Conceptnotulen raadsvergadering gemeente Heerlen 2 en 3 nov 2022.docx

Pagina 68/198 De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb de wethouder gehoord. Wij vinden dat programma Heerlen-Noord natuurlijk hartstikke belangrijk, maar wij begrijpen ook dat we een beetje duiding willen krijgen in wat going concern is van de gemeente in dat gebied en wat we extra doen, al dan niet om een stukje cofinanciering los te krijgen. Daar zou ik graag een overzicht van willen zien. Als dat soms betekent dat wij als gemeente of als college middelen moeten oormerken voor Heerlen-Noord om vervolgens met het verhaal Heerlen-Noord bij co-financierders wat meer los te krijgen, dan had ik dat gewoon graag gezien. Ook al zou je dat normaliter ook in dat gebied uitgeven - denk aan sociaal veilig, daar gaan toch een hoop centjes in om - maar het is natuurlijk wel mooi om straks te zien dat we wellicht met dat verhaal nog meer middelen kunnen binnenkrijgen. Je wilt graag een overzicht hebben van de marketing rondom het verhaal Heerlen-Noord. Dat klinkt heel slecht, maar het is gewoon bittere noodzaak. Je hebt dat verhaal nodig om de middelen binnen te krijgen. Zo zou ik dat graag inzichtelijk willen hebben. Wethouder De Beer Alleen dat verhaal op orde brengen om die middelen binnen te halen, is eigenlijk een soort going concern. Soms zijn er over twee of drie maanden bepaalde kansen bij een ministerie om geld binnen te halen.

Dan organiseert die alliantie zich rondom die kans. Die maakt dan een plan. Die gaat met elkaar de discussie aan, zo van als wij 50% kunnen binnenhalen, hoeveel van die andere 50% kunnen dan de alliantiepartners gaan co-financieren? Ik noem maar een percentage. Dan heb je het over de financiering van een bepaald project. Als u vraagt "zou je op basis van projectniveau kunnen duiden wat de gemeentelijke bijdrage is aan de specifieke projecten die hangen onder het programma Heerlen-Noord", dan denk ik dat we een scherpere afspraak met elkaar kunnen maken. De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik heb vooral even een vraag. Ik loop nog niet zo lang mee, in ieder geval minder lang dan een aantal andere raadsleden. U zegt net: het zou natuurlijk heel fijn zijn als we een soort lumpsum zouden krijgen van 200 of 300 miljoen. En dat er dan wordt gezegd: veel succes de komende jaren, doe er wat goeds mee. Dat zou fantastisch zijn. Maar is dat ooit een reëel scenario geweest? Zolang als ik Heerlen-Noord volg, is het volgens mij altijd een verzameling of een opeenvolging van projecten waar je telkens opnieuw voor de boer op moet, even oneerbiedig gezegd.

Is daar iets veranderd of is het altijd geweest zoals ik dat in mijn hoofd had zitten? Wethouder De Beer Nee, rondom de lobby rond de kabinetsformatie was het wel degelijk de inzet om apart te worden genoemd in het regeerakkoord met een aparte labeling van geld. Het liefst natuurlijk als zijnde Heerlen-Noord. Maar goed, we wisten natuurlijk ook wel dat de kans daartoe misschien wat kleiner is. Maar dan op zijn minst genoemd te worden in het kader van de 16 stedelijke vernieuwingsgebieden; inmiddels zijn dat er 20 geworden. De inzet was dat deze een generiek bedrag zouden krijgen en dat we daar dan een soort trekkingsrecht op zouden krijgen. Dat bleek niet haalbaar. Althans, de onderhandelaars hebben daar in Den Haag niet voor gekozen. Toen is dat gelabeld aan verschillende opgaven. Dat bedrag is uitgewaaierd naar verschillende ministeries. Je moet dus ook op basis van verschillende projecten weer aanvragen doen. De heer Van den Berg, VVD (interruptie) Ik wil onze raad er wel even op attenderen dat het instrument dat wij als raad hebben, de rekenkamer is. Die inventariseert op dit moment op welke wijze het programma rondom Heerlen-Noord in een langdurige onderzoeksfase wordt meegenomen en dus de raad in de breedte geïnformeerd gaat worden over het programma rond Heerlen-Noord. Dat wil ik in ieder geval nog even meegeven. De voorzitter Kunnen we volstaan met ...

De heer Bertholet nog.

Pagina 69/198

De heer Bertholet, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Het is merkwaardig. De wethouder geeft net aan waarom behoefte is aan een duidelijke boekhouding. Dat is omdat het zo complex is. De structuur van de boekhouding kan natuurlijk vanuit de projecten worden opgezet. Maar ik denk dat we als raad, net zoals we dat bij corona hebben gedaan, een perfecte aparte boekhouding willen met diverse stromen inkomsten en uitgaven. We willen voorkomen dat de gemeente Heerlen straks de pinautomaat van het project gaat worden doordat overal sprake is van voorfinanciering, los nog van de cofinanciering en de risico's. Bij het vorige agendapunt had u het over gekwantificeerde risico's. Dat is prima. Ik denk dat dit hier ook nodig is. Bepaalde uitgaven zijn onzeker, ook ten aanzien van de regiodeal 2. Ik denk dat de kans kleiner dan ooit is dat we het bedrag krijgen van twee jaar geleden. Maar goed, daar zitten ook alle risico's achter. Dat is net waar we als raad behoefte aan hebben. Hoe verhouden zich de diverse inkomstenstromen en hoe zitten de uitgaven in elkaar? Dat is bij een balans ook. De balans moet op één pagina passen, maar je kunt iedere post toelichten. Dat vragen wij ook van u. Licht toe wat het reguliere programma geweest zou zijn, wat wij toch uitgegeven hadden en wat we nu extra uitgeven ten gevolge van extra inkomstenstromen.

Dat kan toch? De voorzitter Volgens mij heeft de wethouder een toezegging gedaan. Ik denk dat we concreet moeten maken wanneer we dat kunnen aanleveren. Hebt u enig idee wanneer? Wethouder De Beer Volgens mij kan dat op redelijk korte termijn. Laten we aan de hand van de discussie op 17 november kijken wat de behoefte is. Dan gaan we kijken hoe we dat gaan inrichten. De voorzitter Dan proberen we het daarna zo snel mogelijk te leveren. De heer Bertholet, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) We zullen toch waarschijnlijk dienaangaande een motie indienen. Maar goed. Wethouder De Beer Ik wil niet uitlokken, maar ... De voorzitter Gaat u verder. Wethouder De Beer De VVD had het over de verschillende risico's. Daar hebben we het over gehad. Kan het college aangeven hoe het staat met de oostflank? De provincie Limburg heeft besloten om de oostflank aan te kopen, althans het gebied. Om in de termen van de heer Van den Berg te spreken: overigens is dat ook een brownfieldontwikkeling. Daar zat dus een industriële ontwikkeling in termen van afgravingen. De gemeente Brunssum zal daarin participeren. Over de ontwikkelingsmaatschappij Beitel-Zuid, beter bekend als Trilandis, heeft het college aangegeven dat wij voornemens zijn om die ook te laten participeren in de ontwikkeling. Overigens is dat ook een onderdeel geweest van het coalitieakkoord en van het MBP.

