activiteiten plaatsvinden in het kader van vitaliteit van medewerkers (€ 80.000) en wordt het personeel

f. g.

i. j. k. l. m.

n. o.

q. r.

bewuster gemaakt met betrekking tot informatieveiligheid en privacy (€ 50.000) waarbij ingespeeld wordt op de motie cybercrime en flexibel werken. Gemeentefonds decembercirculaire 2021:De rijksmiddelen die wij eind 2021 via de decembercirculaire ontvangen hebben gaan we in 2022 inzetten. 1.Versterken dienstverlening gemeenten, deze middelen te bestemmen voor Heerlen-Noord ten behoeve van het Alliantieprogramma, het programmabureau en voor het continueren van de integrale aanpak Sociaal Veilig. 2. Middels de decembercirculaire heeft de gemeente Heerlen in 2021 € 83.750,00 euro ontvangen ten behoeve van het Experiment gesloten coffeeshopketen. Het daadwerkelijke startmoment van het experiment is helaas flink vertraagd en nog steeds niet duidelijk. Vanuit de verschillende betrokken ministeries wordt voorspeld dat de overgangsfase pas op zijn vroegst in de tweede helft van 2022 of pas begin 2023 gestart kan worden. Het is noodzakelijk dat de ontvangen gelden in 2021 worden overgeheveld naar 2022 en wellicht zelfs naar 2023 om de gelden bij de daadwerkelijke start van het Experiment in te zetten voor onder meer aantrekken extra toezicht- en handhavingscapaciteit. IBA budget expo: Het expojaar van IBA is uitgesteld van 2021 naar 2022.

ICT projecten: Voor de vervanging en ontwikkeling ICT is er door het veranderde aanbod in de markt sprake van een verschuiving van investeringen naar exploitatiebudgetten. Als gevolg hiervan kan een deel van de gereserveerde investeringskredieten voor 2021 vrijvallen. Anderzijds worden middelen voor 2022 gereserveerd voor ICT-projecten die doorschuiven vanuit 2021. Inkoop Basishulp Jeugd: Het inkooptraject voor de basishulp Jeugd is later opgestart dan verwacht. Als gevolg daarvan zijn de kosten in 2021 lager dan verwacht en zal het merendeel van deze kosten in 2022 gemaakt worden. Stadskrant: Het eerste exemplaar van de Stadskrant werd pas tegen het einde van 2021 gepubliceerd, de overige uitgaven zullen dit jaar worden gedaan. Frictiebudget re-integratie: Betreft hpk-ers van team re-integratie waar geen budget voor was opgenomen. In verband met overgang naar WSP / WvH. Afdekken projecturen: Er zijn onvoldoende projectbudgetten beschikbaar om de inzet van Projectleidersuren af te dekken. Werkplekken: De gemeente stelt bij de medewerkers die voor thuiswerk in aanmerking komen, de benodigde thuiswerkfaciliteiten ter beschikking. Huiselijk Geweld: Enerzijds terugdraaien van de bezuiniging in 2022.

Anderzijds worden middelen in 2022 ingezet voor Bestuurlijk akkoord nazorg re-integratie ex justitiabele burgers (30.000), het VIA (Verbindingspunt Informatie en Advies Zuid-Limburg) voor de verbinding tussen het zorg- en veiligheidsdomein (28.000) en de indexering conform begroting van het Zorg en Veiligheidshuis Parkstad (45.500) Duale leertrajecten: uitvoering geven aan het collegebesluit (BWV-21001414) om gelden te vinden voor de duale trajecten. Grootschalig onderhoud Sportstadion Kaldeborn: In 2021 heeft het college besloten grootschalig onderhoud uit te voeren aan sportstadion Kaldeborn. De werkzaamheden vinden in 2022 plaats. Upgraden A-locaties: Middelen uit de begroting voor het upgraden van de openbare ruimte van A-locaties zijn in 2022 nodig doordat werkzaamheden in 2021 niet plaatsgevonden hebben. Motie Cultuur: Extra middelen ten behoeve van de amateurkunst. Motie OPH aangenomen bij de begrotingsbehandeling 2022. Verduurzaming evenementen: Als gevolg van corona hebben wij in 2021 minder kosten gehad voor de facilitering van evenementen. De overgebleven middelen willen we in 2022 inzetten voor de verduurzaming van evenemententerreinen.

Beschermd Wonen: Beschermd wonen: Door diverse oorzaken hebben sommige projecten (o.a. Jongerenopvang Credohuis Parkstad, Nieuwbouw Zorgpension, Een (t)huis, een toekomst)in de praktijk een langere doorlooptijd. Daarom worden de gelden die gereserveerd stonden in 2021 doorgeschoven naar 2022. t. Buurtregie/ Burgerbetrokkenheid: Vanuit alle buurten en buurtorganisaties is er extra ondersteuning nodig voor het vinden, binden en houden van vrijwilligers voor alle voorkomende activiteiten en taken die onze buurtorganisaties doen. Versterkt door Corona zien we dat verschillende buurtorganisaties het heel zwaar hebben en er een sterke afname in vrijwilligers. Daarvoor gaan we een extra campagne en ondersteuning in 2022 met hen vormgeven. Tevens zijn er voor de gemeenteraadsverkiezingen diverse initiatieven genomen om de opkomst in onze gemeente te bevorderen. u. Digitale thuiszorg en Lokale inclusie agenda: De geplande aanpassingen in de openbare ruimte voor ouderen en mensen met een beperking heeft vanwege strenge coronamaatregelen vertraging opgelopen. De verwachting is dat dit project in de loop van 2022 gerealiseerd kan worden. De ervaringen en ontwikkelingen m.b.t. de pilot van Meander en andere partijen rondom Digitale Thuiszorg zijn zeer positief. Een vervolg waarin ook gemeente Heerlen participeert, zou, zeker in relatie tot onze ambities met E-Health, zeer wenselijk zijn.

In het vierde kwartaal van 2021 werden de contouren en randvoorwaarden steeds meer duidelijk en is het voornemen van de samenwerkende partijen om, waar nodig, een subsidie aan te vragen voor dit project, verder actueel geworden. Helaas is dit traject vanwege Corona nog niet afgerond door de aanvragende partij. De looptijd van het traject en het boek-/ kalenderjaar lopen in deze niet parallel. v. Kansrijk van Start: De begroting is voor meerdere jaren vastgesteld, de acties binnen het actieprogramma zijn benoemd voor de hele periode en lopen over jaargrenzen heen. w. Limburgse Netwerkaanpak: Het betreft hier een meerjarige pilot waarvan de start is uitgesteld en waardoor de activiteiten en kosten doorschuiven naar 2022. x. Vreemdelingen: De gemeente heeft in 2021 geld van het rijk gekregen voor de inburgering van de ‘ondertussengroep’. De migranten die in 2021 inburgeringsplichtig zijn geworden, vormen deze ondertussengroep. Door de coronaperiode is dit geld niet ingezet. Groepsbijeenkomsten waren voor een groot deel van het jaar niet mogelijk. Het geld dat in 2021 niet is ingezet is in 2022 nodig. y. Heerlen Noord cofinancieringsbudget: De budgetten die wij in onze begroting op hebben genomen voor cofinanciering van projecten in het kader van Heerlen-Noord gaan wij in 2022 inzetten. z.

