heerlen-noord_def

Financiën

Bijlagen Volgen / Governance

8.4 De informatie aan de raad De raad is vanaf de start regelmatig geïnformeerd over de ontwikkeling van het programma. Dit gebeurt via informatiebijeenkomsten en raadsinformatiebrieven. Daarnaast worden de vragen die raadsleden stellen via memo’s of via de commissievergadering beantwoord. Besluitvorming over het programma heeft plaatsgevonden bij het vaststellen door de raad van de routekaart (22 november 2021). Een financieel overzicht wordt vanaf begroting 2023 gegeven via een aparte paragraaf in de begroting. Daarnaast krijgt de raad aparte raadsvoorstellen wanneer er middelen van de gemeente moeten worden ingezet. Over elke extra financiële bijdrage die niet in de begroting is vastgesteld, moet de raad beslissen (zie ook hoofdstuk 6). Een overzicht van alle actieve informatie aan de raad vanuit het college staat in figuur 10.

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Onderzoeksopzet

Voorwoord Historische schets

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid

Rapport van bevindingen

Bestuurlijk rapport NPHLN

Organisatie / bewonersbetrokkenheid

Financiën

Bijlagen Volgen / Governance

Figuur 10: Overzicht informatie aan en besluitvorming door de raad Datum

Hoe

Onderwerp

7 juli 2021

Raadsinformatiebijeenkomst Heerlen-Noord

informeren over de stand van zaken proces en in gesprek gaan over de koers voor Heerlen-Noord: waar staat Heerlen-Noord over 20 jaar

7 september 2021

Raadsinformatiebrief

Heerlen-Noord update routekaart

14 september 2021

Commissie MF Agenda

Heerlen-Noord, update routekaart ; Tevens inspreker dhr. Giesbertz

17 november 2021

Commissie MF Agenda

Routekaart Heerlen-Noord inclusief presentatie door L. Asscher

22 november 2021

Raadsvergadering Agenda

Raadsvoorstel Heerlen-Noord Routekaart Heerlen

26 januari 2022

Raadsvergadering

Raadsvoorstel Krediet ten behoeve van het programma Bovengrondse Vakschool

19 juli 2022

Raadsinformatiebrief

Monitoringsonderzoek CBS actieprogramma Kansrijk van Start (20212023)

27 september 2022

Raadsinformatiebrief

Subsidieaanvraag Preventie met Gezag in het kader van het Nationaal Programma Heerlen-Noord

17 november 2022

Raadsinformatiebijeenkomst Heerlen-Noord

Themabijeenkomst Heerlen-Noord

21 december 2022

Raadsvergadering

Het vaststellen van een subsidieverordening Volkshuisvestingsfonds Vrieheide – Stack 2023.

28 juni 2023

Raadsvergadering

Jaarrekening 2022

28 juni 2023

Raadsvergadering

Raadsvoorstel veiligheidscentrum Heerlen-Noord

29 augustus 2023

Raadsinformatiebrief

Monitoringsrapportage Nationaal Programma Heerlen-Noord

September 2023

Memo cie EBF

memo afdoen toezeggingen Heerlen-Noord m-23001429

39

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Voorwoord Historische schets

Onderzoeksopzet Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid

De raad is actief en stelt met grote regelmaat zowel mondelinge (in commissievergaderingen en in raadsvergaderingen) als schriftelijke vragen over de stand van zaken (zie figuur 11)

40

Rapport van bevindingen

Bestuurlijk rapport

Organisatie / bewonersbetrokkenheid

NPHLN

Financiën

Bijlagen Volgen / Governance

Figuur 11: Overzicht moties en vragen van de raad Datum

Hoe

Onderwerp

27 mei 2021

Artikel 33 vragen

Regionale aanpak Heerlen-Noord

15 juni 2021

Artikel 33 antwoorden

Regionale aanpak Heerlen-Noord

16 juni 2021

Vraag commissie MF

bijdrage van de GGD aan project Heerlen-Noord

23 juni 2021

Antwoord vraag 16 juni

bijdrage van de GGD is aan project Heerlen-Noord

29 juni 2021

Artikel 33 vragen

Ontwikkeling-voortgang Rijksprogramma Heerlen-Noord en Burgerparticipatie Heerlen - iBabs RIS (bestuurlijkeinformatie.nl)

3 augustus 2021

Artikel 33 vragen

Heerlen-Noord programma en proces

29 september 2021

Raadsvergadering Vragen

inzake cijfers/analyses project Heerlen-Noord (agendapunt 2.4)

25 oktober 2021

Raadsinformatiebrief

Heerlen-Noord toezegging cijfers/analyse t.b.v. de synthese analyse 16 stedelijke vernieuwingsgebieden door BZK

3 november 2021

Raadsvergadering Motie

Ondersteuning Heerlen-Noord om zo de sociale standaard in hele stad hoog te houden