Dus wij zullen uw raad uiteraard informeren over het verdere vervolg, zodra dat tot besluitvorming komt. Hoe vindt de besluitvorming plaats met betrekking tot het programmabudget Heerlen-Noord? Hoe wordt de gemeenteraad daarin gekend? Dat gaat met name over de inzet van dat half miljoen. Dat loopt gewoon via de reguliere lijn, zoals we dat bij andere voorstellen doen, namelijk via collegevoorstellen. Collegevoorstellen zijn terug te lezen in de besluitenlijst. Maar we zullen ook daar waar dat relevant is, uw

Pagina 70/198 raad informeren via raadsinformatiebrieven en uiteraard ook via de reguliere P&C-cyclus, met een afrekening in de jaarrekening waarin een aparte paragraaf over Heerlen-Noord staat. Ik zal de moties ook maar meteen behandelen. Een motie gaat over scenarioplanning. Die kunnen we op zich omarmen als het college de ruimte krijgt om te bepalen wat relevante scenario's zijn. Wij zullen u daar nader over informeren. De motie over de Rekenkamer. Dat is aan de raad om te beslissen over het budget van de rekenkamer. Als het gaat over het opnemen van de rekenkamer in de begroting, dan stellen we voor om dat gewoon te expliciteren onder het kernthema bestuurskracht. In dat programma onder dat kernthema hoort dat thuis. Als het daar een aparte paragraaf of alinea in krijgt, is dat denk ik duidelijk. Ik heb net aangegeven dat de raad gaat over de ophoging van het budget. Omdat er geen dekking in de motie staat, willen we in ieder geval de suggestie doen om te kijken of dat niet beter een amendement zou kunnen worden. Forum voor Democratie. Dat ging ook over de schuldratio, de netto schuldpositie en de solvabiliteitsratio's. Daar kom ik schriftelijk nog even op terug. We hebben het net gehad over de hoogte van de energieprijzen. We rekenen met 1,6 miljoen extra energieprijzen, een verdrievoudiging van de huidige rekening en de rest is meegenomen in de risicosimulatie.

D66 stelt voor om een noodfonds in te richten voor sportverenigingen. Dat kunnen we omarmen. Om over te gaan tot implementatie van ledverlichting voor eind 2023, zouden we willen vragen om dit af te wachten in het kader van de discussie die we met elkaar gaan voeren op 16 november, de energiemaatregelenmatrix. We zoomen dan in ieder geval in op de ledverlichting. We kunnen hem omarmen met dien verstande dat we hem kunnen lezen als "zo snel mogelijk willen overgaan tot ledverlichting". De planning en dergelijke willen we voeren aan de hand van de matrix. U vroeg ook: kunnen we alles wat we willen? Nee, want in de begroting die voorligt zit al een prioritering vanuit het college. Als het gaat over de scenario's, komen we daarop terug. Hoe ziet de meerjarige dekking van de Bovengrondse Vakschool eruit? De investeringen zijn verwerkt in de kapitaallasten, dus in de begroting en in de meerjarenbegroting. Als het gaat over de exploitatie, hebben we de veronderstelling dat er vanaf 2025 additioneel geld wordt aangetrokken van derden, van partners, van het bedrijfsleven, om de exploitatie te kunnen blijven continueren. Kunt u toezeggen dat de weerstandcapaciteit 2% blijft? Dat blijft in ieder geval ons streven. Kunnen we bij GR'en sturen op meer doelmatigheid en efficiëntie? Ja, maar dat moeten we per GR bekijken. De meeste GR'en worden qua begroting voorgelegd aan de gemeenteraad.

Dus ik zou zeggen: daar kan de discussie worden gevoerd. Maar we kunnen ook generiek nog even kijken wat de stand is per GR. Alleen dat inventariseren kost wel wat meer tijd. De Partij voor de Dieren vraagt: kunt u overgaan tot duurzaam bankieren en dat ook uitdragen? Wij bankieren op dit moment bij de BNG en bij ING. We hebben ook al gekeken en ervaringen met andere banken. Dan denk ik onder andere aan de Triodos en de ASN Bank, maar dat zijn geen banken die voor ons het betalingsverkeer kunnen verrichten. We kijken wel uitdrukkelijk of we meer diensten kunnen overhevelen naar de BNG. De PvdA had het ook over de schuldenpositie van zorgend naar kwetsbaar. We zien dat de schuldpositie op een heuveltje komt en dat die daarna ook weer gaat dalen. Dat neemt niet weg dat het renterisico wel degelijk een heel reëel risico is, wat we weer hebben meegenomen in de risicosimulatie. Voorzitter. Volgens mij waren dat de vragen. De voorzitter Dank u wel. Dan gaan we naar wethouder Clemens. Meneer Jacobs, had u nog een interruptie? De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) In mijn betoog over het klimaatverhaal had ik nog gevraagd per programma, omdat het hele klimaatgebeuren volgens mij in negen programma's staat. Ik weet niet welk bedrag in het programma Economie staat van de wethouder.

Pagina 71/198 De voorzitter Daar komt wethouder Gelderblom op terug. Mensen, we gaan echt naar wethouder Clemens. Als we op dit tempo doorgaan en een uur per bestuurder pakken, dan zitten we hier om 01.00 uur en dan hebben we de eerste termijn af. Tien minuten? U ziet waar de tijd in gaat zitten. Interrupties zijn prima, maar we zullen ook ergens af en toe even scherpte moeten behandelen. Wethouder Clemens, aan u het woord. Wethouder Clemens Het is even aanvoelen hoe lang die tien minuten precies zijn, maar ik heb nu een gevoel. Voorzitter. Wat mij betreft misschien wel de belangrijkste opmerking die vandaag werd gemaakt, kwam van mevrouw Heine van het CDA. Die had het over: hoe zorgen we er nu eigenlijk voor dat de komende generatie, de kinderen van nu, het straks beter gaan hebben? Dat zij straks een passende baan hebben, dat zij een goede opleiding hebben genoten, dat zij niet in de problemen komen op wat voor manier dan ook. Ik denk dat we het in een aantal bijdragen ook al hebben gehad over de kern van het antwoord. Het gaat namelijk over het verbeteren van omstandigheden. Daar proberen wij op alle mogelijke manieren aan bij te dragen. Het ging net over het Programma Heerlen-Noord waarin dat een absolute kern is. Maar dat doen we in de hele stad. Ik noem maar een aantal voorbeelden. We werken samen met het Jeugdeducatiefonds, het Jeugdfonds Sport en Cultuur.

We organiseren een fietsenplan. We hebben een Stichting Leergeld. We organiseren beroepsoriëntatie voor leerlingen. We hebben de individuele studietoeslag, schoolmaatschappelijk werk, knooppunt onderwijszorg. We hebben de familiescholen waar we komend jaar mee gaan starten. Die hebt u ongetwijfeld ook zien staan. Maar denk ook aan al die verschillende initiatieven die bijvoorbeeld vanuit Kansrijk van start in onze stad worden ondernomen. Allemaal om de omstandigheden voor het volledige gezin en met name ook voor de kinderen daarin te verbeteren en er op die manier voor te zorgen dat zij een zo goed mogelijke toekomst krijgen, dat zij hun opleiding afmaken en dat ze een baan en een gezin krijgen waarin ze gelukkig zijn. Belangrijk daarin zijn natuurlijk de rijke schooldagen. Die werden met name ook door D66 aangehaald. Die schooldagen gaan natuurlijk over Sport en Bewegen, gezondheid, goed eten, maar ook over talentontwikkeling. Het gaat dus ook over muziek, het gaat over erfgoed, het gaat over toneel, het gaat over de verbinding met het verenigingsleven in de buurt en het gaat over het bieden van een veilige omgeving aan kinderen. Een van de vragen die vanuit D66 werd gesteld, was: is dat dan voor een bepaalde groep kinderen of is dat voor alle kinderen? Het antwoord is heel duidelijk: het is voor alle kinderen.

Als er één ding is dat je wil als de kinderen al deze goede dingen meemaken, dan is het dat ze dat samen doen en daar elkaar ook mee op sleeptouw nemen. Wat betreft de scholen vroeg u ook naar de groene schoolpleinen. Als je goed onderwijs wil, dan hoort daar een goede schoolomgeving bij. Daarom gaan we in het komend jaar ook met het nieuwe IHP aan de slag en maken we samen afspraken over hoe we in de komende jaren zorgen voor goede scholen in alle buurten van onze stad. Daar horen ook die groene schoolpleinen bij. Daar gaan we op korte termijn al mee starten op twee á drie scholen. Volgend jaar gaan we de turbo erop zetten. Dat ziet u ook in de begroting. Dan hebben we 3 ton vrijgemaakt om op grote schaal schoolpleinen te gaan vergroenen. Dat doen we dan altijd in overleg met de leerlingen en de leerkrachten op die school. GroenLinks had het net als een aantal partijen over wat er binnen die scholen gebeurde. U vroeg specifiek aandacht voor inclusiviteit. U noemde dat de regenbooggemeenschap, als ik het goed heb. Het is van belang dat scholen natuurlijk primair zelf gaan over de inrichting van hun lessen en dat ze daarover ook vanuit het ministerie een opdracht krijgen, denk aan kerndoelen en eindtermen waarin eigenlijk is vastgelegd wat een school moet doen.

