Conceptnotulen raadsvergadering d.d. 26 november 2025

Sinds 2024 – dat heb ik al gezegd – hebben we dan ook die medewerker voor die CPTED aangenomen voor het concept van veilige inrichting, het strafbaar stellen van seksuele intimidatie zoals ik net ook heb aangegeven en ook de buitenexpositie over femicide die ik aangegeven heb in de antwoorden op de heer Van den Berg. Dus die tellen ook hier. Evenals de campagne Orange the World en inderdaad geweld in afhankelijkheidsrelaties, dus wat we hier hebben vastgesteld. 2. Wilt u aangeven of u dit ook samen met vrouwen heeft gedaan, aangezien zij juist de beste inschatting kunnen maken? Er zijn na de actualiteiten van deze zomer zoals die moord op Lisa geen specifieke dialoogsessies met vrouwen geweest, omdat wij standaard over interventies op het gebied van

Pagina 20 van 38

veiligheid in buurten met de mensen in de wijken zelf praten en dat doen we dan gewoon in de volle breedte met onze inwoners en relevante stakeholders. 3. Indien u bovenstaande vragen negatief heeft beantwoord, kunt u dan aangeven of u hier prioriteit aan wilt geven? Bijvoorbeeld via die lichtscan in bepaalde gebieden, dichte begroeiing aanpakken en bewoners vragen waar ze onveilige gebieden/straten zien? Eigenlijk heb ik vraag 1 en 2 aangegeven dat we dit in de volle breedte doen heel interactief in al die wijken. We doen het niet specifiek in sessies met vrouwen, maar we nemen dat wel allemaal mee en proberen in die leefbaarheidsoverleggen ook altijd alle meldingen die gedaan zijn over overlast en over kleine dingen rondom groen, ook altijd te bespreken. We zetten altijd op de agenda van het leefbaarheidsoverleg een grote kop meldingen waarin alle meldingen die wij binnenkrijgen, worden besproken. Ook de meldingen van de politie. Die gaan vaak over heel andere dingen, maar die worden wel allemaal in die leefbaarheidsoverleggen besproken. Een hele mond vol. Meneer Van den Berg, heeft u behoefte aan het stellen van een aanvullende vraag? De heer Van den Berg, VVD Voorzitter, de vragen zijn gesteld door twee vaders die dochters hebben en die ongetwijfeld ook nog wel eens meegemaakt hebben dat hun dochters thuiskomen en dat ze nagefloten zijn of iets in die geest.

Zij zijn niet de enigen, want 83 procent van de Nederlandse vrouwen tussen 15 en 25 jaar worden in de openbare ruimte weleens seksueel ongewenst gedrag toegeworpen. Het is een heel mooi antwoord wat u geeft op de vragen die gesteld zijn. Ik vind overigens het antwoord dat u ook het algemeen veiligheidsgevoel van heel Heerlen daarin dekt en ik denk dat het goed is om dat ook een keer te benoemen. Ook die expositie van die femicide die er is geweest, was een fantastische expositie. Als je daarvoor staat, dan had je een absolute bewustwording daarin. Maar ik wil ook nog even wijzen op het feit dat Pointer een uitstekende website heeft waar zij precies hebben aangeven waar de meldingen over het onveiligheidsgevoel voor vrouwen zijn. Dat zijn er toch best wel heel wat en dan met name in het centrum van onze stad. In het advies van al die stukken die ik daar dan zie, is toch ook de oproep om toch nog eens keer te kijken of je niet een apart meldpunt voor vrouwen zou kunnen maken. Mijn oproep naar u zou zijn: zou u in overweging willen nemen om niet bij het rijtje van 90 procent van Nederlandse gemeentes die daar niets aan doen te komen en daar juist wel wat aan te doen door daar een meldpunt voor in te richten? Dan niet op de zogenaamde app van het algemene meldpunt openbare ruimte.

Het is goed om daar de dingen te melden die we in de stad zien, maar daar krijgen we misschien soms pas een dag later een bericht over. Daar heb je natuurlijk helemaal niks aan als je je als vrouw onveilig voelt in een bepaald gebied. Dat was mijn vraag. De voorzitter Dank u wel. Ik heb ook drie dochters in deze mooie stad groot mogen brengen, dus ik herken wat u zegt. Ik neem het ook zeer serieus. Dus ik ga maandag eens even in het overleg dat ik met de politie heb. Dat is gewoon het reguliere overleg, eens even kijken of er vanuit hen ook geadviseerd wordt om een apart meldpunt te doen. Dus ik ga er serieus mee om. We hebben niet voor niets ook die boa’s opgeleid om juist naar aanleiding van het sissen en dat soort dingen wat in de Randstad heel erg begon, daar ook die opleiding in te volgen. Eerst naar meneer Rozestraten en dan kijk ik naar de anderen, want dat waren de vragenstellers. Meneer Rozestraten. De heer Rozestraten, Ouderenpartij Heerlen Dank u, voorzitter. De vragen worden speciaal gesteld. Ik denk ook dat vanuit de VVD de situatie is dat er vanuit Nieuwsuur een rapportage is van ‘Wij eisen de nacht op’. Daar gaat het eigenlijk over. Dat is de beweging die op gang is gekomen naar aanleiding van de moord op Lisa. Die vragen stel ik dus ook op grond daarvan. U geeft eigenlijk een heel algemeen antwoord. U zegt heel veel over veiligheid.

U zegt ook heel veel wat u doet in het kader van

Pagina 21 van 38

veiligheid voor vrouwen, maar het gaat nu eigenlijk juist om de situatie van: hoe kunnen we de openbare orde of de openbare ruimte concreet verbeteren voor deze dames? Je zag ook in de uitzending dat ze echt naar paden gingen en dat ze dus naar straten gingen, dat ze dit samen met vrouwen deden en dat ze dus ook concreet zaken hebben aangepast in bepaalde gemeentes. Als ik uw antwoord zo hoor, dan begrijp ik dat Heerlen dat tot nu toe dus niet heeft gedaan. Ik roep u dan ook heel concreet op om daar toch een actieplan van te gaan maken om dat ook zichtbaar te maken aan onze vrouwelijke inwoners van Heerlen, zodat we kunnen laten zien dat bepaalde straten speciaal zijn aangepakt en dat bepaalde paden speciaal zijn aangepakt, omdat die te onveilig waren. Hoe mooi zou dat zijn als we dat als Heerlen zouden kunnen aangeven aan onze vrouwelijke inwoners? De voorzitter Ik begrijp uw reactie. Ik ben het maar deels met u eens, want met de wijze waarop wij die leefbaarheidsoverleggen hebben ingericht met de enorme interactieve manier waarop we in al die buurten actief zijn om te kijken hoe we het veiliger kunnen krijgen, dan vragen we het niet specifiek aan die vrouwen. Dat ben ik met u eens, maar we zijn wel echt heel actief als gemeente om dit soort dingen toch proberen te verbeteren in alle wijken en ook in het centrum om uitgaan zo veilig mogelijk te maken.

Die boa’s stel je bewust aan, ook vanwege femicide vanwege overlast tegen vrouwen. Geweld in afhankelijkheidsrelaties hebben we bewust vanwege de vrouwen zo geformuleerd als we het geformuleerd hebben. Dus we doen wel degelijk dingen. Maar ik ben het met u en meneer Van den Berg eens. Ik wil best kijken of we nog meer kunnen doen. Dat vind ik helemaal niet erg, maar dan ga ik dat wel via de huidige structuren doen en kijken we of we daar dan apart iets in moeten doen voor vrouwen. Dan hoop ik ook dat vrouwen zich gewoon melden bij dit soort overleggen, bij een meldpunt en eventueel bij een ander meldpunt dat we dan nog apart inrichten, want dan krijgen we die verbinding misschien ook tussen wat u zegt en waar de heer Van den Berg toe oproept. Want als die oproepen er komen, dan kunnen we ook specifieke nog aanvullende maatregelen nemen. Dus laten we het zo proberen. Ik zag mevrouw Santegoeds en de heer De Groot en meneer Jacobs. Mevrouw Santegoeds. Mevrouw Santegoeds, CDA Dank u wel, voorzitter. Ook bedankt voor de uitgebreide beantwoording. Dank aan de heer Van den Berg dat u inderdaad deze vragen hebt gesteld, want u was me eigenlijk net voor en meneer Rozestraten ook bedankt. Maar voorzitter, dit gaat veel dieper. Geweld begint niet bij één nacht. Geweld begint in feite waar respect ophoudt. Respect houdt vaak al op jonge leeftijd op.