3 november 2021

Raadsvergadering Motie

Actief betrekken inwoners b ij Heerlen-Noord

17 november 2021

Memo nav toezegging

Heerlen-Noord besteding gereserveerd bedrag €20.000

22 februari 2022

Raadsinformatiebrief

Aanpak sociaal-economische achterstanden Heerlen-Noord (afhandeling motie )

23 februari 2022

Raadsvergadering Motie

Motie inzake positie gemeenteraad programma Heerlen-Noord

4 juli 2022

Artikel 33 vragen

inzake alliantie (samenstelling, organisatie, rechtspositie, governance, verantwoording) financiering en activiteiten programma, monitoring etc)

20 december 2022

Raadsinformatiebrief

Afhandeling motie Heerlen-Noord: ‘Positie gemeenteraad bij het programma Heerlen-Noord’

11 juli 2023

Artikel 33 antwoorden

Beantwoording artikel 33 vragen VVD

26 mei 2023

Artikel 33 vragen

Heerlen-Noord plannen huisvesting

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Voorwoord Historische schets

Onderzoeksopzet Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid

Bestuurlijk rapport

Rapport van bevindingen

Organisatie / bewonersbetrokkenheid

NPHLN

Financiën

Bijlagen Volgen / Governance

8.5. Analyse

Ook vanuit de inwoners - met name één persoon- is vanaf het begin ingesproken in commissievergaderingen (zie figuur 12)

Figuur 12: Overzicht insprekers over Heerlen-Noord Datum

Hoe

Onderwerp

9 juni 2021

Commissie ES agenda

insprekers dhr. Giesbertz inzake Heerlen , met name Heerlen-Noord en het voorstel Stadouders

14 september 2021

Commissie MF Agenda

inspreker dhr. Giesbertz inzake Heerlen-Noord, update routekaart

31 januari 2023

Commissie EBF

Insprekers Sprekersplein inzake Cruyff Court Heerlen-Noord en Beweegcampagne Heerlen-Noord

14 maart 2023

Commissie EBF

Inspreker Sprekersplein dhr. Giesbertz inzake Heerlen-Noord

De keuze voor een alliantie als basis voor de samenwerking bepaalt de structuur de aansturing van het programma, de rol van programmabureau en de rol en positie van de raad. De wettelijke kaders bepalen een gedeelte van de programmasturing (zo is de burgemeester verantwoordelijk voor de veiligheid en dit verandert niet door het programma). De gemeenteraad moet aangeven welke kaders zij wil meegeven voor de manier waarop de gemeente zich in netwerken opstelt en beweegt. Hierbij zijn verschillende mogelijkheden. Het gaat hier ook om het bewust afspreken hoe netwerksturing in de praktijk vorm krijgt: de explicitering van de werkwijze (rollen, timing en manieren). Dit is de meest praktische kant van de explicitering van netwerksturing. Dit gaat om het concreet maken, en waar mogelijk zelfs via afspraken op papier, hoe de raad betrokken wordt. De raad krijgt veel informatie en er zijn diverse bijeenkomsten afgesproken. Ook denkt de raad na over een klankbordgroep. De vragen die dan relevant zijn, zijn: • Wat wil de raad weten over de voortgang van het programma? • Wat heeft de raad nodig om de eigen rol te vervullen, bijvoorbeeld bij de begroting? • Hoe kan de raad worden ondersteund bij scherp krijgen en houden van de afbakening van de eigen rol en de daarbij gewenste informatie en die van het programma als geheel?

41

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Onderzoeksopzet

Voorwoord Bijlage 1 Deelnemende overheden

Bijlage 2 Geïnterviewde personen

Bestuurlijk rapport Bijlage 3 Leefbaarometer

Rapport van bevindingen

Bijlage 4 Kernindicatoren

Bijlage 5 Thema's NPHLN

Bijlagen Bijlage 6 Suggesties

Bijlage 1: Verbijzondering onderzoeksvragen Wat betreft het landelijke programma:

Wat betreft het betrekken van de doelgroep:

Wat betreft de governance:

1.

11.

19. Wat is de rol van de gemeenteraad, van het college van B en W, van de alliantie en van de rijksoverheid wat betreft de kaderstelling, de sturing en de controle op het programma? Hoe verhouden deze rollen zich ten opzichte van elkaar? 20. Hoe is de raad betrokken bij / geïnformeerd over het vaststellen van de beleidsmatige en financiële uitgangspunten? 21. Hoe wordt de raad geïnformeerd over de inhoudelijke en financiële voortgang van het programma? Is deze informatie adequaat om zijn controlerende rol te vervullen? 22. Is de raad zelf actief geweest om inzicht te krijgen in het programma en om zijn kaderstellende, sturende en controlerende rol in te vullen?

2.

3.

