Conceptnotulen raadsvergadering gemeente Heerlen 2 en 3 nov 2022.docx

conceptnotulen raadsvergadering

Presentielijst Vergadering:

Gemeenteraad Heerlen Vergaderdatum:

2 en 3 november 2022 Tijdstip vergadering:

14.00 uur

Aanwezig: Leden: K. Adema, S. Bayraktar, M.M.M. van den Berg, J.P. Bertholet, M.T. Bosch, S. Bottenberg-Brylka, M.T.A. Butink, F.W.S. Daamen, A. Damen, T. Dragstra, J.L.M. Ermers, E.A.N.M. Géron, T.G.M.M. de Groot, J.A. Heine-van Dartel, A.M.G. HendriksBerg, P.E.J. Hoogers, D.C. IJzerman, S. Jacobs, A.L.B. Janssen, B. Karabacak, P.C.C. Kastrop, A.W.A. Keulen, R.H.F. Leers, T. Nefjodov, M. van Oosterhout, A. Oulad Lmaroudia, P.A. Pauwels, T. Reijnders, R.W.T.A. Rozestraten, A.A.W.G.M. Santegoeds, M.H. Schreurs, A.A.M. Stöcker-Bus, P.S.G.M. Vaessen-Stollman, I.J. Vermeulen-Klamerek, H.M.A.M. Verreck en A.E.H.T. Vrusch Wethouders: M.E.E. De Beer, P.M.A. van Zutphen

J.M.M.

Voorzitter: R. Wever Griffier: T.W. Zwemmer Verslaglegging: O.H.M.H. Toirkens-Geurts Afwezig: Leden: J.T.M. Hendriks

Clemens,

C.

Gelderblom,

M.P.G.M.

Peters

en

Pagina 2/198 Agenda 1. Opening en vaststellen agenda raadsvergadering

pag. 04

2. Begroting 2023 en MBP 2023-2026

pag. 04

Eerste termijn Inbreng door de fracties: SP OPH CDA Jongerenpartij Partij Hoensbroeks Belang PVV VVD Forum voor Democratie D66 Hart-Leers Partij voor de Dieren GroenLinks PvdA

pag. 04 pag. 08 pag. 14 pag. 16 pag. 21 pag. 26 pag. 31 pag. 38 pag. 41 pag. 43 pag. 45 pag. 48 pag. 52

Wethouder De Beer Wethouder Clemens Wethouder Peters Wethouder Van Zutphen Wethouder Gelderblom Burgemeester Wever

pag. 57 pag. 71 pag. 80 pag. 90 pag. 98 pag. 108

Tweede termijn SP OPH CDA Jongerenpartij Partij Hoensbroeks Belang PVV VVD Forum voor Democratie D66 Hart-Leers Partij voor de Dieren GroenLinks PvdA

pag. 116 pag. 120 pag. 126 pag. 128 pag. 132 pag. 135 pag. 136 pag. 139 pag. 141 pag. 143 pag. 147 pag. 148 pag. 149

Burgemeester Wever Wethouder Gelderblom Wethouder Van Zutphen Wethouder Peters

pag. 152 pag. 158 pag. 164 pag. 167

Pagina 3/198 Wethouder Clemens Wethouder De Beer

pag. 178 pag. 184

3. Belastingverordeningen 2023

pag. 198

Pagina 4/198 1. Programma en vergaderorde 2 en 3 november 2022 De voorzitter Ik open de vergadering. Ik stel voor om het lied "Lang zullen ze leven" aan te heffen, want er zijn twee jarigen, namelijk mevrouw Hendriks en de heer Adema. De aanwezigen zingen “Lang zullen ze leven”. De voorzitter Ik heb eenzijdig besloten dat deze tijd afgaat van de spreektijd van de heer Jacobs, die mij welkom heette als de heer Leers. Dat lijkt mij een gepaste straf. De heer Leers, Hart-Leers Meneer de voorzitter. Ik hoor mijn naam en dan moet ik altijd oppassen. Wat zei u? De voorzitter Mevrouw Vaessen komt later en de heer Hendriks is afwezig. Als we een beetje goed in de tijd zitten, stel ik voor dat we ergens rond 15.30 uur even vijf minuten handen wassen ofzo. Anders worden het wel steeds erg lange zitten. Met uw toestemming proberen wij dat te doen. Kunt u instemmen met de agenda van deze vergadering vandaag en morgen? De heer Daamen, Partij Hoensbroeks Belang Voorzitter. Ik wil even een opmerking maken aan de voorkant. We hebben gisteren de Stadskant mogen ontvangen. Tot mijn verbazing stond daar een stuk in over de Begroting 2023. Zonder mitsen en maren en zonder voorbehoud. Ik vind dat eigenlijk een beetje een vreemde gang van zaken. De voorzitter Ik stel voor dat u dat lekker meeneemt in uw eerste termijn. Nog iemand? Niet. 2.

Begroting 2023 en MBP 2023-2026 De voorzitter In het presidium hebben we een volgorde van sprekers afgesproken. Ik geef dus het woord aan de heer Reijnders van de SP. Eerste termijn De heer Reijnders, SP Dank u wel, voorzitter. 1999. Het jaar waarin ik Heerlen, de stad waar ik opgroeide, verliet om te studeren. De stad die ik in “Holland” vurig verdedigde, als men Heerlen niet anders kon zien dan junkenstad met een verschrikkelijk treinstation. De stad waar ik opgroeide in Schandelen in de jaren ’80 en ’90 en die lamgeslagen leek door de enorme armoede, de heroïne-epidemie en bijbehorende criminaliteit. Maar ook de stad die zichzelf in de 21e eeuw opnieuw uitvond, lef en doorzettingsvermogen toonde en eigenzinnig zijn grote problemen te lijf ging. Doorzettingsvermogen door met Operatie Hartslag de drugsproblematiek onder controle te brengen, lef om op de donkerste plek van onze stad het Maankwartier te laten verrijzen, eigenzinnigheid waarmee Heerlen zich ontwikkelde als interessante cultuurstad met zijn Murals, De Nieuw Nor en Cultura Nova.

Er werden en worden stevige sociale keuzes gemaakt, tegen de landelijke stroom in en met resultaten die er mogen zijn: dakloosheid is tegen de landelijke trend afgenomen, we introduceerden een coöperatief model van samenwerking boven marktwerking voor de zorg en we hielpen bovengemiddeld veel mensen van bijstand naar werk in de afgelopen jaren. Maar, te veel mensen in onze stad hebben het nog steeds moeilijk. We

Pagina 5/198 moeten dus vol overtuiging sociale keuzes blijven maken, zoals we nu ook doen om de gevolgen van energiearmoede te verzachten. 20 jaar later staat onze stad weer voor grote uitdagingen. De energiecrisis en inflatie maken zichtbaar dat voor veel te veel mensen in onze stad de lijn tussen bestaanszekerheid en onzekerheid heel dun is. Dit komt niet zomaar uit de lucht vallen, maar is het gevolg van een overheid die zich al decennia steeds verder terugtrekt. Een overheid die bezuiniging na bezuiniging op de zorg doorvoerde, die het onderwijs verwaarloosde met lerarentekorten tot gevolg, die bezuinigt op politie en justitie en die van het basisrecht wonen een woningmarkt maakte door volkshuisvesting te schrappen en vastgoedcowboys ruim baan te geven. Ga maar eens aan Melissa, Chantal en Michael, bewoners van de Geerstaete, uitleggen dat ze uit hun huis worden gejaagd omdat de overheid het winstbejag van vastgoedeigenaren belangrijker vindt dan de rechten van huurders. De samenhang tussen al deze problemen mag duidelijk zijn. Een overheid die liever vertrouwt op de markt bij het organiseren van basisvoorzieningen, die mensen als consumenten ziet in plaats van als burger, die “invechten” verkiest boven solidariteit, maar zich vervolgens niet schaamt om bedrijven en kapitaalkrachtigen voortdurend in de watten te leggen.