We hebben inderdaad in oktober 2024 een motie ingediend. Dat ging over femicide en over vrouwendiscriminatie. Daarin hebben we toen ook gevraagd voor een voorlichtingsprogramma voor middelbare scholen om meer respect te hebben, ook jongeren onder elkaar, maar we willen eigenlijk vanuit CDA nog een stap naar voren doen door er wat meer op de bassischolen aan te doen. De vraag is daarvoor: hoe bereikt het college ouders bij gesprekken over respect, machtsverhouding en het tegengaan van vrouwenhaat? Maar ook, hoe bereik je jongeren die al vroeg grensoverschrijdend gedrag laten zien zowel online als offline? De voorzitter Dank u wel. Meneer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dank u, voorzitter. Het woord veiligheidsgevoel of onveiligheidsgevoel is al diverse keren gevallen. Ik hoor u ook zeggen dat u best bereid bent om meer te investeren. Dat geeft aan dat het pleidooi dat wij hebben gedaan tijdens de beschouwingen om in ieder geval meer boacapaciteit aan te trekken, hiermee nog eens een keer bevestigd wordt.

Pagina 22 van 38

Maar even terug naar dat onveiligheidsgevoel: u bent het, denk ik, met de OPH eens dat we moeten proberen om dat gevoel zo ver mogelijk naar beneden te brengen. In dat kader – ik heb dat ook tijdens de beschouwing al aangegeven – vind ik het toch vreemd dat in de begroting bij een aantal trends rondom het thema veiligheid weliswaar een aantal vernielingen in de trend worden weergegeven en ook het aantal geweldsmisdrijven, maar het onveiligheidsgevoel daar ontbreekt. Hier uit deze discussie blijkt maar weer hoe belangrijk dat gevoel onder onze burgers is. Hier gaat het specifiek over vrouwen. Terecht. Laat dat duidelijk zijn, maar het gaat nog veel verder dan dat. Bent u bereid – dat is mijn concrete vraag – om ook in de volgende begroting in ieder geval ook die ontwikkeling rondom dat onveiligheidsgevoel weer terug te laten komen? De voorzitter Dank u wel. Meneer Reijnders en meneer Jacobs. Meneer Reijnders. De heer Reijnders, SP Dank u, voorzitter. Ik wil even kort bij mevrouw Santegoeds aanvullen, want dat heb ik in de vragen en in de antwoorden nog te weinig gehoord. Het gaat hier over mannen die dingen doen die niet kunnen. Volgens mij vroeg mevrouw Santegoeds ook aandacht voor die bewustwording, juist ook bij mannen. Volgens mij zou dat als er extra inspanningen nodig zijn, wel een belangrijke piste zijn. Die heb ik eigenlijk nog niet voorbij horen komen.

Dus die wil ik graag onderstrepen. De voorzitter Dank u wel. Meneer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dank u, voorzitter. Ik vind dit zo’n verschrikkelijk onderwerp als je die verhalen leest wat er met meisjes gebeurt. Dat zou niemand mogen gebeuren. Alleen mijn concrete vraag aan u is en begrijp me niet verkeerd, dat ik u hoor praten over exposities en over Orange the World. Ik denk nog steeds dat de meeste mannen wel deugen en dat er ook niks mis mee is, maar in plaats van al dit soort zaken, is het niet beter om toch nog eens keer … We hebben het vaker gehad over die lobby van politieagenten dat we veel te weinig blauw op straat hebben. Naar mijn mening is dat de enige mogelijkheid. Het zijn een paar – ik wil het geen mensen meer noemen – beesten die rondlopen. Die moeten gewoon keihard aangepakt worden. Is het nou niet beter om ons daarop te concentreren dan dat we bijvoorbeeld naar basisscholen gaan waar acht van de tien kinderen echt wel weet hoe ze met een dame moeten omgaan? Tenminste, dat is nog steeds mijn mening. Hoe ziet u dat? De voorzitter Dank u wel voor uw vragen allemaal. Laat ik nog een keer herhalen: het is afschuwelijk. Dat kan je niet genoeg benadrukken. Dit is mensonterend. Het mag niet gebeuren. Het zou nergens mogen gebeuren. Helaas gebeurt het nog steeds veel te veel.

Dat is ook de reden dat we de motie toentertijd omarmd hebben en gezegd hebben: we moeten meer aandacht besteden aan wat er gebeurt aan geweld in relaties. Dat hebben we volgens mij goed gedaan met die nota. En ja, het is nooit compleet. Je zou inderdaad ook … Ik liep daar vanmiddag ook met een wijkagent over te praten. Er begint natuurlijk heel veel thuis in de opvoeding. Dat klopt. Daar zullen we aandacht aan moeten besteden. Dat proberen we natuurlijk wel degelijk. Ook het Programma Heerlen Noord is zo breed. Daar zit echt van alles in. Wat begint in min negen maanden en dus ook heel nadrukkelijk te maken heeft met waar we nu staan, wat het is om een kind te krijgen en wat het betekent om een kind op te voeden. Dat hele traject trekken we door. Dus volgens mij wordt er heel veel aandacht aan besteed, maar ik denk dat de wethouder Onderwijs best bereid is om eens in overleg met de onderwijsbesturen nog een keer te zeggen: jongens, besteden we aan dit onderwerp genoeg aandacht of moeten we er

Pagina 23 van 38

meer aan doen? Dus dat gaan we gewoon in dat overleg met het schoolbestuur doen, omdat ik denk dat dit ook de plaats is om dit te doen. Meneer De Groot, trends over veiligheid. Inderdaad, het onveiligheidsgevoel staat niet in de begroting. Dat kunnen we er heel makkelijk volgend jaar aan toevoegen, want we doen het wel in de Parkstadmonitor. Daar kunt u het zelfs zien per wijk waar mensen zich beter voelen en waar ze zich minder veilig voelen. Dus het is geen probleem om die toe te voegen, lijkt mij. Ik denk dat dit een goed beeld is. Ja, meneer Jacobs, ik ben het met u eens. Het gaat ook gewoon over meer agenten, want we kunnen wel meer boa’s inzetten. U heeft het van de week gezien in de krant. De gemeentelijke begroting op veiligheid gemiddeld in Nederland is met 40 procent gestegen op kosten van veiligheid. Dat komt natuurlijk doordat we gewoon niet geleverd krijgen. Dan moeten wij dat bijplussen, maar we kunnen niet alles bijplussen, want we hebben geen geweldsmonopolie en we hebben niet de bevoegdheden die een politieagent heeft en zeker niet in de hoek van het strafrecht, want dat is het OM en de politie. Daar kan ik dus weinig aan doen. Ik kan al die dingen die we doen proberen. Vergis u niet: we doen gigantisch veel als je het vergelijkt met heel veel andere gemeenten. Ik ben er ook echt trots op, maar er moet meer. Ik blijf die lobby ook voeren.

Neemt u dat van mij aan. Er ligt ook een prachtige brief van de voorzitters van de korpsen richting de informateurs over die behoefte aan meer agenten. Maar ook hier rekent u zich niet rijk. Er ligt een tekort van 850 miljoen bij de nationale politie. Dus ik blijf die lobby voeren, maar het zal moeilijk zijn. Dank u wel. Dan zijn we door het vragenuur heen. Dat betekent dat de overige vragen u deze week nog schriftelijk beantwoord krijgt. 3. Notulen raadsvergadering d.d. 28 oktober 2025 Hamerstuk. 4. Ingekomen stukken en de wijze van afdoening De voorzitter De heer Leers wilde hier het woord over. De heer Leers, Hart-Leers Voorzitter, dank u wel. Punt 17 is een brief van 11 november “Dank voor uw bezoek en overleg op 9 november Willemskwartier”. Er staat ook bij: ter kennisname. Nu heb ik begrepen dat er kennelijk wat voortgang in het traject is. Normaal vraag ik dan om een afschrift van de reactie te krijgen, maar ik zou nu eigenlijk willen voorstellen dat bij het delen van de stand van zaken in de raadscommissie, de wethouder erop ingaat en ons even bijpraat. Dat is misschien een andere aanpak, maar dat zou wellicht verfrissend kunnen werken. Dan 23. Dat is ook afsluitend dan. Check de positie van jouw gemeente in de ranglijst toilet vriendelijkste gemeente 2025 van de Toiletalliantie. Daar hebben we het al vaker in allerlei hoedanigheden over gehad.

