- Jaarstukken 2020 versie 21-06-2021 DEF na commissie MF van 16 juni 2021.pdf

-248

95

-153

Totaal kernthema Economie

-321

252

-69

Bedragen x € 1.000

59

Kernthema Economische promotie

Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Acquisitie De activiteiten op beurzen en congressen zijn natuurlijk door de coronacrisis afgezegd. Deze leenden zich niet voor een digitale variant. Daarom is er voortgebouwd op de bestaande netwerken en contacten. We blijven hierin wel actief met onze partners ((EU)Regio/ LIOF/ Bedrijven) om dit in 2021 op te pakken. Daarnaast gaat de acquisitie digitaal gewoon door. Aanjagen Het Ondernemershuis heeft zijn waarde als één aanspreekpunt voor ondernemers bewezen tijdens de coronacrisis. Vooral in de eerste lockdown hebben ondernemers massaal de weg naar het Ondernemershuis weten te vinden. Ook tijdens de tweede lockdown is het Ondernemershuis voor veel ondernemers het eerste aanspreekpunt en luisterend oor. De website Business in Parkstad is voorbereid; de lancering vindt plaats begin 2021. Ook is op de gemeentelijke website een eigen subsite ingericht voor ondernemers en bedrijven. Dit maakt de vindbaarheid van relevante informatie beter. Activeren De samenwerking tussen Werkgevers Service Punt (WSP) en Ondernemershuis is verder geïntensiveerd. Er zijn afspraken gemaakt op welke wijze we de krachten van het WSP en het Ondernemershuis verder kunnen bundelen en een eerste opzet voor Werk in de Wijk is gemaakt, met een kick-off in het eerste kwartaal van 2021.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Economische promotie wordt hieronder weergegeven: Programma 3:

Baten

Economie

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 277 277 188 -700 -730 -730 -423 -453 -542

KT Economische promotie

Resultaat 2020

-89

N

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Economische promotie Reguliere afwijkingen

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Lasten

Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Diverse afwijkingen.

Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen

0

Door de coronacrisis zijn de inkomsten uit de toeristenbelasting lager uitgevallen.

I/S

V(oordeel)+ / N(adeel)-

-22

I

N

2

I

V

I

N

-20

-89

-20

Door de coronacrisis hebben er minder evenementen plaatsgevonden waardoor er minder aanspraak is gemaakt op de faciliteitenregeling.

200

I

V

C ofinanciering vitale culturele infrastructuur van nationaal belang. Dit betreft het gemeentelijke aandeel in de regeling "Maatregelen 1e en 2e specifieke pakket voor de culturele en creatieve sector". Hierbij dient de gemeente de door het Rijk verstrekte middelen te verdubbelen.

-180

I

N

Subtotaal corona afwijkingen

-89

20

-69

Totaal kernthema Economische promotie

-89

0

-89

Bedragen x € 1.000

60

2.1.4 Programma Onderwijs Portefeuillehouder: Jordy Clemens

Wat hebben we bereikt? Binnen het programma onderwijs stond het creëren van gelijke kansen voor kinderen centraal. Hiervoor hebben wij een drietal actielijnen gevolgd: het stimuleren van de brede talentontwikkeling, de ondersteuning van jeugdigen die dat nodig hebben en gezonde en veilige toekomstbestendige onderwijsgebouwen. Ondanks de coronamaatregelen, waaronder de sluiting van scholen van medio maart tot en met medio mei en vanaf half december, hebben wij deze actielijnen zo goed als mogelijk met de scholen en partners tijdens de sluiting in, indien nodig in aangepaste vorm uitgevoerd. Zo hebben kinderen in de voorschoolse voorzieningen en het primair onderwijs deelgenomen aan activiteiten om (taal)achterstanden te voorkomen en in te lopen, talenten te ontwikkelen en de gezondheid te verbeteren. De ouders zijn zoveel mogelijk betrokken bij de ontwikkeling van hun kind. Voor kinderen en jongeren die ondersteuning nodig hadden, is jeugdhulp ingezet indien mogelijk op de school (vindplaats is werkplaats). (Preventieve) maatregelen zijn ingezet voor kinderen en jongeren die niet naar school gingen of het onderwijs (dreigden) te verlaten zonder startkwalificatie.

Wij hebben een bijdrage geleverd aan het vergroten van de kansen van jongeren en volwassen op de arbeidsmarkt door mee te werken aan een sluitende aanpak voor kwetsbare jongeren naar arbeid en onderwijsmogelijkheden voor (laaggeletterde) volwassenen en nieuwkomers beschikbaar te stellen. Met het onderwijs zijn afspraken gemaakt over de voorbereiding en uitvoering van huisvestingsprojecten.

Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Onderwijs, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 4: Onderwijs

KT Onderwijs

Baten

Lasten

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 3.689 10.154 11.315 -15.010 -19.602 10.154

11.315

-15.010

Prim. Bijgest. begroting begroting 2020 2020 -19.922 -11.322 -9.448 -11.322

-9.448

Resultaat 2020

-8.606

841

-8.606

841

3.689 1.314

1.314

1.314

-500

-584

-584

814

729

729

0

Gerealiseerde resultaat

5.002

11.468

12.629

-15.510

-20.186

-20.506

-10.508

-8.718

-7.877

841

61

-19.922

Rekening 2020

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming Bedragen x € 1.000

-19.602

Saldo Rekening 2020

V

De lasten 2020 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

Beleidsindicatoren BBV-indicatoren Indicator

Eenheid

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen (5-18 jaar)

Heerlen 0,5

Nederland Jaartal 2,4

2019

Relatief verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen (5-18 jaar)

47

26

2019

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

% deelnemers (12-23 jaar) aan het VO en MBO onderwijs

3,2

2

2019

Overige indicatoren Indicator

Eenheid

Heerlen

Nederland Jaartal

Aantal en percentage leerlingen dat gebruik maakt van leerlingenvervoer

Aantal en percentage

535 (8,4%)

2019

Aantal en percentage voortijdig schoolverlaters

Aantal en percentage

175 (3,24%)

2019

62

Kernthema Onderwijs

Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) 



 

 



•

 •





•

Om (taal)achterstanden bij jonge kinderen (2,5 tot 6 jaar) te bestrijden hebben we voor- en vroegschoolse educatie (VVE) ingezet in de peuteropvang en op de basisscholen. Voor ouders van doelgroep-peuters is deelname aan VVE op de peuteropvang gratis. Het aanbod is verruimd naar 16 uren per week. In de peuteropvang en in het basisonderwijs wordt het programma VVE-thuis ingezet om de wisselwerking tussen ouder en kind te versterken. Leidsters en leerkrachten werken samen in koppels en de samenwerking wordt ge-audit in het reflectief practicum. Om de deelname aan en de effecten van de voorschoolse educatie te volgen, is de monitor ‘Nipia’ ingezet. De kwaliteitsinspecties bij peuteropvang en kinderopvang zijn in verband met de coronamaatregelen op aangepaste wijze en volgens een prioriteitsvolgorde uitgevoerd en waar nodig is gehandhaafd. 14 basisscholen hebben een subsidie ontvangen voor extra leertijd (schakelklassen of verlengde schooldag). De Voorleesexpres is in samenwerking met Schunck* Bibliotheek verder uitgerold. Er zijn tenminste 48 gezinnen, 4 peuteropvanglocaties en 8 basisscholen bereikt, waarmee de doelstelling van 2020 is behaald. Dit programma loopt door in 2021. Op 6 basisscholen is het programma van IMC Basis (beroepenoriëntatie) aangeboden.

In de periode dat de kinderopvang en scholen gesloten waren in verband met corona, heeft de gemeente samen met de kinderopvang, scholen en JENS (een procedure voor) de noodopvang opgezet. Deze noodopvang was bedoeld voor kinderen met ouders werkzaam in cruciale beroepen, kwetsbare kinderen en kinderen uit kwetsbare gezinnen. Daarnaast heeft de gemeente meegeholpen bij het organiseren van devices voor kinderen en jongeren die daar niet over beschikten, zodat zij thuisonderwijs konden volgen. Op grond van de ‘Lokaal Educatieve Agenda (LEA) 2 t/m 12 jarigen 2016-2020’ werden maatregelen genomen met betrekking tot passende ondersteuning en zorg, taalstimulering, brede talentontwikkeling en veiligheid. Er is een start gemaakt met een herziene LEA. In het kader van de Gelijke Kansen Alliantie 2019-2021 en programma Sociaal Economische Structuurversterking regiodeal Parkstad zou gestart worden met een Gezonde School van de Toekomst in Heerlen. Deze heeft vertraging opgelopen vanwege de coronamaatregelen. De Parkstadgemeenten hebben met de voorschoolse voorzieningen, scholen en ketenpartners overleg gevoerd over een agenda aanpak Talentontwikkeling Parkstad.

De samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs PO, VO en MBO-instellingen en de gemeente/JENS hebben afspraken gemaakt over: afstemming jeugdhulp, het tegengaan van thuiszitten en voortijdig schoolverlaten, doorlopende leerlijnen, passende onderwijshuisvesting, leerlingenvervoer en aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt. Voor wat betreft de aansluiting tussen de voorschoolse voorzieningen en onderwijs (PO, VO en MBO) en de jeugdhulp is ingezet op preventie en toegang, de doelgroep arrangementen en overgangen. De zogenaamde knooppunten onderwijs-zorg, waarin kernpartners deelnemen, waren actief op alle voorschoolse voorzieningen en scholen. Uitgangspunt is vindplaats is werkplaats. Daarnaast is het toewerken naar inclusief onderwijs een belangrijk thema. In 4 startklassen in reguliere basisscholen hebben 4-jarigen extra onderwijsondersteuning en hulp gekregen met als doel binnen een jaar uit te stromen naar een reguliere basisschool in de eigen buurt. Ook in de peuter- en kinderopvang zijn zogenaamde plusgroepen gestart. Om thuiszitten en voortijdig schoolverlaten aan te pakken en te voorkomen hebben de leerplicht- en RMC (Regionale Meld en Coördinatie) -consulenten van bureau VSV preventief samengewerkt op en met de scholen, de zorgpartners en het jongerenloket.

Daarnaast heeft de gemeente samen met de contactschool regie gevoerd op de totstandkoming van het regionaal programma VSV 2020-2024.

63

 

















       

Jonge nieuwkomers hebben we extra ondersteund in taalvaardigheid in combinatie met een gecombineerd MBO/inburgeringstraject. Een deel van de uitkeringsgerechtigden tot 27 jaar met een lage taalbeheersing heeft een taalscholing gevolgd op het Taal- en expertisecentrum van VISTA College in het kader van de Wet Taaleis. In september 2020 is de pilot duaal traject voor statushouders gestart bij werk voor Heerlen. Daarbij worden in 25 lesweken de inburgeringsvakken, werknemersvaardigheden en praktijkuren gecombineerd tot een fulltime werkweek. Deelnemers hebben na afloop het inburgeringstraject afgerond en maken kans op een MBO praktijkverklaring in het kader van praktijkleren. Van het aanbod volwassenenonderwijs (taal, rekenen en digivaardigheden) is goed gebruik gemaakt. In totaal hebben, ondanks coronamaatregelen, 101 Heerlenaren een formeel scholingstraject gevolgd. In 2020 zijn de beleidsregels subsidie volwassenenonderwijs Zuid-Limburg vastgesteld, waarmee laagdrempelige scholingstrajecten in een niet-schoolse omgeving mogelijk worden. Hiervan is door 8 aanvragers gebruik gemaakt. Heerlen vervult hierbij de rol van contactgemeente voor Zuid-Limburg.

Ten behoeve van de nieuwbouw van de BMV Heerlerbaan is de uitwerking van een gezamenlijk programma van eisen (basisschool de Windwijzer, basisschool de Tovercirkel, Peuteropvang, Human Kind, bibliotheek en jongerencentrum) afgerond. Dit PVE was de basis voor de architectenselectie waarvan de opdracht gegund is en men aan de slag is met de uitwerking van het voorlopig ontwerp. De renovatie van 4 basisscholen (Basisschool de Horizon, St. Martinus, Mijn Spoor en de Gerardus Majellaschool) is opgestart waarbij de renovatie van de basisschool de Horizon is afgerond. De leerlingen van de basisschool Martinus zijn vanwege de renovatie van de school tijdelijk ondergebracht in een aparte vleugel van het Bernardinuscollege. Ten behoeve van de nieuwbouw van het Kindcentrum Passart (basisschool St. Paulus en gemeenschapshuis ‘t Lauriertje) is een deel van de school, de gymzaal en het gemeenschapshuis gesloopt. De aannemer is geselecteerd en de bouw is gestart. Ten behoeve van de nieuwbouw van het Kindcentrum Bekkerveld (basisschool Tarcisius, school voor SO/VSO Catharina, Peuteropvang Heerlen, Human Kind en het bestuursbureau van de schoolstichting INNOVO) is de voormalige HTS gestript/gesloopt. De geselecteerde aannemer is gestart met de voorbereiding van de bouwwerkzaamheden. Met de werkgroep verkeer is een verkeersplan opgesteld.

De sloop van voormalige schoolgebouw ’t Pannesjop met bijbehorende gymzaal en het naastgelegen gemeenschapshuis is afgerond. Het naast dit schoolgebouw gelegen kerkgebouw van de Heilige Drievuldigheid is gesloopt. De voorbereiding ten behoeve van de interne verbouwing en uitbreiding van obs de Tovercirkel aan de Benzenraderweg is opgepakt. De noodlokalen ten behoeve van de bassischool Windekind aan de van Weerden Poelmanstraat zijn geplaatst. De Vrije School Heliantus heeft vanwege ruimtetekort een tweede locatie aan de Cl. Meulemanstraat in gebruik genomen. In het kader van het ruimtegebrek van de Broederschool zijn voorbereidingen gestart. De sloop van basisschool Nieuw Lotbroek, gymzaal en MFC Gebrook aan de Prinssenstraat is afgerond. Het schoolgebouw aan de Steenkoolstraat is door het schoolbestuur vanwege einde gebruik door onderwijs teruggegeven aan de gemeente. Voor de nieuwbouw van het St. Janscollege heeft de selectie van de aannemer plaatsgevonden. Met de schoolbesturen van voortgezet onderwijs heeft overleg plaatsgevonden over een integraal huisvestingsplan voortgezet onderwijs (IHP-VO).

64

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Onderwijs wordt hieronder weergegeven: Programma 4:

Baten

Onderwijs

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 3.689 10.154 11.315 -15.010 -19.602 -19.922 -11.322 -9.448 -8.606

KT Onderwijs

Resultaat 2020

841

V

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Onderwijs Afwijkingen worden veroorzaakt door: Reguliere afwijkingen

Onroerendezaakbelasting: Hogere kosten als gevolg van hogere OZB-aanslagen.

Baten

Lasten -186

I/S S

V(oordeel)+ / N(adeel)N

Lagere kosten Onderwijshuisvesting o.a. als gevolg van lagere huurkosten, onderhoud, minder calamiteiten en vertraging in de bouwwerkzaamheden.

153

I

V

Energiekosten BMV Hoensbroek Zuid: Bij BMV Hoensbroek Zuid was het de bedoeling een conciërge aan te nemen. De salariskosten konden dan betaald worden uit het budget voor energiekosten. Uiteindelijk is het anders opgelost en hierdoor houden we in 2020 budget over.

103

I

V

638

I

V

I

V

Optimale inzet rijksmiddelen onderwijsachterstanden.

-495

Vrijval voorziening als gevolg van afboeking boekwaarde van diverse panden van Onderwijshuisvesting.

915

De inkomsten en uitgaven behorende bij de programmagelden VSV en de ophoging van de RMC gelden (Regionale Meld- en C oördinatiefunctie ) waren niet begroot.

169

-139

I

V

Leerlingenvervoer: We hebben te maken met een forse toename van het aantal aanvragen. Het aantal indicaties is daarmee ook toegenomen. Logischerwijs stijgen daarmee ook de kosten. Deze trend zet zich voort en is derhalve structureel. Verder is met ingang van het nieuwe schooljaar de nieuwe Zuid-Limburgse aanbesteding van start gegaan voor wat betreft de vaste percelen. De gegunde vervoerder is Taxi van Meurs. Een intensieve samenwerking met een groot aantal gemeenten en de vervoerder zorgt voor een efficiënte aanpak en effectieve invulling van het vervoer. Het is vanzelfsprekend dat de kosten van een nieuwe aanbesteding hoger liggen dan in de periode daarvoor. Door voornoemde samenwerking worden de kosten zo laag mogelijk gehouden.