Een liberaal paradijs voor wie er warmpjes bij zit, een nachtmerrie voor veel te veel mensen. De huidige crisis is, kortom, al jaren in de maak. In eerste instantie voltrok die zich bij de werkende klasse in de kwetsbare buurten. Corporatiewoningen vol vocht en schimmel; huisjesmelkers die huizen opkopen en volproppen met arbeidsmigranten; criminaliteit en onveiligheid die zichtbaar toenemen; buslijnen, pinautomaten en buurtsupers die verdwijnen; salarissen die al niet hoog zijn, en steeds verder achterblijven bij de kosten van levensonderhoud. Lindsay en Marcel, die met hun 3 kinderen in een doortochtwoning in Verschilienbosch wonen, weten er alles van. Hun huis verwarmen is geen luxe, maar is gewoon bittere noodzaak om het vocht en de tocht te bestrijden. En ondanks alle moeilijkheden, blijft Lindsay zich inzetten voor haar buurt door wekelijks voedselpakketten uit te delen. Het moge duidelijk zijn, in Meezenbroek, Molenberg en Versiliënbosch is het al jaren crisis. De huidige energiecrisis bonst nu ook op de deuren waar de crisis tot nog toe aan voorbijging. Neem Anne uit Heksenberg. Zij werkt bij de thuiszorg en haar man bij NedCar. Ze hebben samen twee kinderen en eten momenteel hun spaargeld op om de energierekening, die meer dan drie keer zo hoog is, te kunnen betalen. 2022.

Het jaar waarin we weer het lef, het doorzettingsvermogen en de eigenzinnigheid nodig hebben die onze stad zo kenmerkt. We moeten alert zijn op de gevolgen van de crisis en tegelijkertijd doorbouwen aan onze stad. We kunnen het ons voor de Heerlenaren van nu, maar ook voor de Heerlenaren van morgen, niet permitteren om stil te blijven staan. En doorbouwen is dan ook wat we doen. We bouwen aan een sociale stad waar we alles in onze macht doen om de gevolgen van armoede te bestrijden, sociale keuzes blijven maken en er zo nodig een schepje bovenop doen, zoals we recentelijk deden met de gemeentelijke energietoeslag en de duurzaamheidscheques. Waar we werk maken van een regionaal, sociaal en duurzaam energiebedrijf waarvan de inkomsten niet in de diepe zakken van aandeelhouders verdwijnen, maar naar de gemeenschap terugvloeien. Waar we mensen die bij of voor onze gemeente werken een fatsoenlijk loon van minimaal 14€ per uur geven. Te beginnen met Werk voor Heerlen komend voorjaar. Waar we als partner en aanjager van Nationaal programma Heerlen-Noord de achterstanden in onze stad te lijf gaan, met Sociaal veilig en de rijke schooldag als belangrijke initiatieven. We werken ook aan een levendige stad, waar we verder bouwen aan een aantrekkelijk centrum waar je kunt winkelen, ontspannen en wonen. En met de komst van het onderwijs naar het centrum straks ook leren.

Waar we vol blijven inzetten op cultuur en het koesteren en beleefbaar maken van onze geschiedenis, nu al met het Mijnmuseum en in de toekomst ook met het Romeins museum. Tot slot bouwen we ook aan een leefbare stad, waar we met woningcorporaties samenwerken, en wanneer nodig de druk opvoeren om de woningvoorraad sneller te verduurzamen. Waar we het onderhoud van groen, stoepen en straten goed, nee beter, uitvoeren dan in voorgaande jaren. En een leefbare stad waar we buurtconciërges gaan inzetten om buurten netjes en veilig te houden, buurtbewoners actief te betrekken bij hun buurt en verloedering tegen te gaan. De SP zal hiervoor een voorstel doen.

Pagina 6/198 De SP gelooft in de kracht, kansen en plannen voor onze stad. Maar we zien ook zorgelijke ontwikkelingen. De woonlasten voor huurders in onze stad lopen de laatste jaren veel sneller op dan die van kopers, terwijl de huurders in de huidige crisis veel kwetsbaarder zijn. Kan het college de SP uitleggen waarom de gemeentelijke lasten voor huurders al jaren harder stijgen dan die voor kopers? Welke redenering zit hierachter? Vindt het college het eerlijk dat huurders in Heerlen sinds 2019 hun lasten met 25% zagen toenemen, en kopers in diezelfde periode met maar 16%? Terwijl al jaren bekend is dat huurders een fors groter deel van hun besteedbaar inkomen aan woonlasten kwijt zijn dan kopers. En als het college dit net als de SP oneerlijk vindt, wat gaan we er dan aan doen? Kunnen we op zijn minst zorgen dat de woonlastenstijging voor huurders in 2023 lager is dan die van kopers? Door de absurde kosten voor energie is het plan voor een regionaal, sociaal en duurzaam energiebedrijf nog urgenter geworden. Ziet het college dit net als de SP als een van de structurele oplossingen tegen de absurde energiekosten? Hoe is de stand van zaken op dit moment rond dit plan? Is er een aanpak en een tijdslijn? We vernemen het graag. Dan onze buurten. We willen allemaal dat deze leefbaar zijn, maar we constateren ook dat dit in veel buurten onder druk staat.

Buurtconciërges kunnen een grote bijdrage leveren aan de leefbaarheid, door samen met buurtbewoners te zorgen voor goed onderhoud en daarnaast de ogen en oren in de wijk te zijn. We zullen een motie indienen om te starten met een pilot in twee buurten. Ook moeten we blijven investeren in onze jeugd. Via onze scholen, waar het ontbreken van de conciërge een groot gemis is. De werkdruk is voor leerkrachten heel erg hoog. Hoewel ze de rijke schooldag en het schoolontbijt toejuichen, vragen ze zich ook af hoe ze dit er nog bij moeten doen. We vragen het college snel werk te maken van de terugkeer van conciërges met behulp van basisbanen en vernemen hier graag een reactie op. Daarnaast en tot slot mist de SP concrete plannen over de terugkeer van een voorziening in de geest van het jongerenloket, zoals in het coalitieakkoord staat. Juist bij jongvolwassenen in de bijstand zien we vaak een stapeling van problemen, en is een aanpak die niet louter gericht is op werk heel belangrijk. Graag vernemen we van het college hoe aan deze doelstelling uit het coalitieakkoord invulling zal worden gegeven. 2016. Het jaar waarin ik terugkeerde naar de stad die ik liefheb. De stad die zijn grote problemen te lijf ging en zichzelf opnieuw uitvond. Heerlen was wat, is wat, en wordt wat! In 2022 en 2023 bouwen we met lef, doorzettingsvermogen en eigenzinnigheid door aan Heerlen.

Uit liefde voor onze stad. De voorzitter Dank u wel, meneer Reijnders. Meneer De Groot, heeft u een interruptie? Gaat uw gang. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) De SP heeft uiteraard veel aandacht voor de sociale problematiek in onze stad. Dat is volgens mij ook terecht. Heel specifiek aan het begin van het betoog geeft de heer Reijnders aan dat nu ook al actie is ondernomen - ik zeg het even in mijn eigen woorden - met betrekking tot de energiearmoede. Dat is natuurlijk ook heel specifiek voor uitbreiding van de doelgroep met een bepaald bestaansminimum gebeurd. Dat hebben we met zijn allen geaccordeerd. Mijn vraag aan de heer Reijnders is: vindt hij nu dat op het gebied van energiearmoede voldoende maatregelen zijn genomen of zegt hij: daar zal in ieder geval voor wat betreft de SP ook nog wel een extra steentje bijgedragen kunnen worden? De heer Reijnders, SP Je kunt de vraag stellen: is het ooit genoeg? Je hebt ook te maken met beperkingen. Je hebt geen oneindige zak met geld. Je kunt niet alle problemen oplossen. Maar ik denk dat we wel heel alert moeten blijven. Volgens mij hebben we het college ook gevraagd om te kijken hoe de verenigingen ervoor staan. Wat kunnen we doen voor de verenigingen? Dat is ook mijn oproep in mijn betoog en ik denk voor de hele raad. We moeten alert blijven. Wat op ons afkomt is heel ongewis.

We zullen daar waar nodig wellicht nog een tandje bij moeten zetten.