Budgetten omgevingswet: Budget is nog nodig in verband met nog openstaande verplichtingen in het kader van de invoering van de omgevingswet. aa. Bestemmingsplan Burg. Gijzenlaan: Kosten voorkomend uit raadsbesluit over Tarcicius voor de leverings van bouwrijpe kavels aan Wonen Limburg. bb. Slakhorst: In het najaar 2021 is dit bedrag uit de eindafrekening Transformatiefonds Parkstad beschikbaar gekomen en door het college bestemd voor de verdere gebiedsontwikkeling Slakhorst. Een definitieve visie op het gebied wordt in de eerste helft van 2022 verwacht, waarna de middelen ook in 2022 ingezet kunnen worden.

3. Een bedrag van € 3.853.000 wordt toegevoegd aan de bestemmingsreserve corona. Voor specifieke acties/uitvoering naar aanleiding van de corona pandemie wordt een bedrag gereserveerd van € 683.000. Daarnaast wordt ook het corona resultaat 2021 van € 3.170.000 toegevoegd aan deze reserve. Zie onderstaand een overzicht van de posten per programma met aanvullend een toelichting per post. Programma 0. Bestuur & Ondersteuning a. Resultaat corona 2021 b. Coronasteun kleine podia, evenementen, makers en amateurkunst Programma 5. Sport, Cultuur en Recreatie c. Ondersteuning scouting en speeltuinen Programma 6. Sociaal Domein d. Ondersteuning sport verenigingen

€ 3.505.000 € 3.170.000 € 335.000

TOTAAL

€ 173.000 € 173.000 € 175.000 € 175.000 € 3.853.000

a. Resultaat corona 2021: in 2021 waren de coronakosten lager dan de ontvangen steunpakketten vanuit het Rijk. Hierdoor ontstaat een voordelig saldo van € 3.170.000. Gezien de toekomstige onzekerheden inzake corona-naweeën wordt voorgesteld deze geldmiddelen over te hevelen naar een bestemmingsreserve. b. Coronasteun kleine podia, evenementen, makers en amateurkunst: De kleine en middelgrote podia, evenementen, makers en amateurkunsten te ondersteunen via het resterende bedrag van de coronasteun voor de lokale culturele infrastructuur en de in 2021 niet uitgegeven middelen voor de popsector ter hoogte van € 335.000. c. Ondersteuning scouting en speeltuinen: een incidentele regeling voor scouting verenigingen en speeltuinen. d. Ondersteuning sport verenigingen: voor een incidentele regeling voor amateursportverenigingen voor noodzakelijke investeringen in sportmaterialen (al of niet in eigendom van club).

4. Door het positieve rekeningresultaat ten bate van de algemene reserve te brengen verhogen we het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen geeft de mate aan, waarin de gemeente in staat is om de nadelige gevolgen van risico’s (financiële tegenvallers) op te vangen zonder dat het beleid moet worden gewijzigd. Het geeft tevens inzicht in de robuustheid van de financiële positie van de gemeente. Door de algemene reserve aan te vullen stijgt ook de weerstandsratio naar 1,2 ultimo 2021. 5. Met betrekking tot de ontwikkeling van een nieuw Romeins museum zijn in het verleden 2 kredieten door de Raad vastgesteld en in de administratie opgenomen, te weten 102426 Overkapping Romeins badhuis en 102427 Romeins Museum. Daar de ontwikkeling van een nieuw Romeins museum integraal wordt aangepakt, inclusief een nieuwe overkapping over het historische badhuis, is het aanhouden van 2 aparte kredieten onwenselijk. We stellen dan ook voor deze kredieten samen te voegen tot één krediet en het restantkrediet op 102426 Overkapping Romeins badhuis over te hevelen naar het krediet 102427 Romeins Museum. Tegenargumenten en risico’s N.v.t. Kosten en dekking N.v.t.

Communicatie Persconferentie Persbericht (Stads)krant Evaluatie N.v.t. Planning, procedure en uitvoering Behandeling in de commissie Maatschappij en Financiën van 15 juni 2022 Behandeling in de raadsvergadering van 22 juni 2022

Burgemeester en wethouders van Heerlen,

de gemeentesecretaris a.i. L. Schouterden

de burgemeester, drs. R. Wever

Raadsbesluit

De raad der gemeente Heerlen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. registratienummer; gezien het advies van de raadscommissie ; besluit: 1. 2.

3. 4. 5.

€ 6.269.000 € 253.000 € 300.000 € 763.000 € 807.000 € 1.268.000 € 9.660.000

Aldus besloten tijdens de vergadering van de raad van de gemeente Heerlen van de griffier,

de voorzitter,

drs. T.W. Zwemmer

drs. R. Wever

Leeswijzer Met deze jaarstukken leggen wij verantwoording af over het gevoerde beleid en de daarmee samenhangende resultaten in het begrotingsjaar 2021. Het verslag is in eerste instantie bedoeld voor de gemeenteraad. Daarnaast is het een middel om andere belangstellenden te informeren over het gevoerde gemeentelijke beleid van het afgelopen jaar. Achter deze leeswijzer in dit boekwerk hebben wij de kerncijfers opgenomen. Vervolgens geven we in de “programmaverantwoording’ op hoofdlijnen een overzicht van de resultaten, zoals deze in 2021, binnen de programma’s van het Meerjarig Bestuurlijk Programma 2019-2022 zijn benoemd. In dit hoofdstuk is tevens het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen opgenomen, de kosten van overhead, vennootschapsbelasting en de post onvoorzien. Deze verantwoording is, net als de begroting 2021, volgens een vast stramien opgebouwd rond de diverse kernthema’s binnen elk programma. De kaders die gelden bij het realiseren van onze doelen zijn opgenomen in de ‘paragrafen’. Hier lichten wij toe hoe de bedrijfsvoering heeft gefunctioneerd en op welke manier invulling is gegeven aan het grondbeleid en de lokale heffingen.