Wat zijn de beleidsmatige en financiële uitgangspunten van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV)? In welke mate zijn deze al opgenomen in lopende programma’s van de rijksoverheid (bv de regiodeals), wat is nieuw/toegevoegd en wat moet nog nader ontwikkeld/ gespecificeerd worden? In welke mate en op welke manier zijn de doelstellingen/ programma’s van de lokale stedelijke vernieuwingsprogramma’s verbonden met de landelijke doelstellingen en landelijke programma’s? Welke landelijke geldstromen zijn er voor het programma? Voor welke periode lopen deze geldstromen?

Wat betreft de lokale programma’s: 4. 5. 6.

Wat is de lokale opgave en op welke wijze zijn deze opgaven onderling vergelijkbaar? Wat zijn de lokale beleidsmatige uitgangspunten? Welke thema’s en speerpunten staan centraal in de lokale programma’s?

Wat betreft de organisatie: 7.

Wie zijn betrokken in de alliantie? Hoe is het programmabureau dan wel de programmaorganisatie ingericht? 8. Wat is de (juridische) status en de positie van de alliantie? En van het programmabureau? 9. Op basis van welke afspraken wordt er gewerkt in de alliantie en het programmabureau? Wie heeft welke verantwoordelijkheden en aan wie wordt verantwoording afgelegd? 10. Wat is de rol van de gemeente? Is de afbakening van de rol van de gemeente en die van het programma duidelijk?

42

Op welke manier is de doelgroep betrokken? Hoe worden bewoners geïnformeerd over het programma? Hoe worden ideeën opgehaald bij bewoners? Hoe worden bewoners gestimuleerd actief te zijn in het programma en eraan bij te dragen? Wat is de rol van de doelgroep in het alliantie-overleg?

Wat betreft de financiën: 12. Hoe zitten de financiën van het programma in elkaar? Wat betekent dit voor de gemeentefinanciën? 13. Welke documenten krijgt de raad? Hoe is het programma herkenbaar in de begroting en andere P&C-documenten? 14. Wat is dan de rol van de raad bij de financiën?

Wat betreft de monitoring en onderzoek: 15. Welke monitoring/onderzoek is er op dit moment door het rijk voorzien, met welke focus en voor welke (groepen van) bewoners en stakeholders? 16. Welke monitoring/onderzoek wordt gedaan vanuit het programma zelf? 17. Wat is het doel van de monitoring/onderzoek? 18. Wat vindt de raad belangrijk voor het volgen van het programma? Welke informatie vindt de raad nodig om de eigen rol goed te kunnen vervullen?

Wat betreft vervolgonderzoek: 23. Welke onderwerpen/invalshoeken zijn interessant voor vervolgonderzoek(en) over dit langjarige programma voor de gemeenteraden?

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Onderzoeksopzet

Voorwoord Bijlage 1 Deelnemende overheden

Bijlage 2 Geïnterviewde personen

Bestuurlijk rapport Bijlage 3 Leefbaarometer

Rapport van bevindingen

Bijlage 4 Kernindicatoren

Bijlage 5 Thema's NPHLN

Bijlagen Bijlage 6 Suggesties

Bijlage 2: Lijst van de geïnterviewde personen • Burgemeester Heerlen en voorzitter van de Alliantieraad en het alliantiebestuur • Business controller Heerlen; controller programmabureau NPHLN • BZK Gebiedsadviseur Nationaal programma leefbaarheid en veiligheid (o.a. voor Heerlen-Noord) • BZK Programmamanager Nationaal programma leefbaarheid en veiligheid • Concernstrateeg Heerlen; programma-manager NPHLN • Coördinerend wethouder NPHLN gemeente Heerlen • Directeur programmabureau NPHLN • Secretaris programmabureau NPHLN • Strategisch adviseur Veiligheid gemeente Heerlen

43

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Voorwoord Bijlage 1 Deelnemende overheden

Onderzoeksopzet Bijlage 2 Geïnterviewde personen

Bestuurlijk rapport Bijlage 3 Leefbaarometer

Rapport van bevindingen

Bijlage 4 Kernindicatoren

Bijlage 5 Thema's NPHLN

Bijlagen Bijlage 6 Suggesties

Bijlage 3 Voorbeelden leefbaarometer Algemene uitleg

44

Leefbaarometer Heerlen

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Voorwoord Bijlage 1 Deelnemende overheden

Onderzoeksopzet Bijlage 2 Geïnterviewde personen

Bestuurlijk rapport Bijlage 3 Leefbaarometer

Rapport van bevindingen

Bijlage 4 Kernindicatoren

Bijlage 5 Thema's NPHLN

Bijlagen Bijlage 6 Suggesties

Leefbaarometer van een van de wijken van Heerlen-Noord

45

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Onderzoeksopzet

Voorwoord Bijlage 1 Deelnemende overheden

Bijlage 2 Geïnterviewde personen

Bestuurlijk rapport Bijlage 3 Leefbaarometer

Rapport van bevindingen

Bijlage 4 Kernindicatoren

Bijlage 5 Thema's NPHLN

Bijlagen Bijlage 6 Suggesties

Bijlage 4 Kernindicatoren Nationaal programma leefbaarheid en veiligheid (de Minister voor VRO rapporteert op basis van deze kernindicatoren aan de Tweede Kamer)