Ik zou ook omdat dit ter kennisname staat willen meegeven om vooral het oor te luister te leggen bij de lokale horeca in onze stad, omdat daar nogal wat ideeën leven om de situatie te verbeteren. Ik heb daar wat suggesties voor gehoord. Ik weet niet onder welke portefeuillehouder dit valt. Onder mevrouw Vrusch. Dan zou ik die suggesties graag misschien na de vergadering wel even met u willen delen. Dank u wel. De voorzitter Prima. We kunnen het morgen in het presidium ook even hebben over het Willemskwartier. Ik hoop dat wethouder Vrusch ter plekke een antwoord kan geven. Wethouder Vrusch

Pagina 24 van 38

Die heb ik ook met veel plezier gelezen. We hebben natuurlijk ook altijd wat te winnen op dit thema. Daar werken we natuurlijk aan. Dat zit ook altijd in de plannen die we ontwikkelen. Bij deze toiletalliantie waar u aan refereert gaat het ook over het stukje afzetting tegen vierkante meters op zowel winkelgebied, maar ook bij horeca, theater en dat soort zaken. Neem bijvoorbeeld theater. Er zijn ontzettend veel toiletten, maar die zijn natuurlijk niet zomaar openbaar. Hetzelfde geldt ook voor wat u aangeeft bij de horeca. Dus het is vooral goed dat we los van lijstjes, altijd een plan hebben waarin toiletten op een goede manier met kwaliteit goed geborgd zijn in onze stad. Dat heeft continu onze aandacht. De voorzitter Dank u wel. Kunnen we daarmee instemmen met de wijze van afdoening van de ingekomen stukken? Dat is het geval. Dank u wel. 5. Omgevingsvisie Heerlen 2050 De voorzitter Meneer Reijnders, ik begin bij u. Eerste termijn De heer Reijnders, SP Dank u, voorzitter. De Omgevingsvisie als onderdeel van de Omgevingswet. In de inleiding kunnen we lezen dat dit een integrale visie is waarin we de strategische ambities en doelen voor de fysieke leefomgeving van Heerlen voor de komende 25 jaar gaan vastleggen. Dat maakt volgens mij zo’n visie automatisch al tot een uitdaging.

Hoe zet je een goede stip aan de horizon zonder dat je veel te gedetailleerd bent en je jezelf helemaal vastzet? Hoe houd je dan ook ruimte en flexibiliteit om in te spelen op ongetwijfeld allerlei nog onbekende ontwikkelingen in de komende 25 jaar? Maar volgens de SP is het college hier met deze Omgevingsvisie wel goed in geslaagd om die balans te houden. De identiteit en kenmerken van stad en inwoners vormen het vertrekpunt van de visie. Zo ontstaat er best wel een lonkend en herkenbaar perspectief van het Heerlen in 2050. Een stad die zijn fysieke kwaliteiten als centrumstad in Parkstad, maar ook in de Euregio en een stad die met veel groen en natuur die kwaliteiten optimaal gaat benutten in haar eigen infrastructuur. Een stad met sterke en stabiele buurten met buurtbewoners die een sociale inhaalrace ondertussen gewonnen hebben en niet langer met drie-nul achterstaan ten opzichte van de rest van Nederland, maar ook een stad die zijn verleden kent, koestert en uitdraagt en een onderwijsstad, waarvan de lokale economie straks drijft op kennis en vakmanschap. Dat klinkt allemaal veelbelovend en dat klinkt ook herkenbaar als je kijkt naar waar wij ons de afgelopen jaren als raad over hebben gebogen en druk over hebben gemaakt. Echter, een klein puntje van kritiek. In de stukken wordt genoemd dat die kennis en dat vakmanschap in slimme hoofden en handige handen zit.

Zo wordt dat genoemd. Het is een beschrijving die op zich wel lekker bekt, maar volgens mij is dat onderscheid duidelijk ontstaan in een slim hoofd en niet met een handig handje. Dat zou ik haast willen zeggen. Want het doet, denk ik, helemaal geen recht aan vakmanschap. Vakmanschap in de zorg of in de techniek is echt zo veel meer dan handige handjes hebben. Daar komt ook heel veel hoofd bij kijken. De voorzitter Ik zie een handje van de heer Leers.

Pagina 25 van 38

De heer Reijnders, SP Volgens mij kunnen we dat beter recht doen in de beschrijving. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, ik had net een handig handje, maar ik meen dat meneer Reijnders daarmee bedoelt te zeggen: dat handige handjes ook heel vaak gewoon slimme hoofden hebben. Of heb ik het dan verkeerd begrepen? De heer Reijnders, SP U heeft het veel korter en krachtiger geformuleerd dan ik. Ik ben het er zeer mee eens. Volgens mij noopt dat om even na te denken om dat wat anders te beschrijven inderdaad. Maar goed, dat gezegd hebbende, denkt de SP dat hier een goede Omgevingsvisie is waarmee we de toekomst in kunnen. We zullen dan ook akkoord gaan met dit voorstel. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Heine. Mevrouw Heine-Van Dartel, CDA Dank u, voorzitter. In de commissie hebben wij gevraagd naar het nut van de Omgevingsvisie. Daar is duidelijk antwoord op gegeven. De wethouder zei: omdat het moet. Wij kunnen ons vinden in de visie, maar begrijpen ook dat er net zoals afgelopen jaren zo veel zaken kunnen gebeuren en dat er zeker nog genoeg aanpassingen kunnen komen. Dat was het, voorzitter. De voorzitter Dank u wel. De heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Dank u wel, voorzitter. We hebben die Omgevingsvisie en Toekomstvisie in de commissie besproken. Ik heb daar nog even over nagedacht.

Wat mij betreft, heeft hij daar niet de aandacht gekregen die hij verdiende. Als je terugkijkt naar de afgelopen 3,5 jaar en alle inspanningen die het college en ook de opstellers van het stuk hebben verricht om burgers, stakeholders en de raad meerdere malen te betrekken, dan viel mij eigenlijk in ieder geval in de commissiebehandeling op dat iedereen super tevreden is en er niks of amper op of aan te merken heeft. Dat kan. Dat viel in de zienswijze namelijk ook wel ontzettend mee. Of dat we ons onvoldoende bewust zijn van het belang van het stuk. Ik denk dat we dat nog maar eens moeten onderstrepen, want ik heb daar om die reden nog een keer over nagedacht, omdat je in toenemende mate ziet dat we een stad zijn die in ontwikkeling is en waar diverse stakeholders en geïnteresseerden zijn, of het nu ontwikkelaars zijn, woningcorporaties zijn of organisaties zijn die willen meebouwen en meetekenen aan onze stad. Ik vraag me dan af: hebben we in kaartmateriaal voldoende concreet die punt op de horizon gezet? We kunnen de grond maar één keer uitgeven. Je kunt maar één ding tegelijk op een plek doen. Vaak, als je er iets heel concreets bouwt, dan staat het er ook voor de komende 50 tot 100 jaar.

Ik vroeg me af, mede omdat het kaartmateriaal vaak nog niet helemaal duidelijk is: kan het college aangeven in welke mate van concreetheid die Omgevingsvisie een kompas kan zijn voor de diverse initiatiefnemers die allerlei plannen hebben in de stad? De voorzitter Interruptie van de heer Leers.

Pagina 26 van 38

De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, dank u wel. Ik luister altijd met veel aandacht. Ik vroeg mij dan af: als je kijkt naar pagina 4 van 6 bij de tegenargumenten, dan staat daar: “De Omgevingsvisie maakt nog geen nieuwe keuzes op locatieniveau.” Hoe moet ik dat dan uitleggen in dit voorstel gezien op hetgeen wat u net vertelde? De voorzitter Meneer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Volgens mij moet je onder de Omgevingswet een integraal afwegingskader maken en vlek je eigenlijk in welke gebieden je dan gebruikt voor industriegebied en welke voor wonen of anderszins. Dan hoeft dat niet op perceelniveau, maar je moet wel in grove lijnen duidelijk hebben waar je wel iets wil of iets niet wil. Wat mij betreft had dat in kaartmateriaal iets concreter gekund. Het college heeft tijdens de commissie aangegeven: dat doen we in onderliggende beleidsstukken, zoals wat we in december voorgelegd krijgen als het gaat om woningbouw. De voorzitter Nog een interruptie van de heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, dank u wel.