Daarnaast bestaat het onderdeel paragrafen uit een toelichting op het weerstandsvermogen en de risico’s, het onderhoud van kapitaalgoederen, financiering, verbonden partijen, demografische ontwikkelingen, subsidies, IBA en de bestuursprogramma’s. De financiële gegevens zijn opgenomen in het onderdeel ‘jaarrekening’. Op die plek geven we aan met welk gevoerd financieel beleid we de resultaten van het afgelopen jaar hebben bereikt. De jaarrekening bestaat vervolgens uit de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening. Alle cijfers in dit onderdeel presenteren we in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor kunnen kleine afrondingsverschillen ontstaan in de totaaltellingen en de saldi. In de tabellen is het per definitie zo dat de lasten worden gepresenteerd met een -/- en de baten met een +. Als er een -/- bij baten staat, betekent dit minder baten, dus een nadeel. Evenals voorgaande jaren zijn in deze jaarstukken de adviezen van de Werkgroep Financial Audit verwerkt.

Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders Aan het hoofd van de gemeente staat de Gemeenteraad. De leden van de raad worden elke 4 jaar direct gekozen door de bevolking en treden namens hen op. Zij hebben een kaderstellende taak. Dat wil zeggen dat zij het beleid maken en de stad op hoofdlijnen besturen. De gemeenteraad heeft ook een controlerende taak: de raad controleert of burgemeester en wethouders hun werk goed uitvoeren. Tenslotte hebben de gemeenteraadsleden een volksvertegenwoordigende taak: alle belangen mee nemen en de belanghebbenden te betrekken bij de besluitvorming. Het aantal raadsleden binnen een gemeente is afhankelijk van het aantal inwoners en kan variëren van minimaal 7 tot maximaal 45 raadsleden. De gemeenteraad van Heerlen heeft 37 raadsleden. De zetels in de Raad van de gemeente Heerlen zijn als volgt verdeeld (zetelverdeling per 31-122021 – voor verkiezingen): • Socialistische Partij (SP) 10 zetels • Ouderenpartij Heerlen (OPH) 6 zetels • Christen Democratisch Appèl (CDA) 4 zetels • Hart-Leers (HL) 4 zetels • Partij Hoensbroeks Belang (PHB) 3 zetels • Partij voor de Dieren (PvdD)2 zetels • Stadspartij (SPH) 2 zetels • Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) 2 zetels • Democraten 66 (D66) 1 zetel • Fractie Sijstermans (OPH) 1 zetel • Partij van de Arbeid (PvdA) 1 zetel • Fractie Diederen (OPH) 1 zetel

De gemeenteraad heeft vier commissies ingesteld: • Commissie Maatschappij en Financiën (MF) • Commissie Ruimtelijke Ontwikkeling (RO) • Commissie Leefomgeving (LO) • Commissie Economische Stimulering (ES) In de commissies wordt het vooroverleg gevoerd voorafgaand aan de raadsvergadering. Werkgroep Financial Audit (WFA) De verordening op de raadscommissies stelt dat de commissie Maatschappij en Financiën ook de taak heeft om advies te geven over de verantwoording van het door het College gevoerde bestuur. Het College legt onder andere verantwoording af in de jaarrekening en het jaarverslag, zoals bedoeld in artikel 197 van de Gemeentewet. Met de voorbereiding van dit advies wordt de Werkgroep Financial Audit belast. College van burgemeester en wethouders Het College is het dagelijks bestuur van de gemeente Heerlen en bestaat uit burgemeester Roel Wever en zes wethouders: Peter van Zutphen, Loek Damen, Martin de Beer, Adriane Keulen, Jordy Clemens en Charles Claessens. De wethouders behandelen ieder een bepaald aantal zaken. Die zijn vastgelegd in de portefeuilleverdeling. De gemeentesecretaris Lieve Schouterden staat het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van hun taak terzijde en is daarnaast algemeen directeur van de ambtelijke organisatie. Die ambtelijke organisatie geeft uitvoering aan het beleid en de besluiten van het bestuur.

Roel Wever Burgemeester • Veiligheid en openbare orde • (Inter-)nationale samenwerking • Strategie en lobby • Personeel en Organisatie • Krimp • Parkstad • Communicatie • Stadsmarketing Peter van Zutphen (SP) Wethouder Welzijn, Armoedebestrijding en Centrumontwikkeling • Welzijn • WMO • Volksgezondheid • Armoedebestrijding • Centrumontwikkeling • Locoburgemeester • Buurtwethouder van Maria-Gewanden, Molenberg en Zeswegen-Nieuw Husken Loek Damen (OPH) Wethouder Middelen, Ruimtelijke Ordening en Herstructurering • Middelen • Ruimtelijke Ordening (inclusief IBA) • Herstructurering  Omgevingswet • Buurtwethouder van GMS, Heerlerbaan en Hoensbroek Centrum-De Dem Adriane Keulen (OPH) Wethouder Integraal Ouderenbeleid, Buurtgericht Werken, Publieke Informatisering • Integraal Ouderenbeleid • Buurtgericht Werken • Publieke Dienstverlening • Informatiemanagement • Buurtwethouder van Caumerveld-Douve Weien, Heksenberg en Mariarade

Dienstverlening

Martin de Beer (VVD/D66) Wethouder Economie, Arbeidsmarkt en Sport • Economie • Arbeidsmarkt • Participatie • Sport • Buurtwethouder van Aarveld- Bekkerveld, Nieuw-Lotbroek en Welten-Benzenrade

Jordy Clemens (SP) Wethouder Onderwijs, Jeugd, Cultuur, Erfgoed en Wonen • Onderwijs • Jeugd • Cultuur • Erfgoed • Wonen (inclusief wijkvoorzieningen) • Buurtwethouder van Vrieheide-De Stack, Heerlen-Centrum en Beersdal-Rennemig

Charles Claessens (CDA) Wethouder Beheer en Onderhoud, Mobiliteit, Duurzaamheid & Milieu • Beheer en Onderhoud • Mobiliteit • Duurzaamheid & Milieu • Afval • Dierenwelzijn • Buurtwethouder van Eikenderveld, Heerlerheide-Passart en MSP

Kerncijfers Kerngegevens per 31 december

omschrijving A. Sociale structuur Aantal inwoners: waarvan: 0 t/m 14 jaar 15 t/m 64 jaar 65 jaar en ouder Aantal uitkeringsdossiers Participatiewet

2017

2018

2019

2020

2021

86.764

86.836

87.087

86.926

86.857

11.134 56.198 19.432

11.084 55.962 19.790

11.040 55.860 20.187

11.074 55.389 20.463

11.145 55.013 20.699

4.287

3.969

3.808

3.907

3.800

Bron: BRP, gemeente Heerlen bewerkt door bureau Onderzoek & Statistiek

Kerngegevens per 31 december

omschrijving

2017

2018

2019

2020

2021

B. Fysieke structuur Aantal woningen

45.758

45.834

45.976

45.982

45.520

100

Oppervlakte van wegen x 1.000 m : waarvan: -wegen en straten in verkeersgebieden en verblijfsgebieden -fietspaden -trottoirs