Kernindicatoren actielijn 2 “We verbeteren slechte woningen en zorgen voor meer gemengde wijken”: • Leefbaarometer ‘woningvoorraad’ • Het aantal te herstructureren en geherstructureerde woningen • Het aantal nieuw te bouwen woningen • Samenstelling woningvoorraad • Woningen met energielabels E t/m G • Inzet sturingsinstrumentarium woningtoewijzing

Kernindicatoren actielijn 3 “We zorgen dat meer bewoners kunnen meedoen in de samenleving”: • SES-WOA-score • Huishoudens onder sociaal minimum • Arbeidsparticipatie • Definitief schooladvies PO • Inwoners zonder startkwalificatie • Personen in schuldsanering • Gebruik WMO • Jongeren met jeugdzorg

Kernindicatoren actielijn 4 “We investeren in de preventie van jeugdcriminaliteit en vergroten de weerbaarheid van jongeren”: • Leefbaarometer ‘overlast & onveiligheid’ • Aantal personen jonger dan 25 verdacht van een delict • Inwoners die ‘veel jeugdoverlast’ ervaren volgens de Veiligheidsmonitor

46

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Onderzoeksopzet

Voorwoord Bijlage 1 Deelnemende overheden

Bijlage 2 Geïnterviewde personen

Rapport van bevindingen

Bestuurlijk rapport Bijlage 3 Leefbaarometer

Bijlage 4 Kernindicatoren

Bijlage 5 Thema's NPHLN

Bijlagen Bijlage 6 Suggesties

Bijlage 5 Thema’s NPHLN 1. Talentontwikkeling

Doelen

Veel kinderen in Heerlen-Noord beginnen met een achterstand in onderwijs. De laaggeletterdheid en de deelname aan onderwijsvoorzieningen is beduidend lager dan elders. Daarom begint NPHLN met interventies vanaf -9 maanden. Uitgangspunt is dat een kind dat voldoende en goed onderwijs krijgt en zijn of haar talenten kan ontwikkelen, meer kansen krijgt in de toekomst.

KPI van thema leren:

Het aandeel kinderen met een verwachte achterstand in Heerlen-Noord is hoog, daarom zet NPHLN zo vroeg mogelijk in op een doorlopende leer- en leeflijn van kinderen. De eerste 1.000 dagen zijn namelijk van doorslaggevend belang in de ontwikkeling15.

Programma Kansrijk van Start

Leefgebied Leren Onderwerp

HN

Heerlen

Nederland (ambitie voor Heerlen-Noord)

Laaggeletterdheid (taalachterstand)

20%

12%

Deelname VV voorziening

54%

90%

VSV

4,6

1,9

Verwachte onderwijsachterstand

32%

15%

Figuur 1: indicatoren startsituatie onderwijs en opleiding.

15

47

https://www.tno.nl/nl/gezond/werk-jeugd-gezondheid/ jeugd/eerste-1000-dagen-kind/

brede zin en gezonde voeding en leefstijl en begeleiding naar het voortgezet onderwijs.

• een stijging van het aantal kinderen dat een opleidingsniveau op de middelbare school volgt dat bij hun capaciteiten past én dit opleidingsniveau daadwerkelijk afrondt.

Programma’s/projecten

Het programma Kansrijk van Start richt op de zorg en ondersteuning aan kwetsbare gezinnen en schept een uitstekende uitgangspositie om kwetsbare gezinnen te ondersteunen. Binnen dit programma draagt ieder van de ondersteunende partijen vanuit eigen expertise bij aan het voorkomen van ontwikkelingsachterstanden bij kinderen door deelname aan de voor- en vroegschoolse voorziening te stimuleren.

Taalontwikkeling, taalbeheersing en taalinzicht zijn essentiële onderdelen in de ontwikkeling van ieder kind. Een goede geletterdheid is cruciaal voor werk en bestaanszekerheid. Het programma richt zich binnen de voor- en vroegschoolse educatie primair op het verhogen van het

taalniveau van jonge kinderen en het betrekken van hun ouders hierbij. Via de knooppunten voorschool/po worden ouders begeleid in de overgang van voorschoolse voorziening naar de basisschool. Goed, passend onderwijs en brede talentontwikkeling is een belangrijk onderdeel in het NPHLN. Om ervoor te zorgen dat alle leerlingen in Heerlen-Noord zichzelf ten volle kunnen ontplooien wordt 5 uur extra onderwijstijd op alle 15 basisscholen en op meerdere voortgezet onderwijsscholen in Heerlen-Noord aangeboden. Hierbij wordt gericht op talentontwikkeling in de

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Onderzoeksopzet

Voorwoord Bijlage 1 Deelnemende overheden

Bijlage 2 Geïnterviewde personen

Bestuurlijk rapport Bijlage 3 Leefbaarometer

Rapport van bevindingen

Bijlage 4 Kernindicatoren

Bijlage 5 Thema's NPHLN

Bijlagen Bijlage 6 Suggesties

2 Werk en bestaanszekerheid

Doelen

Programma’s/projecten

In veel gezinnen in Heerlen-Noord groeien kinderen op in een omgeving waar inkomen via werk niet altijd centraal staat. Heerlen heeft daarnaast een zesde positie op de lijst van lage inkomens van Nederlandse gemeenten. De bijstandsdichtheid in Heerlen ligt op één van de hoogste niveaus van alle Nederlandse gemeenten.