Pagina 7/198 De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Waarschijnlijk heb ik niet goed genoeg geluisterd naar het betoog van de heer Reijnders. Is het correct dat ik het vertrek van de Aldi in Zeswegen en het vertrek van het hoofdkantoor van DSM - het een vindt dit jaar plaats en het ander volgend jaar - niet heb horen terugkomen in het betoog van de SP? Zo ja, zijn de acties gestopt? Wat is de reden? De heer Reijnders, SP Volgens mij hebt u goed geluisterd, want die hebt u inderdaad niet horen terugkomen. Ik heb wel iets gezegd over de basisvoorziening in onze wijken. Voor de Aldi geldt het volgende. We hebben met z'n allen in deze gemeenteraad een motie aangenomen om in ieder geval niet mee te werken aan vluchtwegen voor de Aldi als die zich dadelijk ergens langs de snelweg wil vestigen. Daar ben ik heel blij om. Meneer Leers, voor de rest zijn we helaas overgeleverd aan de vrije markt. Ik zou heel graag die Aldi willen stoppen, maar die vertrekt nu. Ik ben blij dat de bestemming supermarkt voorlopig op dat pand blijft. We staan in contact met de vastgoedeigenaar van dat pand. We hopen dat zich weldra een supermarkt meldt. Als wij het zelf konden doen, dan hadden we dat meteen gedaan. Maar u weet dat dit helaas niet kan.

De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Dus ik trek de juiste conclusie dat al de poeha rond het behouden van de Aldi in Zeswegen en de protestbijeenkomsten behouden hoofdkantoor DSM totaal niets hebben opgeleverd. De heer Reijnders, SP Nee, volgens mij trekt u totaal niet de juiste conclusie. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Via de voorzitter nog één punt. De heer Reijnders geeft aan dat de motie voor wat betreft de winkelcentra unaniem aangenomen zou zijn. Bij mijn weten is dat niet zo. De heer Reijnders, SP Ook daar hebt u toch slecht opgelet, want volgens mij heb ik het woord unaniem niet in de mond genomen. Maar wel dat die motie met een meerderheid in deze raad is aangenomen. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik weet even niet of ik het goed begrepen of goed gehoord heb. Volgens mij zei de heer Reijnders: de inflatie ontstaat door een terugtrekkende overheid. Heb ik dat goed verstaan? De heer Reijnders, SP Nee, dat hebt u ook niet goed verstaan. U kunt morgen overigens mijn betoog nog terugluisteren voor dingen die jullie hebben gemist, maar dat terzijde. Nee, dat heb ik niet zo gezegd. De voorzitter Meneer Jacobs, tweede interruptie. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik meende het toch gehoord te hebben, maar goed. Ik lees de tekst dadelijk nog een keer na. De voorzitter Prima. Dank u wel, meneer Reijnders.

Dan gaan we naar de heer De Groot van de OPH, de Ouderenpartij. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen

Pagina 8/198 Uit liefde voor onze stad, of uit liefde voor de mensen van onze stad? Geachte voorzitter, college en leden van deze raad. Laat ik beginnen met een compliment. Namelijk met de mededeling dat voor zover de Ouderenpartij Heerlen dat kan beoordelen, er een kloppende begroting voorligt voor 2023. Er worden gelukkig geen extra schulden aangegaan. Echter, lang niet alle keuzes die voor 2023 en de jaren daarna worden gemaakt in het bestuurlijk programma, kunnen onze goedkeuring dragen. Ik zal hier zo meteen specifiek op ingaan. Voorzitter, we leven in een moeilijke tijd. De crisissen buitelen over elkaar heen. Wat ons nog allemaal te wachten staat, weet niemand. Maar wat we wel met enige zekerheid durven te stellen, is dat we voorlopig nog lang niet klaar zijn. Mogelijk dat ook 2023 een jaar zal zijn waarin de energiearmoede de pan uitrijst. Staat ons daarnaast bijvoorbeeld ook nog eens een keer een overstromingsramp met wellicht nog grotere gevolgen, te wachten? Dat is allemaal zeker niet onwaarschijnlijk. Je volledig voorbereiden op dit soort rampen is natuurlijk een utopie. We doen wat we kunnen aan de voorkant. Wat echter wel een verstandige zet zou zijn, is als dit college in ieder geval zorgt voor een grotere financiële buffer voor hetgeen ons waarschijnlijk te wachten staat. Want dat missen we in deze vooruitblik en de daaraan gekoppelde financiële verantwoording.

We hebben recent kunnen vaststellen dat 2 miljoen van de algemene reserve is gebruikt om eenmalig een deel van onze inwoners tegemoet te komen middels de energietoeslag. Dat is fijn voor die mensen, maar het is wel slechts een druppel op de gloeiende plaat. Het is zo weg. 25% van onze totale reserve. Het lijkt wel of het college zijn kop in het zand steekt, en afwacht wat er gaat gebeuren. De hand moet echt op de knip, voorzitter. Als ik op deze manier mijn familie zou beschermen voor rampspoed, dan wordt mij, terecht, onverantwoordelijk gedrag verweten. Want dat mogen onze burgers toch op zijn minst van dit college verwachten. Namelijk dat het anticipeert op zware tijden, waarvan met enige zekerheid kan worden aangenomen dat die ook werkelijkheid worden. En natuurlijk mogen wij rekenen op primaire steun vanuit onze landelijke overheid. Maar we weten ook maar al te goed, dat deze gemeente dan toch weer altijd bij moet springen om haar kwetsbare inwoners op de been te houden. Dus moeten wij niet zorgen voor een appeltje voor de dorst, maar voor een mandje vol. Laat dit college een voorbeeld nemen aan hoe de provincie haar verantwoordelijkheid neemt. Daar wordt niet voor niks de komende jaren tientallen miljoenen in de beurs gehouden, gezien hetgeen Limburg nog te wachten staat.

De vraag die de OPH dan ook heeft aan de wethouder van Financiën is: bent u bereid om binnen de bestaande begroting meer geld te reserveren om indien nodig, de Heerlense bewoners te ondersteunen in hun primaire levensbehoeften? Voorzitter. Een crisis die ik er wel even uit wil pikken, is die met betrekking tot het grote probleem rondom de ontwikkeling van onze jeugd. Al jaren bungelt Heerlen onderaan de lijstjes met betrekking tot jeugdproblematiek. Een paar dagen geleden maakte de Volkskrant er nog melding van. Je kunt het eigenlijk vergelijken met een in slowmotion ontploffende atoombom. Eentje, die steeds meer slachtoffers maakt, verminkt, ontregelt en generaties opzadelt met de ziekmakende gevolgen hiervan. Natuurlijk moeten wij bij een grotere vraag naar jeugdsupport, deze bieden. En ja, er worden ook al preventieve maatregelen genomen om de koers te veranderen. Maar het is niet genoeg, voorzitter. Normen en waarden lijken steeds meer te vervagen, zeker ook onder onze kinderen en kleinkinderen. Blijkbaar zijn het gezin, school en hulpinstanties lang niet altijd in staat om dit tij te keren. Op enig moment is praten alleen niet meer voldoende en mag er ook duidelijker worden opgetreden. De jeugdoverlast in steeds meer delen van onze stad neemt alleen maar toe. We krijgen daar veel schrikbarende voorbeelden van binnen.

Ook boa’s staan dikwijls machteloos en voelen zich niet serieus genomen, zijn ontevreden en overwegen elders te gaan werken waar men zich prettiger voelt en wellicht iets meer verdient. Voorzitter. Die boa’s zouden eigenlijk meer zichtbaar moeten zijn in alle stadsdelen en zeker daar waar rotzooi wordt getrapt. En natuurlijk adequaat uitgerust, maar dat is een kwestie van tijd. Lossen we daarmee alle problemen op? Natuurlijk niet, maar meer zichtbaarheid gaat vast en zeker helpen. Het respect en ontzag voor politie en boa’s moet terugkomen. Maar we hebben er simpelweg niet genoeg. Wij zullen dan ook een motie indienen om het komende jaar minstens 7 nieuwe boa’s aan het huidige totaal van 21 toe te voegen. Ook zullen wij hierbij pleiten voor

Pagina 9/198 het samen met de Parkstadgemeenten inrichten van een grensoverschrijdend interventieteam, dat indien nodig met machtsvertoon kan optreden rondom escalaties. Voorzitter. Repressie alleen zal niet de oplossing zijn. Er moet meer gebeuren. Naast de zojuist al genoemde opgestarte preventieacties, pleiten wij er dan ook voor om de rol van jeugdconsulenten te versterken op de middelbare scholen en in de buurten. Zij kunnen niet alleen aanvoelen wat er speelt, maar ook actief zijn op het gebied van creatieve projectjes om de jeugd op een gezonde manier bezig te houden. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Hoorde ik de heer De Groot bij zijn vorige punt over de boa's zeggen dat hij eigenlijk voor een boa ME gaat lobbyen? Zo klonk het wel. Een grensoverschrijdend snel interventieteam dat snel in actie kan komen. Dan moet ik aan een soort boa ME denken. Ik ben dus heel benieuwd hoe hij dat voor zich ziet en vooral hoe hij dat juridisch en wettelijk wil afdekken. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ik begin met dat laatste. Dat is evident. We doen niets buiten de wet om, laat dat duidelijk zijn. Ik bedoel niet zozeer dat een ME-eenheid moet optreden om daar eens flink bovenop te meppen. Er wordt wel het volgende mee bedoeld. We hebben grensoverschrijdende problematiek.