5.169

5.263

5.318

5.358

5.401

3.081

3.139

3.177

3.247

3.282

298 1.790

310 1.814

332 1.809

337 1.774

380 1.739

6.157

6.191

6.214

6.187

6.181

Oppervlakte gemeente x 1.000 m waarvan -binnenwater

Aantal x 1.000 m openbaar groen

Bron: Grootschalige basiskaart gemeente Heerlen De cijfers van de fysieke structuur zijn overgenomen uit de zogenaamde grootschalige basiskaart die in de gemeente Heerlen wordt gebruikt. De grootschalige basiskaart is ingevoerd om binnen de gemeente uniforme informatie te presenteren. Het is echter mogelijk dat het systeem informatie bevat die niet geheel actueel is waardoor er verschillen ontstaan met voorgaande jaren. Deze verschillen ontstaan als bijvoorbeeld een project in een bepaald jaar wel is uitgevoerd maar nog niet is overgedragen aan domein Ruimte. Een jaar later zal de oppervlakte dan sterker stijgen dan normaal. Een ander voorbeeld is dat er grootschalige projecten plaatsvinden waarbij wél het aantal m² wegen toenemen maar het aantal m² fietspaden daalt omdat het fietspad plaats heeft moeten maken voor een fietsstrook. Ook is het mogelijk dat er correcties moeten plaatsvinden nadat een project gereed is.

Kerngegevens per 31 december

omschrijving

2017

2018

2019

2020

2021

449.349

425.959

438.992

450.303

443.931

Opbrengsten belastingen totaal, waarvan -niet gebonden heffingen -gebonden heffingen -overige heffingen en leges

46.255

48.381

49.025

49.742

51.473

23.872 19.711 2.672

27.305 17.894 3.182

28.421 17.864 2.740

27.201 19.095 3.446

27.868 20.215 3.390

Gemeentefonds

237.299

242.677

257.682

276.419

283.224

Vaste schuld

217.431

237.736

279.792

256.125

307.458

Aantal inwoners

86.764

86.636

87.087

86.926

86.857

Gewone uitgaven Opbrengsten belastingen totaal, waarvan -niet gebonden heffingen -gebonden heffingen -overige heffingen en leges

5,18 0,53

4,92 0,56

5,04 0,56

5,18 0,57

5,11 0,59

0,28 0,23 0,03

0,32 0,21 0,04

0,33 0,21 0,03

0,31 0,22 0,04

0,32 0,23 0,04

Gemeentefonds

2,73

2,80

2,96

3,18

3,26

Vaste schuld

2,51

2,74

3,21

2,95

3,54

C. Financiële structuur (x € 1.000) Gewone uitgaven

Per inwoner:

1. Bestuurssamenvatting Voor u ligt de jaarrekening 2021 van de gemeente Heerlen. In deze bestuurssamenvatting kijken wij terug naar het laatste, volledige jaar van de lopende coalitieperiode. In de begroting 2022, die wij in november 2021 vaststelden gaven wij al aan het liefst niet uitgebreid stil te willen staan bij wat wij allemaal bereikt hebben en vooral onze blik op de toekomst gericht te willen houden. Gewoon omdat wij onveranderd barsten van de ambitie. We zien de stad opbloeien, we zien dat wat wij samen met de stad doen tot fantastische resultaten leidt en dat maakt ons gretig. Het smaakt naar meer. We voelen dat de stad snakt naar dat nieuwe Heerlen en we weten allemaal hoe wij als Heerlenaren een stad verdienen die bij ons hoort en waar we trots op kunnen zijn. Zoals u weet begonnen wij deze coalitieperiode in 2018 met forse financiële tegenvallers. Dat waren zowel oude als nieuwe tegenvallers, plus heel pessimistische budgettaire voorspellingen. Dit dwong ons er toe om in te grijpen in onze financiële huishouding. We kozen daarbij de moeilijkste weg. We wilden niet alleen financieel gezond worden maar tegelijkertijd onze ambities voor de stad zoveel mogelijk in stand houden. Met hulp van onze toezichthouder, de provincie, maakten wij een herstelplan met een looptijd tot en met het begrotingsjaar 2021.

Alle zeilen werden bijgezet zowel vanuit bestuurlijk als ambtelijk perspectief om de basis op orde te krijgen en weer in control te komen waarbij steeds weer kosten werden afgewogen ten opzichten van onze doelstellingen en steeds weer inkomsten werden geïnitieerd. De essentie van dat herstelplan was dat we op die datum weer financieel gezond zouden zijn en weer over voldoende financiële veerkracht zouden kunnen beschikken. Vaststellende dat we gedurende de afgelopen jaren steeds op koers lagen mogen we nu met enige trots hier opschrijven het ons gelukt is het herstelplan precies zoals voorgenomen af te sluiten. Sterker nog, wij zijn in staat het begrotingsjaar 2021 af te sluiten met een positief saldo ter hoogte van 3,5 miljoen euro. In de recente novembernota 2021 maakten wij al een optimistische voorspelling ter hoogte van 4 miljoen euro. Dat saldo hadden wij te danken aan een aantal positieve ontwikkelingen rondom de zomermaanden in onder meer de meicirculaire en de septembercirculaire. Daarnaast zagen we een positieve ontwikkeling binnen het thema beschermd wonen en in de BUIG kregen we te maken met een positieve bijstelling van het gemeentefonds. Nu we het begrotingsjaar afsluiten en we beschikken over een totaalbeeld zien we in grote lijnen hetzelfde beeld als in de novembernota.

Opvallende negatieve ontwikkelingen zijn het afboeken van een vordering Mijnwater, een CAO bijstelling die negatief uitvalt en de kosten in verband met wateroverlast. Opvallende positieve ontwikkelingen zijn de besparingen op personele budgetten en de meevallers bij de WOZL en WSP. Een en ander resulteert tot het positieve saldo van 3,5 miljoen euro. Vermeld zij dat onze coronaboekhouding ook een positief saldo laat zien dat wij willen reserveren voor de coronakosten die wij in 2022 verwachten en de tegenvallers die wij verwachten bij onze bouwprojecten door stijgende grondstofprijzen. We zijn oprecht blij dat het ons gelukt is om weer een gezonde financiële basis voor onszelf als gemeente te creëren en tegelijkertijd onze doelen in het vizier te houden. We kijken met plezier en tevredenheid terug naar het jaar 2021. Maar we moeten ook vaststellen dat het voor veel Heerlenaren een ronduit slecht jaar is geweest zowel materieel als immaterieel. Dat de coronapandemie eind 2020 weer oplaaide en tot de lente 2021 voortduurde om in het najaar wederom toe te slaan, was voor velen teveel van het goede. Met name de horeca, de evenementenbranche, de cultuursector en zeker ook vele kwetsbare medeburgers werden buitensporig hard geraakt, ondanks de hulp van overheden en samenleving.