Maar de mate waarin een school vervolgens de verbinding zoekt met de omgeving, waarin een school met leerlingen de stad in trekt, waarin ze ook andere organisaties de school inhalen om hen daarbij te ondersteunen, is natuurlijk wel aan de school zelf. Daarom ben ik ook echt blij dat de scholen in onze stad een goede samenwerking hebben met bijvoorbeeld het COC. Daar worden gastlessen verzorgd. Daar wordt inspiratie opgehaald. Daar worden lespakketten uitgewisseld en daar wordt ook expliciet met mensen van het COC gesproken op scholen over hoe je zorgt voor de

Pagina 72/198 acceptatie van ieder mens en ieder kind. Andere voorbeelden zijn bijvoorbeeld het gipsproject. Dat is meer gericht op mensen met een lichamelijke beperking. Denk bijvoorbeeld aan het project eerlijk gezegd. Dat gaat over racisme. Dat zijn allemaal manieren waarop scholen in onze stad samen met allerlei andere partijen daarmee aan de slag zijn. Als ik een ding zeker weet, dan is het dat de deuren van scholen altijd openstaan wanneer er organisaties zijn die vanuit goede bedoelingen en aansluitend op het lesprogramma van de school daar iets aan willen toevoegen. Ik denk dat uw oproep wat dat betreft niet alleen hier, maar ook bij de scholen niet aan dovemansoren is gericht. Vanuit Forum voor Democratie kwam ook een opmerking over het onderwijsprogramma. Daar was eigenlijk de oproep, dat staat ook in de motie, om het op school niet of anders of op een andere manier over klimaat en duurzaamheid te hebben. Nogmaals, de scholen kiezen zelf op welke manier ze daarmee omgaan en ze hebben een opdracht van het ministerie. Dus ik denk dat u met deze vraag toch echt in Den Haag moet zijn en niet hier. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik pak even de bladzijde erbij. Pagina 130. Ik lees het even letterlijk voor, meneer Clemens: "Klimaatadaptief handelen moet een gewoonte worden.

Daarom is het van belang om de jeugd vroegtijdig kennis te laten maken met klimaatverandering en klimaatadaptatie, zodat het een vanzelfsprekendheid wordt. Binnen de gemeente worden in samenwerking met scholen initiatieven ontwikkeld om klimaatadaptatie een vast onderdeel van het lesprogramma te laten vormen." Wellicht begrijp ik het niet goed, maar ik lees daar iets anders uit. Wethouder Clemens Het college staat achter die woorden, anders hadden we ze natuurlijk niet opgeschreven. Maar het is wel echt aan scholen zelf om te bepalen wat er wordt onderwezen. Als gemeente willen we op dit punt heel graag meedenken. We willen heel graag ondersteunen. We zoeken graag de verbinding met scholen. Maar het is echt aan scholen zelf om te kiezen wat ze onderwijzen. Dat is ook het verschil met het vorige onderwerp. Scholen kiezen er zelf voor om het COC op school uit te nodigen om het over inclusiviteit te hebben. Scholen kiezen er ook voor om bijvoorbeeld over klimaatadaptatie les te geven. Daar willen we als gemeente graag bij steunen. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik blijf erbij. Ik lees het anders. Als de gemeente in samenwerking met scholen initiatieven ontwikkelt ... Dus in samenwerking met scholen worden initiatieven ontwikkeld. Daar lees ik heel iets anders uit dan wat u nu net zegt. Wethouder De Beer Het klopt.

Wij maken samen met scholen initiatieven, omdat de scholen en de gemeente het eens zijn over dat wij dit een belangrijk onderwerp vinden en dat wij vinden dat dit op scholen onderwezen zou moeten worden. Als de school zou zeggen "dat willen we niet", dan kunnen we lespakketten ontwikkelen wat we willen, dan kunnen we scholen uitnodigen wat we willen, maar dan gebeurt het niet. Dus dat is het verschil. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Laat ik het heel simpel zeggen: een en een is twee. Dat bent u toch met mij eens? Muur schrijf ik met een M van Marie, U van Udo, nog een U van Udo en een R van Richard. Dat is een gegeven. Dat is een feit. Maar als u mijn verhaal net goed hebt begrepen, denk ik heel anders over de klimaatverandering dan het grootste deel van deze raad. Moeten we er niet naar streven om onze kinderen gewoon kind te laten zijn, ervoor te zorgen dat ze leren rekenen, schrijven en lezen in plaats van dit op school te leren? Nogmaals, naar mijn mening is de klimaatcrisis geen feit. Daar mag iedereen over denken wat hij wil, maar laat onze kinderen daarin ook denken wat zij willen. Laat ze zelf opgroeien en dadelijk zien hoe zij daarover denken. Ik voel dat als een vorm van - het klinkt misschien hard, dat woord - indoctrinatie.

Pagina 73/198

De voorzitter Wat is uw vraag? Want het was een interruptie. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Dan is de vraag: bent u het met mij eens dat op school prioriteit moet worden gegeven aan lezen, rekenen en schrijven? In dat geval hoeven we ook niet nog extra programma's op te stellen om taalachterstanden weg te werken. Dat is mijn concrete vraag. Bent u het met mij eens dat dit de eerste prioriteit moet hebben? Wethouder Clemens In Den Haag wordt door de Tweede Kamer, door het ministerie van Onderwijs en de regering vastgesteld wat kinderen op school moeten leren. Daar hoort bij dat kinderen ook kennismaken met de wereld om hen heen. Daar zitten een heleboel verschillende elementen in. Van het vak maatschappijleer tot biologie, van natuurkunde tot Frans. Scholen hebben aan de ene kant de plicht om op basis van die kerndoelen en eindtermen hun lespakketten samen te stellen. Vervolgens hebben zij zelf ook nog eens de optie om samen met partners - dat kan zoals net gezegd het COC zijn, maar dat kan ook de gemeente, IVN of wie dan ook zijn - ervoor te zorgen dat die lessen ook nog eens extra verrijkt worden. Als u dat niet wilt, dan zult u in Den Haag de boel moeten veranderen of u zult uw eigen school moeten oprichten. Maar zelfs dan zult u zich moeten houden aan de kerndoelen en eindtermen. De voorzitter Laatste interruptie op dit punt van de heer Jacobs.

De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik geef het op. Ik ga het nog een keer voorlezen, want hier staat echt duidelijk: "kennis te laten maken met klimaatverandering en klimaatadaptatie, zodat het een vanzelfsprekendheid wordt. Binnen de gemeente worden in samenwerking met scholen initiatieven ontwikkeld om klimaatadaptatie ..." Ik kan daar geen andere uitleg aan geven dan de uitleg die ik daaraan geef. Wethouder Clemens Ik denk dat we gewoon van mening verschillen, want de scholen willen het, dit college wil het ook, een groot deel van deze raad wil het ook en dus doen wij het. Op het moment dat Forum voor Democratie de meerderheid in deze raad krijgt, dan kunnen ze zeggen: stop daarmee. Dat kan. Maar we zijn het gewoon niet eens. De heer Oulad Lmaroudia, D66 (interruptie) Als onderwijzer met een kleine, bescheiden veertien jaar aan onderwijservaring kan ik zeggen dat wat de wethouder doet, het goede pad is. Een uitspraak zoals "laten we kinderen enkel en alleen feiten aanleren", is geen uitspraak van een onderwijsprofessional. Laten we uitspraken over onderwijs ook aan de professionals overlaten. Wethouder Clemens Daar ben ik het zeer mee eens. Ik heb het beeld dat dit in onze stad op een voortreffelijke manier gebeurt. De voorzitter Gaat u verder. Wethouder Clemens

Pagina 74/198 GroenLinks heeft ook aandacht gevraagd voor gezinnen met kinderen die de Nederlandse taal niet machtig zijn om ervoor te zorgen dat zij meer in aanraking komen met de verschillende taalprogramma's. GroenLinks had het onder andere over de schakelprogramma's die daarvoor zijn. Het is mij uit het hart gegrepen dat we ervoor zorgen dat zo veel mogelijk kinderen zo snel mogelijk in dat juiste programma terechtkomen, zo snel mogelijk de Nederlandse taal leren en zo snel mogelijk samen met hun leeftijdsgenoten naar het reguliere onderwijs kunnen gaan. Ik zou heel graag willen toezeggen dat we nieuwe manieren zullen gaan verkennen - want dat was de oproep - om nog meer kinderen zo snel mogelijk in het juiste programma te krijgen. Ik zeg daar wel meteen bij dat dit ingewikkeld is, omdat hier bijvoorbeeld ook het personeelstekort ons parten speelt. Nogmaals, volgens mij moeten we deze kinderen gunnen dat ze zo snel mogelijk de taal leren. Over de taal leren gesproken, Hart-Leers had het over het Heerlens dialect. Dat is volledig terecht. In het coalitieakkoord hebben we natuurlijk al gezegd dat we dat belangrijk vinden. Ik herinner me ook nog uit mijn kortstondige leven als raadslid dat we hadden gezegd: dit is een van die dingen waar we echt de schouders onder moeten zetten in de komende jaren.