Jongeren die voor jeugdoverlast zorgen, beperken zich niet alleen maar tot de gemeentegrenzen van Heerlen. Zij komen uit Landgraaf, Brunssum, Heerlen en Kerkrade. Het mag niet zo zijn dat op het moment dat die groepen samen rotzooi trappen, de activiteiten zouden moeten stoppen bij de grens van Heerlen. Het zou een goede zaak zijn indien nodig als de Parkstadgemeenten vanuit samenwerking zich samenpakken om daar waar nodig gezamenlijk met in ieder geval voldoende massa te kunnen optreden, zodat dit in ieder geval afschrikwekkend werkt. Uit vele voorbeelden merken wij op dit moment dat het met name de jongeren die voor jeugdoverlast zorgen amper boeit of daar een boa of een politieagent komt opdraven. Het respect is daarmee ontzettend laag. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Ik moet bij grenzen niet zozeer aan de gemeentegrenzen denken, maar aan internationale grenzen. Ik dacht al dat de boa's naar Aken gaan om daar op te treden. Maar u hebt het over een Parkstadbrede boaactie. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Gemeentegrensoverschrijdend. De heer Verreck, PvdA (interruptie) Een soort herindeling van boa’s op Parkstadniveau. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen In ieder geval meer flexibiliteit. De voorzitter Gaat u verder, meneer De Groot.

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ik was bij de projecten die de jeugdconsulenten vanuit hun eigen ervaring nog beter zouden kunnen oppakken en natuurlijk het liefste in samenspraak met de jongeren zelf. De gemeente kan hier een faciliterende rol in oppakken. Daar zullen wij ook een motie voor indienen. Voorzitter. Maar niet alleen jongeren zijn kwetsbaar. Enkele jaren geleden heeft het college de weg ingeslagen om ook kwetsbare ouderen meer support te bieden om hun leven aangenaam te houden.

Pagina 10/198 Zo zijn er 10 beleidslijnen uitgezet waarmee bijvoorbeeld stappen zijn gezet op het gebied van eenzaamheidbestrijding en digitale ondersteuning. In de voorliggende meerjarenplanning wordt gesteld dat de verantwoordelijke wethouder zelfs meer gaat doen dan dat. Als wij dan lezen wat dit inhoudt, komen we niet verder dan een aantal dooddoeners als, meedenken, in gesprek gaan, onderzoeken, aandacht geven, etc. Enige concreetheid ontbreekt volledig. Tenzij de wethouder – dat is een concrete vraag aan hem - concreet maken wat hij dan nog meer gaat doen. Maar als we dan kijken naar hetgeen is begroot voor integraal ouderenbeleid in de Begroting 2023, dan zien we dat er sprake is van een verlaging van het budget van 8 naar 3,5 ton. Ik weet dat dit voor een deel in een aantal andere programma's wordt gestopt, maar dit gaat wel ten koste van de specifieke aandacht voor onze oudere doelgroep. Als we dan weten dat deze gemeente nog steeds in rap tempo aan het vergrijzen is met een groeiende groep kwetsbare ouderen, dan vraag ik echt aan de wethouder: hoe durft u nog uw naam te verbinden aan het programma integraal ouderenbeleid. We hebben een dezer dagen de nieuwe Stadskrant ontvangen. Daarin geven de collegeleden aan welke aandacht zij binnen hun eigen programma's willen geven. Bij de verantwoordelijke wethouder voor ouderenbeleid geen woord over integraal ouderenbeleid.

Dat is toch wel verbazingwekkend, moet ik zeggen. Eigenlijk is het een belediging naar al die kwetsbare ouderen waar met name onze partij zo voor heeft gestreden om meer te doen voor deze groep. Dat brengt me bij de volgende motie, namelijk dat wij het college oproepen om het bestaande budget zoals dat in dit lopende jaar 2022 is vastgesteld rondom integraal ouderenbeleid minimaal te handhaven voor de komende jaren. En bovendien met een concreet actieplan te komen hoe kwetsbare ouderen ondersteund kunnen worden. Let wel, we hebben het dan voor ouderenbeleid over een percentage van 0,0134% op de totale begroting. En dat percentage wil dit college nog eens een keer met 60% verlagen. Wat de Ouderenpartij betreft, is dit onacceptabel. Natuurlijk willen ook wij niet dat dit college de stad opzadelt met schulden. We zijn nota bene net weer een beetje boven Jan. Dus de accenten die wij willen zetten, zullen uit het bestaande budget moeten komen. En in dat kader hebben wij nog een aantal vragen. Uiteraard steunen wij het continueren van Heerlen als cultuurstad. We hebben hier een naam hoog te houden. Maar moet in deze moelijke tijden nog eens 1,5 miljoen extra aan cultuur worden besteed? The sky is the limit, zo lijkt het wel. In dat kader stellen wij de volgende vragen.

Wat gaat er nog meer gebeuren behalve extra uitgaven in relatie tot de ambitie om culturele hoofdstad van Europa te worden? Zit hier de indexatie voor culturele verenigingen reeds bij inbegrepen? Hoe is in 2022 invulling gegeven aan de extra gelden die nog dit jaar naar die verenigingen zouden gaan? Daar hebben wij verleden jaar een motie voor ingediend. Is er al geld in de 1,5 miljoen gereserveerd voor de verwachte extra energiekosten voor bijvoorbeeld Parkstadtheater, Nieuwe Nor, Schunck, Cultuurhuis? De voorzitter U heeft nog een halve minuut. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ik ben net wel even opgehouden. De voorzitter Dat halen we eraf. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Voorzitter. Ik zal vaartmaken. Naast cultuur, komen we dan natuurlijk ook bij de extra investeringen in het sociaal domein. Ook voor ons is dit een belangrijk onderdeel om in investeren. Zoals gezegd, zijn we absoluut voorstander om voor de jeugdzorg datgene te doen wat nodig is. Maar waar komt de

Pagina 11/198 onderbouwing vandaan voor de extra 5 miljoen voor maatwerk volwassenen? We halen dit in ieder geval niet uit de stukken. Voorzitter. Dan als laatste nog even aandacht voor het groen in onze stad. Het college zegt: rigoureus meer vergroenen. Wij vragen ons af of we niet veel meer aandacht zouden moeten hebben voor het rigoureus onderhouden van het bestaande groen. Al dat onkruid dat er groeit, is namelijk nog steeds een doorn in het oog. We hebben ook al eerder een aantal concrete voorstellen gedaan. Daar ga ik nu verder niet op in, gezien de tijd. Die gaan we nog wel even schriftelijk stellen. Voorzitter. Ik moet een stukje overslaan gezien de tijd. Het is wel belangrijk dat wij met betrekking tot economische groei ook nog wel wat missen qua ambitie binnen dit college voor wat betreft een stukje visie op de ontwikkeling van onze regio. We hebben recent gezien dat Maastricht daar een visie op heeft ontwikkeld. Dat is ook gecommuniceerd. Waar is dan die samenwerking? Wij missen dat. Voorzitter, als laatste. Ik ga afronden. Het zal u zijn opgevallen dat wij in ons betoog vooral hebben ingezet op de behoeften van kwetsbare mensen in onze stad. Want daar moeten wij ons vooral voor inzetten. Gebouwen, evenementen, cultuur en erfgoed zijn zeker belangrijk.

