Conceptnotulen gemeenteraadsvergadering Heerlen 6 en 7 november 2024

Conceptnotulen raadsvergadering

Presentielijst Aanwezig: Vergadering:

Gemeenteraad Heerlen Vergaderdatum:

6 en 7 november 2024 Tijdstip vergadering:

14.00 uur

Leden: K. Adema, S. Bayraktar, M.M.M. van den Berg, J.P. Bertholet, M.T. Bosch, S. Bottenberg-Brylka, M.T.A. Butink, F.W.S. Daamen, A. Damen, T. Dragstra, J.L.M. Ermers, E.A.N.M. Géron, T.G.M.M. de Groot, J.A. Heine-van Dartel, J.T.M. Hendriks, A.M.G. Hendriks-Berg, P.E.J. Hoogers, S. Jacobs, A.L.B. Janssen, B. Karabacak, P.C.C. Kastrop, A.W.A. Keulen, R.J.A. Kockelkorn, R.H.F. Leers, T. Nefjodov, M. van Oosterhout, A. Oulad Lmaroudia, P.A. Pauwels, R.W.T.A. Rozestraten, A.A.W.G.M. Santegoeds, M.H. Schreurs, A.A.M. Stöcker-Bus, P.S.G.M. Vaessen-Stollman, I.J. Vermeulen-Klamerek, H.M.A.M. Verreck en P.M.A. van Zutphen Wethouders: M.E.E. De Beer, J.M.M. Clemens, C. Gelderblom, M.P.G.M. Peters en A.E.H.T. Vrusch Voorzitter: R. Wever Griffier: T.W. Zwemmer Verslaglegging: O.H.M.H. Toirkens-Geurts

Pagina 2 van 202

Agenda 1. Opening en vaststellen van de agenda van de openbare vergadering van de gemeenteraad van Heerlen van 6 en 7 november 2024.

pag. 4

2. Begroting 2025 1. De begroting 2025 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Programma Bestuur en Ondersteuning € 312.541.000 1. Programma Veiligheid -/- € 14.384.000 2. Programma Verkeer en Vervoer -/-€ 14.707.000 3. Programma Economie -/- € 6.336.000 4. Programma Onderwijs -/- € 16.585.000 5. Programma Sport, Cultuur en Recreatie -/- € 38.724.000 6. Programma Sociaal Domein -/- € 210.556.000 7. Programma Volksgezondheid en Milieu € 187.000 8. Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV) -/- € 11.436.000 Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 7.700.000 beschikbaar te stellen in de begroting 2025. 2. Een aanvullende storting te doen in de reserve sloopfonds van € 1,1 miljoen, ter bevordering van de strategische vastgoedkeuzes en in te stemmen met het afwijken van de reserve maximum € 500.000. 3. Het college van burgemeester en wethouders autorisatie te verlenen tot bestedingen van de bedragen per programma.

pag. 4

-

SP OPH CDA Jongerenpartij Partij Hoensbroeks Belang PVV VVD Forum voor Democratie D66 Hart Leers Partij voor de Dieren GroenLinks PvdA Fractie Damen

Wethouder De Beer Wethouder Clemens Wethouder Peters Wethouder Gelderblom Wethouder Vrusch Burgemeester Wever 2b. Bijdragen fracties tweede termijn

pag. 05 pag. 11 pag. 16 pag. 19 pag. 26 pag. 31 pag. 38 pag. 44 pag. 50 pag. 54 pag. 58 pag. 61 pag. 68 pag. 70 pag. 73 pag. 85 pag. 94 pag. 113 pag. 121 pag. 131

Pagina 3 van 202

-

SP OPH CDA Jongerenpartij Partij Hoensbroeks Belang PVV VVD Forum voor Democratie D66 Hart Leers Partij voor de Dieren GroenLinks PvdA Fractie Damen

pag. 142 pag. 145 pag. 151 pag. 153 pag. 154 pag. 156 pag. 159 pag. 160 pag. 162 pag. 165 pag. 167 pag. 170 pag. 171 pag. 173

-

Burgemeester Wever Wethouder Vrusch Wethouder Gelderblom Wethouder Peters Wethouder Clemens Wethouder De Beer

pag. 174 pag. 174 pag. 175 pag. 178 pag. 188 pag. 193

-

3. Belastingverordeningen 2025 1a. De volgende verordeningen voor 2025 vast te stellen en in werking te laten treden met ingang van 1 januari 2025: 1. Legesverordening 2025 2. Verordening lijkbezorgingsrechten 2025 3. Verordening parkeerbelastingen 2025 4. Kwijtscheldingsverordening 2025 5. Verordening afvalstoffenheffing 2025 6. Verordening hondenbelasting 2025 7. Verordening marktgelden 2025 8. Verordening rioolheffing 2025 1b. Gelijktijdig met vaststelling van bovengenoemde verordeningen de oude verordeningen per 1 januari 2025 in te trekken.