• Het aandeel mensen in de bijstand in Heerlen- Noord daalt

De ‘bovengrondse vakschool’ vormt de belangrijkste aanpak binnen het thema werk en bestaanszekerheid. In samenwerking met werkgevers worden hier jongeren en mensen zonder baan opgeleid om aan het werk te kunnen en hen baanzekerheid te bieden.

Bedrijven staan te springen om vakmensen en deze vraag naar geschikt personeel zal de komende jaren alleen maar verder toenemen. Heerlen-Noord beschikt over een grote groep mensen met onbenut arbeidspotentieel en een groot aandeel in de bijstand.

Leefgebied Werk Onderwerp

HN

Heerlen

Nederland (ambitie voor Heerlen-Noord)

Inkomen schuldenproblematiek

17%

8%

arbeidsparticipatie

57%

69%

Bijstandsdichtheid

11%

Jongeren buiten beeld (geen uitkering, geen opleiding, geen werk)

9%

5,1%

13%

Figuur 2: indicatoren startsituatie werk en inkomen De ambitie is om jongeren en jonge ouders (aan werk) helpen op de arbeidsmarkt om zo bestaanszekerheid te creëren.

48

naar het landelijk gemiddelde. • Het aandeel werkende armen in Heerlen-Noord daalt naar het landelijk gemiddelde. Er wordt gewerkt om mensen naar passend werk leiden en structureel en duurzaam te laten uitstromen (vanuit de bijstand) naar werk, inclusief het creëren van bestaanszekerheid. Continuïteit is hierin belangrijk: van bedrijven om te kunnen ondernemen en van werknemers om zichzelf (en hun gezin) te kunnen blijven voorzien in levensonderhoud. Dit willen we realiseren door extra inspanningen te leveren voor bewoners uit Heerlen-Noord en hen zodanig mobiliseren dat het evident is dat het overgrote percentage dat uit de bijstand geleid wordt uit Heerlen-Noord komt.

Bestaanszekerheid is niet iets wat lokaal gerealiseerd kan worden, maar de gemeente en in haar kielzog de alliantiepartners streven ernaar om werkende armoede tegen te gaan door medewerkers die voor hen werken, in dienst of ingehuurd, minstens 14 euro per uur te (laten) betalen.

KPI’s van het thema werk • We beogen niet alleen dat het absolute aantal mensen in de bijstand afneemt, maar ook dat het aandeel mensen in de bijstand (nu 76 procent Noord, 24 procent Zuid) in een beter evenwicht wordt gebracht (aandeel huishoudens: 69 procent in Noord, 31 procent in Zuid). Een derde van de mensen in armoede heeft een baan. Werk alleen is helaas geen garantie voor bestaanszekerheid. • De gemeente levert een goed voorbeeld in het bestrijden van werkende armoede door medewerkers die voor haar werken, in dienst of ingehuurd, minstens 14 euro per uur te (laten) betalen • De alliantieleden streven het goede voorbeeld van de gemeente na.

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Onderzoeksopzet

Voorwoord Bijlage 1 Deelnemende overheden

Bijlage 2 Geïnterviewde personen

3 Gezondheid en leefomgeving In Heerlen-Noord staan veel van de gezondheidsindicatoren op rood. In Heerlen-Noord leven veel bewoners zes jaar korter dan in Heerlen-Zuid. De uitdagingen op het gebied van gezondheid in Heerlen-Noord zijn groot. Niet voor niets heeft de grootste zorgverzekeraar CZ jaarlijks 25 miljoen euro aan zogenaamd ‘onverklaarbare zorgkosten’ in Heerlen-Noord.