Maar laten we ons primair inzetten voor de noden van jong en oud, die het zelf moeilijk hebben en het niet redden zonder steun. Dat is voor de OPH het ware ‘de basis op orde, uit liefde voor de mensen van onze stad’. Wij wensen het college veel kracht en wijsheid toe om samen met ons en de overige raadsleden te werken aan het beste voor onze inwoners. Dank voor uw aandacht. De voorzitter Dank u wel. Meneer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb een vraag aan de heer De Groot van de OPH. We hebben uw verhaal gehoord. Wij horen u ook de jeugd en de jongeren in verband brengen met overlast en problemen. Dat zagen wij ook terug in het meerjarig bestuurlijk programma en de begroting. Wij zagen daar het woord 'jeugd' veelal gekoppeld aan negatieve woorden. Ergens vinden wij dat enorm vervelend, omdat dit natuurlijk niet illustratief is voor het gros van de jongeren in de stad. Bent u het met mij eens dat wij op zijn minst als wij over dit meerjarig bestuurlijk programma spreken, of waar u het over heeft, ook heel duidelijk maken dat het hier om een beperkte groep jongeren gaat en dat wij hartstikke trots kunnen zijn op het overgrote deel van onze jeugd en jongeren? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Daar ben ik het volledig mee eens.

Als het percentage jongeren dat voor overlast zorgt, legt op het totale aantal jongeren in onze stad, dan is dat een relatief klein percentage. Op basis van de signalen die wij krijgen, zien wij wel dat de jeugdoverlast alleen maar toeneemt. Het wordt steeds erger. Er is ook sprake van steeds meer normvervaging op dat gebied. Ook daar krijgen wij de nodige voorbeelden van binnen. Ik ben het dus volledig met u eens dat wij niet alleen maar het accent op die negativiteit zouden moeten leggen, maar we moeten er wel wat mee. Nogmaals, er worden aan de voorkant al heel veel goede activiteiten opgepakt. Maar zo'n insteek om meer jeugdconsulenten die op de scholen en in de wijken actief zijn - dat zijn vaak de ogen en oren in de praktijk; zij hebben vaak contact met de jongeren zelf - meer te betrekken in de aanpak en in preventieve projecten om een leuke tijdsbesteding te hebben. Zo houd je zo veel mogelijk jongeren op de goede weg. Daar hebben we dus ook aandacht voor. Ik ben het volledig met u eens dat het niet alleen maar moet gaan over die kleine groep die voor overlast zorgt. De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik hoor de OPH zeggen dat ze graag het voorbeeld van de provincie zouden willen volgen. De provincie is behoorlijk rijk. Ik geloof dat ze 1 miljard op de bank hebben, maar ze hebben wel zo'n beetje de hele

Pagina 12/198 sociale agenda wegbezuinigd. Het college en de SP kiezen er in Heerlen voor om te investeren. Natuurlijk niet roekeloos investeren, maar te investeren binnen een sluitende begroting in plaats van te bezuinigen. Volgens mij wordt een stad niet veiliger en leefbaarder als we keihard gaan bezuinigen. Dat brengt mij ook tot een vraag. Enerzijds hoor ik een oproep tot bezuinigen en anderzijds hoor ik ook vooral een oproep om te investeren in kwetsbare ouderen, in de langzaam ontploffende atoombom die jongeren zouden zijn in onze stad. Wat wil de OPH nu? Wilt u investeren, wilt u oppotten? En als u wilt oppotten, waar wil u dan eigenlijk op bezuinigen? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Zoals ik eerder heb aangegeven, willen wij niet bezuinigen. Wij doen binnen het totale budget, de totale geldpot van de gemeente, voorstellen om anders om te gaan met de gelden. In mijn betoog heb ik het nog niet gehad over het volgende. We hebben een aantal megamiljoenenprojecten op stapel staan die we al een aantal jaar geleden hebben ingepland. Wij budgetteren gewoon door alsof er niets aan de hand is. We pakken 2 miljoen af van de algemene reserve. Ik heb net aangegeven dat dit zo weg is. Dat is een druppel op de gloeiende plaat. Je ziet hoe snel die miljoenen verdwijnen. Maar tegelijkertijd blijven we wel rustig doorbudgetteren richting de grote projecten.

Je zou je kunnen afvragen of het niet verstandig zou zijn om hier en daar even pas op de plaats te maken. Dat wil niet zeggen dat die dingen allemaal van tafel moeten worden geveegd. Maar ik denk dat het een verstandige keuze zou zijn om iets meer appeltjes voor de dorst te houden voor hetgeen hier mogelijk volgend jaar gaat gebeuren rondom energiearmoede en wat ons nog allemaal te wachten staat. Dat wil niet zeggen dat wij ons in de schulden moeten gaan steken of dat we nog extra moeten bezuinigen. Het gaat om een andere besteding van de gelden. Meneer Reijnders, dat betekent heel concreet dat een groter bedrag zou kunnen worden gereserveerd dan nu het geval is. De heer Reijnders, SP (interruptie) Mijn moeder zei vroeger altijd tegen mij: je kunt niet gaan liggen, voordat je valt. Waarom is dat zo? Omdat je helemaal niet weet of je zult vallen. Dan lig je daar en je valt misschien niet. Kan de heer De Groot het met mij eens zijn dat het geen zin heeft om preventief allerlei maatregelen te nemen als je niet weet of je gaat vallen. Je moet dus wel alert zijn, maar tegelijkertijd moet je gewoon doorbouwen aan je stad. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Er komen nu zo veel signalen op ons af vanuit allerlei hoeken, vanuit het kabinet, van Klaas Knot, de voorzitter van De Nederlandsche Bank.

Hij heeft afgelopen zondag ook nog gewaarschuwd dat het hele volgend jaar de inflatie hoog zal blijven. Veel gezinnen zullen in de problemen blijven, ook in het komende jaar. De maatregelen die nu worden getroffen, zullen waarschijnlijk pas het jaar daarna effectief zijn. We kunnen dus al met grote zekerheid zeggen dat ook volgend jaar structureel een heel moeilijk jaar wordt voor heel veel mensen, ook binnen de gemeente Heerlen. Meneer Reijnders, het is dus niet zo dat je kunt zeggen: je weet niet wat er op je af gaat komen, wacht maar af en dan zien we wel hoe we dan acteren. Nee, je moet proactief zijn op de signalen die je op je af ziet komen. Als het weerbericht is: we krijgen een moesson die drie maanden gaat duren, dan ga je er primair in je eigen huis voor zorgen dat je huis beveiligd is, dat je genoeg te eten op voorraad hebt. Dan ga je niet de geplande verbouwing doen of de tuin opnieuw aanleggen. Want ja, we weten niet of het allemaal in praktijk wordt gebracht. De voorzitter De laatste interruptie op dit onderwerp. De heer Reijnders, SP (interruptie) Dan maak ik het toch een slag concreter: waar wil de OPH dan op bezuinigen? Dat blijft mij toch onduidelijk. Wat is nou concreet het voorstel van de OPH?

Pagina 13/198 De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Zoals gezegd, hebben wij het niet zozeer over bezuinigen op het totale budget, maar wel over het anders besteden van de centen dan we nu doen. Als nu 1,5 miljoen naar cultuur gaat, moet je je heel concreet afvragen of wij nu al kosten moeten maken voor een programmadirecteur om over 10 jaar de culturele hoofdstad van Europa te worden. Zou het niet verstandig zijn om een of enkele van de miljoenenprojecten eventjes in de ijskast te zetten? In ieder geval een stukje geld dat je daarvoor voor volgend jaar hebt gereserveerd, in de algemene reserve te doen. Dat zijn een aantal concrete voorbeelden, meneer Reijnders. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Schreurs. Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang (interruptie) Mijn vraag ligt in het verlengde hiervan. De toelichting hielp al. U begon met: een buffer aanleggen en meer geld reserveren voor de eerste levensbehoefte van mensen. Dus ik had zoiets van: gaan we nu geld apart zetten, terwijl nu de nood heel hoog is en je nu moet investeren? Gelukkig kwam in de toelichting net dat het gaat om het blijven investeren in de kwetsbare mensen. Mijn concrete vraag is: gaat de OPH daar nu ook wat voorstellen, wat moties ofzo voor indienen? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ja, dat heb ik net aangegeven. Wij gaan in ieder geval een motie indienen voor de doelgroep kwetsbare ouderen.