pag. 200

Pagina 4 van 202

1. Opening en vaststellen van de agenda van de openbare vergadering van de gemeenteraad van Heerlen van 6 en 7 november 2024. De voorzitter Dames en heren, we gaan wat mij betreft beginnen. De vergadering is geopend. Welkom allemaal. Ik zie meteen dat de heer Bertholet wat kwijt wil. Meneer Bertholet. De heer Bertholet, Ouderenpartij Heerlen Voorzitter, ik wil wat kwijt. Ik heb me enorm opgewonden over de begroting dit jaar als boekje. We hebben ooit in de rekeningencommissie – dat was de illustere voorganger van de werkgroep Financial Audit – afgesproken dat we er enige structuur in zouden aanbrengen per programma via de drie w’s: wat willen we bereiken, wat gaan we daarvoor doen en wat gaat het kosten? Uit de huidige begroting kan ik dat niet herleiden. Er staan mooie verhalen zonder cijfers. Om een voorbeeld te noemen … De voorzitter Meneer Bertholet, als u nu een betoog gaat houden, dan hebben we daar volgens mij de algemene beschouwingen vandaag voor. De heer Bertholet, Ouderenpartij Heerlen Heel kort dan. Want ik wil een oproep doen aan de werkgroep Financial Audit om daar voor volgend jaar toch wat meer op te letten. Ik noem een voorbeeld: er staat een bevlogen verhaal - ik weet niet wie het geschreven heeft - met betrekking tot het jaar van het Cultureel Erfgoed. Prima, maar wat het gaat kosten staat nergens. Dat heb ik via schriftelijke vragen moeten ontdekken.

Zo kan ik helaas heel veel voorbeelden geven. Dus op de keper beschouwd kan ik deze begroting niet eens goedkeuren, want ik kan niet die drie w’s eruit halen. Maar goed, het zij gezegd. Bij deze een oproep aan de werkgroep Financial Audit om daar volgend jaar toch wat meer op te letten. Dank u. De voorzitter Uw oproep is gehoord. Ik zie de voorzitter zijn duim omhoogsteken. Dus dit wordt meegenomen voor volgend jaar. Maar we zijn toch echt aan de begrotingsbehandeling toe van dit jaar. De heer Reijnders is afwezig, maar heeft toegezegd dat hij gaat proberen om morgen wel bij de stemmingen aanwezig te zijn. Dat doet me deugd. Dat is weer een stapje vooruit, dus dat is altijd fijn om te horen. Meneer Adema komt wat later en meneer Oulad is inmiddels binnengelopen. Dus hij is net op tijd. Welkom allemaal, we gaan er twee mooie dagen van maken. Laten we er vooral plezier in hebben met elkaar, ook al verschillen we af en toe van mening. Het mag ook gewoon leuk zijn. Zo erg is het ook allemaal weer niet. Er gebeuren ergere dingen in de rest van de wereld zeg ik altijd maar, zeker vandaag. Ik ga hier toch geen politieke uitspraken doen, maar ik ga beginnen. Ik geef het woord aan meneer Van Zutphen namens de SP. Hij mag achter het spreekgestoelte komen om u toe te spreken. U weet dat u allemaal tien minuten heeft in de eerst termijn.

Na de eerste termijn is er kans om vragen te stellen vanuit de raad. Gaat uw gang. 2. Begroting 2025 1. De begroting 2025 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Programma Bestuur en Ondersteuning € 312.541.000 1. Programma Veiligheid -/- € 14.384.000 2. Programma Verkeer en Vervoer -/-€ 14.707.000

Pagina 5 van 202

3. Programma Economie -/- € 6.336.000 4. Programma Onderwijs -/- € 16.585.000 5. Programma Sport, Cultuur en Recreatie -/- € 38.724.000 6. Programma Sociaal Domein -/- € 210.556.000 7. Programma Volksgezondheid en Milieu € 187.000 8. Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV) -/- € 11.436.000 Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 7.700.000 beschikbaar te stellen in de begroting 2025. 2. Een aanvullende storting te doen in de reserve sloopfonds van € 1,1 miljoen, ter bevordering van de strategische vastgoedkeuzes en in te stemmen met het afwijken van de reserve maximum € 500.000. 3. Het college van burgemeester en wethouders autorisatie te verlenen tot bestedingen van de bedragen per programma. Eerste termijn De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, “feiten zijn hardnekkige dingen”, zei Churchill. Ik begin met een aantal negatieve feiten. Nog steeds is er een hoge instroom naar onze gemeente van mensen met de nodige sociale problematiek. Van de mensen die in 2023 in Heerlen een bijstandsuitkering hadden, waren er 470 afkomstig uit gemeenten met weinig armoede, en 425 uit Nederland buiten Limburg. Soms regelrecht gestuurd à la gemeente Den Haag, maar vaker schijnbaar “spontaan” omdat je hier met een kleine beurs sneller aan de beurt bent voor woonruimte en veel minder betaalt. Maar ook dat is minder spontaan dan het lijkt.