571

-834

S

N

-50

I

N

1

-5

I

N

1.161

-320

Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen

841

C orona afwijkingen

N.v.t. Subtotaal corona afwijkingen

0

0

0

Totaal kernthema Onderwijs

1.161

-320

841

Bedragen x € 1.000

65

66

2.1.5 Programma Sport, Cultuur en Recreatie Portefeuillehouders: Martin de Beer, Jordy Clemens, Charles Claessens

Wat hebben we bereikt? Cultuur Kunst en cultuur zijn onmisbaar voor Heerlen, ook al werden we verrast door een wereldwijde pandemie en stonden we als gemeente voor grote financiële uitdagingen. Om cultuur ook binnen de geldende coronamaatregelen mogelijk te maken hebben we het veld geïnformeerd, aangemoedigd en ondersteund. We stonden culturele organisaties zo veel mogelijk bij in de zoektocht naar coronasteunmaatregelen. Door maatwerk en coulance te bieden met betrekking tot onze eigen subsidievoorwaarden, ondersteunden we de sector zo goed mogelijk. We bleven bewust middelen vrij maken voor cultuur en erfgoed, dat zo belangrijk is voor de stad, haar inwoners en de ambitie van Heerlen. Zo boden we de sector houvast in deze onzekere tijd. Erfgoed Het materieel en immaterieel erfgoed vertelt het verhaal van Heerlen. Een uniek verhaal dat verschillende historische perioden doorkruist. Het zichtbaar en beleefbaar maken van het verhaal van Heerlen draagt bij aan de identiteit en aantrekkingskracht van de stad. Via diverse projecten maakten we in 2020 stukjes van dit verhaal beter zichtbaar. Daarnaast bouwden we verder aan projecten die dit verhaal de komende jaren nog verdiepen, verbreden en in de etalage zetten. Hiervoor zochten we de samenwerking met het onderwijs, toerisme en andere beleidsvelden. Ook beheer en behoud van het (archeologisch) erfgoed is van groot belang.

Erfgoed- en archeologische belangen maakten in 2020 structureel en formeel onderdeel uit van het planologische besluitvormingsproces. Groen In 2020 hebben we belangrijke voorbereidingen getroffen om Heerlen weer een stuk groener te maken. Zo hebben we de pilot Operatie Steenbreek uitgevoerd en is het 1000 bomenplan vastgesteld. Hierdoor kunnen we in 2021 volop van start om het leefklimaat samen met bewoners te verbeteren, waarbij we de negatieve effecten van klimaatverandering verminderen. Heerlen wordt niet alleen groener, maar ook gezonder en mooier. Tenslotte hebben we sterk ingezet op het vergroten van de biodiversiteit door diverse vormen van ecologisch beheer in de reguliere werkwijze van onze aannemers op te nemen. Wel constateren we dat steeds meer bewoners het kwaliteitsbeeld van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte, dat de afgelopen jaren naar beneden is bijgesteld, niet accepteren. Dit leidt tot meer ontevredenheid over het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Daarbij hebben we tijdens de eerste lockdown de B-norm niet gehaald als het gaat om onkruid in beplanting. Het groenonderhoud wordt grotendeels uitgevoerd door Werk voor Heerlen. Veel medewerkers konden aanvankelijk niet werken, omdat ze in een kwetsbare doelgroep vallen. In de loop van 2020 hebben wij de achterstand bij het onderhoud weer ingelopen.

Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Sport, Cultuur en Recreatie, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen:

67

Programma 5: Sport, Cultuur en Recreatie

KT Sport

Baten

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2.314 2.157 2.360 -6.558 -6.198 -6.673 -4.244 -4.041

Rekening 2020

Resultaat 2020

-4.313

-272

KT C ultuur

845

968

787

-13.085

-13.073

-13.580

-12.240

-12.105

-12.792

-687

KT C ultureel erfgoed

757

786

517

-5.190

-5.863

-5.793

-4.433

-5.076

-5.276

-199

KT Groen

35

35

46

-5.595

-5.570

-5.729

-5.560

-5.534

-5.682

-148

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

3.951

3.947

3.711

-30.429

-30.703

-31.774

-26.477

-26.757

-28.063

-1.306

68

131

131

-160

-11

-143

-93

120

-13

-133

Gerealiseerde resultaat

4.019

4.077

3.842

-30.589

-30.714

-31.917

-26.570

-26.637

-28.075

-1.439

N

Bedragen x € 1.000

De lasten 2020 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

Risico’s  Corona raakt de culturele sector zwaar. Maatregelen ter bestrijding van het virus beperken culturele instellingen in hun mogelijkheden. Hun eigen inkomsten en bereik lopen fors achter vergeleken met voorgaande jaren. Overheidssteun is voor het culturele veld essentieel om te kunnen overleven.  Sommige programma’s met externe middelen zijn van tijdelijke aard (bijvoorbeeld bidboek met o.a. cultuurproducties en regeling Cultuureducatie met Kwaliteit). We blijven in de uitvoering balans zoeken tussen structurele en incidentele middelen om de beleidsdoelen te realiseren.  Veranderingen in de vrijetijdsbesteding van mensen, bijvoorbeeld door corona, zorgen ervoor dat mensen keuzes maken, waarbij het niet vanzelfsprekend is dat de vrije tijd na corona met cultuur wordt ingevuld. We zien dit met name in de amateurkunst.  Sommige Heerlense initiatieven zijn afhankelijk van landelijke fondsen en het Ministerie van OCW als het gaat over financiële ondersteuning.  Niet indexeren van subsidies terwijl lonen, prijzen en huren wel stijgen. Met de verhoging van de BTW en de aanstaande Fair Practice Code staat dit vraagstuk momenteel op de politieke agenda.

68

Beleidsindicatoren BBV-indicatoren Indicator

Eenheid

Niet sporters

%

Heerlen

Nederland Jaartal

59,4

48,7

2016

Overige indicatoren Indicator

Eenheid

Maatschappelijke participatie

Schaalscore

Aantal bezoeken aan culturele instellingen: Parkstad Limburg Theaters

Heerlen

Nederland Jaartal 3,4

2019

Aantal bezoeken

267.159

2019

Aantal bezoeken aan culturele instellingen: Kasteel Hoensbroek

Aantal bezoeken

39.156

2020

Aantal bezoeken aan culturele instellingen: Schunck

Aantal bezoeken

195.054

2019

Aantal bezoeken aan culturele instellingen: Bibliotheek

Aantal bezoeken

270.950

2019

De grootste afwijkingen binnen het kernthema bestemming worden hieronder toegelicht: Kernthema Bestemming Reguliere afwijkingen

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

Afrekening saldo project bovengronds en budget monumenten 2020 toevoegen aan reserve monumenten.

Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen

Lasten

I/S

-133

0

-133

I

V(oordeel)+ / N(adeel)N

-133

N.v.t.

Subtotaal corona afwijkingen

0

0

0

Totaal kernthema Bestemming

0

-133

-133

Bedragen x € 1.000

69

Kernthema Sport

Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Sportstimulering en -ondersteuning In verband met corona hebben we qua verenigingsondersteuning in 2020 voornamelijk ingezet op het informeren van sportaanbieders bij het aanpassen aan de door het rijk voorgeschreven maatregelen. In sommige gevallen hebben we ook kunnen faciliteren door bijvoorbeeld buitensportcomplexen beschikbaar te stellen voor zaalsportverenigingen. De huur van sportaccommodaties voor amateursportorganisaties over 2020 is grotendeels kwijtgescholden. Het programma Heel Heerlen Beweegt heeft met het oog op corona in aangepaste vorm plaatsgevonden. Met name grote reguliere evenementen als de Koningsspelen konden niet doorgaan. Ook de activiteiten op- en rondom scholen en het schoolzwemmen hebben slechts in beperkte vorm kunnen plaatsvinden. Via onder andere sportactiviteiten voor jeugd op buitensportcomplexen, ‘balkonworkouts’ en digitale activiteiten is invulling gegeven aan het programma. In samenwerking met Kerkrade, Voerendaal, Fontys Sporthogeschool, Alcander en Yask participeren we in het Fontys Partnership. Met het vaststellen van de kaders en het benoemen van de leden is de transitie van de sportraad in 2020 afgerond. Op advies van de sportraad is er vanaf het najaar extra geïnvesteerd in het aanjagen van de projecten binnen het lokale sportakkoord.