Laten we ook de overstromingen in juli niet vergeten die voor veel Heerlenaren ellende en angst brachten en ons liet inzien dat de kracht van de natuur onvoorspelbaar, nietsontziend en zelfs wreed kan zijn. Tegelijkertijd zagen wij als college hoe hartverwarmend juist bij dit soort vreselijke gebeurtenissen de hulp en de betrokkenheid is in onze stad.

Het centrum veranderde in 2021 en kreeg er een aantal pareltjes bij. In de Pancratiusstraat verrees de nieuwe zaal van onze poptempel De Nieuwe Nor samen met speelse woonstudio’s aan het Bètapleintje. Door deze uitbreiding gaat Heerlen beschikken over een poppodium met provinciale en Euregionale allure. Ook in 2021 bouwden wij verder aan het nieuwe stadskantoor van de hand van Francien Houben dat in oktober al de deuren opende voor de gemeenteloketten. Het Stadhuis werd definitief verlaten om gerestaureerd te worden hetgeen onder andere betekende dat de vergaderingen van de gemeenteraad plaatsvonden in de Bernardinuskapel. Ook kochten wij een prachtige locatie aan voor het mijnmuseum nl. het voormalige ‘winkelhuis Kneepkens’. In 2021 zijn we gestart met de restauratie en transformatie van het pand tot een eigentijds museum. Naast al deze concrete fysieke projecten in de stad ontstonden vele andere ideeën en plannen, wel of niet al op de tekentafel, ten behoeve van het centrum. Denk daarbij aan de plannen voor een Romeins museum, de restauratie van de Royal en Rivoli, het aanwijzen van een locatie voor het Centrumbad aan de Putgraaf, de voornemens voor Schinkel-Zuid en het van Grunsvenplein etc.

Een geweldige opsteker was dat we in aanmerking kwamen voor een financiële bijdrage van 4 miljoen euro vanuit het Rijk ten behoeve van het creëren van betaalbare woningen in het centrum. We mogen stellen dat het bruist in het centrum. Zeker toen we met de grote onderwijsinstellingen in de stad besprekingen startten over verhuisbewegingen naar het centrum. Maar bij al deze grote, fysieke en complexe ontwikkelingen vergaten wij niet het gesprek met de mensen in het centrum te voeren. In 2021 ontwikkelden wij een nieuw ambitiedocument voor het centrum waarbij we op de eerste plaats in allerlei vormen het debat met de inwoners aangingen. In de zomer werden we overvallen door het besluit van DSM om het hoofdkantoor te verhuizen naar Maastricht. Wij hebben als college aangegeven dat wij ontgoocheld waren over dit besluit omdat het bedrijf dat groot werd in onze regio vervolgens geen enkele verantwoordelijkheid neemt voor de regio waardoor het is grootgemaakt. Vanuit het oogpunt van ons programma Heerlen-Noord was het regeerakkoord teleurstellend. We zien dat de besluitvorming traag is en dat nog steeds niet goed duidelijk is wanneer we Rijksmiddelen tegemoet kunnen zien. Als een van de zestien stedelijke vernieuwingsgebieden hoopten wij op flinke en rechtstreekse financiële ondersteuning van het nieuwe kabinet. Dat bleek vooralsnog ijdele hoop.

In de verschillende investeringen die het Rijk gaat doen in de komende kabinetsperiode zitten weliswaar goede mogelijkheden (denk daarbij bijvoorbeeld aan Ondermijning en Rijke schooldag) die reden geven tot optimisme, maar het kabinet heeft afgezien van specifieke middelen ten behoeve van de stedelijke vernieuwingsgebieden. Een en ander heeft aan onze kant niet tot een verminderde ambitie geleid. Integendeel, om onze doelen voor het Heerlen-Noord voor elkaar te krijgen is de ‘brede Alliantie Heerlen-Noord’ opgericht die bestaat uit onder andere woningbouwcorporaties, scholen, politie, rijksoverheid, de gemeente Heerlen en een zorgverzekeraar. Deze Alliantie zet zich in voor structurele verbeteringen op het gebied van leren, werken, gezondheid, wonen en veiligheid. Dat vraagt van de partners een andere manier van organiseren: opgavegericht, wijkgericht, zonder schotten, afgestemde inzet met corporaties, scholen, bedrijven, zorg etc., gericht op maximale impact in dit gebied. Immers, over 25 jaar moet het niet meer uitmaken of iemand in Heerlen-Noord, Heerlen-Zuid of in een ander gemiddeld stadsdeel in Nederland wordt geboren. Belangrijk is de doorontwikkeling van onze organisatie. Immers, om onze doelen en ambities te realiseren kunnen we niet zonder een adequate uitvoering zowel kwalitatief als kwantitatief. In dat opzicht zagen we in 2021 al veel verbeteringen.

Tegelijkertijd zijn er ook nog uitdagingen en knelpunten die om oplossingen vragen. Daartoe zijn we gestart met het sturingsprogramma ‘Heerlen van morgen’ waarmee we de komende periode doorgaan met het bouwen van een slagvaardige, betrouwbare en wendbare organisatie.

Een belangrijke en heel nuttige opsteker was de boodschap van het ministerie van Binnenlandse Zaken dat onze aanvraag van 11 miljoen euro (inclusief de cofinanciering) in het kader van het Volkshuisvestingsfonds gehonoreerd was. Dat geeft ons gedurende een periode van 10 jaar de mogelijkheid om achterstanden in het particulier woningbezit, met name in Heerlen-Noord, aan te pakken. Dit sluit naadloos aan bij het door ons in 2021 ingediende Regiodeal project ‘Vrieheide’ waarbij we dezelfde doelen nastreven. In december 2021 stelde u als raad het beleidsplan ‘armoede en schulden 2022-2025’ vast. Dit plan geeft aan hoe doorontwikkeling op dit thema mogelijk is wanneer er al heel veel bereikt is. Immers, we mogen vaststellen dat we in Nederland al jaren vooraan lopen bij het bestrijden van armoede en schulden. Dat blijkt uit de investeringen die wij doen in armoedebestrijding, de inspanningen die wij doen om mensen vanuit een armoedesituatie weer aan het werk te krijgen en de manier waarop wij schulden vroegtijdig signaleren en oppakken. Nu willen we een nieuwe stap gaan zetten. Dat betekent nog meer in gesprek gaan met mensen, het ondersteunen van belemmeringen op alle leefgebieden, het vergroten van het zelfvertrouwen en het redzaam maken van mensen. De samenwerking in de regio hebben we weten te versterken in 2021.