“Huren past niet bij ons”, zegt de wethouder van Eijsden-Margraten bij de aankondiging dat van zijn woningbouwplannen de komende 10 jaar maar 11 procent sociale huurwoningen zijn. Wie waar ook in het land in de penarie zit en een betaalbare huurwoning zoekt, komt aldus snel in Heerlen uit en niet in Eijsden Margraten. Zo is het helaas op veel plekken. Meer dan scheve verhoudingen in ons land, die een beweging veroorzaken dat het steeds de arme gemeenten zijn waar deze toch niet zo spontane stroom terecht komt. Maar ook binnen onze eigen gemeente zien we scherpe ongelijkheden tussen de buurten. Het waardevolle nieuwe burgeronderzoek toont opnieuw een scherp contrast tussen de ervaren tevredenheid van mensen in de armere buurten en die in de meer welvarende. Het is deels in die zin logisch dat we allemaal weten dat armoede meer is dan een financieel probleem. Maar waarom is de tevredenheid over Beheer en Onderhoud in Vrieheide 5,4 en in Welten 7,7? Wij boden als SP een tijd geleden het lelijke groenboek aan met schandplekken in onze wijken. We zien nog te weinig verbetering. Ik zal dadelijk aan de wethouder een aantal voorbeelden laten zien van hoe erg het op sommige plekken nog is. We zien gelukkig dat er in de meeste waarderingen van onze burgers over allerlei aspecten van het leven in Heerlen best wel een positief stijgende lijn zit ten opzichte van eerdere onderzoeken.

Dat geldt gelukkig ook voor de meeste gewone buurten. Maar des te meer valt op dat in sommige buurten de tendens negatief is en eerlijk gezegd heb je geen officieel burgeronderzoek nodig om te weten dat het bijvoorbeeld in GMS en Eikenderveld in veel opzichten niet goed gaat. Het is niet voor niets trouwens in buurten waar het huisjesmelkersfenomeen nog springlevend is. De armoede in onze stad en nog meer in veel van onze buurten is nog steeds hemeltergend, met alle gevolgen van dien voor deze mensen, hun kinderen en hun omgeving. Tot zover een opsomming van zaken die ons zorgen baren. Maar tegelijkertijd zien we hoe Heerlen dwars tegen de negatieve landelijke stroom in gestaag naar voren gaat. In de meeste

Pagina 6 van 202

gewone buurten gaan de waarderingscijfers van onze burgers de goede kant op. We hebben een fikse opgave rond dakloosheid. Onze voorzieningen zijn stevig belast. De bezuinigingen op de GGZ zijn in Heerlen zichtbaar en voelbaar. Maar ten opzichte van ons Heerlense verleden en de ellende momenteel elders in het land doen we het buitengewoon goed. De armoede in Heerlen is groot, maar we zijn in het negatieve landelijke CBS-lijstje gezakt van de zesde naar de negende plaats waarin we ooit zelfs tweede stonden. Jaar in jaar uit ontwikkelen de bijstandscijfers zich in Heerlen veel beter dan landelijk gemiddeld en dat terwijl ik mijn betoog zojuist begon met de bittere constatering dat er een enorme import van bijstandsuitkeringen plaatsvindt. Als het totaal aantal dan toch daalt, is de constatering terecht dat onze jarenlange investeringen in bijvoorbeeld onderwijs, jeugdzorg, re-integratie, armoedebeleid, werkgelegenheid, Wmo, enzovoorts zoden aan de dijk zetten. Het Wonder van Heerlen, het is een zeer rendabele investering in mensen. Het is trouwens ook financieel rendabel, want daardoor heeft Heerlen tegenwoordig overschotten bij diverse rijksbudgetten voor sociaal beleid waar er vroeger enorme tekorten waren. Dat is ook het gevolg van onze inhoudelijke aanpak.