Dat doen we ook graag in samenwerking met bijvoorbeeld 't Veldeke, in samenwerking met een aantal lokale voortrekkers. Ik heb laatst nog contact gehad met de heer Ger Prickaerts – u ook wel bekend - die onder andere liedjes en gedichten schrijft in het dialect. We spreken regelmatig met Leonie Cornips, wetenschapper, hierover. Een van de producten die daaruit voortkomt, zijn bijvoorbeeld de Heerlense leesplankjes, waar het Heerlense dialect op staat en die met steun van de gemeente ook naar scholen gaan om op die manier aandacht voor het dialect te vragen. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Ik weet heel toevallig dat ’t Veldeke in onze stad een heel grote partij Heerlense woordenboeken heeft. Misschien kunnen die ook nog een heel goede functie vervullen om het Heerlense dialect te verspreiden onder onze jongste stadsgenoten. Er zit zelfs wat relatie met 't Veldeke in deze zaal. Ik zou zeggen: maak daar gebruik van, want die hele stapel woordenboeken moet gewoon zo snel mogelijk onder de mensen. Als dat bij jonge mensen terechtkomt, dan helpt dat misschien des te meer. Wethouder Clemens Het doet mij goed dat 't Veldeke deze zaal steeds meer infiltreert. Dat is een goede zaak. Ik vind het ook een goede suggestie. Dus we gaan kijken hoe we dat kunnen doen.

Die investering in het dialect is ook een voorbeeld van investeringen die deze stad op allerlei manieren in cultuur doet. Dat zit soms in heel grote dingen, waardoor wij het vijfde theater van Nederland in onze stad hebben, met jaarlijks honderdduizenden bezoekers. Maar dat zit hem vooral in heel veel kleine dingen bij elkaar opgeteld. Dat zit in de cultuurbussen die dag na dag kinderen naar onze musea, theaters en culturele instellingen brengen. Dat zit in de gratis bibliotheken die op scholen beschikbaar komen. Dat zit in het vervoer van ouderen. Dat zit in ouderen die straks een gratis bibliotheekabonnement krijgen. Dat zit in muziek die we op scholen aanbieden. Dat zit in de gratis toegang tot onze musea voor kinderen. Dat zit in het rijke verenigingsleven dat onze stad kent en dat we komend jaar - dat heeft u ongetwijfeld ook gezien - extra gaan ondersteunen. We gaan u ook binnenkort schriftelijk berichten over hoe we dat precies gaan doen. Daar is een mooie samenwerking aan het ontstaan tussen de verenigingen en tussen de verenigingen en de gemeente. Dat heeft al heel mooie resultaten opgeleverd. Dus daarover binnenkort heel veel meer. Een aantal partijen, onder andere de OPH en de PVV, hebben gevraagd naar een bedrag van ongeveer 1,5 miljoen dat voor cultuur in de begroting staat. Ik denk dat het goed is om even toe te lichten waaruit dat bestaat.

Dat is namelijk € 450.000 verschuivingen binnen de begroting. Dat heeft te maken met het feit dat het historisch archief niet langer een intern archief is, maar bij de HCL, een gemeenschappelijke regeling, ligt. Dat betekent dat we ook intern dat bedrag van post hebben laten wisselen. Dus die € 450.000 komt er hier bij en gaat daar op een andere plek vanaf.

Pagina 75/198 Daar staat ook nog 5 ton kapitaallasten voor de Christus Koningkerk. Dat is omdat binnenkort ons nieuwe archief wordt opgeleverd. Zoals de heer De Beer net uitlegde, gaan in het jaar na oplevering de kapitaallasten van het gebouw lopen. Dat is dus komend jaar. Dat is € 500.000. Dan staat er nog € 400.000. Dat zijn indexeringen van zowel onze verbonden culturele instellingen, maar ook van een aantal subsidies die we verstrekken. En er zit € 150.000 in voor culturele evenementen. Voor een deel zijn dat subsidies voor nieuwe evenementen en voor een deel zijn dat subsidies van evenementen die we al subsidiëren, maar die niet meer in de begroting stonden. Die hebben we op deze manier weer netjes in de begroting staan. Met andere woorden, daar zit vanalles in van Cultura Nova tot en met kleine evenementjes in onze buurten. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Het is goed om te horen dat u die uitleg geeft. Nu heb ik even een vraag. Die indexering is ook op basis van die 2,4% gedaan. We weten allemaal dat de bezoekersaantallen in de culturele instellingen naar corona enorm tegenvallen. Tegelijkertijd hebben zij ook gewoon enorm te kampen met gestegen energielasten. Heeft u nu al een uitkijk of die 2,4% dekkend zullen zijn voor de kosten waar zij mee geconfronteerd worden en het gat in hun begroting? Wethouder Clemens Het eerlijke antwoord is: nee.

Dat is precies de reden waarom we voortdurend in contact staan met die instellingen. Het is dus echt nog niet duidelijk welke instelling het nu net wel of net niet gaat redden. We zien dat de bezoekersaantallen aanvankelijk tegenvielen, maar inmiddels best wel weer goed lopen. Bij de meeste instellingen zien we eigenlijk de bezoekersaantallen van voor corona wel weer terugkeren. Dat is echt een goed teken. Dat is ook geen vanzelfsprekendheid, want dat zien we niet in alle gemeenten. Dat is denk ik ook een verdienste van die instellingen zelf. Tegelijkertijd is er wel iets bijzonders aan de hand bij culturele instellingen. Op een aantal plekken zijn in het verleden kaarten verkocht - er is dus tegen de onkosten van toen verkocht - en dat nu de uitgaven moeten worden gedaan tegen hogere kosten. Dat is wel een heel cultuurspecifiek probleem. Dat is precies de reden waarom we met al die instellingen voortdurend aan tafel zitten om te volgen wat er gebeurt. Als ze het op deze manier redden, dan is dat gewoon heel erg goed en moeten we daar blij mee zijn. Maar als dat niet zo is, dan moeten we ook kijken hoe we ervoor zorgen dat die instellingen wel kunnen doen wat wij van ze vragen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) De laatste.

Ik begrijp dat u het nu nog niet weet, maar heeft u ergens al mogelijkheden of middelen om eventuele tegenvallers op te kunnen vangen op dat vlak? Om die bestaande instellingen rechtop te houden op het moment dat zij het zelfstandig niet voor elkaar krijgen? Wethouder Clemens We zitten eigenlijk midden in een brede inventarisatie. Die is niet alleen maar gericht op cultuur, maar die is ook breder dan dat. Daar gaan wij u ook binnenkort over informeren. Een van de vragen in die brede inventarisatie is: kunnen we onze culturele podia letterlijk de winter door krijgen en wat is daar dan voor nodig? Dus daar gaan wij u heel binnenkort over informeren. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Het is helder waar die 1,5 miljoen vandaan komt. Dat is duidelijk. Dat betekent dus dat er geen extra uitgaven meer worden gedaan op het gebied van cultuur ten opzichte van budget 2022. Is dat correct? Wethouder Clemens Dat durf ik niet zo te zeggen. Dat zou ik echt even moeten checken of dat zo is.