Het Sportfestival heeft in 2020 digitaal plaatsgevonden. Sportaccommodaties en openbare ruimte We hebben vorig jaar twee nieuwe sportaccommodaties in gebruik genomen. Op sportcomplex Pronsebroek is de nieuwe gymzaal inclusief kleedlokalen voor RKSV Groene Ster in gebruik genomen. Ter voorbereiding hierop was een gezamenlijke open dag van alle verenigingen die gebruikmaken van het sportcomplex gepland. In verband met de eerste lockdown in maart 2020 hebben deze festiviteiten helaas niet kunnen plaatsvinden. Op sportcomplex Nieuw-Lotbroek heeft KV Mariarade sinds dit voorjaar de beschikking over een kunstgraskorfbalveld dat past bij sporttechnische ontwikkeling van korfbal en tevens de gebruiksmogelijkheden in alle seizoenen garandeert. Binnen het zwembaddossier heeft de raad € 7,5 miljoen beschikbaar gesteld voor een grootschalige bouwkundige en installatietechnische renovatie van Otterveurdt in Hoensbroek. Het aanbestedingsproces ten behoeve van de exploitatie is grotendeels doorlopen en verwachten we einde van het eerste kwartaal 2021 af te ronden. Onder de sportclubs die gebruik maken van de binnensportaccommodaties heeft een klanttevredenheidsonderzoek plaatsgevonden. Er blijkt sprake van een relatief hoge mate van klanttevredenheid.

Als gevolg van de beëindiging van voetbalverenging WV KCC’13 hebben we besloten om sportcomplex Meezenbroek te ontmantelen als zijnde voetbalaccommodatie. Op sportcomplex Varenbeuk zijn NEC’92 en RKVV Heksenberg gefuseerd tot Heksenberg-NEC. Sportevenementen Door de landelijke coronamaatregelen zijn alle in 2020 geplande gesubsidieerde sportevenementen uiteindelijk geannuleerd. De organisaties hebben wel gebruik gemaakt van de door het college gecreëerde mogelijkheid om de noodzakelijk gemaakte uitvoeringskosten binnen het subsidietraject op te voeren.

70

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Sport wordt hieronder weergegeven: Programma 5:

Baten

Sport, Cultuur en Recreatie

KT Sport

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2.314 2.157 2.360 -6.558 -6.198 -6.673 -4.244 -4.041 -4.313

Resultaat 2020

-272

N

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Sport Reguliere afwijkingen

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

I

V(oordeel)+ / N(adeel)N

I

V

-375

I

N

Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

-57

I

N

Diverse afwijkingen.

-33

I

N

I

N

Advieskosten.

Lasten

I/S

-10

Afwijking in BTW compensatie (SPUK 2019 en 2020) voor sport door gewijzigde voorwaarden.

105

Er is meer verhuurd dan begroot (o.a. door toevoeging 2 BMV's), waardoor een afwijking ontstaat op zowel de inkomsten als op de bijbehorende kosten (energie, schoonmaak en OZB).

303

Subtotaal reguliere afwijkingen

408

C orona afwijkingen

-205

Vanwege C orona gederfde verhuurinkomsten (sporthal, gymzalen e.d.) van derden, inclusief compensatie vanuit het Rijk.

-475

-67

Subtotaal corona afwijkingen

-205

0

-205

Totaal kernthema Sport

203

-475

-272

Bedragen x € 1.000

71

Kernthema Cultuur

Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) De cultuursector wordt hard getroffen door de coronacrisis. In 2020 hebben we daarom veel maatwerk geleverd, netwerken ingezet, de instellingen en verenigingen op de hoogte gehouden en steun geleverd om de kwaliteit te waarborgen voor de toekomst. Tegelijkertijd probeerden we de in het cultuurbeleid geformuleerde doelen te bereiken: Het vergroten van het cultuurbereik en -participatie  We stelden middelen beschikbaar voor de carnavalsoptocht en zochten mee naar oplossingen voor optochten die niet door konden gaan wegens de weeromstandigheden. Tevens stelden we een bedrag beschikbaar voor het uitzenden van de drie Heerlense carnavalsoptochten en verspreiding via social media.  SCHUNCK is vanaf 2017 penvoerder voor de regio Parkstad voor de uitvoering en coördinatie van het programma Pit Cultuurwijzer in het kader van het landelijke programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK). Inmiddels sloten 43 BSO, PO en VO scholen en 30 deelnemers uit het culturele veld zich aan bij het programma. Gemeente Heerlen, Provincie Limburg, Ministerie van OCW en het Fonds voor Cultuurparticipatie besloten het programma te verlengen voor de periode 2021-2024.  We werkten aan initiatieven om kinderen kennis te laten maken met onze culturele instellingen.

Zo kregen jongeren tot 18 jaar gratis toegang tot het Thermenmuseum en was kasteel Hoensbroek gratis voor schoolgroepen.  Met SCHUNCK heeft Heerlen een multidisciplinaire culturele instelling van niveau, met erkende en kwaliteitsvolle muziek- en dansopleidingen, een museum voor hedendaagse kunst en goede bibliotheekvoorzieningen waar men veel meer kan dan enkel boeken lenen. Ook in 2020 bleven we hierin investeren. Zo kon SCHUNCK zich blijven ontwikkelen en een alternatief aanbod realiseren dat past binnen de maatregelen tegen corona zoals bijvoorbeeld een afhaalbieb en online muzieklessen. Op verzoek van de gemeente zijn er stappen gezet om het sociale en culturele domein meer met elkaar in contact te brengen. Dit heeft eerder al geleid tot een samenwerking tussen Stand-By! en SCHUNCK. In 2020 is er voortgebouwd aan deze samenwerking.  Cultuur is ook een voornaam speerpunt in het Heerlens ouderenbeleid. Er worden in dit kader appeltaartmatinees bij PLT georganiseerd. In verband met corona zijn er veel activiteiten vanaf medio maart geannuleerd. Daarnaast heeft Aod op Nuj een alternatieve editie georganiseerd, waarbij zij uitzendingen verzorgden in samenwerking met en bij verzorgingshuizen.  We bevorderden de cultuurdeelname voor kinderen uit gezinnen met een kleine portemonnee door bij te dragen aan het jeugdfonds cultuur.

 Met de beleidsregel amateurkunst, de ondersteuning van verschillende projecten en de subsidiering van het Cultuurhuis leverden we een bijdrage aan de amateurkunsten in Heerlen.  In het kader van Samen tegen Eenzaamheid Heerlen startte in december de actie “Op stap in Heerlen”. Heerlenaren gingen virtueel op stap in hun eigen gemeente. Daarbij is de koppeling gelegd met cultuur. Zo zijn er filmpjes gemaakt over de Aad de Haas tentoonstelling in SCHUNCK, de Murals, De Vondst en Kasteel Hoensbroek. Alle Heerlenaren van 75 jaar of ouder ontvingen een kerstkaart met de link. Versterken van productieklimaat en talentontwikkeling  Met name de podia en filmtheaters kregen met forse beperkingen te maken in 2020. Veel werk kon niet vertoond worden, maar achter de schermen is er doorgewerkt. Via Zuid, een talentenmakelaar en netwerkorganisatie op het gebied van podiumkunsten, bleef talenten begeleiden bij voorbereidingen en kon binnen de maatregelen enkele opvoeringen ondersteunen. Ook waren er in december online voorstellingen van jonge makers te zien.