Neem het onderwijs, met de prachtige BMV Heerlerbaan als nieuwste parel met overigens in de marge de volgende reactie op Facebook in het kader van het valse frame “Hoensbroek aan de laatste mem”: “Heel mooi ziet het uit, zou ook goed zijn voor meerdere wijken zoals Hoensbroek die onder de gemeente Heerlen vallen.” Welnu, die zijn al gerealiseerd in Hoensbroek met De Mheyster, De Auvermoer en met het SintJanscollege voor voortgezet onderwijs. Nu is er natuurlijk een half miljoen euro extra via deze begroting voor het centrum van Hoensbroek. Neem onze samenwerkingsaanpak in de zorg met het uitschakelen van de marktwerking bij de huishoudelijke zorg als nieuwste succes. Neem onze aanpak van het centrum met steeds meer zichtbare prachtige resultaten. Het is goed voor de beleving van onze inwoners en bezoekers en het is goed voor onze economie. Maar het Wonder van Heerlen zou dus nog groter zijn als we die negatieve instroom verder kunnen indammen. Via het pakket maatregelen rond volkshuisvesting dat de raad vorig jaar genomen heeft, zijn al goede stappen gezet. Maar kennelijk wordt daar door woningcorporaties onvoldoende streng op geacteerd en het verdienmodel van huisjesmelkers om kwetsbare mensen in hun panden te proppen, houdt al helemaal een negatieve instroom in stand.

Ook van onze eigen gemeente vragen we nog meer alertheid, inzet en creativiteit op negatieve tendensen in onze buurten. De problemen in onze stad en zeker in veel buurten zijn te groot om daarin te berusten. Daarom stellen wij via een motie voor om in delen van Heerlen de Wet Bijzondere Maatregelen Grootstedelijke Problematiek toe te gaan passen. Het college heeft dat streven al eerder geuit. Wij willen dat nu ondersteunen en omzetten in een raadsbesluit. De SP stelt voor om deze onmogelijke naam in Heerlen voortaan de Heerlen Wonen Wet te noemen. Die maakt het de gemeente mogelijk om mensen te weigeren op basis van de aard van hun inkomen of crimineel of overlast gevend gedrag in het verleden en voorrangsbeleid in te voeren voor bijvoorbeeld zorgmedewerkers. Wij hebben veel meer dan anderen de handen vol aan de problemen die er al zijn. Wij doen dat met bevlogenheid, met verbondenheid en met onze mensen die dat nodig hebben. Maar wij kunnen dat niet voor heel Nederland doen. Bloemendaal, Wassenaar, Rozendaal, maar ook Eijsden-Margraten met jullie “dat past niet bij ons”: doe eens jullie deel! Wij zijn het zat! Ook willen wij niet berusten in beïnvloedbare verschillen tussen onze buurten. Nog meer dan tot nu toe moeten we de middelen die financieel beperkt zijn meer inzetten waar de problematiek het grootste is.

De brandweer moet blussen waar het ‘t hardste brandt en niet overal evenveel spuiten. Ook daarvoor dienen wij een motie in.

Pagina 7 van 202

Dan specifiek over de begroting. Het college heeft een goede klus geklaard om ondanks het zeer zware financiële weer een begroting te presenteren die onze zojuist benoemde investeringen ontziet. Het lukt zelfs om op onderdelen extra te investeren. Op een essentieel punt zijn wij niet tevreden en dienen wij samen met het CDA een amendement in. Terecht stelt het college voor om een bedrag van jaarlijks 1,5 miljoen euro uit het voortdurende overschot van het rijksbudget BUIG aan te wenden om eigen gemeentelijk geld uit te sparen. Maar vreemd genoeg zou dat pas in 2026 ingaan. Wij stellen via een amendement voor om dat ook al in 2025 te doen, waarmee voor 2025 1,5 miljoen euro extra beschikbaar komt. Dat kan voor een klein deel gebruikt worden om een misplaatste bezuiniging van 20.000 euro op het vrijwilligerscompliment in de prullenbak te dumpen en de resterende 1.480.000 euro voor een extra eenmalige investering in 2025 in de leefbaarheid van de buurten te steken. Dan ons ziekenhuis: wij zijn trots op het brede en aanhoudende verzet van de mensen in Heerlen en de regio. Zo kennen we onze mensen. Dat is Heerlen en dat is echte burgerbetrokkenheid. We willen hier onze bijzondere waardering uiten voor de eenheid in deze raad om dit verzet te steunen en mee te trekken.