Pagina 76/198 De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Even los van wat u net zegt. U zegt net: we gaan wel even kijken hoe het een en ander zich ontwikkelt. Ik begrijp dat dit een verandering kan zijn. Maar met hetgeen we nu weten, dus geen extra's. Wethouder Clemens Op dit moment kan ik niet zeggen: we moeten straks nog bedrag x hebben om een van die instellingen overeind te houden. Dat kan ik op dit moment niet zeggen. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Dat is duidelijk. Ik heb wel nog de volgende vraag. Die extra energiekosten voor met name de grotere culturele instellingen, is daar geen apart geld voor gereserveerd? Wethouder Clemens Nee, daar is niet specifiek geld voor gereserveerd. We zijn wel in gesprek met het Rijk, omdat wel expliciet vanuit de cultuursector het verzoek is gedaan aan het Rijk om daar middelen voor vrij te maken. Ik kan op dit moment nog geen zinnig woord zeggen over of het Rijk dat gaat doen. Maar ik denk dat niet alleen voor de gemeente Heerlen, maar voor alle gemeenten geldt dat als de lasten blijven zoals ze zijn, rijksgelden daarin cruciaal gaan worden. Nee, we hebben dat niet begroot. Ik ken ook geen andere gemeente die dat wel heeft gedaan. De voorzitter Gaat u verder. Wethouder Clemens Voorzitter. Volgens mij komt al het voorgaande ook heel erg samen in elan.

Ondanks de moeilijkheden die we met elkaar hebben, zit er heel veel vertrouwen in de stad. Dat zit 'm in al die mensen die in hun eigen buurt, bij hun eigen instelling, in hun eigen vereniging maken. Dat zit ook in het vertrouwen dat heel veel partijen - daar hebben een aantal mensen iets over gezegd - ook steeds meer in onze stad hebben. Niet voor niets kiest het hoger onderwijs ervoor om opnieuw naar onze stad te komen. Niet voor niets wordt kasteel Hoensbroek uitgeroepen tot het allermooiste kasteel van Nederland. Had ik dat al eens opgemerkt op deze plek? Niet voor niets komt volgende week de president van Italië naar Heerlen toe - hij maakt even een tussenstop in Maastricht, maar hij komt naar Heerlen toe - om hier die Romeinse termen te bekijken. Dat zou allemaal niet gebeuren als er niet heel veel Heerlenaren waren die er voortdurend de schouders onder zetten. Een van die Heerlenaren was - de heer Leers refereerde daar terecht aan – de heer Jan Teunissen. Die heeft zich jarenlang en op sommige momenten denk ik heel erg alleen sterk gemaakt voor het erfgoed van onze begraafplaatsen. Het is terecht dat u daar hier opnieuw aandacht voor vraagt. Het is ook heel vers - u weet dat inmiddels al - dat daar in Heerlen heel binnenkort beleid op komt.

Het is misschien ook leuk om op te merken dat onze begraafplaatsen zeer bijzondere verzamelingen van erfgoed blijken te zijn die hun gelijken in ieder geval in onze regio niet kennen. Dus daarover ook binnenkort meer. Wat de toekomst betreft verplicht ons dit allemaal om de lat nog wat hoger te leggen. Het mag in onze hele stad, maar met name ook in onze binnenstad, want daar ga ik nu het bruggetje naar maken, groener, gezelliger, speelser en het mag meer over mensen gaan. De voorzitter Nog een interruptie van de heer Reijnders voordat u naar de mooie binnenstad gaat. De heer Reijnders, SP (interruptie)

Pagina 77/198 Misschien ben ik te ongeduldig, maar we hadden ook nog een vraag gesteld over basisbanen en het snel aanstellen van conciërges met behulp van basisbanen op scholen. Omdat het onderwerp scholen al enige tijd achter ons ligt, dacht ik dat die vraag wellicht gemist is. Of komt die nog? Wethouder Clemens Ik had die vraag eigenlijk opgevat als buurtconciërges. De heer Reijnders, SP (interruptie) Wij zijn wel heel erg van de conciërges dit jaar, dat klopt. Zowel buurtconciërges als schoolconciërges. Wethouder Clemens Dan stel ik voor dat we daar dadelijk in samenhang op terugkomen. Ik denk dat de systematiek namelijk gelijk zal zijn in uw voorstel. Het gaat in beide gevallen over basisbanen. De heer Reijnders, SP Voor wat betreft de buurtconciërges doen we vooral een oproep van wanneer we dat mogen verwachten. Het staat ook in het coalitieakkoord. Voor de buurtconciërges hebben we een motie. Wethouder Clemens De OPH had het met name over het volgende. Zorg dat al die kwaliteit, zowel dat groen, maar ook die andere kwaliteit, zichtbaar en voelbaar wordt in de aanloopstraten naar het centrum toe. Ik denk dat dit een heel goede opmerking is. Daar waar we in het centrum natuurlijk al op grote schaal bezig zijn met die vergroening. Op dit moment de Dr. Poelsstraat, binnenkort de Promenade, het Raadhuisplein, Corriovallumstraat, noem maar op.

We zijn ook op allerlei andere plekken daarmee bezig. Ik denk ook dat bijvoorbeeld het gebied Kemkensweg-Willemstraat-Spoorsingel daar een goed voorbeeld van is. U mag ervan uitgaan dat we ook met diezelfde blik naar die andere aanloopstraten gaan kijken. Dus dat we ook daar kwaliteit willen zien, zodat je niet opeens een of andere harde grens overgaat als je dat centrum inof uitgaat. Het andere voorbeeld overigens van hoe we dit proberen te doen, maar dan binnen het centrum, is de Geleenstraat. Zoals u weet zijn we nu volop bezig in de Dr. Poelsstraat. Dat heeft er wel toe geleid dat we zijn gaan kijken of we met een aantal beperkte ingrepen ook de kwaliteit in de Geleenstraat vooruit kunnen helpen door daar wat extra groen, misschien wel zitgelegenheid en dergelijke aan te brengen. Dat gaat dus ook op korte termijn gebeuren. Wat betreft onderwijs naar het centrum. Nogmaals, dat is erg goed nieuws. Ik denk dat dit ook iets zegt over de stad dat Zuyd, de OU, en de RWTH ervoor kiezen om naar onze binnenstad te komen. Ik ben het erg met de VVD eens dat als je dat gaat doen, je het goed moet doen. Dat was eigenlijk de kern van de opmerking. We gaan die projecten in gezamenlijkheid doen.

Bijvoorbeeld in de gesprekken met Zuyd kwam al heel snel naar voren dat we allebei vinden dat als je dit gaat doen, niet alleen het gebouw straks van een zekere allure en kwaliteit moet zijn, maar dat ook de openbare ruimte daaromheen dat moet zijn. Zo krijg je de maximale impact op de stad waar het gaat over kwaliteit, levendigheid en al die waarden die de studenten en medewerkers naar onze stad brengen. Ik ben het dus zeer eens met uw suggesties. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Ik hoor de wethouder aan de ene kant zeggen: ik ben hartstikke blij dat die opleidingen kiezen voor Heerlen Centrum. Aan de andere kant zegt hij: als we dat gaan doen. Hoe zeker is zeker? Of zit er nog een hele grote factor qua onzekerheid in? Heel veel mensen zien dingen graag gebeuren. Andere mensen zeggen: als het dan gaat gebeuren, dan wil ik daar ook deel van zijn en dan wil ik ook zelf actie ondernemen. Waar staan we nu precies op dit moment? Kunt u dat zeggen? Kunt u dat niet zeggen? Kunt u daar een gooi naar doen? Ik denk dat heel veel mensen gewoon willen weten hoe zeker dit is. Op welk punt staan we?

