Conceptnotulen raadsvergadering gemeenteraad Heerlen, 28 februari 2024

Daarom vragen wij ons af waarom je dan nog een uitstroompremie moet geven.

Pagina 74 van 80

Wethouder De Beer Dus zou mijn reactie zijn: we kunnen die instrumenten ook in het licht van het verder uitlijnen van onze aanpak, ook in het kader van de Bovengrondse Vakschool, zeker nog wat scherper tegen het licht gaan houden en ook met elkaar het gesprek gaan voeren of we nu dat optimale pakket hebben of dat linksom of rechtsom zaken moeten worden aangepast. Maar om nu te zeggen dat we hem helemaal uit de verordening schappen, is nu te vroeg. Dat vind ik ook onwenselijk. Maar ik wil zeker met u de discussie voeren of we dat pakket niet optimaler zouden moeten maken, meer gebaseerd op de behoefte van de individuele kandidaat. Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Als de wethouder inderdaad kan toezeggen dat we gaan kijken naar de efficiëntie van de toepassing van het geld, dan hoeft van ons dat amendement niet. Maar wij hadden zoiets van als je het doet aan het eind van de rit, dan is het niet effectief. Het moet dan eerder. Wethouder De Beer De heer Oulad noemde het de effectiviteit, maar het is heel lastig om de effectiviteit van één specifieke maatregel te koppelen aan de uitstroom en de terugstroom. Er zijn tig factoren die daarop van invloed zijn. Overigens hebben wij die cijfers met u aan de voorkant gedeeld via een memo.

Dat zeg ik ook, we zouden heel graag nader willen kijken naar die verschillende instrumenten om te bezien of die instrumenten voldoende maatwerk kunnen bieden naar de individuele kandidaat toe. Dit is een generieke maatregel. Maar misschien heeft iemand wel heel sterk behoefte aan het behalen van een rijbewijs. Dat kost dan qua vergoeding misschien wel meer dan € 1500. De ander heeft wellicht met een elektrische fiets genoeg. De ander heeft weer een andere behoefte. Dat stuk maatwerk zouden wij denk ik naar de toekomst toe nog wat meer kunnen opzoeken met elkaar. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Ik heb een korte vraag aan de wethouder. Landelijk is er nogal wat variatie in deze uitstroompremie. Variatie in de hoogte van de uitstroompremies en de voorwaarden. Wellicht kan daar ook naar worden gekeken. De voorzitter Ik stel voor dat we de wethouder even de tijd geven om zijn antwoorden te geven. Dan kunnen we daarna kijken of nog een tweede termijn nodig is. Wethouder De Beer Ik zou daarop willen reageren laten we vooral ook kijken wat de goede voorbeelden in het land zijn. Dat doen we natuurlijk al, afgestemd op het totale palet dat we nu hebben. De vragen van de OPH zijn echt een hele lijst. Die waren ook zeer opportuun geweest in de commissievergadering. U stelde ook de vraag hoe mensen worden geïnformeerd.

Wij informeren mensen niet aan de hand van de teksten vanuit de verordening. Ik ben het er helemaal mee eens dat die gortdroog en ingewikkeld zijn. Het palet aan instrumenten dat erin wordt genoemd is inderdaad heel erg breed, maar dat weten we van de Participatiewet. We weten ook in het domein van de arbeidsmarkt welke enorme versnippering er in de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden. Dat is ook de reden waarom wij bijvoorbeeld via zo'n concept als de bovengrondse vakschool alle dienstverlening op één vloer willen brengen en willen organiseren rondom de kandidaten. Dus dat een kandidaat niet afhankelijk hoeft te zijn van de dienstverlening van instantie A of B. Dat die weer moet wachten op een andere instantie die hem van antwoord kan voorzien. Maar dat je dus op één vloer heel snel met elkaar kunt schakelen en kunt zeggen, bijvoorbeeld: "De jobcoach zit aan de overkant. Daar loop ik nu met de kandidaat naartoe en dan maken