72



  

Cinesud, een lokaal platform voor filmkunsten, begeleidde in deze periode filmtalenten. Er vonden in de Royal vele workshops plaats op anderhalve meter afstand en voor kleine groepen. Ook zijn er korte films gemaakt die inspelen op de huidige tijd. Deze zijn online verspreid. Het VOD platform dat veel films van talentvolle lokale makers vertoond, kreeg juist in deze tijd een impuls. Daarnaast is er achter de schermen intensief samengewerkt tussen de dansfestivals en werden online producten uitgewerkt die in de loop van 2021 online gedeeld worden. Verder organiseerden Cultura Nova en The Notorious IBE winteredities, waarbij er zowel fysieke als online activiteiten plaatsvonden met eigen producties. Tot slot zijn er muurschilderingen gerealiseerd en het talentontwikkelingsprogramma Murals for Communities betrok zowel aanstormende talenten als de lokale gemeenschap bij de uitvoering van het project in 2020.

Het vervullen van de (urban) centrum functie  Als voorbereiding op het actualiseren van de Culturele Agenda voerden we gesprekken met culturele organisaties. Omdat de culturele sector in 2020 door corona zo onder druk stond, besloten we om de uitwerking van de nieuwe Culturele Agenda uit te stellen tot na de coronacrisis.  Heerlen groeide uit tot de hoofdstad van street art met kwalitatief hoogstaande straatkunstwerken. In 2020 is onze collectie verder uitgebouwd met onder meer een mural bij Quatro. Maar door corona werden sommige projecten uitgesteld naar 2021.  Evenementen brengen de stad tot leven. Helaas konden niet alle evenementen plaatsvinden. We moedigden culturele organisaties aan om creatief naar oplossingen te zoeken. Zo vonden sommige evenementen plaats in een aangepaste vorm of op een later tijdstip. Door maatwerk en coulance te bieden met betrekking tot onze subsidievoorwaarden, stonden we de sector zo goed mogelijk bij in deze uitdaging.  Er is gewerkt aan de herontwikkeling van het Royal-complex en de doorontwikkeling/ bouwwerkzaamheden van poppodium NIEUWE NOR. Samenwerking in het Zuiden  De steden Maastricht, Heerlen en Sittard-Geleen werken met steun van de Provincie Limburg samen in de opbouw van de Stedelijke Cultuurregio Zuid (SCRZ).

Om meer samenwerking en meer samenhang in de cultuur in Zuid Limburg te verkrijgen, om elkaar waar mogelijk te steunen en samen te bereiken wat alleen moeilijk lukt. De minister van OCW geeft in haar plannen aan dat ze de culturele regio’s meer centraal wil stellen in het nieuwe landelijke cultuurbeleid (vanaf 2021). Vanaf 2019 experimenteert ze hiermee in regionale proeftuinen. In de SCRZ werken we aan de proeftuin Dans, waarbij we als regio de dansketen willen versterken en cross-overs binnen de kunstdisciplines stimuleren. Bestuurlijk is in de SCRZ afgesproken dat de gemeente Heerlen penvoerder en eerste aanspreekpunt is voor de proeftuin. In 2020 zouden vele activiteiten zichtbaar worden. Dansfestival Schrittmacher, in 2020 geopend door de minister-president, had een startsein moeten vormen. Het festival werd na een aantal dagen geannuleerd vanwege de eerste lockdown. Achter de schermen wordt verder gewerkt aan de proeftuin en in 2021 zullen producten (online) meer zichtbaar worden.  Daarnaast hebben we de banden opnieuw aangehaald met de Parkstad gemeenten. We zijn gesprekken gestart om te zien waar we elkaar in deze lastige periode op cultureel vlak kunnen versterken.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Cultuur wordt hieronder weergegeven: Programma 5: Sport, Cultuur en Recreatie

KT C ultuur

Baten

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 845 968 787 -13.085 -13.073 -13.580 -12.240 -12.105 -12.792

Bedragen x € 1.000

73

Resultaat 2020

-687

N

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Cultuur Reguliere afwijkingen

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Baten

-92

S

V(oordeel)+ / N(adeel)N

Tekort op de exploitatie van de Vondst: a. Personele bezetting balie van De Vondst, centrum voor archeologie in Limburg (is niet begroot) b. Activiteiten in het kader van het Limburgs archeologisch erfgoed (zijn niet begroot)

-147

S

N

Afhandeling overgang RHC L (rugzakje).

-74

I

N

Salariskosten en bijdragen in kosten regio Archeoloog.

Lasten 75

I/S

Niet verkregen subsidies.

-105

S

N

Hogere omzet Kasteel Hoensbroek en Thermenmuseum als gevolg van diverse investeringen.

280

I

V

I

N

I

N

-116

I

N

Extra personeelskosten t.b.v. Kasteel Hoensbroek en het Thermenmuseum.

-9

I

N

C ofinanciering vitale culturele infrastructuur.

-18

I

N

Diverse aanpassingen.

-39

I

N

Diverse afwijkingen.

5

-12

Subtotaal reguliere afwijkingen

255

-325

C orona afwijkingen

-435

Derving omzet Kasteel Hoensbroek en Thermenmuseum. Grafische ontwerpkosten en communicatiekosten t.b.v. kasteel Hoensbroek en het Thermenmuseum.

-70

Subtotaal corona afwijkingen

-435

-182

-617

Totaal kernthema Cultuur

-180

-507

-687

Bedragen x € 1.000

74

Kernthema Cultureel erfgoed

Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) Binnen het thema cultureel erfgoed zijn twee aspecten van belang: het beheer en behoud van ons erfgoed en het zichtbaar en beleefbaar maken ervan. Beheer en behoud van ons erfgoed  Rijckheyt werd in 2020 een onderdeel van Regionaal Historisch Centrum Limburg (RHCL). De samenwerking binnen een groter verband op Limburgse schaal biedt synergievoordelen en geeft toegang tot een E-depot, dat in de snel digitaliserende wereld steeds belangrijker wordt.  De Christus Koning Kerk krijgt een herbestemming als archiefbewaarplaats. Inmiddels is er een omgevingsvergunning voor de verbouwing en een subsidie door de provincie toegekend voor de restauratie.  In aanloop naar de invoering van de Omgevingswet moet er een omgevingsvisie worden opgesteld. De rol en betekenis van erfgoed krijgt ook een plek in die visie. Het initiatiefvoorstel de Heerlense School geeft hier goede handvatten voor.  De digitale Erfgoedkaart Limburg die we samen met provincie en Limburgse gemeenten ontwikkelen vormt een mooi (beleids)instrument om het erfgoed te inventariseren, te beschrijven en op termijn ook voor publiek te ontsluiten. De kaartlagen rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten zijn inmiddels helemaal af.  Het Romeins Badhuis is de afgelopen jaren grondig onderzocht.

De resultaten van dit wetenschappelijk archeologisch onderzoek zijn in samenwerking met de Rijksdienst voor het cultureel Erfgoed (RCE) uitgewerkt in de NAR (Nederlandse Archeologische Rapporten) publicatie. Die publicatie is in maart 2020 gepresenteerd.  Stichting Hofke van Sint-Antonius heeft met hulp en ondersteuning van gemeente Heerlen het burgerinitiatief om de kloostertuin een tweede leven te geven in 2020 met succes kunnen lanceren. Er zijn inmiddels genoeg fondsen verworven om de tweede fase op te starten.  De Mijnsteenberg ON IV is aangewezen tot gemeentelijk monument. Daarnaast maakten we met hulp van betrokken instanties een shortlist van circa 50 panden die in 2021 in procedure zullen gaan.  In het kader van ruimtelijke ontwikkelingen waren er in 2020 verschillende archeologische onderzoeken, van bureauonderzoeken tot opgravingen. Uitgangspunt hierbij is, conform het gemeentelijke archeologiebeleid, om daar waar archeologische waarden verstoord kunnen worden, deze bij voorkeur in situ te behouden. Indien bleek dat dit niet mogelijk was, zijn de archeologische waarden ex situ behouden. In 2020 begonnen we met het inventariseren van de historische kelders in Heerlen-centrum en de Koude Oorlog relicten binnen de gemeentegrenzen. In 2021 ronden we de inventarisatie af en formuleren we een advies hoe dit erfgoed beschermd, dan wel ontsloten kan worden.