Pagina 78/198 Wethouder Clemens Laat ik daar heel duidelijk over zijn. Zuyd Hogeschool wil naar het centrum en wil naar het gebied Promenade. Ook wat de gemeente betreft, willen we dat Zuyd naar het centrum komt en willen we dat ze naar de Promenade gaan. Daarvoor zijn we nu alles aan het doen wat daarvoor moet gebeuren. Maar u zult ook wel begrijpen dat we nog wel wat gesprekken te voeren hebben in de omgeving. In het gebied zitten verscheidene vastgoedeigenaren. Daar gaan we allemaal mee aan tafel. We gaan proberen om in gezamenlijkheid, dus Zuyd en de gemeente, ervoor te zorgen dat we die panden kunnen verwerven. Dat is natuurlijk wel een voorwaarde, want als je geen eigenaar bent, kun je niet bouwen. Als dat lukt, dan komt Zuyd op die plek. Eerlijk gezegd heb ik er heel veel vertrouwen in en heeft ook Zuyd er heel veel vertrouwen in. We hebben er samen heel veel zin in om dit te gaan doen. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Waar streven we naar? Dat binnen vijf jaar de hogeschool in het centrum zit? Of is dat binnen tien jaar? Of binnen twintig jaar? Wat is de stip aan de horizon waar we op aan koersen? Wethouder Clemens Wat ons betreft zo snel mogelijk. We hebben een streefhorizon neergelegd van binnen vijf jaar. Dat betekent wel dat we vaart moeten maken. Dat betekent ook dat we er snel uit moeten komen met de eigenaar in het gebied.

Maar zoals gezegd, heb ik daar veel vertrouwen in, omdat ik ook hoor en merk dat heel veel ondernemers in het gebied, of het nou gaat om vastgoedeigenaren, winkeliers, allerhande andere partijen in de omgeving zeggen: zo'n kans komt maar één keer voorbij. Een beter perspectief voor dit gebied is niet te bedenken. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Wat gaat het kosten? Wethouder Clemens Daar zijn we nog niet. Dat is een vraag die later gaat komen. Een hogeschool of een universiteit is verantwoordelijk voor haar eigen huisvesting. In tegenstelling tot voortgezet onderwijs en basisscholen, waar de gemeente verantwoordelijk is. We hebben in dit geval wel gezegd: we willen een partner zijn in het proces, maar het wordt natuurlijk wel hun huisvesting. Dat is logisch. In het verlengde daarvan is de suggestie van D66 - dat hebben ze ook in een motie vervat samen met de VVD en PHB - over een brede visie op het onderwijs in de stad. Bij lezing van die motie dacht ik vooral: ja, dat is ontzettend goed. Dat lijkt ook heel erg op het proces waar we samen met een aantal onderwijspartijen al mee bezig. Namelijk: hoe maak je Heerlen tot die stad waar het onderwijs niet alleen maar gezeteld is, maar die onderwijs ademt, waar je dat onderwijs overal voelt, waar dat onderwijs ook de stad aansteekt met haar energie, kwaliteit en levendigheid.

Het enige wat de motie daar heel expliciet aan toevoegt, is de deadline van eind volgend jaar. Ik vind dat wel een mooie aanmoediging, dus ik wil deze motie graag om die reden aanbevelen. Een andere motie die is ingediend komt van de Partij voor de Dieren en gaat over evenementen met dieren in de stad. Ik moet u eerlijk zeggen dat wij niet in de korte tijd tussen indiening en het moment dat ik hier sta de juiste informatie hebben kunnen ophalen over wat het precies betekent als we dit zouden doen zoals het hier staat. Ik zou u willen vragen om ons de tijd te geven tot aan de tweede termijn om tot een advies te komen over deze motie. Dan is er nog het een en ander gezegd over culturele hoofdstad. Die werd af en toe in een bijzin zo genoemd. Er is het een en ander gezegd over de budgetten die daarvoor nodig zouden zijn. Laat ik daar heel duidelijk over zijn: in onze begroting staat € 0 voor Heerlen culturele hoofdstad. We gaan wel op zoek naar nieuwe verbindingen tussen de culturele partijen in onze stad, tussen de erfgoedpartijen in de stad. Van het funerair erfgoed tot aan Cultura Nova en van het theater tot aan de Heemkundevereniging. Dat moet volgens mij in eerste instantie gaan uitlopen in dat erfgoedjaar 2025, waarin we op allerhande

Pagina 79/198 manieren de verhalen van onze stad willen gaan vertellen met de mensen van onze stad. Wie een beetje een beeld wil krijgen bij hoe mooi, hoe groots, hoe leuk dat kan zijn, moet vooral even terug in de geschiedenisboekjes kijken naar de vorige keer dat we het jubileum van ons Landfort vierden. Dat kan de stad op stelten zetten en dat moet het wat ons betreft ook. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ik hoor de wethouder nu zeggen: nul euro in onze begroting. Maar ik heb toch echt ergens gezien dat u een projectleider voor de culturele hoofdstad van €50.000 per jaar wil aanstellen. Als ik dan even vooruit tel naar 2030, dan praten we toch niet over kleingeld. Ik ga er dan even persoonlijk van uit dat dit ook geen Don Quichotte is die in zijn eentje de stad doorgaat. Die houdt daarbij ook nog een aantal ambtenaren bezig. Dan kunt u toch niet zeggen dat dit € 0 gaat kosten? Of zie ik dat verkeerd? Wethouder Clemens Ik dacht net: hoe maak ik nou het bruggetje naar wat ik nog wilde zeggen hierover. Dit is het. Dus dank daarvoor. Iemand krijgt namelijk komend jaar wel de taak om als een soort kwartiermaker aan de slag te gaan, allereerst met dat Erfgoedjaar. Diegene zal zich ook bezig gaan houden met een andere vraag die ook eerder uit deze raad is gekomen, u geloof van de heer Bertholet, om extra aandacht te gaan vragen voor architectuur in Heerlen.

Dat wordt een belangrijk thema. Daarmee start ook het eerste denkwerk over wat de culturele hoofdstad kan zijn. Daar wil ik wel een heel belangrijk ding over zeggen. Als je kijkt naar al die verschillende steden die in de afgelopen jaren zich al dan niet kandidaat hebben gesteld als culturele hoofdstad, dan ging het vaak over 100 miljoen, 200 miljoen, honderden miljoenen, groot, groter, grootst. Ik zou daar toch iets anders over willen zeggen. Je kunt dat namelijk ook anders doen. Je kunt ook culturele hoofdstad zijn van de mensen in de stad. Je kunt ook culturele hoofdstad zijn van de ondernemers in het Romeins Kwartier, die zelf dat Kwartier maken. Je kunt ook de culturele hoofdstad zijn van de Heerlenaren die onze stad willen begrijpen via het Mijnmuseum. Je kunt ook de culturele hoofdstad zijn van de muzikanten die gisteravond in het Cultuurhuis stonden vanwege Heerlen Jazz. Ik zou graag samen met u in de komende jaren willen nadenken over hoe Heerlen dit zou invullen. Niet hoe Maastricht dit zou doen, of Groningen, Leeuwarden of weet ik wat voor stad ergens in Europa het zou doen, maar hoe wij het zouden doen. Volgens mij is dat net een tandje anders. Volgens mij draait dat net nog wat meer om al die mensen in de stad.

Hoe we dat precies gaan doen en met wie we dat precies gaan doen, als we daar een keer budget voor nodig hebben, dat zal ongetwijfeld wel een keer gebeuren, dan komen we daar met u over praten. Maar dan wordt het het culturele jaar van de mensen in Heerlen. Tot zover. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ik hoor u zeggen: in andere steden heeft dat 100 miljoen, wellicht wel 200 miljoen euro gekost. Een beetje Floriade-achtige taferelen. Dat hebben we dit jaar nog in Almere gezien. Ik zou u willen meegeven: dat willen wij hier in Heerlen absoluut niet. Dus als wij samen na kunnen denken over een manier om dat op zijn Heerlens te doen, met een beperkt budget veel output, dan kunnen we daarover nadenken. Maar ik denk dat je je wel moet afvragen, zeker in het licht van de huidige tijd, of het wel verstandig is om dat op deze manier aan te vliegen. Wethouder Clemens Wat we kunnen leren van steden die het ook niet zijn geworden, is dat het slechtste wat je kunt doen, meteen gaan roepen: wij willen 200 miljoen, wij willen 300 miljoen, we gaan het supergroot maken en de hele wereld komt kijken. Dat zijn inderdaad meer Floriade-achtige insteken. Daarom zeg ik precies wat ik zeg, namelijk: laten wij in Heerlen beginnen.