Dank collega’s! We hebben al veel bereikt ten opzichte van de dramatische plannen uit 2023, maar wij gaan door tot het gaatje! PVV-minister Agema heeft zich laten inpakken door de bestuurderspraatjes. Haar ruggengraat blijkt een banaan. Hier hebben we de banaan, maar die van ons niet. We zien die gaatjes in het feit dat Zoetermeer met veel minder bevallingen toch een echt geboortecentrum houdt en dat Zuyderland en CZ nu aangeven dat Heerlen alsnog een volwaardig ziekenhuis zou houden als het personeelsprobleem opgelost wordt. Heren Jongen en De Groot: laat ons weten hoeveel en welke mensen voor 2030 opgeleid en aangetrokken moeten worden en ook hoe jullie zorgpersoneel willen behouden. Dan kunnen wij, gemeenten en alle andere betrokkenen daarvoor gaan. Ik begon dit verhaal net met een citaat van Churchill. De feiten zijn een heel hardnekkig ding, de cijfers geven aan dat we nog een lange weg te gaan hebben, maar ook dat we al veel bereikt hebben. In 1990 citeerde ik in mijn maidenspeech hier in de gemeenteraad een andere Engelsman, William Shakespeare: “dat wat wij een roos noemen zou net zo lekker ruiken met iedere andere naam.” Wij geven dat wat we al in Heerlen bereikt hebben de naam “Het Wonder van Heerlen”. Tot zover, voorzitter. De voorzitter Dank u wel en dat voor de 35e algemene beschouwingen. Dat mag ook gezegd worden.

Zijn er vragen aan de heer Van Zutphen? Dan maak ik even een rondje. Dan begin ik bij meneer Jacobs. De heer Jacobs, FVD(interruptie) Ik hoor meneer Van Zutphen praten over hoe goed we het sociaal domein wel niet doen en dat het eigenlijk komt doordat de armoede als het ware geïmporteerd wordt. Maar goed, als ik puur naar de cijfers kijk. In de begroting staan wat beleidsindicatoren van het sociaal domein. Dan zie ik in principe - en ik zal er straks in mijn verhaal ook nog wat over zeggen – dat wij in Heerlen ruim boven het gemiddelde zijn in Nederland qua aantal beschikbare banen. Vervolgens zie je dat de netto participatie van de Heerlenaar een stuk onder het gemiddelde ligt. Als we dan bijvoorbeeld kijken naar het aantal werkloze jongeren: dat is in Heerlen drie keer zo hoog als het landelijk gemiddelde. Als we kijken naar de bijstandsuitkeringen, dan zijn die twee keer zo hoog als het landelijk gemiddelde. Dan kunnen we alles gooien op de import van alle armoede van buiten, maar het lijkt mij dat de cijfers voor zich spreken. Mijn vraag is even hoe de heer Van Zutphen dit ziet.

Pagina 8 van 202

De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, ik heb altijd geleerd dat je cijfers en feiten in hun ontwikkeling moet zien. De cijfers tonen aan dat we eerder op de zesde plaats van het negatieve armoede lijstje stonden en nu op de negende plaats staan. Dan hebben we een goede ontwikkeling doorgemaakt, ondanks die netto import die we nog voor een deel gekeerd hebben, maar die we nog onvoldoende gekeerd hebben. Natuurlijk spreekt u over hele verschillende groepen als u het heeft over het aantal banen in Heerlen. Dat zijn mensen uit bij wijze van spreken Maastricht, Eijsden-Margraten of waar dan ook die in Heerlen een baan hebben. De cijfers die u daar tegenover stelt van mensen in de bijstand en werkloze jongeren, dat zijn jongeren die hier wonen waar vaak het nodige mee aan de hand is en waar we heel erg ons best moeten doen om dat niet zo te laten als het nu is, maar ook nog verder naar voren te gaan. Maar daar hoort ook bij dat we stoppen met die import. De voorzitter Dank u wel, meneer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Dank u wel, voorzitter. Ik heb twee vragen aan de heer Van Zutphen. Hij startte met een negatieve aftrap. Laten we met iets positiefs beginnen. Wij hebben afgelopen december 2023 wat sturingsinstrumenten op de woningmarkt aangenomen. De eerste resultaten zijn daarvan al zichtbaar.

Daar zijn we volgens mij hartstikke blij mee en wellicht u ook. U refereert expliciet aan de Rotterdamwet met uw voorstel de Heerlen Wonen Wet. Dat is een nogal controversiële wet die in Rotterdam-Zuid ingevoerd is in bepaalde wijken met als een van de resultaten van die Rotterdamwet dat mensen met een smalle portemonnee niet meer in die wijken mochten wonen. U refereert ook aan het gegeven dat er van elders mensen met een kleine portemonnee hier in Heerlen terechtkwamen. Laat dat ten dele mensen zijn uit Rotterdam-Zuid die hiernaartoe kwamen. Ik ken uw partij als een solidaire partij. Ik denk dat dit prima is. Ik vraag mij ten zeerste af of de wijze waarop u die door u voorgestelde Heerlen Wonen Wet wil implementeren in Heerlen dan betekent voor een gemeente zoals Kerkrade of een gemeente zoals Brunssum. Hoe gaan we daar dan mee om? Dus ik zou daar toch wat meer helderheid in willen krijgen, want ik denk dat het niet de bedoeling is om onze buren met de door u gestelde problematiek op te zadelen. Het Eijsden-Margraten verhaal ben ik helemaal met u eens en dat kan ik ook goed volgen. Het tweede: ik hoorde u iets vertellen over Hoensbroek Centrum en de investeringen die u meent die daar gedaan zijn.