Maar heb ik het beperkte raadsvoorstel dan verkeerd gelezen als ik daaruit meen te concluderen dat daarin staat dat vooralsnog vastgehouden wordt aan de bestaande situatie met de bestaande ideeën en daarnaast als er concrete wensen zijn, die inmiddels al vorm hebben gekregen? Want ik meen dat ik dat uit het stuk heb kunnen herleiden. Of had ik het dan faliekant mis? De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Volgens mij is dit gewoon een richting. U stelt de vraag aan mij, maar volgens mij is de richting dat je nu nog met een tijdelijk omgevingsplan werkt. Daar toets je alle plannen aan af. Daar houd je deze Omgevingsvisie naast. Dat is volgens mij ook de manier waarop je met nieuwe initiatieven omgaat. Wat mij betreft had het iets concreter gemogen. Of een ontwikkeling dan past op een plek of niet, is dit daar een richtinggevend stuk in. Zo heb ik hem in ieder geval gelezen. Zo neem ik hem tot me. Zo ben ik dan. Dat is misschien ook een stukje nieuwsgierigheid. Je wil graag ook wat meer concreet naar de toekomst kijken. Zo heb ik ook naar het stuk gekeken. Wat ik wel nog positief aan wilde stippen – ik wilde eigenlijk het college vragen om daar nog even wat dieper op in te gaan – is dat we best wel een fors aandeel burgerparticipatie hebben gehad.

We krijgen met enige regelmaat ook weleens commentaar van diverse initiatiefnemers of van burgers op zichzelf dat jullie ons hier weinig bij betrekken. Mij viel het beperkte aantal zienswijzes tegen. In het voortraject hebben we best wel veel gedaan en zijn we op veel plekken aanwezig geweest. Hoe gaat het college ervoor zorgen om in de communicatie, zodra dit stuk wordt vastgesteld waar ik even vanuit ga, onder de aandacht van die burger te brengen dat de inbreng die zij geleverd hebben, zich ook gematerialiseerd heeft? De voorzitter Interruptie van de heer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie)

Pagina 27 van 38

Meneer Janssen, u gaf net die participatie aan en dat die heel breed werd gedragen. Volgens mij zijn er 2.000 mensen gevraagd. Vindt u dit nu echt een stuk wat vanuit participatie wordt gedragen en wat vanuit de burger komt als ik zie dat wat korte interviews zijn geweest op straat en dat er wat stakeholders zijn gesproken? Is dit nu echt een stuk wat vanuit de participatie komt? De voorzitter Meneer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Zoals ik het stuk gelezen heb, heeft men in ieder geval alle mogelijkheden aangewend om überhaupt in brede zin burgers, initiatiefnemers en stakeholders in de gelegenheid te stellen om te participeren. Ik ga geen waardeoordeel geven of mensen dat in voldoende mate ook gedaan hebben, maar als ik zie dat als je de vraag stelt – op die diverse bijeenkomsten ben ik geweest – en dat dat alleen al op die online enquêtes – volgens mij waren het 3.000 reacties – is, dan vind ik dat best fors voor een abstractieniveau van 2050. Ik denk dat je daar op z’n minst mag spreken van enige mate van betrokkenheid. Ik denk dat je best wel goed mag teruggeven aan die burgers: kijk eens, dit stuk hebben we met uw input gedaan. Of iedereen zich dan op ieder onderdeel helemaal kan herkennen in dat stuk, dat laat ik even in het midden.

Het lijkt me sterk, want als je het hele stuk doorleest, dan zijn er altijd een paar halve zinnen waarvan je misschien zegt: dat had ik misschien anders opgeschreven. Maar dat is ook niet gebleken uit de zienswijzes die binnen zijn gekomen, want die waren ook niet echt heel erg kritisch. Dat was namelijk nog een gelegenheid om te participeren. Dus in die zin hoop ik dat dat een antwoord op uw vraag is, maar ik denk dat er gelegenheid genoeg is geweest. Afrondend, misschien is dat nog wel het grootste compliment aan al die mensen die daar intensief mee bezig zijn geweest, want die hebben een hell of a job gehad drie en een half jaar lang om daarmee aan de slag te gaan. Daarvoor krijgen ze van mij in ieder geval de handen op elkaar. Dank je wel. De voorzitter Dank u wel. Meneer Van den Berg. De heer Van den Berg, VVD Voorzitter, vandaag staan we voor een belangrijke stap voor de toekomst van onze stad en de vaststelling van de Omgevingsvisie Heerlen 2050. Dit document is niet slechts een eindpunt, maar een levend instrument waarmee we de koers van Heerlen voor de komende decennia gaan bepalen. De Omgevingsvisie is het fundament en het strategisch kader voor onze stad dat ons helpt bij het maken van afwegingen en keuzes nu en in de toekomst, maar het is ook een document dat ruimte biedt voor aanpassing en bijsturing als dat nodig is.

Als VVD willen we benadrukken dat dit geen statisch document mag zijn. Het is essentieel dat we als raad niet alleen het vastgestelde koersdocument erkennen, maar ook de flexibiliteit behouden om waar nodig bij te sturen. Evaluaties en tussentijdse aanpassingen zijn van groot belang om het document actueel en effectief te houden. Daarom roepen wij de wethouder op om in plaats van slechts twee keer per bestuursperiode, minimaal jaarlijks stil te staan bij de voortgang en noodzakelijke bijsturingen. Zo zorgen we ervoor dat de Omgevingsvisie daadwerkelijk een levend document blijft dat met de stad meegroeit en veranderende behoeften weerspiegelt. De VVD vindt het van cruciaal belang dat we blijven focussen op de thema’s die Heerlen sterker maken en die het welzijn van onze inwoners en ondernemers bevorderen. In de eerste plaats willen we de nadruk leggen op wonen en specifiek op de huisvesting voor ouderen en de bevordering van doorstroming op de woningmarkt. De vergrijzing zorgt ervoor dat het aanbod van levensloopbestendige woningen een steeds grotere opgave wordt. Tegelijkertijd moeten we ervoor zorgen dat jongeren en gezinnen kunnen blijven doorstromen naar geschikte woningen. Een gezonde dynamische woningmarkt is essentieel voor het welzijn van onze stad.

Pagina 28 van 38

Daarnaast blijven we als VVD focussen op de economie van Heerlen. We hebben in de afgelopen jaren enorme vooruitgang geboekt met de komst van de Brightlands Smart Services Campus en de versterking van de zorg en de medische sector. Ook de ontwikkelingen in onze binnenstad gaan onze stad helpen. Voor ons is het van groot belang dat we blijven inzetten op werkbehoud en economische groei zonder de technologische en medische ontwikkelingen uit het oog te verliezen. Onze stad heeft enorme kansen, niet alleen door regionale samenwerking in de Euregio, maar ook door te blijven investeren in innovatie en duurzame bedrijvigheid. Naast wonen en economie zijn mobiliteit en duurzaamheid thema’s die een directe invloed hebben op het welzijn van onze stad. Het bevorderen van duurzame mobiliteit en het vergroenen van Heerlen dragen bij aan een gezondere en duurzamere leefomgeving. We willen dat onze stad niet alleen bereikbaar is voor de auto, maar ook voor fietsers, voetgangers en het openbaar vervoer. Zo versterken we zowel de leefbaarheid als de economie van Heerlen. Tot slot, voorzitter en niet in de laatste plaats, willen we dat de Omgevingsvisie niet slechts een papieren stuk blijft. Het moet een koersdocument zijn met uitvoeringskracht. We verwachten van het college dat de visie niet alleen op papier blijft staan, maar dat de plannen ook daadwerkelijk worden uitgevoerd.