 De resultaten van twee omvangrijke archeologische onderzoeken uitgevoerd op het Raadhuisplein en Tempsplein zijn in 2020 gepubliceerd. In 2021 maken de resultaten van beide onderzoeken deel uit van een tentoonstelling.  In 2020 stelden we een cultuurhistorische studie van het middeleeuwse landsfort in Heerlen op. Hierin staan handreikingen hoe de in dit gebied aanwezige cultuurhistorische resten beheerd, behouden en ontsloten kunnen worden. Het rijke verleden van de stad kan een geweldige inspiratiebron zijn voor de economie, leefbaarheid en het woonklimaat van de binnenstad. De studie is dan ook leidend bij de voorgenomen herontwikkeling van het Landsfort Herle. Zichtbaar en beleefbaar erfgoed  De plannen voor een vernieuwd Romeins museum Heerlen zijn verder uitgewerkt en er is tijdelijk een transitiemanager/kwartiermaker aangesteld.

75

















De voorbereidingen zijn getroffen voor de aankoop van Pand Kneepkens. Het pand wordt begin 2021 aangekocht door gemeente Heerlen. Er is een voorlopig ontwerp voor de inrichting van het museum gemaakt. De planning is om het museum in november 2021 te openen. Met de eigenaar van Kasteel Hoensbroek en de kasteelontwikkelaar is gewerkt aan een toekomstscenario voor het kasteeldomein waarin de gemeente een rol heeft in het museale deel. Gemeente Heerlen was ook in 2020 één van de aanjagers van het project Via Belgica, samen met de Provincie Limburg en de gemeenten Maastricht, Meerssen, Valkenburg aan de Geul, Voerendaal, Simpelveld, Landgraaf, Kerkrade en Riemst. Doel is om samen het Romeins verleden van deze regio zichtbaar en beleefbaar te maken. In de gebiedsontwikkelingen in Romeins Kwartier was het bewaarde en verdwenen erfgoed het afgelopen jaar leidend in de ontwerpvraagstukken voor de toekomst. Diverse kleine en grotere initiatieven zijn gerealiseerd, die hebben bijgedragen aan het zichtbaar en beleefbaar maken van de historie van de stad, waaronder een Romeinse wandelroute in samenwerking met Visit Zuid-Limburg. Tijdens het archeologisch onderzoek bij de aanleg van het mijnwaternetwerk dwars doorheen de Heerlense binnenstad, richtten we samen met De Vondst een tijdelijke archeologische werkplaats in vóór het Thermenmuseum.

Een mooi voorbeeld van burgerparticipatie dat op veel bezoekers en participanten kon rekenen. De Vondst, Centrum voor Archeologie in Limburg, leverde met de Archeohotspot, tentoonstellingen en een educatief programma voor het onderwijs, een mooie aanvulling op het erfgoedaanbod van de stad. Hierbij werkten gemeente Heerlen en De Vondst nauw samen. Voor de gebiedsontwikkeling van het Middeleeuwse Landsfort Herle, rond de Pancratiuskerk is met succes een aanvraag ingediend bij de Regiodeal. Het Middeleeuws verhaal en erfgoed krijgt daarin een centrale plek. Samen met Visit Zuid-Limburg is gewerkt aan de invulling van een nieuw te realiseren experience store in het Maankwartier waarin vijf belangrijke tijdlijnen uit het verhaal van Heerlen en de regio een plek krijgen.

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Cultureel erfgoed wordt hieronder weergegeven: Programma 5:

Baten

Sport, Cultuur en Recreatie

KT C ultureel erfgoed

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 757 786 517 -5.190 -5.863 -5.793 -4.433 -5.076 -5.276

Resultaat 2020

-199

N

Bedragen x € 1.000

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Cultureel erfgoed Reguliere afwijkingen

Afwijkingen worden veroorzaakt door: Toevoeging aan reserve Monumenten.

Baten

133

I

V(oordeel)+ / N(adeel)V

Minder uitgaven onderhoud culturele gebouwen.

43

I

V

Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

-95

I

N

I

N

I

N

I

N

Diverse afwijkingen.

Lasten

I/S

-29

-5

Subtotaal reguliere afwijkingen

-29

76

C orona afwijkingen

-240

Huurkwijtschelding culturele instellingen 2e kwartaal 2020, is gecompenseerd door het rijk. Extra schoonmaakkosten t.b.v. Kasteel Hoensbroek en het Thermenmuseum..

-6

47

Subtotaal corona afwijkingen

-240

-6

-246

Totaal kernthema Cultureel erfgoed

-269

70

-199

Bedragen x € 1.000

76

Kernthema Groen Wat hebben we gedaan, opgeleverd? (prestatie, output, product) 1000 bomen voor een aangenaam (leef) klimaat In 2020 is het 1000-bomenplan vastgesteld. Het doel van dit plan is om in de komende jaren 1000 bomen van formaat aan te planten om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. De aanplant van bomen is vooral effectief tegen hittestress en in mindere mate ook tegen wateroverlast. Op basis van analyses van Heerlen is bepaald waar de bomen het meest effectief zijn. Speciale aandacht hebben we voor de meest kwetsbare groepen eenzame ouderen en basisschoolkinderen. Naast de klimaatadaptieve effecten, maakt het 1000-bomenplan Heerlen vooral ook groener, gezonder en mooier. Aanvullend op het 1000-bomenplan is een subsidieaanvraag ingediend bij het 1 miljoen bomenplan van de Provincie Limburg. Deze aanvraag bevat acht projecten die samen met onze inwoners zijn bedacht en uitgewerkt. Het betreft het planten van nog eens 7000 bomen in de vorm van jonge aanplant op verschillende plekken in Heerlen. We zijn in afwachting of deze aanvraag gehonoreerd wordt. Operatie Steenbreek In de zomer van 2020 hebben we de pilot Operatie Steenbreek in samenwerking met de Stichting Instandhouding Kleine Landschapselementen uitgevoerd. De pilot heeft zich gericht op het vergroenen van tuinen door het verwijderen van verhard oppervlak in tuinen.

Bewoners kregen hierbij tuinadvies op maat en konden kiezen uit verschillende gratis plantpakketten. Uit de reacties van bewoners en uit de enquête bleek dat bewoners zeer tevreden waren over het plantmateriaal en het opgezette concept. Door de tuinen te vergroenen loopt het water makkelijker de grond in. Daarnaast voelt een groene tuin ook koeler aan en vergroten we de biodiversiteit in stedelijk gebied. Ecologisch beheer In 2020 hebben we ecologisch beheer nog beter verankerd in het reguliere groenbeheer. Er is opnieuw gekeken waar de beste kansen liggen voor schapenbegrazing. Daarnaast hebben we onderzocht of er op nog meer plaatsen op een ecologische manier gemaaid kan worden. Bij dit zogenaamde ecologisch maaibeheer passen we verschillende maaivormen toe die gericht zijn op meer bloeiende bloemen en kruiden en het verbeteren van het leefgebied van insecten. Hierdoor vergroten we niet alleen de biodiversiteit, maar ook de belevingswaarde van inwoners. Dankzij de gerichte aanpak met keus uit verschillende beheertechnieken, is het beheer van bijna 35 ha groengebied afgestemd op de potentie van het terrein en de hier voorkomende soorten (Sinusbeheer).

Wat heeft het gekost? Het totale resultaat van het kernthema Groen wordt hieronder weergegeven: Programma 5: Sport, Cultuur en Recreatie

KT Groen

Baten

Lasten

Saldo

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. Rekening begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 2020 2020 2020 35 35 46 -5.595 -5.570 -5.729 -5.560 -5.534 -5.682

Bedragen x € 1.000

77

Resultaat 2020

-148

N

De grootste afwijkingen binnen het kernthema worden hieronder toegelicht: Kernthema Groen

Afwijkingen worden veroorzaakt door:

Reguliere afwijkingen

De bezuiniging op het groenonderhoud kan pas op termijn volledig worden gerealiseerd. De onderhoudsachterstand wordt vanaf 2019 gefaseerd weggewerkt, hierdoor zijn er in de beginjaren nog aflopende tekorten.

Baten

-113

I

V(oordeel)+ / N(adeel)N

Deze post heeft betrekking op personeelsgerelateerde lasten en wordt centraal toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

-53

I

N

11

7

I

V

11

-159

Diverse afwijkingen. Subtotaal reguliere afwijkingen C orona afwijkingen

Lasten

I/S

-148

N.v.t.