Nadat er een zogenaamde ‘takendiscussie’ gevoerd was werd besloten om de organisatie van Parkstad te versterken en werden twee nieuwe bestuurscommissies ingesteld nl. een bestuurscommissie Duurzaamheid en een bestuurscommissie Sociaal Economische Structuurversterking. Ook werd de strategische agenda Parkstad Limburg 2021-2030 vastgesteld. We hebben besloten om op de Heerlerbaan een brede maatschappelijke voorziening (BMV) te realiseren. De BMV wordt gerealiseerd aan de Vullingsweg op de plek van de openbare basisschool de Tovercirkel. Het wordt een duurzaam gebouw met een natuurlijke uitstraling. Ook de ruimte rondom de BMV wordt opnieuw ingericht als een prettige, groene ontmoetingsplek. Op 20 maart 2021 zijn we de pilot van ’t Heerlens Heitje gestart. Met het doen van de klusjes verdienen Heerlenaren digitale munten, het zogenaamde Heerlense Heitje. Met de verdiende Heitjes betalen inwoners bij tal van aangesloten Heerlense ondernemers hun aankopen. Heerlen start met ’t Heerlens Heitje als eerste Europese gemeente een pilot met een digitale munt voor klusjes in de eigen buurt. We stimuleren op die innovatieve manier betrokkenheid, contacten, leefbaarheid en de lokale economie in de buurten en uiteindelijk de hele gemeente. Heerlen gaat op de Brightland Services Campus samenwerken met de VNG en de Campus in het zogenaamde Public Services Lab.

De bedoeling is om kennis te bundelen en daarmee zaken die de inwoners van Heerlen met de gemeente moeten regelen, makkelijker te maken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van een software robot die de administratieve verwerking van een verhuizing verkort van vijf dagen naar vijf minuten. Op 2 juni 2021 is de daklozenopvang het Gasthuis in het voormalige klooster aan de Gasthuisstraat in gebruik genomen. Dit houdt ook in dat de Klomp dicht gaat. Een deel van de mensen daar krijgt elders een goede woonplek. Een ander deel krijgt een kamer in het Gasthuis. Hierdoor beschikken we nu over sterk verbeterde Dag- en Nachtopvang voor zowel de bewoners als voor de impact op de omgeving. We beschouwen dit als een onderdeel van een veel bredere doorontwikkeling rond maatschappelijke opvang/beschermd wonen. Met een knipoog naar de OVS (de Ondergrondse Vakschool) als historisch voorbeeld hebben we besloten dat er in Heerlen-Noord een Bovengrondse Vakschool komt die op een laagdrempelige manier mensen gaat begeleiden naar de vele openstaande vacatures in Zuid-Limburg. De Vakschool maakt deel uit van het programma Heerlen-Noord.

Geluksmomenten van Heerlense 55 plussers staan centraal op een serie portretten die te zien waren op verschillende plekken in de stad. Dit was onderdeel van de campagne 'Gelukkig ouder worden in Heerlen'. De bedoeling was om met de informatie die deze campagne oplevert mogelijk het ouderenbeleid te verstevigen en te verbeteren. Kasteel Hoensbroek werd tijdens een live uitzending van het televisieprogramma Koffietijd, verrast met het nieuws dat het de VriendenLoterij Museumprijs 2021 in de wacht had gesleept. Het ging erom welk museum zich het beste onderscheidde door de inzet van digitale middelen die het verhaal van het museum ondersteunen en versterken. Met het prijzengeld van € 100.000 wordt een start gemaakt om de lang gekoesterde droom van Kasteel Hoensbroek in vervulling te laten gaan. Namelijk, 800 jaar rijke en veelbewogen geschiedenis voor de bezoeker ‘aanraakbaar’ tot leven wekken, dankzij de modernste multimediale technieken.

2. Programmaverantwoording 2.1.0 Programma Bestuur en ondersteuning

Portefeuillehouders: Roel Wever, Loek Damen, Adriane Keulen

Wat hebben we bereikt? Vanuit het thema bestuurskracht werd gewerkt aan het samen met andere kernthema’s creëren en onderhouden van de ideale randvoorwaarden voor de ontwikkeling van onze samenwerkingskracht, uitvoeringskracht en organisatiekracht. Belangrijke onderdelen waar we aan gewerkt hebben in 2021: Onder leiding van Lodewijk Asscher hebben we in 2021 gebouwd aan een brede Alliantie voor Heerlen-Noord. De Alliantie heeft een routekaart vastgesteld die beschrijft hoe deze ambities gerealiseerd kunnen worden. Met rijksmiddelen vanuit o.a. Regiodeal en Volkshuisvestingsfonds worden de eerste stappen gezet. Ook zijn er vanuit het Rijk verschillende werkbezoeken geweest. Er is verder geïnvesteerd in een duurzame relatie met het Rijk. Enerzijds bekrachtigd door verlenging DU bevolkingsdaling 2021 en 2022 € 7,8 miljoen naar Parkstad en woningbouwimpuls Heerlen-Centrum € 4,6 miljoen. En heeft het belangrijkste event van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de Dag van de Stad in Heerlen plaatsgevonden. In augustus is het IBA Expojaar gestart. In ESZL (Economische Samenwerking Zuid-Limburg) verband zijn plannen in gang gezet voor een economic board. De Brightlands Smart Services Campus heeft als een groeiend ecosysteem nog meer aan betekenis gewonnen door het verkrijgen van de officiële status van Artificial Intelligence (AI) Hub.

Tevens is het netwerk van partners uitgebreid die pleiten voor een doorgaande verbinding Randstad Aken. Veel partijen uit het bedrijfsleven, maar ook kennisinstellingen en andere overheden hebben zich gemeld en werken actief mee aan de lobby voor deze verbinding. Focus is nadrukkelijk weer geweest op ons direct aangrenzende buitenland in Aken. Zo is het Ebike deelsysteem uit Aken uitgebreid over de grens naar Parkstad en werken we aan digitale oplossingen voor grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling. Dienstverlening bij een gemeente is een breed begrip. Onder gemeentelijke dienstverlening verstaan we alle vormen van contact tussen inwoners, bedrijven of instellingen en de gemeente. Maar hoe ziet die dienstverlening er dan uit? In een steeds digitalere wereld? Met een overheid die er voor alle burgers wil en moet zijn? Vragen die we samen met onze burgers gaan beantwoorden. Maar ook vragen die we samen met het college en raad oppakken. Zo is vanuit het kernthema dienstverlening in 2021 gewerkt aan het opzetten van de bestuurlijke opgave Dienstverlening en Digitalisering. De thema’s dienstverlening en digitalisering zijn niet nieuw. Wat wel nieuw is, is de bundeling van krachten die we zoeken. Deze twee thema’s raken (bijna) alle onderdelen van onze organisatie, maar raken ook partners waar we nauw mee samenwerken.