Onderwerp

HN

Heerlen

Nederland (ambitie voor Heerlen-Noord)

Bestuurlijk rapport Bijlage 3 Leefbaarometer

Rapport van bevindingen

Bijlage 4 Kernindicatoren

Bijlage 5 Thema's NPHLN

Onderwerp

HN

Heerlen

Nederland (ambitie voor Heerlen-Noord)

Gem WOZ waarde

135.000

150.000

290.000

Energielabel D-G

50%

48%

33%

Energiearmoede

16%

8%

Waardering leefomgeving

6.4

7.6

Figuur 4: indicatoren startsituatie wonen en openbare ruimte

Levensverwachting Ervaren slechte gezondheid

41%

24%

Doelen

Geboortegewicht <2500 gram

• Ouders/verzorgers zijn veerkrachtig in staat hun kinderen

# rokers

• Het aandeel kinderen en jongeren in Heerlen-Noord dat zich

Bijlage 6 Suggesties

gezonder maken van de leefwijze van (aanstaande) ouders, flexibelere inzet van kraamzorg, het uitbreiden van het aantal contactmomenten in de Sjpruutcafé’s, leefstijlinterventies van (aanstaande) ouders, het verankeren en verruimen van schoolzwemmen en het gebruiken van digitale middelen waarmee een gezonde levensstijl gestimuleerd kan worden. De alliantie van het NPHLN heeft hierin een aanjagende en faciliterende rol. De focusgebieden vervullen een rol als proeftuin voor de stad, de streek en de overige vijftien gebieden in het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. In Heerlen-Noord zorgt NPHLN ervoor dat dwars door bestaande structuren de alliantiepartners open met elkaar in gesprek gaan, voor en nadelen afwegen en experimenteren met nieuwe vormen van samenwerken. Via de nadrukkelijke aandacht voor een doorlopende leer- en leeflijn richten de partners zich bovenal op het verbeteren van de gezondheid van kinderen.

gezond te laten opgroeien

# overmatige drinkers Obesitas

Bijlagen

25,1

Zorgkosten per inwoner

14,7

mentaal en fysiek gezond voelt, groeit naar het Nederlands gemiddelde. • Het aandeel bewoners woonachtig in een passende, duurzame en betaalbare woning groeit naar het landelijk gemiddelde. • De fysieke inrichting van Heerlen-Noord draagt bij aan gezonde leefomgeving

KPI’s van het thema gezondheid en leefomgeving • We werken toe naar een ‘basispakket’ waarin onderdelen komen te staan die alle scholen toepassen

• We zorgen voor genoeg betaalbare woningen die veilig, gezond en prettig zijn om in te leven

• De (recreatieve) parels van Heerlen-Noord voor bewoners en bezoekers toegankelijk te maken

Figuur 3: indicatoren startsituatie gezondheid Gezond zijn is geen individuele verantwoordelijkheid. Opgroeien in een ongezonde woning in een relatief onveilige buurt met ouders met een laag inkomen is een bedreiging voor de gezondheid van kinderen. Wie de gezondheid van de volgende

generatie fundamenteel wil verbeteren, dient de hele leefomgeving aan te pakken. LPHLN gaat beproefde interventies verstevigen, versnellen en verruimen. Het programma richt zich hierbij bovenal op interventies ten behoeve van het allerjongste kind. Alle betrokken partijen zetten zich in om gezamenlijk te komen tot een voor Heerlen-Noord werkende lijst van effectieve interventies. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het vergroten van het aantal kinderen dat jaarlijks naar de tandarts gaat, het

49

Programma’s/projecten Verrijkte schooldag Voor kinderen is aandacht voor gezondheid een belangrijk onderdeel van de verrijkte schooldag. Voeding, beweging, maar ook leefstijl en sociale weerbaarheid zijn vaste onderdelen binnen het dagprogramma van de verrijkte schooldagen. Scholen maken daarbij gebruik van de verschillende concepten die er zijn, zoals de Gezonde School en de Gezonde Basisschool van de Toekomst. Alle scholen geven daarmee invulling aan onderdelen van een Gezonde School. We werken toe naar een

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Onderzoeksopzet

Voorwoord Bijlage 1 Deelnemende overheden

Bijlage 2 Geïnterviewde personen

‘basispakket’ waarin onderdelen komen te staan die alle scholen toepassen. Daarnaast is er ruimte voor maatwerk, waarbij scholen kunnen kiezen welke onderdelen ze willen implementeren. Ook in het aanbieden van verrijkte schooldagen fungeert Heerlen-Noord als proeftuin. Goede monitoring en de wil om van elkaars ervaringen te leren zijn essentieel.

Gezonde woning Het aanpakken van de woningvoorraad en het werken aan een aantrekkelijke en gezonde fysieke leefomgeving zorgt voor een betere gezondheid. Doel is te zorgen voor genoeg betaalbare woningen die veilig, gezond en prettig zijn om in te leven. NPHLN beoogt een aanvulling op wat de gemeente en corporaties vanuit hun reguliere taken al doen. De uitgangspunten bij renovatie en verduurzaming van de woonopgave zijn: • de woonlasten blijven of worden zo laag mogelijk. • als er gekozen wordt voor méér evenwicht in prijscategorieen dan geldt de filosofie: mengen zonder te verdringen. • waardevol historisch karakter of erfgoed blijft behouden en wordt gekoesterd.