Pagina 75 van 80

we afspraken. Dan brengen wij dat op een logische manier met elkaar in verband. De inventarisatie van al die verschillende instrumenten is vooral ook bedoeld voor de uitvoerders, zodat zij maatwerk kunnen toepassen, afhankelijk van de behoefte van de kandidaat. Sommige kandidaten komen bijvoorbeeld in aanmerking voor nieuw beschut. Je moet ergens in de verordening vastleggen dat je dat instrument kunt inzetten. De voorzitter Ik laat de wethouder echt even zijn antwoorden afmaken. Wethouder De Beer De vraag hoe wij dat naar de kandidaten brengen? In het gesprek met de kandidaten. Het eerste gesprek is via wat wij de duale poort noemen. Maar goed, vergeet de naam. Dat is op de locatie van de Bovengrondse Vakschool. Iedereen die zich meldt voor een uitkering, wordt daar uitgenodigd. Die krijgt een rondgang door de Bovengrondse Vakschool en wordt in contact gebracht met die verschillende werksferen. Ook wordt het gesprek opgestart waar iemands interesse zit en waar iemands talent zit dat die wil ontwikkelen. Op die manier wordt gekeken wat iemand nodig heeft om ontwikkeld te worden en aan de slag te gaan. Mevrouw Keulen stelde heel terecht dat er bepaalde instrumenten in zitten die andere gemeenten niet kennen, bijvoorbeeld de Basisbanen. Heerlen heeft bewust voor dat instrument gekozen, ook politiek.

Er zijn andere vormen die we bijvoorbeeld binnen Werk voor Heerlen benutten waar mensen op contract komen. Andere gemeenten kiezen daar niet voor, omdat zij die financiële middelen niet hebben of dat niet willen inzetten. Zij laten mensen zich ontwikkelen met behoud van uitkering. Van daaruit gaan ze vervolgens naar betaald werk. Wij hebben gelukkig wel de mogelijkheid dat wij mensen op contract kunnen zetten. Dat heeft als grote voordeel dat daarmee de verhouding richting een kandidaat ook verandert. Namelijk dat de verhouding uitkeringsinstantie- uitkeringsgerechtigde verandert naar werkgever- werknemer. Wat is een participatieplek en een participatieplaats? Participatieplekken zijn plekken die veel meer zijn gericht op vrijwilligerswerk. Deze hebben dus niet de intentie om iemand te laten uitstromen naar betaald werk, maar veel meer om iemand mee te laten doen in de maatschappij. U kent het fenomeen Basisbanen. Daar hoeft het overigens niet zo te zijn dat het regulier werk is. Het kan juist ook werk zijn dat aanvullend is. Het kan inderdaad zijn dat je vanuit een participatieplek kan doorstromen naar een Basisbaan of naar alle andere vormen van instrumenten die hier zijn genoemd. Als we daar nog wat dieper op willen ingaan, dan kunnen wij dat prima in de commissie EBF met elkaar bespreken. Dus heel graag, zou ik zeggen. Volgens mij is het onderwerp dat waard.

We praten daar ook heel graag over om te laten zien wat we doen en om na te denken over wat we daar nog beter in kunnen doen. De Jongerenpartij vraagt op welke wijze deze verordening helpt om plichten uit te dragen, bijvoorbeeld als mensen hier naartoe verhuizen. Ze krijgen dan een brief en een gesprek, bijvoorbeeld bij de duale poort. Daar wordt ook gewezen op wat wij verwachten van kandidaten. Wij proberen dat gesprek wel positief in te steken. Het perspectief op werk en ontwikkeling durven wij voorop te stellen. Waarom is het lastig om terugval te monitoren? Dat heeft ook te maken met de AVG. Wij mogen mensen niet langjarig volgen op basis van bsn-nummers en dergelijke. Als iemand uit de uitkering stroomt, moet je die data ook wissen. Die mag je niet bij andere instanties weer gaan ophalen. Wij hebben dat wel handmatig geprobeerd om te kijken of we mensen weer terugvinden waarvan we weten dat die in een traject hebben gezeten. Hoe kunnen we dat verbeteren? In het kader van Heerlen-Noord zijn we bezig met databestanden. Dennis Martens heeft daar een keer een hele presentatie over gegeven, juist ook om te kijken of je bepaalde groepen in de samenleving kunt volgen. Dus niet meer op individueel niveau, maar wel kunt zien wat