Er moet een duidelijke koppeling zijn tussen de visie en de concrete projecten die in de komende jaren van start gaan. In dit kader vragen wij het college of zij in besluitvormde documenten kan aangeven op welke manier de Omgevingsvisie is meegenomen in de besluitvorming. Het is van groot belang dat we als raad kunnen zien hoe de Omgevingsvisie richting geeft aan de keuzes die we maken voor Heerlen. Voorzitter, de VVD steunt de Omgevingsvisie Heerlen 2050 en kijkt uit naar de verdere uitwerking en uitvoering van deze visie. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Meneer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Dank u wel, voorzitter. We behandelen vandaag de Omgevingsvisie. Het is een document met veel ambities en veel goede intenties, maar waar wij lacune zien als D66 – we willen daar graag wat politieke scherpte in brengen – want deze visie bepaalt niet alleen hoe onze fysieke leefomgeving eruitziet, maar ook hoe Heerlen een stad blijft waar mensen zich thuis voelen, kansen vinden en elkaar willen ontmoeten. Daarom willen wij vanuit ons perspectief een aantal onderdelen uitlichten waarin we eigenlijk wat meer concreetheid en richting zouden willen zien en dan met name in de uitwerking van de plannen die daar verder in volgen. Allereerst natuurlijk op het gebied van wonen.

Op het gebied van wonen zet de visie natuurlijk stevig in op differentiatie en het doorbreken van de eenzijdige woningvoorraad. Dat sluit natuurlijk heel goed aan op de gemengde wijken waar we als gemeente natuurlijk ook de ambitie in hebben en ook als D66. Tegelijkertijd zien we in de visie dat er wel een aantal essentiële punten minder in benoemd worden. De mismatch op de woningmarkt wordt helder benoemd, maar het wordt minder expliciet gemaakt. Er wordt wat D66 betreft te weinig aandacht geschonken aan innovatieve woonvormen, zoals circulaire bouw, tiny houses en dat soort zaken en woonvormen. Wij zouden graag ook willen benadrukken dat natuurlijk klimaatbestendige en energiezuinige woningen de toekomst zijn en ook het benoemen van de betaalbare middenhuur is natuurlijk een hele belangrijke. We zouden ook wel meer willen zien dat er ook wordt gekeken naar flexwoningen waar dit logisch is. Daarnaast – we hebben het er al vaker over gehad – zouden we minder onnodige regels willen, maar wel gericht reguleren waar dat nodig is. Daar zien we natuurlijk ook een heleboel … De voorzitter Interruptie van de heer Reijnders. De heer Reijnders, SP (interruptie)

Pagina 29 van 38

Dank u wel, voorzitter. Via u aan de heer Dragstra. Wat bedoelt de heer Dragstra met flexwoningen? Dat is me niet helemaal duidelijk. De heer Dragstra, D66 Flexwoningen zijn woningen waar natuurlijk als er ergens een gebrek aan woningen is, er daar mensen tijdelijk in zo’n dusdanige woning kunnen verblijven. Dat moeten wel woningen zijn van dusdanige kwaliteit dat mensen daar ook op een fijne manier kunnen wonen. Maar we zouden zeker daar ook wat meer innovatie van willen zien in Heerlen. De voorzitter Nog een interruptie van de heer Reijnders. De heer Reijnders, SP (interruptie) Dan hebben we toch hetzelfde beeld bij flexwoningen. Het lijkt mij echt een noodmaatregel in het geval dat er echt acute woningnood zou zijn. Volgens mij is het een soort last resort, want je wil mensen een huis geven en niet een tijdelijk verblijf. Waarom zou je dat dan opnemen in een Omgevingsvisie voor de komende 25 jaar? Dan verhef je het eigenlijk tot een soort van staand beleid of tot een soort van doel op zichzelf. Dat lijkt mij in dit geval van flexwoningen helemaal niet de bedoeling. De voorzitter Meneer Dragstra. De heer Dragstra, D66 Wat ons betreft is het vooral goed om die mogelijkheid van flexwoningen zeker ook open te houden. Je zit natuurlijk ook zeker in die transitie waar we de komende jaren als stad voor staan.

We willen natuurlijk ook groeien, maar we willen natuurlijk ook onze bestaande woningvoorraad verduurzamen. Dat gaat er natuurlijk ook voor zorgen dat er ook best wel wat traffic gegenereerd zal worden. Als het verstandig is om daar tijdelijk flexwoningen voor in te zetten, dan zouden wij dat zeker wel als optie willen zien. Dat betekent niet dat we dat op alle onderdelen moeten doen, maar daarom geven we ook aan waar dat logisch is en waar het passend is om dan tijdelijk die druk op die woningmarkt te verlagen. Dus inderdaad, D66 is voor een overheid die ruimte geeft aan initiatief en creativiteit. Daarom pleiten we er ook voor dat we terughoudend zijn bij de Omgevingsvisie voor aanvullende gemeentelijke regels, zodat inwoners en ondernemers niet vastgezet worden in het woud van de bureaucratie. Maar daar hoort natuurlijk wel een hele belangrijke nuance bij en zeker op het gebied van wonen waar we ook zien met de Parkstadwet dat als het juist over kwetsbare wijken gaat waarbij de leefbaarheid en veiligheid onder druk staat, dat die regulering natuurlijk wel nodig is. Daarom steun ik ook volledig de koers van Grip op Wonen 2.0. Wat ons betreft is het inderdaad vooral kijken waar we die regelgeving kunnen wegnemen waar het onnodig is. Dus vrijheid waar het kan, maar wel ook ingrijpen waar de leefbaarheid in de wijken dat vraagt.

Dan hebben we het punt onderwijs wat wat ons betreft misschien wat onderbelicht is in deze visie. Wij zouden dat nog graag wel wat extra naar voren willen dragen. Wij zullen dat eigenlijk willen zien als dragende pijler van de stad. Daarom zouden wij eigenlijk nog wat meer duidelijk perspectief op hoger onderwijs naar de stad willen zien, ruimte voor universitaire dependances, praktijklabs en innovatiehubs waar we natuurlijk op dit moment allemaal mee bezig zijn. Maar is het niet goed om dat ook juist nog wat explicieter te benoemen? Ook het koppelen van onderwijsontwikkeling aan stedelijke vitaliteit en jongerenhuisvesting, want dat is ook heel erg nodig om die transitie naar onderwijsstad te maken. Die kans die we op dit moment hebben om meer onderwijs naar onze stad te krijgen, maar ook een mooie verbinding te leggen tussen Eindhoven, Maastricht en Aken om daarin ook te verzilveren.

Pagina 30 van 38

Daarnaast zien we ook dat er in de Omgevingsvisie wordt benoemd dat verenigingsstructuren af aan het brokkelen zijn. Dat is ook zo op dit moment. Daar zijn we in Heerlen natuurlijk niet uniek in, maar wat ons betreft is dat ook wel een belangrijk focuspunt waar we ons op moeten richten als gemeente. Dat zouden we ook graag wat explicieter in de uitwerking van de Omgevingsvisie verder willen zien, met name om dan ook verenigingen, sportclubs en buurtinitiatieven verder te ondersteunen en ook een soort toekomstgerichte visie daarin te krijgen om juist die verenigingsstructuren en ook die bewonersinitiatieven verder te versterken. Die ambitie zouden we ook graag uitgedrukt in de visie zien. Dan nog twee thema’s. Mobiliteit, daar werd net natuurlijk ook al even aan gerefereerd. In de visie komt ook natuurlijk het belang van fietsen duidelijk naar voren, maar - dat komt iets minder naar voren – we willen er ook in zien dat er goede fietsverkeervoorzieningen moeten zijn. Dat kan dus concreet, bijvoorbeeld met een volwaardige fietsenstalling aan de noordkant van het station, maar ook met goede fietsenstallingen, bewaakt of onbewaakt. De voorzitter Interruptie van de heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Dank u wel, voorzitter. Via u aan de heer Dragstra. Ik ben aan het luisteren.