Subtotaal corona afwijkingen Totaal kernthema Groen Bedragen x € 1.000

Foto: Heerlen Mijn Stad

78

0

0

0

11

-159

-148

2.1.6 Programma Sociaal Domein Portefeuillehouders: Peter van Zutphen, Martin de Beer, Jordy Clemens, Adriane Keulen

Wat hebben we bereikt? Algemeen Door de uitbraak van de COVID-19 pandemie en de genomen maatregelen in Nederland om deze te bezweren, zagen wij ons geconfronteerd met een nieuwe werkelijkheid, ook ten aanzien van onze ambities. Tijdens de eerste lockdown en de grote onzekerheid die deze met zich meebracht, besloten een aantal door ons gecontracteerde WMO-zorgpartijen dat zij de reguliere zorg onder de noodmaatregelen niet meer konden leveren. Hulp die vanuit Heerlen STAND-BY! wordt geboden en de Hulp bij het Huishouden, werden in eerste instantie niet of op een alternatieve manier geleverd. Wij zijn steeds met deze zorgpartijen in overleg gebleven om te bespreken wat er binnen de geldende maatregelen wel nog mogelijk was. Dit vanuit de verantwoordelijkheid voor onze burgers/cliënten. Vanaf het einde van de eerste lockdown werd de hulp weer zoveel mogelijk op de oude manier geleverd en gingen ook dagbestedingslocaties weer open. Dit is tot het einde van vorig jaar het geval geweest. De door JENS geboden Basishulp Jeugd is, in allerlei alternatieve vormen, gecontinueerd tijdens de coronaperiode. De verblijfsjeugdhulp is afgelopen jaar ongewijzigd gecontinueerd. Binnen het jeugddomein is hard gewerkt aan het zoveel als mogelijk continueren van de activiteiten voor kinderen en jongeren, zoals de zomeractiviteiten van JENS, de scoutinggroepen en de speeltuinen.

Ook de ondersteuning en hulp aan jeugdigen en hun gezinnen is in 2020 doorgegaan. De waarde van JENS als 1 aanspreekpunt voor alle ambulante jeugdhulp heeft zich afgelopen jaar bewezen bij het organiseren van de noodopvang. Het jaar 2020 was ook voor veel buurtorganisaties extreem lastig. Door regelgeving en doordat veel oudere vrijwilligers meer gebonden waren aan huis, hebben een redelijk aantal voorgenomen initiatieven of projecten geen doorgang kunnen vinden of zijn nog niet geheel afgemaakt, zoals bij verschillende buurtdeals. Onze buurtregisseurs hebben ondersteuning geleverd aan alle buurtorganisaties om desondanks dit zo goed mogelijk uit te kunnen voeren; “wat niet af is maken we in 2021 af”, dat is zo afgesproken. Tot slot hebben ook bij het integrale ouderenbeleid fysieke ontmoetingen en activiteiten niet altijd doorgang kunnen vinden. Ook hier hebben waar mogelijk alternatieve activiteiten plaatsgevonden en waar dit mogelijk was zijn activiteiten doorgeschoven naar 2021. De COVID-19 uitbraak heeft ook onze ambities binnen het Sociaal Domein vertraagd, echter dat wil niet zeggen dat deze daarmee van de baan zijn. Naast veel ellende heeft de uitbraak ook gezorgd voor saamhorigheid en burgerparticipatie en verantwoordelijkheid getuige de vele initiatieven die binnen onze stad zijn ontstaan. Soms zonder de gemeente, soms met professionele ondersteuning en/of subsidies.

De centrale begrippen in de WMO zoals zelfregie/zelfredzaamheid en gebruik maken van het sociale netwerk waren hierbij prominent aanwezig. Het doet goed om te constateren dat onze burgers in tijden van crisis er voor elkaar zijn. In 2020 hebben wij de beide coöperaties Heerlen STAND-BY! en JENS verder zien transformeren waarbij preventie centraal stond en staat. Daar waar HSB! al het stadium van volwassenheid heeft bereikt, is JENS nog een organisatie in ontwikkeling. De gemeenten zijn tevreden over de door JENS gerealiseerde transformatie van de jeugdhulp. Zo wordt inmiddels een groot deel van de ambulante hulp in de wijken, dicht bij huis, georganiseerd en leidt de samenwerking met

79

huisartsen tot minder en gerichtere verwijzingen. Ook zien we dat het aantal kinderen dat ambulante jeugdhulp ontvangt stabiliseert in 2020. Eind 2020 heeft JENS ons bericht in een financieel kwetsbare positie te verkeren. We hebben er vanuit het oogpunt van goed werkgeverschap voor gekozen om de voorgenomen overdracht van de medewerkers toegang naar JENS ‘on hold’ te zetten. Bovendien hebben we extern onderzoek laten verrichten naar de financiële situatie van JENS. Kort samengevat luidt de conclusie hiervan dat we met JENS inhoudelijk en financieel op de goede weg zijn, maar dat de huidige lumpsum ontoereikend is voor het uitvoeren van de opdracht. Op 26 mei ligt een raadsvoorstel hierover ter besluitvorming voor. Overigens zijn de ontoereikende middelen voor jeugdhulp een landelijk probleem waarover de VNG en het Rijk in gesprek zijn. Maatschappelijke diensten (o.a. WMO) We hebben flinke stappen gezet in het voorkomen van dakloosheid en in de verbetering van de maatschappelijke opvang. Daarmee krijgen burgers die dak- en thuisloos zijn geworden passend onderdak en begeleiding, van waaruit gewerkt kan worden aan herstel. Daarbij hebben we bereikt dat niet alle nieuwe voorzieningen in Heerlen gevestigd worden. De vergrijzing in combinatie met het langer thuis wonen, noopt ons tot verregaande samenwerking met enerzijds woningcorporaties en anderzijds zorgpartijen.

Om inzicht in onze opgave te krijgen hebben wij vorig jaar opdracht gegeven om een kwalitatief en kwantitatief onderzoek te laten uitvoeren naar de woonbehoeften/ -noodzaken van onze kwetsbare doelgroepen, variërend van zowel de ouderen tot aan de inwoners met andersoortige hulp- en ondersteuningsvraag (bijv. het bekende “rugzakje”). Ook zijn wij in gesprek gekomen met zorgpartijen hoe wij in gezamenlijkheid kunnen komen tot zorgbuurthuizen, die het gat tussen zelfstandig thuis wonen en de verpleegkliniek kunnen overbruggen. Eind 2020 zijn we gestart met onze participatie bij de nieuwe ontwikkeling Frisse wind Heerlen. De eerste initiatieven zijn inmiddels in verschillende buurten toegekend. Jeugd Onze inzet op het gebied van jeugd moet bijdragen aan het opgroeien van onze kinderen in een veilige en gezonde omgeving, waarin zij zich optimaal kunnen ontplooien tot actieve en volwaardige burgers en de bescherming en zorg krijgen die nodig is. Het kind staat op 1. We willen de groep kinderen in Heerlen waar het goed mee gaat vergroten. Om dit te bereiken zetten we breed in, door de algemene voorzieningen op orde te hebben, door gezonder opgroeien te bevorderen, door kinderen die opgroeien in armoede te ondersteunen, door de veiligheid in gezinnen te bevorderen en door hulp te bieden als die nodig is.

Daarmee starten we al vóór de geboorte door kwetsbare kinderen (en hun ouders) zo jong mogelijk in beeld te hebben en ondersteuning en hulp te bieden en lopen we mee in alle levensfasen van een kind. Afgelopen jaar is de verblijfsjeugdhulp conform planning uitgevoerd en zijn voorbereidingen getroffen voor een nieuwe inkoop van de zware vormen van jeugdhulp. 2020, het tweede bestaansjaar van JENS, heeft in het teken gestaan van de verdere opbouw van de organisatie maar met name van het verder invullen van de transformatie, onder ander door het uitvoeren van het meerjarig Perspectiefplan. Ook hierbij heeft COVID-19 voor beperkingen en vertraging gezorgd. Desondanks wordt inmiddels 43% van de ambulante jeugdhulp dicht bij huis gegeven en zorgt de samenwerking met de huisartsen voor minder en gerichtere doorverwijzingen. We hebben het afgelopen jaar diverse interventies voortgezet, waaronder Kansrijk van Start Parkstad en Kansrijke Start Zuid-Limburg. In deze Actieprogramma’s werken we samen met een groot aantal externe partners, gericht op een goede start van kinderen in het leven.