Pagina 76 van 80

bijvoorbeeld de stromingen zijn van WW naar Participatiewet, van Participatiewet weer naar werk et cetera. We proberen er zeker aan te werken om die data meer informatiewaarde te laten hebben. Welke groep kreeg een uitstroompremie? Dat ging over die vijf uitvallers. Dat had volgens mij te maken met die 16 mensen die terugvielen naar de uitkering. Van die 16 mensen bleken 5 mensen een uitstroompremie te hebben gehad. Op welke manier kan rekening worden gehouden met kandidaten met jonge kinderen? Dat is ook een heel concrete vraag. Daar wordt rekening mee gehouden. Daar wordt ook gekeken wat we kunnen doen in aanvullende dienstverlening, bijvoorbeeld het organiseren van kinderopvang en andere vormen. Hoe kunnen we zien dat die uitstroompremie werkt? Dat heeft vooral te maken met de gesprekken met kandidaten die we hebben. Wat hebben zij nodig om het comfort te voelen, om deel te nemen aan een ontwikkeltraject en om de zekerheid die zij hebben gekregen in het kader van hun uitkering los te laten? Op een gegeven moment pas je je aan de omstandigheden aan. Er zijn natuurlijk ook kandidaten die denken: "Ik heb dat een keer gedaan. Ik ben gaan werken en na drie maanden stond ik weer op straat. Toen moest ik weer terug de molen in. Ik moest weer een uitkering aanvragen.

Dat heeft mij een hoop ellende opgeleverd voor die drie maanden, terwijl ik er financieel niet of nauwelijks op vooruit ben gegaan." Als je dat tien keer achter elkaar gebeurt, kan ik me heel goed voorstellen dat mensen sceptisch en kopschuw worden. Dat is ook een reden. Wij willen een stuk waardering uitstralen met betrekking tot die uitstroompremie om te laten zien dat werken ook moet lonen. De voorzitter Dank u wel voor uw zeer uitgebreide antwoord. Ik ga even kijken of iemand nog behoefte heeft aan een tweede termijn. Er durven toch nog mensen. Helaas. Mevrouw Keulen, gaat uw gang. Ik probeer maar wat hoor, mensen. Tweede termijn Mevrouw Keulen, Ouderenpartij Heerlen Het lukt niet. Voorzitter. Ik heb op bijna geen concrete vragen antwoord gekregen. Ik zal de vragen dus nog een keer herhalen. Onder andere de vraag over de participatieplaats. U gaf aan: we hebben een participatieplek. Ik neem aan dat u dan ook de participatieplaats bedoelt. Die is nu toegevoegd. Waarom? Dat is voor ons echt volstrekt onduidelijk. Verder heb ik het gehad over de persoonlijke ondersteuning. Ik vind eigenlijk als ik het zo mag zeggen dat u de mensen niet serieus neemt. Waarom niet? U zegt: "Mensen komen bij ons in een duaal traject. Die komen aan de poort. Die leidden wij rond en dan kijken we waar zij naartoe gaan.

Maar kunt u zich voorstellen dat er mensen zijn die zelf de regelgeving willen begrijpen en willen begrijpen wat er allemaal voorligt, zodat ze daar ook samen met die coach een keuze uit kunnen maken? De heer Van Zutphen geeft net aan: blind voor mensen. Maar ik vind dit daar ook een vorm van. Laten we nu zorgen dat wij en ook de mensen die het betreft, begrijpen welke regelingen er zijn. Daar wil ik dus nogmaals aandacht voor vragen. Daar wil ik toch graag van u een reflectie op. U geeft steeds aan: als de professional het maar weet. Maar ik denk dat dit toch niet de gang van zaken mag zijn. Dan nog even een concrete vraag over hoe je ervoor zorgt dat mensen het weten. U zei: wij geven ze inderdaad niet de verordening mee. Maar wat geeft u ze dan wel mee? Wat krijgen mensen dan? Hoe weten ze dan? Daarnaast heb ik nog geen antwoord gekregen waarom bijvoorbeeld mensen die werken met behoud van uitkering - dat is een concrete vraag - bij Werk voor Heerlen een toeslag krijgen van € 1440 per jaar. Als je die participatieplaats gaat doen ... In mijn optiek is het allebei met behoud van uitkering. Men weet het verschil niet, maar men weet ook niet waarom men dan maar € 200 per jaar krijgt. En zo kan ik nog wel heel even doorgaan. Het is dus niet duidelijk.