Ik denk: heeft D66 niet meegedaan aan die participatiebijeenkomst? Heeft hij die gelegenheden gemist om daar zijn inbreng te delen als je het op de concreetheid hebt wat D66 graag wil? Volgens mij heeft hij dat daar ook aangegeven. Ik vind het een heel opmerkelijk verhaal. Kunt u aangeven waarom u op dit detailniveau en op dit moment dit soort suggesties nog doet op het moment dat we op het punt staan om deze Omgevingsvisie vast te stellen? De voorzitter Meneer Dragstra. De heer Dragstra, D66 We hebben zeker meegedaan aan die participatiebijeenkomst, met name voor de gemeenteraad. Wat wij op dit moment alleen nog wel … We willen eigenlijk onze politieke nadruk erop leggen. Even een andere interruptie. De voorzitter Begrijpt u het nu, meneer Janssen? Dank u wel. Meneer Dragstra, u kan door. De heer Dragstra, D66 Ik heb het niet verstaan, voorzitter. Met name vinden wij dus ook dat die fietsenstallingen … Dat is wat ons betreft geen detail, maar dat is juist essentieel om mensen op de fiets te krijgen. Dus daarin verschillen misschien de meningen. Misschien is het daarom niet in de visie gekomen, maar wat ons betreft zou dat wel echt duidelijker in de verdere uitvoering van de visie moeten worden geïmplementeerd. Ik ben bijna klaar. Ik was het eigenlijk vooral aan het afronden. Ik durf bijna niet meer.

Wat wij dus inderdaad willen met deze punten die al eerder ingebracht zijn, maar wat ons betreft niet voldoende in de visie naar voren zijn gekomen, is dat we daar wat meer aandacht nog op vestigen wat D66 betreft en dat daarmee Heerlen de kansen pakt die er zijn, die groen zijn, die toegankelijk zijn, waar mensen elkaar blijven ontmoeten en dat die oude stad met het jonger hart ook een stad met een hart is dat blijft kloppen voor iedereen. Dus dat was hem, voorzitter. De voorzitter Dank u wel. Meneer Jacobs.

Pagina 31 van 38

De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dank u wel, voorzitter. Ik zal het iets korter houden. Dat bent u wel van mij gewend. Met alle respect, meneer Dragstra. Het was een grapje. Ik wil allereerst mijn waardering uitspreken aan de wethouder en de ambtenaren die deze visie hebben geschreven. Ik was die visie afgelopen zondagmiddag aan het lezen. Toen was ik volgens mij bij pagina 30 ergens halverwege en toen dacht ik: ik hoop echt dat het mij gegeven is dat ik 77 word, want het utopische Heerlen ga ik dan meemaken. Want dan is alles prachtig en is alles mooi. Ik hoop dat het me gegeven is. Ik weet het niet. Het moge duidelijk zijn hoe wij als FVD toch een beetje naar deze visie kijken. Ik wil er alleen een paar punten uitpakken. Dat is bijvoorbeeld het punt dat we in 2040 energieneutraal moeten zijn. Ik vraag me af hoe we dat gaan doen. We zullen hier alles vol moeten gaan zetten met windturbines, met zonnepanelen, zonneweides en noem het maar op, want ik zie het niet. Volgens mij, als de wind niet waait en als de zon niet schijnt, hebben we altijd een back-up aan energie nodig. Volgens dit college kan iedereen in 2050 bijna gratis energie krijgen. Ik ga het zien. Ik durf te voorspellen - als ik met 77 nog hier ben, mag u dat nog eens een keer terugkijken – dat als we op deze manier verder gaan dat dadelijk de energierekening voor eenieder onbetaalbaar is.

Een ander punt: als ik zie bij wonen hoe we moeten gaan bouwen, bouwen, bouwen. We hebben volgens mij laatst nog op het Willemskwartier een bijeenkomst gehad. Dan zie je ook weer dat theorie en praktijk mijlen ver uit elkaar liggen. Ik zie bijvoorbeeld een opmerking staan – ik heb het volgens mij tijdens de algemene beschouwingen over gehad – dat we mooie speelplekken moeten krijgen voor onze kinderen. Op het moment dat er een motie hier vanuit een deel van de oppositie wordt ingediend, dan is daar blijkbaar geen geld voor. Maar in 2050 maak ik het mee dat onze kinderen speelplekken hebben. Om kort te zijn – dan sluit ik af voorzitter – is dit voor mij en ik heb dit ook tijdens de algemene beschouwingen aangegeven, dat wij maar menen dat het leven maakbaar is en dat we dadelijk in 2050 kunnen vooruitzien wat er allemaal gaat gebeuren. We krijgen dadelijk leefbare wijken. De voorzitter Interruptie van heer Reijnders.

De heer Reijnders, SP (interruptie) Beseft de heer Jacobs dat we dit niet zomaar doen voor de lol of omdat we tijd over hadden, maar dat er in 2024 – als ik het goed zeg – een nieuwe Omgevingswet is gekomen waarbinnen wij toch echt verplicht zijn om een Omgevingsvisie neer te leggen voor de komende 25 jaar? Het klinkt nu een beetje alsof het allemaal onzin is en dat we dan beter andere dingen hadden kunnen doen, maar volgens mij is dit toch echt een wettelijke verplichting voor alle gemeentes in dit land. De voorzitter Meneer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Meneer Reijnders, daar ben ik me wel degelijk van bewust, maar dan mag ik daar ook kritiek op hebben, neem ik aan? De heer Reijnders, SP (interruptie) Zeker, maar dan weten we in ieder geval vanuit welke wetenswaardigheid. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Mij is heel duidelijk dat dit een wettelijke verplichting is, alleen staan wij hier niet achter. Daar laat ik het bij in de eerste termijn, voorzitter.

Pagina 32 van 38

De voorzitter Dank u wel. Dan ga ik naar mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Dank u, voorzitter. Even terugkomend op meneer Jacobs: ik denk dat hij in 2050 zit met een dikke jas aan. Dan zijn we energieneutraal en hebben we allemaal een dikke jas aan. De voorzitter Meneer Jacobs, een interruptie over een dikke jas. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Daar moet ik even een opmerking over maken, want u spreekt uzelf nu een beetje tegen. Die aarde warmt gigantisch op, dus ik zit dadelijk niet in een winterjas, mevrouw Géron. Of ziet u dat anders? Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Ik denk dat het dubbeltje misschien nog wel een andere kant kan omvallen. Voorzitter, ik ga even zeggen wat ik wilde zeggen. Aan de totstandkoming van deze visie is veel tijd, zorg en aandacht gegeven. Een ambitieus toekomstbeeld van een sociale en groene leefbare stad wordt er geschetst. Wij waarderen de aandacht voor vergroening, energierechtvaardigheid en gezondheidsbevordering. Het zijn thema’s waar wij ons ook al jaren hard voor maken. Toch een paar opmerkingen. De visie spreekt over balans tussen mens en natuur, maar blijft in de praktijk enigszins mensgericht. Voor de Partij voor de Dieren is natuur geen bijzaak, decor of middel voor leefbaarheid en economie, maar het fundament van onze leefomgeving. Wij zijn afhankelijk van die natuur.

We willen dat biodiversiteit leidend wordt en blijft bij ruimtelijke keuzes, dat ecologische zones worden beschermd en natuurinclusief bouwen de norm wordt en ook blijft. Er wordt gesproken over vooruitstrevend dierenwelzijn. Worden of blijven hier de uitgangspunten van de nota dierenwelzijn in zijn geheel meegenomen? Dat is een vraag. De visie leunt sterk op groei van economie en inwoneraantal. In een tijd van klimaat, energiecrisis en biodiversiteitsverlies is dat volgens de Partij voor de Dieren een enigszins achterhaald uitgangspunt richting de toekomst. Wat ons betreft draait de toekomst van Heerlen om brede welvaart, gezondheid en kwaliteit van leven en niet om steeds groter, sneller en concurrerender zijn. Tot slot, de Omgevingsvisie is dus een waardevolle visie die als richtpunt moet blijven naar de toekomst. De Partij voor de Dieren hoopt dat ingezet wordt op een stad waarin natuur, dieren en toekomstige generaties centraal staan. Tot zover, dank u. De voorzitter Dank u wel. Meneer Pauwels. De heer Pauwels, CDA Dank u, voorzitter. Bij voorgaande sprekers stond het thema energie even centraal. Ik hoop dat u mij de energie nog gunt om de laatste bijdrage te doen of komt er nog iemand? De voorzitter Er komt nog iemand. De heer Pauwels, CDA De voorlaatste. Dat scheelt alweer.

Voorzitter, deze avond nemen we een strategisch belangrijke beslissing voor onze stad door te besluiten over de Omgevingsvisie. Het is een visie waarvan de grondslag wordt ontleend aan ons rijke verleden, namelijk de romeinen, de mijnbouw en de inzet op nieuwe bedrijvigheid en eveneens de inzet op nieuwe technologie.