In deze motie geven wij aan dat wij ervoor pleiten om de 8 ton die daar dit jaar voor is gereserveerd niet alleen komend jaar maar ook het jaar daarna minimaal weer zo te benoemen. En daar ook een aantal concrete uitvoeringsacties aan te koppelen, zodat die ook worden uitgevoerd. Als voorbeeld heb ik de automatiseringsprogramma's genoemd die in het afgelopen jaar in twee wijken met groot succes zijn gedraaid. Daarvan staat nu eigenlijk in het programma: als dat soort particuliere initiatieven er zijn, dan staan wij daar positief tegenover. Maar daar staat niet bij dat de gemeente die kosten voor haar rekening neemt, zoals ze dat voorheen heeft gedaan. Dat is ook weer een stukje mensen meer laten participeren in de maatschappij, waarmee je ook de eenzaamheidsproblematiek terugdringt. En zo hebben we nog wel een aantal voorbeelden, mevrouw Schreurs. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Meneer De Groot, ik hoor u zeggen: reserves opbouwen. Dat is prima voor de energiecrisis. Ik hoor u niet zeggen: we moeten actief gaan werken aan die energiecrisis, om de noden te voorkomen. Dus toch je huis verbouwen, je huis isoleren. Dan doe je meer dan pleisters plakken. Met pleisters plakken lossen we het niet op. Bent u het daarmee eens? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Volledig, mevrouw Géron.

De heer Van den Berg, VVD (interruptie) Ik hoor de heer De Groot zojuist vertellen dat hij in het kader van de ouderen wil verschuiven van € 300.000 naar € 800.000. Sorry, andersom. Daar komt ook een motie over. Zou het niet handiger zijn om dit ook in een amendement naar voren te brengen, waarin u concreet aangeeft:in deze lopende begroting willen we van daar naar daar verschuiven. Dat heeft misschien een veel krachtigere werking dan dat wij nu de motie neerleggen en dat het college met een voorstel zou moeten komen. Dat zou mijn suggestie zijn op het voorstel dat u aandraagt. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dank voor de suggestie, meneer van den Berg. We zullen het in overweging nemen.

Pagina 14/198 De heer Nefjodov, GroenLinks (interruptie) In beginsel is een GroenLinks een voorstander van meer boa-capaciteit. Daarbij vroeg ik mij wel af waarom specifiek voor zeven wordt gekozen. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen We hebben aangegeven: minstens zeven. Zoals ik net heb gezegd, betekent dit dat je daarmee de huidige capaciteit van 21 naar 28 tilt. In Maastricht zitten op dit moment 40 boa's en daarnaast nog een keer 3 leidinggevenden. De huidige verhouding is 21-40. Dit doet geen recht aan de populatie en aan de problematiek zoals wij die kennen in Heerlen. Ik denk, maar dat is een inschatting, dat die problematiek misschien nog wel groter is dan in het Maastrichtse. Dat wil niet zeggen dat daar ook geen problematiek is. Daarnaast heb ik ook gesproken met een coördinator van de boa's. Die geeft aan: als we er al zeven bij zouden krijgen, dan zouden we echt al behoorlijk geholpen zijn en veel meer kunnen doen. De voorzitter Dank u wel, meneer De Groot. Dan gaan we naar mevrouw Heine van het CDA. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Voorzitter. Het CDA Heerlen gaat deze periode overduidelijk voor een leefbare en veilige stad. Niet alleen in het centrum, maar ook op de plekken waar deze waarden het meest onder druk staan, in onze eigen buurten en wijken. De opgave op dit gebied is enorm. Twee essentiële onderdelen hierin zijn: 1. Veiligheid 2.

De kwaliteit van de openbare ruimte. Veiligheid, voorzitter. Het CDA Heerlen vindt het heel goed dat de succesvolle Sociaal Veilige aanpak de komende jaren wordt doorgezet op de plekken waar dit het hardst nodig is. Zo werken we concreet aan leefbaarheid voor onze inwoners in onze buurten en wijken, vaak op plekken waar dit een enorm verschil maakt. Desondanks is er op het gebied van veiligheid meer dan genoeg te doen. De gemeente heeft nauwelijks grip op onze politiecapaciteit, maar des te meer op onze eigen boa’s. Wij dringen er bij de burgemeester op aan om te blijven pleiten voor meer Blauw op straat. Zowel in het coalitieakkoord als in het MBP en de begroting wordt het duidelijk genoemd. Zo staat op pagina 46 van het boekwerk: Het aantal Boa’s wordt uitgebreid. Of wordt het aantal slechts eventueel uitgebreid? Dit staat in elk geval in diezelfde alinea op pagina 46 van het boekwerk te lezen. Ook spreekt u van het verder optimaliseren van de zichtbaarheid van onze boa’s, het verder vormgeven van loopbaanperspectieven en dat u zich blijft inzetten voor een goede uitrusting met beschermingsmogelijkheden. Bij datzelfde kernthema veiligheid staat bij investeringen echter niets dat u komend jaar gaat investeren in onze boa-capaciteit en dat baart onze fractie zorgen.

Wij vinden het namelijk van groot belang dat we meteen meters maken op dit punt en stellen dan ook voor om - zeker gezien de situatie op de arbeidsmarkt en het feit dat er met de huidige capaciteit al vacatures open staanelk jaar bij te plussen in het aantal boa’s en niet te wachten tot een later moment. Dat betekent dus ook in 2023. Onze fractie lijkt het goed om meteen 10 extra Boa’s aan te nemen. Wanneer wordt dit nu concreet, voorzitter? Hoeveel Boa’s komen er volgend jaar bij? Onze fractie dient daarom samen met de hele coalitie een motie hierover in. Een specifiek thema als hebt gaat om veiligheid is jongerenoverlast. Het CDA Heerlen vraagt hier al jaren aandacht voor. En ook onlangs weer, toen in Beersdal een inwoner letterlijk het ziekenhuis werd ingeslagen. Of de problemen met jongeren op de kermis vorige maand. Volledig onacceptabel. Wij willen dat hier paal en perk aan wordt gesteld en dat er nog veel harder tegen wordt opgetreden dan nu het geval is. Daarom vragen wij het college ook om extra te investeren in straatcoaches.

Is diegene die de betreffende inwoner in Beersdal een gebroken oogkas geslagen heeft opgepakt en veroordeeld? Zo nee, waarom niet? Hoe gaat u zorgen voor een hardere aanpak van dit soort raddraaiers? Tegelijkertijd constateren wij ook dat er voor de doelgroep die het betreft geen activiteiten in de buurt zijn, of een plek waar zij kunnen vertoeven. De grootste raddraaiers weerhoudt het misschien niet om door te

Pagina 15/198 blijven gaan, maar de vele meelopers misschien wel. Hoe gaat u ervoor zorgen dat jongeren een alternatief hebben in plaats van op straat rond te hangen? Graag een reactie hierop van het college. Dan voorzitter, de kwaliteit van de openbare ruimte in onze stad en ook het beheer en onderhoud. Dat moet echt veel beter. Ook daarover wordt in het coalitieakkoord, MBP en de begroting duidelijke taal gesproken. Het CDA Heerlen is ervan overtuigd dat meer kwaliteit in de directe leefomgeving van onze inwoners ook zorgt voor meer betrokkenheid. Dus mensen des te meer reden om daar snel werk van te maken. Beter onderhoud dus en dan het liefst zo snel mogelijk. Graag een reactie hierop van het college. Daarnaast spreken de stukken ook van rigoureuze vergroening door de hele stad. Het CDA Heerlen is van mening dat wij hierbij in de meest versteende omgevingen in onze stad, en dat zijn er nogal wat, moeten beginnen. Er zijn namelijk wijken waar bijna geen groen te bekennen is, op wat schrale grasveldjes na. Door daar juist te beginnen, levert het ook meteen het meeste resultaat op. Op sommige plekken doen inwoners dit zelf ook. Een geweldig voorbeeld hiervan was het Plantweekend op Heerlerheide.