Pagina 77 van 80

De voorzitter Dank u wel. De heer Bayraktar. De heer Bayraktar, SP Wethouder De Beer heeft de twee vragen die ik heb gesteld inzake het re-integratieproject niet beantwoord. Hopelijk heeft hij het niet vergeten, want ik ken hem als een zeer nuchtere en zeer geconcentreerde politicus. De voorzitter “Het is al laat”, zegt de heer De Beer. De voorzitter De heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Heel kort. De wethouder gaf net aan naar aanleiding van de argumentatie van mevrouw Schreurs - die kon ik heel goed volgen - wij kunnen nog klussen aan die sturingselementen en kijken of we dat nog kunnen aanpassen. Voor wanneer kunnen wij dat op papier krijgen? Wat ons betreft voor de kadernota, zodat we ook naar volgend jaar toe goed helder hebben welke instrumenten we inzetten. Het is ook een element van hoe we volgend jaar met onze middelen omgaan. Ik hoop dat u dat kunt toezeggen. Ik begreep net dat 92 mensen uitstromen. Daar zijn we trots op. Maar we hebben ook al veel vaker begrepen dat er ongeveer 200 mensen per jaar weer bij komen in de bijstand en dat een groot gedeelte daarvan van buiten de regio komt. Dat lijkt een beetje dweilen met de kraan open. U gaf aan: als mensen bij ons binnenkomen, willen we daar wel een positieve draai aan geven.

Maar op welke wijze zou u nu kunnen uitstralen: kom je van buiten de regio vanuit een bijstandsuitkering en bel je bij ons aan en wil je hier gaan wonen, ga er dan maar van uit dat voordat je de verhuisdozen hebt gepakt, wil je al hebben uitgenodigd om bij Werk voor Heerlen aan de slag te gaan. Dat wil je wat ons betreft uitstralen. Hoe ga je daar invulling aan geven? De voorzitter Dank u wel. De heer Hoogers. De heer Hoogers, PVV Voorzitter, dank u wel. Zowel de wethouder als mevrouw Keulen van de OPH hebben me toch een beetje aan het denken gezet over de Basisbaan, omdat dit toch een nieuwe groep mensen is die als arbeiders aan de slag gaan. Ik heb gewoon een paar concrete vragen. Onder welke CAO gaan deze medewerkers vallen? Hoe is het pensioen geregeld van deze medewerkers? Welke kosten zijn hier concreet aan verbonden? Hoe zit het met de arbeidscontracten? Worden ze dadelijk na drie jaar op straat gezet, omdat ze dan een vast contract moeten krijgen? Ik begreep net ook dat er op dit moment nog twee mensen in een basisbaan zitten, terwijl vorig jaar een pilot is gestart van 30 plekken. Ik ben heel erg benieuwd hoe dat verloopt en wat daar de ervaringen in zijn. Het klinkt voor mij nu een beetje als een soort loonkostensubsidieplusregeling. Ik weet niet of de wethouder zich daar ook in kan vinden. Dat was het, voorzitter. De voorzitter Dank u wel. Ik ga naar de wethouder.

De heer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik was even getriggerd door de heer Van Zutphen. Hij zal er meer verstand van hebben dan ik dat heb. Maar als ik even het bruto minimuminkomen netto maak, dan kom ik ongeveer op een verschil uit in de

Pagina 78 van 80

participatie-uitkering en in het minimumloon van € 400 netto per maand. Ik denk dat dit de arbeidskorting is. Het is dus niet helemaal waar wat hij zegt dat ik onvoldoende geïnformeerd ben. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) De heer Jacobs is heel slecht geïnformeerd. Ik heb het gehad over de bijstandsuitkering van een gezin. U moet naar een gezinsuitkering kijken. De voorzitter Dat is een mooie tip, meneer Jacobs. Gratis. Op basis van één zin krijgt u ook weer een zin terug. De wethouder. Wethouder De Beer Voorzitter. Er zijn inderdaad nog heel wat aanvullende vragen gesteld. Ik vraag mij af of wij die vragen niet gewoon in een commissievergadering of anderszins kunnen beantwoorden, want die zijn echt heel erg concreet. Het gaat ook over de vraag hoe wij kandidaten informeren in het gesprek en welke schriftelijke informatie wij daar aan kandidaten beschikbaar stellen. Wij kunnen dat ook een keer doen door te gaan kijken op de locatie en de uitvoerders te bevragen. Ook op de vraag: wat geeft u kandidaten mee, welke persoonlijke ondersteuning en welke reflectie? Welke mogelijkheden en eigen keuzemogelijkheden geven wij kandidaten in zo'n traject mee? Ik ben het helemaal eens met mevrouw Keulen. Het gaat inderdaad om het centraal stellen van die kandidaat.