Pagina 33 van 38

Stip aan de horizon: het jaar 2050. Tot die tijd zullen wij samen – college, raad, stakeholders en inwoners – aan de slag gaan om Heerlen als stad om te werken en te wonen, een toekomst te geven. Aan de totstandkoming ging een langdurig proces van start. U heeft ons hierin uitvoerig meegenomen. Dit was met het doel dat bezien vanuit de Omgevingswet zelf, de tot nu toe langdurige wet- en regelgebonden processen te vereenvoudigen en te versnellen. Een belangrijk onderdeel hiervan was het inzetten op brede participatie. Niet langer tellen alleen de kadastrale meters, doch de omgeving en de mensen. Opbrengsten uit deze visie voorafgaand aan participatie zijn onder andere zorgen over leefbaarheid, behoefte aan ontmoetingsplekken, vergroening, het verkleinen van achterstanden en meer voorzieningen voor jongeren. Dit is vertaald naar rode draden binnen de visie. Over de participatie een vraag: blijkens de stukken, volgt in jaar 1 van de nieuwe raadsperiode een eerste evaluatie, dus ergens – dan gok ik een beetje – eind 2026. Hoe gaat het college dan te werk? Zijn hier vanuit de Omgevingswet voorschriften aan gebonden of hebben we daar enige ruimte in om dat zelf te ontwikkelen? Verder een vraag over de woningbouwplannen. De Omgevingsvisie gaat er uitgebreid op in.

Bijzonder hierin is en ik citeer: het respectvol omgaan met cultuurhistorische en karakteristieke ruimtelijke structuren en elementen vinden wij een belangrijke voorwaarde. De OPH onderschrijft dit. Wat wij als OPH hiermee bedoelen en aannemen, is dat de te realiseren woningbouw, nieuwbouw dus voor een bijvoorbeeld jaren 30 wijk, zich uit architectonisch oogpunt zal moeten verhouden tot de bestaande bouw. Uiteraard niet qua prijs. Iedereen heeft recht op een dak boven z’n hoofd, maar uitstraling vinden wij minimaal een vereiste. Ten slotte, als laatste nog een vraag vanuit de ingediende zienswijze. Het is nogal gewaagd, maar wel gevoelsmatig voorstelbaar. De indiener vraag om de barrière bij de Willemstraat – dus de spoorwegovergang tussen Heerlen Noord en Heerlen Zuid, te verbeteren door er een fiets- en voetgangersbrug aan te leggen. Het antwoord riep op zich weer nieuwe vragen op. In de discussie rondom het Willemskwartier enkele vergaderingen geleden werd namelijk toegezegd dat het plan hieromtrent zou terugkeren in de raad. Kunnen we over de zojuist genoemde optie een voorstel tegemoet zien? Straks bij de hernieuwde presentatie van de plannen van het Willemskwartier … Ik wil u iets meegeven wat vandaag in de krant stond, want Maastricht scheen het ei van Columbus hierop gevonden te hebben. Tot zover, dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Interruptie van de heer Reijnders.

De heer Reijnders, SP (interruptie) Dank u, voorzitter. Er richt me eens dat we prioriteit moeten geven aan de verbinding van het Maankwartier met Heerlen Noord. Volgens mij hebben we al vaker gediscussieerd, ook bij het Willemskwartier. Maar is het niet veel beter om het college op te roepen om daar werk van te maken en niet gewoon een suggestie helemaal uit te werken? Want volgens mij zijn er tal van manieren om dat te doen en moeten we dat vooral ook breed inventariseren. De voorzitter Meneer Pauwels. De heer Pauwels, CDA Dat zal ongetwijfeld breed aan de orde komen. Dus het is maar één van de zienswijzen waar het op inspeelt. Niet meer en niet minder. De voorzitter Dank u wel. Het woord is nu aan meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers

Pagina 34 van 38

Meneer de voorzitter, dank u wel. Eén van de eerdere sprekers – volgens mij was dat mevrouw Géron – stipte de krimpgedachte aan en met name het loslaten daarvan. Op eerdere momenten heb ik al met u gedeeld dat het streven naar 100.000 inwoners niet dermate heilig moet zijn dat we daarvoor heel veel dingen achter ons laten, want ook op dit moment hebben we de nodige uitdagingen en problemen waaraan gewerkt moet worden. Dus wat Hart-Leers betreft, moet het niet zo zijn dat die 100.000 voor ogen moeten staan en we daar coûte que coûte naartoe moeten. We moeten gewoon een goede stad zijn waar problemen worden opgepakt, kansen worden opgepakt en andere zaken mogelijk glad worden gestreken. Het moet niet zo zijn dat we bij die 100.000 gemeenten gaan horen, maar liever een gemeente met minder dan 100.000 mensen zijn die het goed of misschien beter dan nu voor elkaar heeft. Ik denk dat dit streven misschien belangrijker is dan die 100.000 mensen. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel. Dan zijn we volgens mij rond in de eerste termijn. Dan ga ik naar wethouder Gelderblom. Het is allemaal nog even wennen. Wethouder Gelderblom In 2050 hoeft dat niet meer, denk ik. De voorzitter Dan hebben we een chip in onze arm en dan komt dat allemaal goed. Wethouder Gelderblom Een deel van ons misschien.

Ik begin bij de SP die met een opgeheven vingertje ons aansprak over de formulering slim hoofd en handig handje. Ik dacht in de eerste aanleg dat mijn verweer zou moeten zijn dat we ons toch hebben laten verleiden door de aantrekkingskracht van de alliteratie. Maar vervolgens dacht ik: dat is helemaal niet waar, want je kunt ook handig hoofd zeggen. Dat allitereert ook, dus het had vanuit de alliteratie niet gehoeven. Ik denk dat het eigenlijk wel een terechte opmerking is. Dus ik wil bij deze wel beloven – het is interessant om te zien of we dat ook waar kunnen maken – dat we het nooit meer zullen doen in de woorden van Peter van Zutphen. Dus point taken. Dan ga ik naar de Jongerenpartij, want voor de rest was dat de kanttekening van de SP waar ik wel even bij stil wilde staan. De Jongerenpartij eindigde met een compliment. Daar wil ik graag mee beginnen, want dat wil ik graag beamen en onmiddellijk omzetten in een dankzegging aan inderdaad de mensen die hier op de achtergrond keihard aan hebben gewerkt lange tijd, want dat heeft inderdaad lang geduurd in positieve zin, want dat betekent ook dat er veel ruimte was voor mensen in de hele stad van organisaties tot inwoners en ondernemers om mee te denken.

Het gebrek aan aandacht waar de heer Janssen ook bij stilstond, kon volgens hemzelf aan de hoge kwaliteit liggen of aan gebrek aan bewustzijn over het belang van de Omgevingsvisie. U begrijpt dat ik denk dat het natuurlijk vooral aan dat eerste ligt. Maar het één sluit het ander natuurlijk ook niet uit. Ik denk eigenlijk dat deze discussie ook wel weer laat zien dat iedereen er een gevoel bij heeft. Ik hoorde dat bijvoorbeeld ook heel duidelijk terug in de woorden van de heer Van den Berg, namelijk dat het een stuk is van belang en dat het richting moet geven zoals de heer Janssen zelf ook zei. Dus ik denk dat het bewustzijn er op zich wel is. Ik denk eigenlijk ook dat we de komende jaren naarmate we allemaal wennen aan de Omgevingswet en dus ook de Omgevingsvisie, daar allemaal ook nog meer gevoel bij zullen gaan krijgen. Een vraag van de heer Janssen ging over de concreetheid van het kaartmateriaal. Zoals hij terecht stelde hebben we daar ook in de commissie een beetje over van gedachte gewisseld, dus die discussie hoeven we, denk ik, niet helemaal te herhalen, maar wat de heer Janssen zelf ook zei, was: je wil richting. De Omgevingsvisie moet richting geven en daar horen grove lijnen bij. Dan citeer ik hem letterlijk. Ik denk dat het kaartmateriaal met grove lijnen er wel