Dat stoot ons als Jongerenpartij toch wel een beetje tegen de borst, want kunt u werkelijk ontkennen dat als u door het centrum van Hoensbroek loopt die investeringen aan de randen van het centrum het gerepareerd hebben? Heeft u dan nog wel voeling met die inwoner van Hoensbroek Centrum? Het is hartstikke goed wat we daar al wel gedaan hebben, maar dit is in totaal niks vergelijkbaar met de stappen vooruit in Heerlen Centrum die we hebben gezet. Ik vind dat moeilijk uit te leggen. De voorzitter Meneer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, ik ben op de eerste plaats blij dat u over de Rotterdamwet begint, want het lukte niet om dat nog in de tien minuten te persen. Waarom wij het nadrukkelijk niet de Rotterdamwet noemen; zo heet die wet in de volksmond ten onrechte. De toepassing in Rotterdam kent aspecten die we hier in Heerlen zeker niet zouden willen, zoals arme buurten die gewoon gesloopt worden. Neem de bekende sloop van de Tweebosbuurt. En waar niet de aard van het

Pagina 9 van 202

inkomen, maar de hoogte van het inkomen meetelt. Het is inderdaad niet de bedoeling dat mensen met een uitkering uit Rotterdam Zuid naar Heerlen komen. Dat is niet de bedoeling. Wat wel de bedoeling is, is dat die mensen bijvoorbeeld eens een keer naar Bloemendaal of naar Eijsden-Margraten gaan in plaats van naar Rotterdam of naar Heerlen. Juist om die verwarring met Rotterdam te voorkomen, noemen wij het de Heerlen Wonen Wet, ook al is dat geen officiële naam natuurlijk, maar het is die afschuwelijke afkorting van vijf letters. Maar wij willen het verschil maken met Rotterdam. Dan uw vraag over investeringen in Hoensbroeks Centrum. Ik heb gezegd: investeringen in Hoensbroek. Naar aanleiding van opmerkingen op Facebook: een mooie bmw op de Heerlerbaan, maar waarom doen ze dat in Hoensbroek niet? Dat is Hoensbroek al op twee plaatsen recent gebeurd Daarnaast heb je natuurlijk ook Hoensbroek Centrum. Daar zijn we denk ik allemaal en volgens mij u en ik alle twee eens met het plan wat nu door het college is voorgelegd om nu dat centrum, waar het heel hard nodig is en waar het op aspecten slecht gaat, nu in te gaan investeren. Dat doen we via deze begroting. De voorzitter Een korte verduidelijkende vraag, meneer Janssen? De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Ja, ik heb een verduidelijkende vraag.

De voorzitter Ik wijs er vast op dat de wijze waarop nu vragen gesteld worden, gaat betekenen dat elk stukje van elke fractievoorzitter twintig minuten gaat duren. Met dertien keer twintig weet u dat we alweer aan het uitlopen zijn. Gaat uw gang met die korte verduidelijkende vraag. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen (interruptie) Mag ik wel vanuit de beantwoording van de heer Van Zutphen concluderen dat het dus nu ook in het Heerlen Wonen Wet verhaal expliciet niet de bedoeling is dat wij problemen van bijvoorbeeld Heerlen Centrum naar Kerkrade gaan verplaatsen? Kunt u dat volgen? De heer Van Zutphen, SP Laat ik het zo zeggen: de Heerlen Wonen Wet, of beter gezegd: die afschuwelijke afkorting, gaat altijd over delen van de stad die je moet aanwijzen. Die zal niet van toepassing zijn op het Hoogveld om wat te noemen. Die zal alleen toegepast kunnen worden op delen van Heerlen. Ik nodig Kerkrade en alle andere gemeenten die met een vergelijkbare problematiek zitten graag uit om daar dan in die delen van de stad waar dat ook aan de hand is - en die zijn er in Kerkrade zeer zeker – hetzelfde te doen. Doen ze dat niet? Dan kunnen wij dat natuurlijk niet helpen. Wij kunnen niet hun beleid gaan invullen. Maar wij hebben de afgelopen jaren heel wat import gehad van problematiek en ook uit Kerkrade. Dat zeg ik er eerlijk bij. Ook netto.