Juist ook om die kandidaat te prikkelen om na te denken over zijn eigen toekomst en daar ook eigen keuzes in te kunnen maken. Dat is volgens mij ook de kern en de schoonheid van het concept van de Bovengrondse Vakschool, namelijk dat je mensen kunt laten zien wat de mogelijkheden zijn en ook in gesprek kunt laten gaan met de werkgevers. Dus ik zou dat heel erg graag willen verdiepen, maar dan graag op een ander moment als u dat goedvindt. De voorzitter Dat lijkt mij heel goed. Wethouder De Beer Ik heb de vragen van de SP inderdaad gehoord. Het traject Kerkrade raakt deze participatieverordening niet zoals die nu voorligt. Dus ook daar zou ik heel erg graag op een ander moment op terugkomen. Wij kunnen het er even over hebben hoe we dat dan doen. De Jongerenpartij vraagt: kunt u die nieuwe inzichten dan met ons delen voor de kadernota? We hebben trouwens een kaderbrief, maar dat terzijde. Het antwoord is eigenlijk: nee. Het is een voortdurende zoektocht van hoe wij die instrumenten beter afstemmen op de kandidaten. Ik zou echt willen uitnodigen om met mij mee het veld in te komen en ik laat u zien welke gesprekken allemaal worden gevoerd en hoe we bepaalde instrumenten gaandeweg kunnen bijstellen. Maar om nu te zeggen dat we dat even binnen twee maanden gaan doen, lijkt me niet de bedoeling.

Als het alleen maar een financieel gedreven vraag is, wat ik me bijna niet kan voorstellen, dan kunnen we daar natuurlijk wel een antwoord op geven, maar dan blijf ik bij het antwoord: het instrument hebben we echt nodig, in deze vorm of in een iets bijgestelde vorm. Onder welke cao's vallen de medewerkers, bijvoorbeeld die in een Basisbaan vallen? Er is een aparte cao. Ik kon even niet op de term. Die zoek ik ook even op. Daar komen we schriftelijk op terug. Welke kosten zijn hieraan verbonden? Dat antwoord krijgt u ook schriftelijk. De voorzitter Dan nog een laatste interruptie van de heer Nefjodov en dan gaan we naar de stemming. De heer Nefjodov, GroenLinks (interruptie)

Pagina 79 van 80

Het is niet zozeer een vraag, maar een verzoek aan de wethouder om in een nader onderzoek eventueel mee te nemen hoe het er in andere gemeenten aan toe ging. Zo zijn er natuurlijk meerdere gemeenten waarin dit is. Groningen en Tilburg hadden bijvoorbeeld een experiment met een uitstroompremie uitgevoerd. Die bleek zo succesvol dat zij hem zelfs hadden verdubbeld. Dus mijn nadrukkelijke verzoek is om eventueel andere gemeenten mee te nemen in uw bevindingen. De voorzitter Daar was het antwoord op: ja. Prima. We gaan stemmen. Ik begin met het amendement in stemming te brengen. Wenst daar iemand nog een stemverklaring over af te leggen? De heer Daamen van Partij Hoensbroeks Belang. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Mevrouw Schreurs heeft het net eigenlijk al aangekondigd. Wij volgen de wethouder in deze. Wij nemen voldoende met de toezegging. De voorzitter Prima. Wie stemt voor het amendement? Dat zijn de fracties van Forum voor Democratie, Fractie Damen, de Jongerenpartij, Hart-Leers en de Ouderenpartij. Wie zijn tegen het amendement? Dat zijn de Partij voor de Dieren, GroenLinks, Partij van de Arbeid, D66, VVD, Partij Hoensbroeks Belang, SP en CDA. 11 voor en 24 tegen. Het amendement is verworpen. Wenst u de verordening in stemming te brengen? Dat is niet het geval. Dan is die unaniem aanvaard. 8.

Zienswijze wijziging Gemeenschappelijke Regeling Stadsregio Parkstad Limburg Hamerstuk. 9. Zienswijze verdere verzelfstandiging Parkstad-IT Dit agendapunt is afgevoerd. 10. Benoeming (plv.) commissieleden Jongerenpartij Heerlen Hamerstuk. Sluiting Bij deze sluit ik de vergadering. U had gedacht dat u twee uur eerder klaar zou zijn. Helaas, ik moet u weer teleurstellen. En toch gaan we een borrel drinken. Ik dank u. Fijne avond. De vergadering is gesloten. De voorzitter sluit de vergadering om 22.55 uur. Aldus vastgesteld tijdens de openbare vergadering van de gemeenteraad van Heerlen van 27 maart 2024,

de griffier,

de voorzitter,

drs. T.W. Zwemmer

drs. R. Wever

Pagina 80 van 80