Laten wij eens kijken welke kracht wij hier al hebben op cultureel vlak en of we door hiervoor te gaan een tandje kunnen bijzetten, nog meer mensen kunnen betrekken en het nog wat mooier en beter kunnen doen. En dan uitgaan vanuit de inhoud en vanuit de mensen, in plaats van droom, wens, astronomische begrotingen die weleens rondslingeren.

Pagina 80/198

De voorzitter Dank u wel. Het woord is aan wethouder Peters. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Ik mis nog een stukje van wethouder Clemens. Het betreft mijn opmerking met betrekking tot jeugd. We hadden daar nog wat vragen over gesteld, over de aandacht voor onze jeugd in de leeftijdsgroep van 13 tot 18 jaar. Die heb ik gemist. De voorzitter Dat neemt wethouder Van Zutphen straks voor zijn rekening, want dat zit in zijn portefeuille. De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Dank u wel. De voorzitter Dan is toch wethouder Peters. Wethouder Peters Dank u wel, voorzitter. Laat ik meteen met de deur in huis vallen. Van jeugd gaan we naar ouderenbeleid. Daar wil ik vanavond mee beginnen. Laat ik in ieder geval aan de voorkant een opmerking zeggen die ik van verschillende kanten heb gehoord. Dat erop wordt bezuinigd, is pertinent onwaar. Er zijn twee posten: eenzaamheidsbeleid en inclusiebeleid. Dit is dusdanig verdeeld dat die gelden naar het kernthema sociale basisvoorzieningen zijn gegaan. Het is gewoon een functionele verdeling, omdat die twee kernthema's eigenlijk een aanpak betreffen voor iedereen in onze stad. Niet alleen voor ouderen, maar ook voor al die andere doelgroepen. Daarmee is dat ook de plek waar het wat ons betreft thuishoort.

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) De vraag is eigenlijk al gesteld als technische vraag op de begroting. Ik zag ook het antwoord dat daarop binnenkwam. Dat is gelijkluidend aan hetgeen de wethouder nu zegt. Ik zou toch even willen memoreren dat het zomaar overhevelen van een groot deel van het budget van het integraal ouderenbeleid naar de programma's. U zegt heel stellig: daar hoort het ook thuis. Ik durf te zeggen dat dit niet zo is. Het gaat hier om een heel grote doelgroep. Als je die gelden onderbrengt binnen het sociaal domein, dan ga je dat ten aanzien van bijvoorbeeld eenzaamheidsbeleid op de grote hoop gooien. De doelgroep kwetsbare ouderen die eenzaam zijn, heeft vaak een heel andere aanpak dan dat je dat bijvoorbeeld bij jongeren doet. Ook daar is eenzaamheid natuurlijk een probleem. In het verleden zijn we gestart met een specifieke aanpak om juist de eenzaamheid onder ouderen terug te brengen door middel van het benaderen van mensen die 75 jaar worden voor een gesprek om vanuit dat gesprek die mensen weer actief te maken. Dat is een voorbeeld. Dat gaat dadelijk op de grote hoop en verloren, vrees ik. Een ander voorbeeld is de insteek die is gekozen voor wat betreft de automatiseringscursussen. We zijn in twee wijken gestart met het gratis aanbieden van omgaan met sociale media, iPad en iPhone.

In beide wijken is daar een enorm animo voor geweest. Het is een groot succes. Maar wat zie ik in het programma teruggekomen? Als er initiatieven zijn op het gebied van aanbod voor automatiseringscursussen, dat de gemeente daar dan positief tegenover staat. Dat is iets heel anders dan de insteek die voorheen is gekozen, namelijk dat de gemeente daar financieel borg voor staat. Ik vind het heel erg vreemd dat dat beleid voor deze doelgroep, de kwetsbare ouderen, die steeds groter wordt, verzandt op de grote hoop binnen het sociale domein. Ik vind het een zeer kwalijke zaak. Ik heb het al eerder aangegeven. Ik vind het eigenlijk ook gewoon een belediging onder andere naar al die vertegenwoordigers van de doelgroep ouderen in onze stad om op deze manier om te gaan met een integraal ouderenbeleid dat een aantal jaar geleden is ingezet. In de stadskrant geeft u een kleine toelichting op waar u voor staat in de komende periode. Er wordt met

Pagina 81/198 geen woord gerept over integraal ouderenbeleid. Ik vraag me dan ook af hoe serieus u dit programma eigenlijk nog neemt. Want als we het op deze manier doen, dan kan het hele programma worden geschrapt. Het heeft dan totaal geen nut. Ik zou daar graag een reflectie op willen horen van de wethouder. Wethouder Peters De reflectie die ik hoor, is dat de OPH voorstelt om het programma Ouderenbeleid te schrappen. Dat moeten ze vooral doen als ze dat willen. Maar ik denk dat er een meerderheid is in deze raad die gewoon een programma Ouderenbeleid wil. Daarom staan we hier ook vandaag. De twee onderdelen eenzaamheidsbeleid en inclusiebeleid gelden echt wel voor meer mensen dan alleen ouderen. Ik vind de manier waarop wordt geredeneerd ook extreem voorbarig, zo van: dat komt niet meer bij de ouderen aan en dat wordt niks als het onder sociale basisvoorzieningen valt. Ik vind dat extreem. Ik vind dat echt extreem. Als u mij even laat uitpraten en mijn verhaal laat doen in plaats van een heel betoog te houden waar u volgens mij in de eerste termijn de tijd voor heeft gehad, dan hoort u ook dat wij totaal niet achter uw manier van benaderen staan. Die aai over de bol van de ouderen, daar staan wij niet voor. In ieder geval niet in het vitale ouderenbeleid, want dat is het ouderenbeleid waar wij het over hebben.

Als het gaat over de kwetsbare ouderen, dan kom je uiteindelijk uit bij mijn collega Van Zutphen, die u daar alles over kan vertellen. Maar waar het vandaag en op dit moment over gaat, is het volledig betrekken van ouderen bij de maatschappij en bij deze stad door projecten met impact en volwaardig mee tellen en volwaardig mee doen. Op dat punt wil ik wel even duidelijk zeggen dat het ook met name gaat om de kansen die je ziet, de actualiteiten, zaken die gebeuren, en daarop in te spelen. Daarom staat in die hele paragraaf ook dat we nog veel meer gaan doen dan de afgelopen jaren. Dat is gewoon nodig. Kijk hoe krap de arbeidsmarkt op dit moment is. Kijk hoe ouderen daar eventueel een bijdrage aan kunnen leveren door er bijvoorbeeld voor te zorgen dat je ouderen gaat stimuleren om nog een paar uur extra te werken na pensionering voor de mensen die dat graag willen. En die mensen zijn er. Dat gaan wij u laten zien. Een ander punt waar we op dit moment ook hard aan werken ... De voorzitter Interruptie van de heer De Groot, voordat we naar het andere punt gaan. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb een vraag gesteld. Ik sta echt perplex van het geleuter dat ik hier hoor. Sorry dat ik het zeg. Het is echt geleuter. Ik stel een heel gerichte vraag. Er worden mij woorden in de mond gelegd die ik totaal niet heb gezegd.