Bestuurlijk rapport Bijlage 3 Leefbaarometer

Rapport van bevindingen

Bijlage 4 Kernindicatoren

Bijlage 5 Thema's NPHLN

Bijlagen Bijlage 6 Suggesties

De samenwerkende partijen richten zich op een voor Heerlen-Noord werkende lijst van effectieve interventies (zoals het vergroten van het aantal kinderen dat jaarlijks naar de tandarts gaat, het gezonder maken van de leefwijze van (aanstaande) ouders, flexibelere inzet van kraamzorg, het uitbreiden van het aantal contactmomenten in de Sjpruutcafé’s, leefstijlinterventies van (aanstaande) ouders, het verankeren en verruimen van schoolzwemmen en het gebruiken van digitale middelen waarmee een gezonde levensstijl gestimuleerd kan worden.

De kwaliteit van de leefomgeving De kwaliteit (betekenis, functionaliteit en uitstraling) van de leefomgeving waaronder de openbare ruimte heeft grote invloed op de gezondheid en het welbevinden van mensen. Uit buurtonderzoek blijkt dat veel bewoners snakken naar een minder kille, stenige en verloederde leefomgeving. Meer groen en een hogere kwaliteit van de fysieke ruimte dragen bij aan een gezonde leefomgeving. Het gebied heeft een grote potentie en de ‘ontsluiting’ van Heerlen-Noord kan helpen om de levenskansen, leefbaarheid en gezondheid in Heerlen-Noord te verbeteren.

50

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Onderzoeksopzet

Voorwoord Bijlage 1 Deelnemende overheden

Bijlage 2 Geïnterviewde personen

Bestuurlijk rapport Bijlage 3 Leefbaarometer

Rapport van bevindingen

Bijlage 4 Kernindicatoren

Bijlage 5 Thema's NPHLN

Bijlagen Bijlage 6 Suggesties

4 Leefbaarheid en veiligheid

Doelen

Programma’s/projecten

Het streven is een toekomst waarin het rechte pad aantrekkelijker is dan criminaliteit: Heerlen-Noord moet niet alleen objectief veilig zijn, maar mensen moeten zich ook veilig voelen.

• Het aandeel bewoners woonachtig in een sociaal veilige

Integrale aanpak ‘Sociaal Veilig’

buurt stijgt naar het landelijk gemiddelde. • Bewoners zijn weerbaar tegen georganiseerde en ondermijnende criminaliteit. • Bewoners zijn trots op hun buurt, de leefbaarheid stijgt naar het landelijk gemiddelde.

Dit programma voor een veilige en leefbare stad voor iedereen zorgt door middel van de integrale aanpak ‘Sociaal Veilig’, voor een combinatie van een gebiedsgerichte en persoonsgerichte aanpak. De focus ligt daarbij op het terugdringen en voorkomen van criminaliteit en het verbeteren van de sociale veiligheid.

Aan een veilige en leefbare stad voor iedereen wordt gewerkt met de integrale aanpak ‘Sociaal Veilig’, een combinatie van een gebiedsgerichte en persoonsgerichte aanpak. Doel is het terugdringen en voorkomen van criminaliteit en het verbeteren van de sociale veiligheid. Dit gebeurt door onder andere de sociale cohesie in de buurten te vergroten (inrichten van de fysieke omgeving zodat het bijdraagt aan veiligheid, ontwikkelen van een gevoel van gemeenschapsidentiteit en vertrouwen tussen inwoners), het voorkomen, terugdringen en aanpakken van overlast in de directe woon-en leefomgeving (minder sociale overlast, minder incidenten, groter gevoel van welbevinden en veiligheid), tegengaan van criminaliteit.

Veiligheid is een basisvoorwaarde voor een leefbaar Heerlen-Noord. Wie zich veilig voelt, durft initiatief te nemen. In de toekomst moet het rechte pad aantrekkelijker zijn dan criminaliteit. Genoeg goed werk met bestaanszekerheid is daarvoor van groot belang. Heerlen-Noord moet niet alleen objectief veilig zijn, maar mensen moeten zich ook veilig voelen. De risico-indicatoren en factoren die aantrekkelijk zijn voor ondermijnende criminaliteit: onder andere lage woningprijzen, lage inkomens en hoge werkloosheid zijn volop aanwezig. Ook nieuwe veiligheidsproblemen en risico’s, zoals cybercrime en digitale criminaliteit moeten worden aangepakt.