Wat dat betreft zit ik hier niet echt bezwaard. De voorzitter De volgende was meneer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, dank u wel. Waarschijnlijk vanwege de beperkte tijd heb ik de SP niks horen zeggen over de grootschalige plannen voor het gemeentehuis of achter het gemeentehuis. Het is net hoe je ernaar kijkt. Op de eerste Promenade zijn inmiddels al voor enorme bedragen

Pagina 10 van 202

panden aangekocht en liggen nog meer aankopen in het verschiet. Ik vroeg mij af of de SP vanmorgen of misschien gisteren digitaal het krantenartikel in de Limburger heeft gelezen en dan met name de reactie van de Hogeschool Zuyd en wat minder van de andere onderwijsinstellingen. Hoe kijkt u naar het een en ander? Bent u ervan geschrokken? Denkt u: potverdorie, onze eigen wethouder heeft wat achter gehouden? Of zegt u: nee, dit is totaal in de lijn zoals het een en ander al bekend was? De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, ik ben absoluut niet geschrokken. Dat op de eerste plaats. Op de tweede plaats gaat het volgens mij nu om vragen over de inbreng die ik heb gehad. Gezien de tijd heb ik het niet over Promenade 1 gehad. Daar zullen we in de komende maanden ongetwijfeld nadrukkelijk in deze raad uitgebreid op terugkomen. De voorzitter Dank u wel. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Voorzitter? De voorzitter Ja? De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Ik vroeg niet om de komende maanden erop terug te komen. Ik vroeg of de SP niet erg is geschrokken van het gene in de gedrukte krant te lezen was en gisteren digitaal. De heer Van Zutphen, SP Ik heb daar op geantwoord dat ik niet geschrokken ben.

Voor de rest ga ik over mijn eigen verhaal en binnen tien minuten kies je een aantal thema’s en met name de thema’s die niet al elders of de komende tijd op een andere plek al aan de orde komen. De voorzitter Meneer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Dank u, voorzitter. Ik hoor meneer Van Zutphen een paar keer het Wonder van Heerlen noemen. Dat klinkt natuurlijk hartstikke mooi en positief en er gebeuren ook een heleboel positieve en mooie dingen in Heerlen. Laat dat voorop staan. Maar ik ga er toch vanuit dat de heer Van Zutphen het met mij eens is dat er nog steeds te veel sociale problematiek is in onze stad. Hij knikt en dat had ik wel verwacht. Maar dan kan ik me voorstellen dat de heer Van Zutphen het met mij eens is dat ondanks dat je gebruik maakt van alle overheidspotjes die er zijn rondom grootstedelijke problematiek enzovoorts.

Die probeer je uit te nutten, maar is hij het dan met mij eens dat wij vooral zelf moeten toezien om die sociale problematiek binnen de financiële mogelijkheden die we hebben zo effectief mogelijk tegemoet te treden? Is de heer Van Zutphen het dan met mij eens dat als je het hebt over het Nationaal Programma Heerlen Noord dat we allemaal kennen en waar vandaag nog veel over gesproken zal worden – want het is belangrijk om met name die problematiek aan de noordkant uiteindelijk te helpen oplossen - dat het belangrijk is dat zeker in zijn rol als raadslid – want hij staat hier nu als raadslid en niet meer als wethouder – ook een controlerende rol zou moeten hebben op met

Pagina 11 van 202

name het specifieke budget qua bijdrage van de gemeente Heerlen om Heerlen Noord er mee bovenop te helpen? Is hij dat met mij eens? De heer Van Zutphen, SP Ja, voorzitter. Ik ben het ermee eens dat wij moeten investeren in onze stad en de sociale problematiek. Daar heb ik het over gehad. Dat doen we ook als partner in de alliantie Heerlen Noord. Volgens mij hebben wij de afgelopen dagen een financieel overzicht daarvan gekregen. Ik kan me voorstellen dat dit soort overzichten in de toekomst wat duidelijker worden dan ze tot nu toe zijn. Er gebeuren daar een hoop goede dingen. Maar als het met name gaat over welke inbreng de gemeente nu levert en welke inbreng de andere alliantiepartners leveren, dan behoeft dat toch wel verbetering. Dat ben ik met u eens. De voorzitter Nog een korte van meneer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb nog een tweede vraag richting de heer Van Zutphen. Is de heer Van Zutphen het met mij eens … We hadden het net over Hoensbroek en we zien toch wel een geringe investering voor het komende begrotingsjaar in Hoensbroek. Het zal allemaal met voorbereiding te maken hebben.