Een burgerinitiatief dat door de ondernemers en eigenaren van het winkelcentrum in Heerlerheide werd georganiseerd, waarbij meer dan 1.500 planten en 600 bloembollen in de Wannerstraat werden geplant. Het centrum heeft hierdoor een hele nieuwe groene aanblik gekregen en ziet er geweldig uit. Om ervoor te zorgen dat dit op nog meer plekken gaat gebeuren, dient onze fractie een motie in. Voorzitter. Het verkeer in en rondom het centrum. Onze fractie vindt dat er bij het nieuwe verkeerscirculatieplan goed gekeken moet worden naar de routing en doorstroming in de stad. Het komt vaak genoeg voor dat alles vaststaat als er ergens gewerkt wordt, zoals pas op de Gasthuisstraat richting Landgraaf. Hierdoor stond op de Groene Boord alles vast en verkeer vanuit de Klompstraat komt er dan onmogelijk tussen. Of toen er aan het begin van het jaar zowel bij ‘t Loon als bij de rotonde aan de Groene Boord gewerkt werd. Toen stond het hele centrum vast. Hier moet in de toekomst beter over worden nagedacht en een betere planning worden afgestemd. Heel tevreden zijn we met het doorzetten van het parkeertarief van 1 euro per uur. Voorzitter, ten slotte de Jeugdzorg. Het beleid in de jeugdzorg baart ons zorgen. Naar aanleiding van de artikel 33-vragen die wij aan het college gesteld hebben, was het antwoord dat geld nooit de reden mag zijn dat jongeren niet geplaatst worden waar zij thuishoren.

Tegelijkertijd geven gemeentes veel minder geld uit aan subsidie voor zelfstandigheidstraining. Dat betekent dat jongeren die in een woongroep leven en zelfstandig gaan wonen nu grotendeels aan hun lot worden overgelaten. Bovendien worden groepen vanuit Sittard naar Heerlen en vanuit Heerlen naar Kerkrade verplaatst. Reguliere jeugdzorg is heel anders dan de zorg voor jongeren uit de GGZ. Vaak worden jongeren met verschillende gedragsproblematiek bij elkaar geplaatst, omdat er geen plaats is op de geschikte locaties. Bovendien moeten de huizen het met minder begeleiders doen. Dat is niet goed voor de jongeren, maar ook voor hun begeleiders die daardoor vaak de ziektewet ingaan of een andere functie gaan zoeken. Over de interne huishouding bij die organisaties gaan wij niet, maar wel over de subsidie. De CDA-fractie verzoekt u dan ook om met deze organisaties in gesprek te gaan om ervoor te zorgen dat duidelijk wordt waar de problemen liggen en hoe wij dat als gemeente kunnen ondersteunen om dit te verbeteren. Voorzitter. Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt, zijn er in onze gemeente nog genoeg gezinnen die van de bijstand leven en dat wordt van ouder op kind overgedragen.

Hoe kunnen wij vanuit de gemeente ondersteuning geven aan deze kinderen, zodat zij minimaal een vmbo-opleiding kunnen gaan volgen en een goed betaald beroep aanleren, zodat deze cirkel doorbroken wordt? De CDA-fractie bedankt de mensen van de Griffie, de bodes en ambtelijke organisatie voor de goede ondersteuning in de afgelopen jaren. Dank u, voorzitter. De voorzitter Dank u wel, mevrouw Heine. Meneer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Op de eerste plaats zijn we blij met de steun die het CDA uitspreekt met betrekking tot zorg voor de jeugd. We zijn natuurlijk heel specifiek ook blij met het pleiten voor meer boa's, dus daar vinden we elkaar in,

Pagina 16/198 mevrouw Heine. Ik geloof dat u aan het begin van uw betoog ook hebt aangegeven hoe belangrijk het is even los van het feit of jongeren al zorg nodig hebben - om er met name aan de voorkant voor te zorgen dat je de groep die zorg nodig heeft zo klein mogelijk houdt. Misschien is het mij ontgaan, maar heeft u daar ook een aantal concrete voorstellen voor? Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Veel meer jeugdhonks. Er moet veel meer aandacht worden gegeven aan de jeugd. Het is eigenlijk maar kleine groep raddraaiers. Maar als je veel meer gaat organiseren voor de jeugd en de wijk zorgt voor meer jeugdhonks of bepaalde gebouwen waar de jeugd gaat vertoeven, en met hulp van straatcoaches, dan krijg je eigenlijk een veel kleinere groep. Je voorkomt dan ook dat het met de meelopers erger wordt. De voorzitter Dank u wel. Dan gaan we over naar de Jongerenpartij. Meneer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dank u wel, meneer de voorzitter. Bij afwezigheid van onze fractievoorzitter Jeroen, die helaas heel ongelukkig te kampen heeft gekregen met corona, neem ik vandaag de honeurs waar. Dus bij deze. Beste voorzitter. Met bijzondere interesse, nieuwsgierigheid en steeds groter wordende verbazing hebben we de begroting doorgenomen.

Tijdens de coalitie-onderhandelingen viel ons al op dat er geen duidelijke keuzes werden gemaakt in waar men de beperkte middelen aan uit wilde geven. Destijds werd meegegeven dat prioriteiten markeren vooral iets van het college moest zijn. Als nieuwkomers waren wij dan wellicht wat goedgelovig en gingen ervan uit dat die prioriteiten wel snel genoeg zouden volgen. Maar helaas. We zijn een beetje teleurgesteld, voorzitter. In het coalitieakkoord werden serieuze ambities en plannen gepresenteerd. Eén ding is voor iedereen nu helder: dit is een coalitieakkoord dat totaal niet te realiseren valt met de beperkte middelen die de gemeente nu eenmaal heeft. Zeker wanneer we ons realiseren dat de economische wind fors gedraaid is en enorm veel van onze burgers, verenigingen en ondernemers moeite hebben om rond te komen. We kunnen de berichten in de media niet ontkennen. De Provincie Limburg trekt de handrem fors aan, deskundigen zoals onder andere Noud Wellink en Jan Latten, waarschuwen voor een langdurige periode van inflatie en economische krimp. Het CBS meldt dat het consumentenvertrouwen een historisch dieptepunt heeft bereikt, en ook is te lezen dat 74% van de Limburgers ervan uitgaat dat ze het volgend jaar financieel slechter zullen hebben. En neemt u maar van ons aan dat dit percentage binnen onze gemeente, vanwege onze bevolkingssamenstelling, nog eens flink wat hoger ligt.

Het is dus inmiddels niet meer de vraag óf er een recessie komt, maar vooral hoe erg deze gaat zijn. Daarbij zijn de uitdagingen in Heerlen onverminderd groot. Een sterk tekort aan passende woningen voor jong en oud, aanhoudende sociaaleconomische problemen, een sterk toenemende vergrijzing, explosief stijgende kosten voor zorg, de WMO en de jeugdzorg én daarbij de kwaliteit van zorg die onder druk staat, maar ook de noodzaak om te verduurzamen met daarbij de forse investeringen die van de burgers gevraagd worden, vragen om een nieuwe, doortastende aanpak. Vergeet niet dat duizenden Heerlense huishoudens, verenigingen en ondernemers, in allerlei rangen en standen, nu al de eindjes aan elkaar moeten knopen. Kortom, er ligt een bijzonder moeilijke periode voor ons. Aangezien het grootste gedeelte van de begroting al rechtstreeks bestemd is voor zaken zoals het Sociaal Domein, is de speelruimte van dit college eigenlijk niet al te groot. Maar goed, we hebben ook voldoende goede zaken gezien. De investeringen in scholen, onderwijs en ontwikkeling van onze jeugd en de investeringen ten behoeve van de verduurzaming van faciliteiten van onze sportverenigingen, plus het benoemen van een Johan Cruyff Court en een Urban Sport Park zijn fantastisch.

De aanpak van kansenongelijkheid door Programma Heerlen-Noord en de samenwerking met woningverengingen waarbij we inzetten op verduurzaming van woningvoorraad is eveneens toe te juichen. Verder is de nieuwbouw van het Romeins Museum en het onderhouden van bijvoorbeeld het Kasteel

Pagina 17/198 Hoensbroek en de renovatie van het stadscentrum met de komst van Zuyd en de OU iets waar wij erg naar uitkijken, vanwege de positieve effecten die wij hierdoor op onze stad verwachten. Toch zijn er een groot aantal zaken waar wij op zijn zachts gezegd niet enthousiast van worden. Wij begrijpen namelijk de naïviteit van deze begroting niet. Dit college geeft letterlijk aan om scherp aan de wind te willen varen en daarmee risico’s te willen nemen door nergens op te bezuinigen. Dit college heeft blijkens deze begroting ook niet de noodzaak gevoeld om voeling te houden met de werkelijkheid. En die werkelijkheid is evident. We komen in een recessie terecht en onder andere rekenen met 2,4% inflatie is daarom niet alleen naïef, maar wat ons betreft zelfs onverantwoord te noemen. Zeker gelet op de minimale algemene reserve die we hebben, waar ongetwijfeld nog vaak beroep op gedaan zal moet worden. We verkeren in dusdanige bijzondere omstandigheden die daarom een passende aanpak verdient. En concreet: dat zien we in deze begroting helaas niet terug. Terwijl de gemiddelde burger in Heerlen nu de broekriem aantrekt en vooral de focus heeft op belangrijke basisbehoeften, lijkt het alsof er in deze begroting niks aan de hand is. Dit college is onvoldoende bezig met de basisbehoeften van onze burgers en beschermen en behouden van hetgeen wat er al is.