Onderwerp

HN

Heerlen

Nederland (ambitie voor Heerlen-Noord)

Onveilig voelen

29%

26%

14%

KPI’s van het thema leefbaarheid en veiligheid

Veiligheid: #misdrijven

22 per 1000 inw

14 per 1000 inw

• een sterke verbetering van de leefbaarheid en veiligheid van

26%

12%

Ervaren van sociale overlast

Figuur 5: indicatoren startsituatie veiligheid

de wijken door vergroten sociale cohesie

Programma’s ‘Preventie met gezag’ ‘Brede preventie’ en ‘Sociaal economisch programma Ondermijnende preventie’ ‘Afgepakt geld krijgt een publieke bestemming’ Landelijke pilots en initiatieven als ‘Preventie met gezag’, brede preventie en het sociaal-economische programma dat gestart wordt om ondermijnende preventie vanuit sociaal- economische hoek te bestrijden worden naar NPHLN gehaald. Heerlen participeert in het landelijke coalitieakkoord genoemde uitgangspunt dat ‘afgepakt geld’ dat niet (fiscaal) verklaard kan worden zoveel mogelijk een publieke bestemming krijgt in buurten die het zwaarst lijden onder criminaliteit. Met de alliantiepartners wordt gewerkt aan verbetering van de leefbaarheid en veiligheid van de wijken, vergroten van de sociale cohesie.

• voorkomen, terugdringen en aanpakken van overlast in de directe woon-en leefomgeving

Overlast in de directe woon-en leefomgeving wordt voorkomen, teruggedrongen en aangepakt én de ontwrichtende effecten van ondermijning en hardnekkige criminaliteit worden tegengegaan. De gehele veiligheidsaanpak valt onder de exclusieve bevoegdheden van de burgemeester, de politie en de officier van justitie. De aanpak van ondermijning richt zich op vier prioriteiten: drugs (productie en groot- en kleinschalige handel), vastgoed (misbruik/fraude), witwassen en jeugdcriminaliteit.

51

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

Voorwoord Bijlage 1 Deelnemende overheden

Onderzoeksopzet Bijlage 2 Geïnterviewde personen

Rapport van bevindingen

Bestuurlijk rapport Bijlage 3 Leefbaarometer

Bijlage 4 Kernindicatoren

Bijlage 5 Thema's NPHLN

Bijlagen Bijlage 6 Suggesties

Bijlage 6 Suggesties voor verder onderzoek Netwerksamenwerking

opvolgers? Hoe zorgt de raad voor continuïteit?

• Hoe weersta je de politisering van NPHLN? Wat gaan de • Vorm en samenwerking van de alliantie als netwerk waar de

verkiezingen betekenen?

gemeente zich in beweegt • Wordt de raad voldoende gevoed/meegenomen in de uitvoering van de diverse opgaven van de alliantiesamenwerking? Heeft een raadslid het gevoel dat ze onderdeel zijn van het netwerk? • Zelfstandige organisatie Heerlen-Noord (bv. stichting). › Een zelfstandige organisatie heeft toegang tot meer fondsen. Of een stap in die richting door bv alliantiebesluiten als basis voor regelingen aan te merken. › Hoe kan de gemeente de reflex om NPHLN-gelden te bestemmen binnen hun begroting voordat dit aan de orde is geweest in de alliantieraad? › Gemeente als landingsplek voor subsidies in relatie tot het vertrouwen dat nodig is in een netwerksamenwerking. En wat is de rol van de raad daarin? Wat zijn de kaders?

• Wordt de raad in staat gesteld de thema’s van het program-

De rol van de raad

(Monitoring van) opbrengsten en effecten

• De samenwerking is een vernieuwing. Voor raadsleden is het

• Wat is het rendement van het programma Heerlen-Noord?

ook een vernieuwing. De raad hoeft niet af te wachten op informatie van het college. Ze kan jezelf ook bewegen in het netwerk als raadslid. Wat is de rol van de raad in een modern netwerkbestuur? Wat is de (nieuwe) rol van het raadslid in een dergelijk programma, in een netwerk? Welke rapportages heeft de raad nodig in die rol? Welke mogelijkheden moet de raad pakken om hierin te participeren? • Worden de dingen die het college in de alliantie doet gedekt door de raad. Zijn deze sectoraal afgedekt/verantwoord? (bv opkopen van woningen in Vrieheide, belangrijke bijdrage van de gemeente/moet in de raad) • Hoe geeft de raad zijn langjarig commitment door aan zijn

52

ma volgen? Worden wijzigingen die de alliantie wil invoeren aan de raad voorgelegd? En andersom: als de raad iets wil (veranderen), hoe gaat het college daarmee om?

Bekostiging • Bekostiging die over de grenzen van de termijnen van de uitvoeringsprogramma’s (5 jaar) heengaan.

• Rol van de gemeente als alliantiepartner en tevens subsidient van alliantiepartners.

• NPHLN in de regio (keuze voor 1 gemeente versus concentratie van problematiek, de morele plicht om te delen met de buren; vertrouwen, jaloezie)

Hoe kun je dat monitoren?

Uitdaging • Hoe houd je de energie bij iedereen erin in een dergelijke grote, langjarige opgave? (missie-gevoel bewaken binnen alliantie; positieve uitstraling; zelfstandig denken van mensen die erbij betrokken zijn; eigenaarschap).

Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen-Noord | 2023

colofon Dit rapport is een uitgave van Rekenkamer Heerlen, november 2023