En digitalisering van de samenleving gaat zo hard, dat wij een andere werkwijze nodig hebben om gewoon bij te blijven. Ook het rijk heeft diverse wetswijzigingen in voorbereiding die ons helpen bij deze thema’s. We willen ook de kansen die digitalisering ons biedt beter gaan benutten. We werken toe naar een dienstverlening waarbij snelheid, toegankelijkheid, creativiteit waar mogelijk, maatwerk waar nodig, maar ook zeker betrouwbaarheid en zorgvuldigheid de vereiste uitgangspunten zijn. Maar ook een dienstverlening waarin het menselijke contact en de menselijke maat nadrukkelijk aandacht (blijven) krijgen. Daarom de opzet van deze opgave. Deze opgave geeft ons meer focus, meer samenhang en helpt bij meer samenwerking. De opgave is verder uitgewerkt in de begroting

2022. De uiteindelijke uitwerking van deze opgave én onze visie op dienstverlening zullen in 2022 worden geconcretiseerd en ook aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Uiteraard hebben we in 2021 diverse verbeteringen door gevoerd in onze dienstverlening, ook op het vlak van onze digitale dienstverlening. Verder hebben we in ons nieuwe stadskantoor een mooie nieuwe publiekshal gerealiseerd. En in samenwerking met Schunck hebben we gemeentelijke informatiepunten gerealiseerd in het Centrum, Heerlerheide, Hoensbroek en Heerlerbaan.

Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Bestuur en Ondersteuning, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 0:

Baten

Lasten

Saldo

Bestuur en Ondersteuning

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2021 begroting begroting 2021 begroting begroting 2021 2021 2021 2021 2021 2021 2021 KT Bestuurskracht (C ommunicatie en regionale 3 3 88 -5.774 -9.162 -9.043 -5.771 -9.159 -8.956 Samenwerking) KT Dienstverlening

Resultaat 2021

203

1.432

1.208

1.548

-2.961

-2.675

-2.861

-1.529

-1.467

-1.313

154

KT Middelen en heffingen

306.307

314.242

328.848

-65.009

-61.281

-63.133

241.299

252.961

265.715

12.753

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

307.742

315.453

330.483

-73.744

-73.117

-75.038

233.998

242.335

255.445

13.110

103

1.471

1.903

-1.567

-2.457

-1.464

-986

-554

432

Gerealiseerde resultaat

307.845

316.923

332.386

-75.311

-75.574

-77.495

232.534

241.349

254.892

13.542

Bedragen x € 1.000

De lasten 2021 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

Programma 0: Bestuur en Ondersteuning -2.457

-9.043 KT Bestuurskracht (Communicatie en regionale Samenwerking)

-2.861

KT Dienstverlening

KT Middelen en heffingen

Bestemming -63.133

Risico’s  Onze ambities en opgaven zijn groot, wij hebben de afgelopen jaren bij diverse partners een goed imago opgebouwd wat betreft het kunnen leveren van resultaten. Dit heeft geleid tot zeer ambitieuze afspraken, denk bijvoorbeeld aan de selectie van Heerlen-Noord als stedelijk vernieuwingsgebied binnen het Interbestuurlijk Programma (IBP) Leefbaarheid & Veiligheid, de NOVI (Nationale Omgevingsvisie) status voor Zuid-Limburg, het Bidboek centrum, de Regio Deal, PALET (Parkstad Limburg Energietransitie) en het Volkshuisvestingsfonds. Het in de toekomst nog succesvoller worden in het verwerven van externe middelen en

samenwerkingspartners is afhankelijk van ons vermogen om de lopende afspraken waar te maken, samen met onze partners werken wij aan uitvoeringskracht. Beleidsindicatoren BBV-indicatoren Indicator

Eenheid

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

Heerlen 10,45

Nederland Jaartal 2021

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

9,49

2021

Apparaatskosten

Kosten (€) per inwoner

909

2021

Externe inhuur (aangepast)

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

9,0

2021

Overhead

% van totale lasten

11,69

2021

De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Programma 0 Kernthema Bestemming Reguliere afwijkingen

Afwijkingen worden veroorzaakt door: Positieve afwijking die direct verband heeft met een negatieve afwijking in programma 8. In de komende begroting zetten we dit administratief op de juiste plek.

Baten 500

V(oordeel)+ / N(adeel)V

Het project Archief op orde loopt over meerdere jaren. Door corona waren er minder archiefwerkzaamheden mogelijk op locatie. Het bedrag blijft gereserveerd in de reserve nog uit te voeren werkzaamheden voor de afronding van het project in 2022 en verder.

-68

Subtotaal reguliere afwijkingen

Lasten

I/S

432

C orona afwijkingen

N.v.t. Subtotaal corona afwijkingen Totaal kernthema Bestemming Bedragen x € 1.000

Kernthema Bestuurskracht

Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Heerlen-Noord Onder leiding van Lodewijk Asscher hebben we in 2021 gebouwd aan een brede Alliantie voor Heerlen-Noord. Deze bestaat uit onder andere woningbouwcorporaties, scholen, politie, rijksoverheid, de gemeente Heerlen en een zorgverzekeraar. Deze Alliantie partijen zullen zich inzetten voor structurele verbeteringen op het gebied van leren, werken, gezondheid, wonen en veiligheid. Het doel is om in 25 jaar Heerlen-Noord te brengen op het Nederlands gemiddelde niveau. De Alliantie heeft een routekaart vastgesteld die beschrijft hoe deze ambities gerealiseerd kunnen worden: denken in kansen en benutten van de aanwezige energie, kennis en inventiviteit. Met durf, lef én door samenwerking. Met rijksmiddelen vanuit o.a. Regio Deal en Volkshuisvestingsfonds worden de eerste stappen gezet. Verder hebben er veel werkbezoeken plaatsgevonden aan Heerlen-Noord van Tweede Kamerleden en bestuurders onder andere door minister Ollongren van Binnenlandse Zaken. Regionale samenwerking In Parkstad is verder gewerkt aan de realisatie van de Regio Deal. In 2021 zijn (de voorbereidingen van) projecten gestart of zijn projecten tot uitvoering gekomen.