En lijkt vooral veel oog te hebben voor meerdere risicovolle, miljoenen kostende, nieuwe projecten. Wij noemen ter verduidelijking en als voorbeeld daarom een aantal zaken met minder of wellicht geen prioriteit in deze bijzondere tijd. Soms moet je namelijk uit liefde voor de stad je plannen durven te heroverwegen. We noemen bijvoorbeeld het centrumbad, het Filmhuis, het Landsfort Herle en de ambitie om in 2030 Cultuurhoofdstad van Europa te worden. Dit zijn plannen waar heel veel geld mee gemoeid gaat. Eerst maar eens de impact van al deze plannen goed in kaart brengen en belangrijke stakeholders betrekken om het plan vervolgens opnieuw aan de raad voor te leggen. Zeker omdat de kosten van nieuw- of herbouw vandaag de dag exorbitant hoog zijn en iedereen last heeft van extreme energieprijzen en die ook weer impact hebben op exploitatiebegrotingen hoef je wat ons betreft geen raketgeleerde te zijn om te begrijpen dat deze grootse plannen wellicht op zijn minst uitgesteld, aangepast of in het slechtste geval helemaal van tafel moeten. Meermaals hebben we nu al gevraagd om een prioriteitenlijstje en horen we alleen maar waar dit college allemaal van dagdroomt. Torenhoge ambities die allemaal zeker mooi klinken, maar het lijkt alsof het college niet beseft dat we leven in een keiharde realiteit en soms plannen uitgesteld moeten worden.

De realiteit is dat we geen grote pot met goud hebben hier in Heerlen en we niet zomaar alles kunnen doen wat we willen. Met een hoge schuldratio is er ook weinig rek meer om bij te lenen. De stevig oplopende rentes maken dit nog eens extra gecompliceerd. Voordelig financieren is er immers niet meer bij voorlopig. Dan een aantal zaken die totaal niet voldoende als prioriteit gemarkeerd zijn in onze ogen. En waarvan wij het college vragen dit met spoed hoger op hun agenda te zetten of tenminste meer prioriteit te geven. Behoudens de opgave aan de woningverenigingen om hun woningvoorraad te verduurzamen, horen wij dit college niets over de Heerlense woningbouwopgave zeggen in de bestuurssamenvatting. En dat is veelzeggend over de agenda van dit college: Ook de gemeente is medeverantwoordelijk voor de realisatie van nieuwe passende woningen voor jong en oud. We willen dat dit college die belangrijke woningbouwopgave hoger op hun agenda zet. We dienen daar dan ook graag een motie voor in. Wij missen ook een visie en een plan van aanpak voor het beheersbaar houden van de kosten in de Wmo. Logischerwijs stijgt door de vergrijzing de behoefte aan zorg en zal ook de Wet Langdurige zorg vaker aangesproken worden. Daarom lijkt het ons nodig om vanwege die veranderende tendens te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om een rem op de kostenstijging te realiseren.

Een duidelijk plan van aanpak en de link leggen naar integraal ouderenbeleid kan hieraan bijdragen. In Heerlen komt er voor integraal ouderenbeleid juist geen euro bij. Juist daar is het geld wellicht heel hard nodig, maar kennelijk ligt hier geen prioriteit. Last but not least, de jeugdzorg. Ook de kosten van de jeugdzorg nemen stevig toe, zonder dat er een waarborg is dat de kwaliteit van de dienstverlening verbetert. We zijn blij met de toezegging van het college dat ze willen investeren in de jeugd die het nodig heeft en iedere euro is het wat ons betreft waard. Maar we zijn ook heel benieuwd naar de prestatieafspraken en tegelijkertijd zeer sceptisch over mogelijke

Pagina 18/198 kostenstijgingen. Onze verwachting is dat JENS bijvoorbeeld zeer snel weer zal aankloppen voor meer geld ondanks de lumpsum, zonder een incrementele verbetering van de kwaliteit van zorg te hebben gerealiseerd. Dat is iets waar onze jeugd zo’n behoefte aan heeft. Wij vragen jullie daarom: ga eens bij jezelf te rade, maak prioriteiten, concentreer je op de hoofdzaken en durf te heroverwegen. Zoek waar mogelijk partnerships met marktpartijen die je kunnen helpen om zo veel mogelijk van de ambities waar te maken. Niets is zo dapper om in cruciale tijden maatregelen te nemen die er echt toe doen. Daar hoort soms bij dat je terug moet komen op beloftes die je eerder gedaan hebt. Begrijp ons niet verkeerd, we zijn enthousiast over een hele hoop plannen van dit college, maar we zijn desondanks ook kritisch op de haalbaarheid van deze plannen in deze tijd. Wat goed is, wat haalbaar is zullen wij zeker steunen, maar wat niet goed past in deze tijd, daar kunnen we gewoonweg geen goedkeuring voor geven. We dienen daarom wellicht onze belangrijkste motie in. Die luidt: prioriteiten van dit college in tijden van recessie. Wij constateren dat er in de begroting en in de meerjarenbegroting een veelvoud aan kapitaalintensieve projecten zijn opgenomen die geen verband houden met zorg, woningbouw of onderwijs.

Er ligt een begroting voor die alleen sluitend is wanneer de aannames van het college kloppend blijken te zijn, er geen duidelijke volgorderlijkheid van prioriteit gemarkeerd is tussen diverse geambieerde projecten. Overwegende dat - in de meerjarenbegroting grote projecten of ambities, zoals onder andere de nieuwbouw van het Centrumbad, de Royal, Landsfort Herle en de kandidaatstelling van Heerlen als culturele hoofdstad van Europa opgenomen zijn; - in de gemeente Heerlen de begroting structureel en reëel in evenwicht dient te zijn; - het weerstandsvermogen van de gemeente Heerlen reeds geoormerkt is als kwetsbaar/ attentie en de schuldpositie zelfs als kwetsbaar; - het ambtenarenapparaat van de gemeente Heerlen als gevolg van de toegenomen werkdruk en de krapte op de arbeidsmarkt onder spanning staat en het langdurig verzuim behoorlijk toegenomen is; - de kosten van verbouw en nieuwbouw fors gestegen zijn; En zo nog een heel rijtje.

Draagt het college op: - om voor het eind van het jaar aan de raad zijn prioriteiten mede te delen daar waar het gaat om de volgorde per project en dit in een tijdslijn te communiceren; - een geactualiseerd overzicht van kosten per project of plan, zowel op basis van investeringen als in een mogelijke noodzakelijk bijdrage in de exploitatie aan te leveren; - een actueel overzicht aan te leveren van eventuele co-financierders per project; - een scenario te ontwikkelen om de volgorde van projecten voor te bereiden wanneer de inflatie hoger blijkt te zijn dan de 4,6% die in het meerjarenplan werd genoemd en/of wanneer er zich een economische recessie voordoet en dit met de raad te delen. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. De heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Ik heb net aandachtig geluisterd naar de Jongerenpartij Heerlen. Op een gegeven moment vroeg ik mij af: maar wat willen de jongeren dan nu? Ik hoor nu een opgeschoten jongere, zal ik maar zeggen, met een heel wijs en doordacht verhaal. Maar je zou bijna denken: wil jongeren niet meer feesten of meer jongerenhonken, zoals mevrouw Heine zei of allerlei andere zaken die mensen graag willen die stukken jonger zijn dan wij. Hoe zit dat nou? Hebt u dat bewust achterwege gelaten? Of kunt u mij nu verblijden met een heel lijstje waarvan u zegt: als het om jong Heerlen gaat, dan zijn dit de prioriteiten.