80

Vermelding verdient ook de onverminderde aandacht voor het tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Armoedebestrijding Bijstandsvolume beheersen De laatste jaren zagen we een afname van het aantal bijstandsdossiers. Daar kwam in 2020 een einde aan en dat heeft alles met corona te maken. Gelet op alle corona maatregelen die in 2020 zijn getroffen valt de toename van het aantal bijstandsdossiers over 2020 eigenlijk nog wel mee. Minder kinderen groeien op in armoede Het bestrijden van armoede onder kinderen heeft de hoogste prioriteit. Ondanks corona zijn we er in geslaagd veel kinderen te bereiken. We blijven hiermee doorgaan: het is geen sprint, maar een marathon. Ondergebruik aanpakken Net als voorgaande jaren was dit onderwerp ook in 2020 actueel. Automatisch en meerjarig verstrekken (IIT, chronisch zieken, bewind, mantelzorgcompliment) hebben hieraan bijgedragen. Buurtgericht werken In 2020 zijn wij doorgegaan met het versterken en ontwikkelen van de ingezette koers om te komen tot een netwerkorganisatie die samenlevings- en opgavegericht werkt. Passend binnen de veranderende eisen die de samenleving aan ons stelt, alsmede aan onze diensten, producten en partners.

Daarnaast zijn we eind van het jaar gestart met de eerste afspraken met buurtorganisaties en kernteams rondom de nieuwe visie buurtgericht werken (en zorgen daarbij voor integraliteit met de nieuwe Kadernota leefbaarheid & veiligheid 2020-2021 welke eind 2021 vastgesteld wordt en het programma burgerbetrokkenheid). Verder hebben de buurtregisseurs een bijdrage geleverd aan het betrekken van de buurtbewoners door hen te stimuleren om mee te denken én mee te doen met activiteiten in de buurt. Maar vooral ook aan de vele leefbaarheid & veiligheid knelpunten zoals jongerenoverlast, COVID-19 en soms ernstige vormen van woonoverlast. Hier is veel extra tijd en energie in gaan zitten. Integraal ouderenbeleid Ouderenbeleid Onze ambitie op het gebied van ouderen is dat ouderen gezond en gelukkig ouder worden in een veilige leefomgeving. Een stad waar mensen zolang als mogelijk regie houden over hun eigen leven. Maar ook dat gezien wordt dat ouderen een zeer waardevolle groep zijn voor onze maatschappij die een actieve bijdrage levert zowel sociaal als economisch. Met het nieuwe integraal ouderenbeleid getiteld Ouder worden met Toekomst, hebben wij ons afgelopen jaar, door de inzet op tien actielijnen, ingespannen om deze ambitie te realiseren.

De kracht van ons ouderenbeleid is de veelheid en diversiteit van ontmoetingsmogelijkheden en het maken van verbindingen in de stad, in het bijzonder op buurtniveau. Dit doen wij samen met veel partners. De aanpak eenzaamheid is afgelopen jaar als speerpunt opgenomen in de vastgestelde ontwikkelagenda “Ouder worden met toekomst 2020-2023”. Eenzaamheid is een urgent en complex probleem, zeker ook in Heerlen. Door de coronacrisis is dit thema nog actueler geworden. Wij hebben afgelopen jaar ingezet op bewustwording, signaleren, voorkomen en verminderen van eenzaamheid bij ouderen. Dit doen wij niet alleen maar samen met burgers, partners en andere partijen. Samenwerking en het creëren van een sterk netwerk is hierbij cruciaal om een duurzame aanpak te kunnen realiseren.

81

LIA In mei 2020 heeft de Raad de Lokale Inclusie Agenda (LIA) ‘Iedereen voor Elkaar!’ vastgesteld, die tot stand is gekomen na een interactief traject met inzet van externe professionals en ervaringsdeskundigen. De Cliëntenraad Gehandicapten Heerlen (CGH) en de Adviesraad MO hebben positief geadviseerd over de agenda. Aan de LIA werkten ook onze twee ambassadeurs mee, dat zijn collega’s met een beperking die al meerdere jaren een bijdrage leveren in de bewustwording te werken aan een inclusieve gemeentelijke organisatie. We willen dat iedereen in Heerlen tot zijn recht komt, kan meedoen en dat inwoners naar elkaar omkijken. Aan de hand van deze agenda streven wij ernaar om op acht thema’s fysieke en andere ongelijkheden weg te nemen voor mensen met een beperking door concreet eigen “inclusief handelen” in al onze beleids- en uitvoeringstaken, door andere organisaties en bedrijven te bewegen en dit ook te doen en door onze eigen organisatie en huisvesting ‘inclusief’ in te richten. In 2020 hebben wij ingezet om Heerlen een stukje inclusiever te maken op diverse thema’s.

Wat heeft het programma gekost? Het totale resultaat van het programma Sociaal Domein, verdeeld naar kernthema’s, is hieronder opgenomen: Programma 6: Sociaal Domein

KT Sociale basisvoorzieningen KT Jeugd maatwerkvoorzieningen KT Volwassenen maatwerkvoorzieningen

Baten

Lasten

Prim. Bijgest. begroting begroting 2020 2020 0 558 262

Rekening 2020

Resultaat 2020

-9.431

-77

759

-38.929

-40.561

-46.196

-38.668

-39.834

-45.437

-5.603 -3.980

3.979

-70.468

-71.700

-75.394

-66.672

-67.435

-71.415

100

3.872

6.810

-37.507

-44.895

-44.756

-37.407

-41.023

-37.946

3.077

67.225

70.075

-63.860

-73.780

-78.039

-6.680

-6.555

-7.964

-1.409

KT Buurtgericht werken

0

0

0

-722

-566

-505

-722

-566

-505

61

KT Integraal ouderenbeleid

0

0

0

-510

-530

-355

-510

-530

-355

174

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Bestemming

61.338

76.647

82.132

-222.463

-241.943

-255.185

-161.125

-165.296

-173.053

-7.757

30

30

30

0

-331

-331

30

-302

-302

0

Gerealiseerde resultaat

61.368

76.677

82.162

-222.463

-242.274

-255.517

-161.095

-165.598

-173.355

-7.757

KT Inkomensondersteuning

4.265

Prim. Bijgest. Rekening Prim. Bijgest. begroting begroting 2020 begroting begroting 2020 2020 2020 2020 508 -10.467 -9.911 -9.939 -10.467 -9.353

57.180

KT Arbeidsmarktbeleid

3.797

727

Saldo

Rekening 2020

Bedragen x € 1.000

De lasten 2020 zijn als volgt verdeeld over de kernthema’s:

82

N

Risico’s  COVID-19 Met de komst van diverse vaccins lijkt het einde in zicht van de COVID-19 pandemie. Echter, er zijn nog te veel onzekerheden, met name mutaties, die ervoor kunnen zorgen dat alle seinen weer op rood gaan en we opnieuw worden geconfronteerd met maatregelen. Dit betekent ook iets voor onze ambities en beschikbare middelen (capaciteit en financieel). COVID-19 betekent ook iets voor onze zorgpartners, mogelijk dient zich een extra zorgvraag aan als gevolg van de lockdown.  Financiële middelen vanuit het Rijk De voorgenomen herverdeling van de middelen in het gemeentefonds is voor onze stad niet gunstig, wij worden gekort. Deze korting in combinatie met een toenemende zorgvraag maakt het voor alle gemeenten, en ook voor ons, steeds moeilijker om de taken op een goede manier uit te voeren en dit betaalbaar te houden. Per 2021 gaat een groot deel van de mensen die Beschermd Wonen hebben over naar de Wet langdurige zorg. De rijksmiddelen volgen deze overgang. Gemeenten worden gekort. Hiertegenover staat een daling van onze zorguitgaven. De doordecentralisatie van het Beschermd Wonen gaat in per 2023. In 10 jaar tijd worden de rijksmiddelen over het land herverdeeld. De regio parkstad ontvangt daardoor minder. Ook worden ze over alle gemeenten verdeeld, waardoor Heerlen niet meer als centrumgemeente het volledige budget krijgt.