In oktober 2021 is duidelijkheid gegeven over financiële bijdragen uit de Regio Deal aan Vrieheide en de Slak, dit is later gebeurd dan gepland door de bestuurlijke crisis bij de Provincie Limburg. Daarnaast zijn er een aantal regionale projecten die mogelijk ook in Heerlen worden geïmplementeerd. Denk daarbij aan de VoorzieningenWijzer en de Stratenaanpak. Samen met het Rijk hebben we in Parkstad stappen gezet in de langdurige samenwerking op het gebied van het wegwerken van achterstanden. Met als resultaat onder andere:  Verlenging DU bevolkingsdaling 2021 en 2022 € 7,8 miljoen naar Parkstad;  Woningbouwimpuls Heerlen-Centrum € 4,6 miljoen;  Volkshuisvestingsfonds Parkstad en Heerlen-Noord € 45 miljoen. In de ESZL samenwerking lag de focus op de ontwikkeling van een regionaal economisch herstelplan, Plan V genaamd. In dit plan worden de verschillende beleidsmatige ambities in ZuidLimburg vertaald naar een 9-tal thematische assen waarbinnen de aanpak en uitvoering kan worden geordend. Daarnaast is binnen ESZL ook een volgende stap gezet in de hervorming van de aanpak en werkwijze. Het accent verschuift van het geven van subsidies voor projecten en initiatieven naar het ondersteunen en aanjagen van het vormen van coalities die samen concreet aan de slag willen. Hiermee samenhangend is ook een bestuurlijke hervorming voorbereid.

Het bestuur van de Stichting ESZL wordt in handen gelegd van de drie portefeuillehouders economie van de centrumgemeenten. Het triple helix karakter wordt behouden en verankerd in een op te zetten Economic Board. De uitvoering van deze besluiten zal in 2022 zijn beslag krijgen. Samen met het Rijk, provincie en o.a. Tripool gemeenten hebben we verkend hoe een instrument als de Nationale Omgevings Visie (NOVI) kan zorgen voor uitvoeringskracht. Met Regio en Provincie is constructief doorgewerkt aan het onder de aandacht brengen van kansen en uitdagingen in Heerlen/Parkstad/Zuid-Limburg in Den Haag. De boodschap is dat wij om verandering tot stand te brengen in onze regio meerjarig commitment nodig hebben van het Rijk. Alleen samen kunnen we zorgen voor die langdurige integrale opwaardering van stad en regio. In onze eigen stad werd het nationale event Dag van de Stad georganiseerd in samenwerking met BZK en verschillende andere ministeries. Daarnaast hebben er werkbezoeken in Den Haag plaatsgevonden met Kamerleden en zijn bewindspersonen op bezoek geweest in Parkstad. In de samenwerking met Amsterdam, Sluis en

Eemsdelta is afgesproken om in 2022 een Brede Welvaart Conferentie te organiseren. Dit om nationale aandacht te vragen voor Regionaal Beleid en voor kansenongelijkheid binnen steden. IBA - Het afrondende expositiejaar IBA is van start gegaan tijdens de opening van Cultura Nova op 27 augustus 2021. De resultaten van de IBA, gestart in 2013, worden gepresenteerd. - De finale financiële beschikkingen aan de projecten zijn verstrekt, enkele projecten zijn nog in uitvoering. Een voorbeeld hiervan is het Burgemeester Van Grunsvenplein dat wordt afgerond voor de afsluiting van het expojaar in augustus 2022. - De resultaten en het proces van IBA worden geëvalueerd zodat de opgedane ervaring ook na afloop van de IBA in de regio wordt ingezet. Netwerken/Ecosystemen De Brightlands Smart Services Campus heeft als een groeiend ecosysteem weer aan betekenis gewonnen door het verkrijgen van de officiële status van Artificial Intelligence (AI) Hub. Daarmee hebben we dus 1 van de 7 nationale AI Hubs op ons grondgebied. In 2021 is het ELSA (Ethical, Legal and Societal Aspects) lab Armoede en Schulden opgestart bij de Brightlands Smart Services Campus. Ook heeft het Public Services Lab verder vorm gekregen zodat overheden in de toekomst beroep kunnen doen op kennis en expertise. En de Brightlands Digitale Werkplaats MKB is opgericht om digitalisering in het MKB te versnellen.

Aken/Euregio Voor de grensoverschrijdende component van de Regio Deal zijn de projecten Velocity in Parkstad, ZLEU (grensoverschrijdende ruimtelijke strategie), SGA (digitaliseringsoplossingen voor grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling) en Theatergrenzen overwinnen (marketing van cultuuraanbod Parkstad in Aken) in gang gezet. Aan de MAHHL samenwerking zijn Sittard-Geleen en Genk toegevoegd. En is meer focus aangebracht in de thema’s waarop wordt samengewerkt. Ook zijn zowel de MAHHL samenwerking als de Charlemagne samenwerking beter gekoppeld aan de Euregio Maas Rijn. Dit met het doel om aan te kunnen sluiten bij expertise en projecten in de Euregio. De lobby voor de intercity Randstad Aken heeft hoge prioriteit gehad. Het netwerk van medelobbyisten is uitgebreid; Position paper voor Tweede Kamer en staatssecretaris is opgesteld met partijen als gemeenten Den Haag en Eindhoven. Ook met kennisinstellingen en bedrijfsleven zijn online bijeenkomsten voor Kamerleden en social media campagnes georganiseerd. Aan Frans Timmermans is het concept van de Europese Modelregio voor Green Deal aangeboden.

Met de boodschap dat wij in onze grensoverschrijdende agglomeratie graag experimenteren met nieuwe vormen van energie en ook graag voorop willen lopen met uitvoering van grensoverschrijdende nieuwe energieconcepten als een waterstof hub en het uitwisselen van energie of restwarmte over de grens.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Bestuurskracht wordt hieronder weergegeven: Programma 0: Bestuur en Ondersteuning

KT Bestuurskracht

Baten

Lasten

Saldo

Bedragen x € 1.000

Resultaat 2021

203

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Programma 0 Kernthema Bestuurskracht Reguliere afwijkingen

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Pensioenvoorziening wethouders Als gevolg van een verhoging van de rekenrente kan de pensioenvoorziening voor wethouders verlaagd worden. Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen

Lasten

Aanloopkosten SSC-ZL De kosten van de liquidatie van het Shared Service C enter (SSC ) zijn lager dan voorzien.

I/S

133

-3

-15

118

V(oordeel)+ / N(adeel)V

N 203

N.v.t.

Subtotaal corona afwijkingen Totaal kernthema Bestuurskracht Bedragen x € 1.000

118

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=4d7be541-1894-4839-80eb-7724df0b80d1