Pagina 35 van 38

ruimschoots in zitten. Bovendien zit natuurlijk ook in de tekst een duidelijke richting over waar het heen moet, zeker op vlekkenniveau en op wat hoger abstractieniveau. Zoals gezegd, ook uitgewisseld in de commissie en ik denk dat dit het voornaamste antwoord is: concretisering geschied natuurlijk ook met name in onderliggende – daarmee bedoel ik eigenlijk voortvloeiende – stukken die nog aan de orde komen op verschillen terreinen. Ik denk ook dat dit zo hoort. Dat betekent ook dat die hier in die mate van concreetheid terugkomen en dat er ook geparticipeerd kan worden op veel van dat soort stukken. Op het punt van participatie was de laatste vraag van de Jongerenpartij, namelijk: hoe koppelen we straks terug naar mensen die al hebben deelgenomen? Van alle mensen van wie wij contactgegevens hebben gehouden – dat is zeker voor die enquête natuurlijk een behoorlijk aantal, want er zaten verschillende duizenden mensen in – zullen we die op de hoogte stellen van de hopelijk de vaststelling vanavond met een herhaald woord van dank voor de deelname. We gaan uiteraard ook breder communiceren, zoals met alle raadsbesluiten, over dat dit is gebeurd, wat dit betekent et cetera via de communicatiekanalen die ons ter beschikking staan. Dan ga ik naar de VVD. Zij hebben twee vragen gesteld.

Kunnen wij jaarlijks stilstaan langs de lijnen van de Omgevingsvisie? Ik vind dat een goed idee, ook in die formulering. Dus dan gaan we even op zoek naar een geëigende vorm. We willen natuurlijk niet dat dit dan weer heel erg veel capaciteit op gaat slokken, maar jaarlijks stilstaan daarbij, moet, denk ik, zeker wel lukken. Een vraag die daarbij wel aansluit, was: kunnen we bij voortvloeiende stukken ook aangeven hoe dat dan aansluit bij die overkoepelende visie, zodat het ook echt als rode lijn gaat terugkomen? Ook daarop kan ik bevestigend antwoorden. Dan gaan we ook daarvoor natuurlijk op zoek naar een manier die niet al te overdreven is, want je moet er niet hele epistels aan willen wijden, maar ik denk inderdaad dat het consistent aanbrengen van die link, helpt om focus aan te brengen. D66. Ik hoorde veel steun, maar inderdaad ook heel veel details en suggesties. Het moet gezegd worden: het is een enigszins laat moment voor dat soort suggesties, maar ik heb braaf mee zitten ctrl-f’en. Dat heeft u ongetwijfeld ook gedaan, zeg ik via de voorzitter. Wat mij wel opviel, ik dacht: als het klopt, dan is het wel zorgwekkend. Middenhuur komt bijvoorbeeld netjes terug op pagina 45, innovatieve woonvormen op pagina 48 en dat dit zo gold voor alle dingen die ik kon vinden. Dat was ook voor de UM het geval bijvoorbeeld.

Maar ik denk: als er zo veel suggesties in het vat zitten, wat in het vat zit, verzuurt niet. Houd die vooral ook vast. We hebben al gezegd dat we gaan evalueren, dat er een nieuw stuk komt. Breng ze dan ook vooral in. In de tussentijd – want zo lang hoeft het niet te duren – en dat is wel belangrijk om te benoemen: er komen nu natuurlijk ook Omgevingswetprogramma’s. Zie bijvoorbeeld Omgevingswet Programma Promenade. Dat is een heel concreet voorbeeld. Daar vindt ook alweer participatie plaats. Dan is er ook gelegenheid om dat soort dingen in te brengen. Dat raakt natuurlijk ook weer aan een aantal van de thema’s die de heer Dragstra inbracht. Ik hoorde van collega-wethouder Clemens dat die participatiesessie ook wel heel positief is geweest, dus het kan ook leuk zijn. Dat mag ook. Ik zag dat er een interruptie is. De voorzitter Interruptie van de heer Dragstra. De heer Dragstra, D66 (interruptie) Misschien inderdaad even een kleine toelichting, want we beogen niet om de Omgevingsvisie ermee aan te passen, want dan hadden we een amendement moeten indienen. Zeker komen die punten daar wel in terug, maar wij hadden het liever nog wat uitdrukkelijker gezien. Het is inderdaad dan natuurlijk wel wat laat, maar er worden natuurlijk ook allerlei zaken verder uitgewerkt.

Daar kan het natuurlijk wel in meegenomen worden, dus vandaar dat wij ook nog deze kans hebben aangegrepen om dat natuurlijk ook verder toe te lichten.

Pagina 36 van 38

Wethouder Gelderblom Waarvan akte en heel veel dank. Dan ga ik door naar de FVD. De heer Jacobs gaf aan dat hij hoopte dat het hem gegeven is dat hij tot 2050 kan leven om het arbeidersparadijs Heerlen mee te maken, even in mijn woorden. Misschien zou hijzelf andere woorden kiezen. We hopen natuurlijk allemaal met hem dat hij dat inderdaad mag meemaken. Ik voeg eraan toe dat hij dan wellicht als kloeke zeventiger – er is een inspirerend voorbeeld in ons midden – ook nog wethouder kan worden van dat arbeidersparadijs. Ook dat gunnen we hem natuurlijk van harte. Ik heb verder niet direct vragen gehoord, maar zoals bekend en zoals altijd, veel waardering. Volgens mij is er wederzijds respect voor de verschillende opvattingen. Dan ga ik naar de Partij voor de Dieren. Ik heb één echte vraag gehoord en eentje hoorde daar een beetje bij. Blijft die nota dierenwelzijn dan gelden? Natuurlijk. Dierenwelzijn is gewoon vigerend beleid, dus die gaat gewoon mee. Sterker nog: er zijn drie hele belangrijke bestanddelen geweest – eigenlijk wel iets meer – als een soort van basis voor deze visie. Dat is om te beginnen het vigerende beleid, dan de positionering vanuit het college en dan alles wat de participatie heeft opgebracht. Niet noodzakelijkerwijze in die volgorde, maar dit betekent dus ook dat dit vigerende beleid is ingetankt.

Dus ja, dat geldt ook voor dierenwelzijn dat daar onderdeel van uitmaakt. In de slipstream daarvan werd ook gerefereerd aan natuurinclusief bouwen en dat dit de norm zou moeten zijn en blijven. Ook dat is vigerend beleid dankzij uw raad. Dus daar geldt natuurlijk hetzelfde voor. Dan tot slot de Ouderenpartij. Bij monde van de heer Pauwels. Hij vroeg naar de evaluatie en of er voorschriftvereisten zijn over hoe dat te doen. Die zijn er als zodanig niet heel scherp, dus daar kunnen we zelf vorm aan geven. Ik zeg heel bewust: we, want ik vind het een aardig idee om als uw raad dat waardeert, er input over op te halen over hoe we dat dan precies vormgeven met elkaar te zijner tijd. Dus als dat gewaardeerd wordt, dan stel ik voor dat we dit doen. U hoort in m’n formulering dat ik daar enigszins omslachtig in ben, want ik weet niet of wij dat gaan doen en wie dat dan gaat doen, maar dat een toekomst college – het bestuur is namelijk eeuwig – te zijner tijd inderdaad gaan doen, waarbij ik denk dat het inderdaad logisch is om dat zo richting het einde van het kalenderjaar dan ook vorm te gaan geven. De tweede vraag ging over het Willemskwartier. Daarin kan ik u alleen maar teleurstellen, want dat is niet aan de orde van de dag.

Daar ik kan ik als portefeuillehouder Omgevingsvisie niet direct in die mate van concreetheid antwoord op geven, maar ik hoor dat de heer Peters daar wel iets over wil zeggen. De voorzitter Wethouder Peters. Wethouder Peters Kort als aanvulling misschien: we zijn nu wel voornemens om zo snel als dat mogelijk is – het liefst in december als in de agenda nog een vrije avond te vinden is – een raadsinformatieavond te organiseren samen met Wonen Limburg om u ook allemaal bij te praten over het verdere verloop van dat dossier. De voorzitter Dank u wel. Wethouder Gelderblom Ik ben door de vragen heen, voorzitter. Dus ik ben eigenlijk klaar. De voorzitter Dan vraag ik of er behoefte is aan een tweede termijn. Ik zie alleen meneer Leers. Meneer Leers, gaat uw gang. Tweede termijn