Ik heb een heel duidelijke vraag gesteld ... Wethouder Peters Daar heb ik een heel duidelijk antwoord op gegeven. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) ... aan de wethouder. De voorzitter Laten we elkaar uitspreken. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Vervolgens krijg ik een heel algemeen verhaal. Ik heb heel duidelijk argumenten aangegeven waarom het belangrijk is, specifiek voor de doelgroep kwetsbare ouderen. Daar hebben we het hier over. Ik ben ook een oudere. Ik ben zestig plus. Heel veel mensen hier zullen in die categorie vallen. Die hebben op dit moment helemaal geen steun nodig. Maar we hebben wel te maken met een grote groep ouderen die alleen

Pagina 82/198 maar groter wordt. Die vergrijzing zal alleen maar toenemen. Het is eigenlijk van de gekke om een of ander - sorry dat ik het zeg - zwamverhaal aan te moeten horen over wat er dan al niet allemaal gaat gebeuren. Ik hoor namelijk nog steeds niets concreets. Ik vind het op zijn zachtst gezegd teleurstellend en eigenlijk ook een beetje beschamend hoe hier door de wethouder mee wordt omgegaan. De voorzitter Meneer Leers bij interruptie. Laten we met elkaar afspreken dat we niet leuteren en zwammen, want volgens mij probeert iedereen met respect hier elkaar te overtuigen van het feit dat zij gelijk hebben. Dat hoort geloof ik zo in de politiek. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Dat zegt u dan natuurlijk net toevallig voordat ik aan het woord kom. Dat heeft daar niets mee te maken, mag ik hopen! Ik wilde net de partijen een beetje bij elkaar brengen. Ik denk dat de wethouder wat uit de bocht is gevlogen en dat de heer De Groot met de beste bedoelingen opkomt voor zijn achterban. Voordat we het hier nog de rest van de avond over hebben, drink binnenkort een kop koffie met elkaar, leer elkaar iets over het internet en overtuig elkaar ervan dat jullie allebei het beste voor hebben met de ouderen.

Daar waar de een nog wat kan leren van de ander, doe dat, maar ik denk dat dit gewoon door de omstandigheden wellicht een verkeerd begin is geweest en dat het niemands bedoeling was. Als dat wel zo is, dan zitten we met een probleem. Als dat niet zo is, dan biedt het kansen voor iedereen. Alstublieft, ik hoop op optie 2. Ik hoop niet dat dit als geleuter wordt gekwalificeerd. De voorzitter Nee, zeker niet. Het was ook helemaal niet voor u bedoeld, maar dat weet u donders goed. Ik ben wel blij met uw oproep om ook weer mensen met elkaar aan het drinken te zetten. We gaan goed vanavond. Meneer Janssen, hebt u ook nog een interruptie? De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb nog even een korte interruptie. Ik merk dat het zowel de wethouder als meneer De Groot van de Ouderenpartij enorm aan het hart gaat. Het zal u verbazen, maar zelfs ons als Jongerenpartij gaat het integraal ouderenbeleid enorm aan het hart. We hebben er daarstraks in mijn bijdrage al kort iets over gezegd. Wij denken dat door het integraal ouderenbeleid goed in te zetten positieve effecten kan hebben op heel veel ouderen. We willen eigenlijk een soort geruststelling hebben. Wij zien gewoon een op een, 0,7 miljoen vorig jaar, 0,3 miljoen dit jaar.

Wij willen dus gewoon graag horen waar dit in zit, wat u wel gaat doen en of u ons geruststelling kunt geven in dat wat u gaat doen op zijn minst gelijkwaardig is aan wat we vorig jaar of dit jaar deden en dat u toekomstbestendig integraal ouderenbeleid gaat uitvoeren? Wethouder Peters Volmondig ja. Die twee posten zijn weliswaar ondergebracht bij een andere portefeuillehouder binnen hetzelfde college. Maar ook vanuit de ontwikkelagenda - die loopt overigens tot en met volgend jaar werken we gewoon al die verschillende actiepunten verder uit. Daar gaan we gewoon mee verder op de manier zoals we dat nu ook al doen. Zoals ik al zei, wij zijn van plan om nog meer te doen dan alleen die ontwikkelagenda. De ontwikkelagenda is komend jaar afgelopen. Daarna gaan we kijken naar een herpositionering van het ouderenbeleid, om het nog sterker te maken. Maar ondertussen vinden we het ook erg belangrijk om in te spelen op de kansen die er zijn. Ik had het net over de krappe arbeidsmarkt. Wij willen concreet kijken - dat gebeurt ook al in het land - om ouderen te stimuleren op die manier betrokken te zijn, door bijvoorbeeld een paar uur per week betaald werk te laten doen. Een andere mogelijkheid waar we het ook heel concreet over hebben gehad, ook in het coalitieprogramma, is ouderen stimuleren en ondersteunen bij het doen van vrijwilligerswerk.

Dat is best een lastige opgave, omdat het zoeken en vinden van vrijwilligers in het algemeen best lastig is. Maar ook daar is onderzoek naar gedaan, omdat de beweegredenen bij ouderen altijd net iets anders zijn dan bij andere doelgroepen

Pagina 83/198 voor het doen van vrijwilligerswerk. Die mogelijkheid is er in ieder geval, waarbij je het gedeeltelijk doet om anderen te helpen, maar ook om bijvoorbeeld iets nieuws te leren. We proberen organisaties te adviseren om daar rekening mee te houden bij de werving. Ik kom in totaal op vier punten. Die wil ik gewoon even aanstippen, omdat ze erg interessant zijn. Het verbinden van jong en oud. Die staat weliswaar ook in de ontwikkelagenda, maar we willen ook met basisscholen gaan kijken hoe we de generaties kunnen verbinden, dus hoe we kinderen en ouderen in dezelfde buurt van elkaar kunnen laten leren. In die context in samenwerking met scholen die initiatieven te laten ontwikkelen. Tenslotte is daar vanochtend een mooi begin van gemaakt. Sinds vanochtend heeft de wethouder Ouderenbeleid een senior assistent. Een man van 92, super vitaal, doet waarschijnlijk sommige mensen van 60 nog iets voor, zo vitaal is hij. Hij gaat als rechterhand van deze wethouder mee naar activiteiten om kennis te maken met wat er allemaal gebeurt in de stad. Ook zeker om zijn mening te geven. De organisaties die zich er überhaupt mee bezighouden, zoals de KBO, de ANBO, et cetera zijn heel waardevol. Maar het is natuurlijk ook heel interessant om het eens een keer vanuit een ander perspectief te horen.

Zoals gezegd, daarmee wil ik het punt ouderenbeleid afronden, is de ontwikkelagenda komend jaar afgelopen. Daarna gaan we weer nieuwe informatie ophalen om daar een vervolg aan te geven en het eigenlijk alleen maar sterker te laten zijn. In de tussentijd gaan we wel zorgen dat de acties zoals ik ze nu heb genoemd, ook verder vorm gaan krijgen. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Ik hoopte tussen de regels door iets te horen "Ik heb een senior assistent. Een van de eerste dingen die we binnenkort gaan doen, is een lekkere kop koffie drinken met de heer De Groot en elkaar ervan overtuigen dat we samen het beste voor hebben. Dat heb ik nog niet gehoord, maar daar wilde u natuurlijk mee afronden om daarmee te zeggen dat de spanning uit de lucht is gehaald. Wethouder Peters De senior assistent is echt wel aangesteld om bij activiteiten en bijeenkomsten voor ouderen langs te gaan om een indruk te krijgen van wat er allemaal in de stad gebeurt. Ik weet niet of dat gesprek met de heer De Groot - waar ik overigens zeker voor open sta - daar per se voor is bedoeld. Maar goed, dat terzijde. De voorzitter Moet ik die op de lijst met toezeggingen zetten, meneer Leers? De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Als u dat kan doen.

Ik zie de handreiking van de wethouder naar de heer De Groot dat binnenkort een verhelderend en waarschijnlijk heel gemoedelijk gesprek gaat plaatsvinden waarin alles wordt opgelost. Wethouder Peters Met uw goedvinden, kom ik op het volgende onderwerp uit. Dat is een onderwerp dat velen van u hier aan het hart gaat. Dat is de basis die op orde moet zijn. PHB en het CDA vroegen ook heel specifiek om een reactie. De doelstelling van dit college voor de komende tijd is om tastbaar resultaat te laten neerdalen, juist in de buurten en de wijken waar de achterstanden over het algemeen toch aanwezig zijn en toch best groot zijn op sommige momenten. We willen gewoon de directe leefomgeving van de burgers verbeteren. Dat willen we door de hele stad. Wij zijn ook niet blind. Je ziet heel duidelijk dat in de maanden waarin het onkruid het snelst groeit - juni, juli en augustus en soms ook in september als het weer goed is - het lang blijft staan, het er niet uit ziet en er gewoon concreet iets aan moet worden gedaan. Dat gaan wij doen. Twee of drie jaar geleden mochten chemische middelen niet meer worden gebruikt. Dat zorgde eigenlijk voor een constante aanwezigheid van onkruid.