Laat ik zo de vraag stellen: hoe ziet de heer Van Zutphen die geringe investering voor 2025 voor Hoensbroek in relatie tot al die investeringen die wij doen als gemeente om met name – we hebben het er net al even over gehad dat er heel veel financieel zware centrumprojecten zijn die al lopen en die op de rol staan, waar dadelijk nog de nodige tegenvallers aan gekoppeld zullen worden zonder twijfel – die financiële toekomst die nodig is om Hoensbroek weer op te krikken? Blijft er dadelijk wel genoeg geld over om Hoensbroek inderdaad datgene te geven wat het verdient? De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, ik heb in mijn betoog al een aantal hele grote investeringen van de afgelopen jaren in Hoensbroek genoemd. Ik zou het zwembad nog eens kunnen noemen. Onze gemeente heeft acht miljoen euro in het zwembad in Hoensbroek gestoken. Het hele groengebied tussen de Caumerberg en het kasteel tot aan het station Nuth zou ik er nog bij kunnen noemen. Maar er is nog veel meer nodig. Vandaar dat wij nu een amendement indienen om voor het komend jaar bijna 1,5 miljoen euro extra te steken in de leefbaarheid in de buurten waar dat aan de orde is. Daar horen een aantal buurten in Hoensbroek zeer zeker bij. De voorzitter Dank u wel, meneer Van Zutphen. Ik stap over naar de algemene beschouwing van de OPH: meneer De Groot.

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Een gezonde ambitie die gestoeld is op gecalculeerde risico’s en een verantwoorde financiële situatie helpen onze stad vooruit. Een stad die zich ontwikkelt met mooie projecten, zoals het Maankwartier, het Parkstadtheater met haar prachtige omgeving en Schinkel Zuid, zijn voorbeelden waar ons college en raad de juiste keuzes hebben gemaakt, zonder daarmee andere doeleinden van ons beleid te verwaarlozen. Ook buiten het centrum is fors geïnvesteerd. Zo ligt Heerlerheide er nu goed bij en op de Heerlerbaan ontwikkelt zich een fraai wijkcentrum. Maar Heerlen is meer dan stenen, voorzitter. De mensen zijn natuurlijk het belangrijkste. Heerlen is een sociale stad. Sommigen zullen zeggen een te sociale stad. Die laatste mening is

Pagina 12 van 202

gebaseerd op de aantrekkingskracht van kansarmen die van heinde en verre Heerlen zien als een woonwalhalla. Ten aanzien van dit laatste worden nu gelukkig maatregelen getroffen die dit fenomeen moeten tegengaan. De OPH zal scherp blijven letten op de invulling en resultaten van deze maatregelen. Maar hoe dan ook, Heerlen heeft altijd oog en hart gehad voor de minder gelukkigen in onze samenleving en daar mogen we trots op zijn, maar dat kost wel wat; veel inspanningen en ook gewoon veel geld. Het sociale domein verspijkert immers 55 procent ofwel 280 miljoen euro van de totale begroting. Laten we eens wat dieper ingaan op de financiële huishouding en de daaraan gekoppelde risico’s. Zoals u weet komt onze stad uit een diep financieel dal. Door middel van doordacht, zuinig beleid, vormgegeven in een mede door de OPH geïnitieerd Herstelplan, heeft de stad zich ontworsteld aan de financiële malaise en de dreigende curatelestelling door de Provincie. Tot zover het goede nieuws, voorzitter. We weten allemaal dat het in onze stad verre van koek en ei is. Velen in kwetsbare buurten leven ongezond, ervaren armoede en zijn kansarm. Bekend zijn de lijstjes waar Heerlen een abonnement heeft op de onderste plaatsen. Uit deze ellende is het programma Heerlen Noord voortgekomen. Het is iets dat de OPH volledig onderschrijft.

Onduidelijk blijft echter hoe dit enorme project nu financieel geregeld is. Ondanks diverse verzoeken van onze kant is het nog steeds niet helder. Wat is nu de reguliere bijdrage aan de betreffende wijken en wat is nu daadwerkelijk het extra budget van de kant van de gemeente aan dit programma? Dit zien we niet terug in de begroting 2025 en al helemaal niet in de meerjarenbegroting. Willen we de stad als geheel verder helpen, dan is een meerjarige, structurele steun voor dit programma van essentieel belang passend binnen de financiële kaders. Je kunt toch niet opschrijven dat het programma Heerlen Noord je belangrijkste opgave is voor de komende jaren en dan in de begroting niet duidelijk aangeven welke bijdrage je als gemeente daarvoor wilt vrijmaken? Ik neem aan dat u zich realiseert dat de toezichthoudende taak van deze raad dan niet kan worden uitgevoerd. Wat wel duidelijk is, zijn de enorme bedragen die telkens weer worden vrijgemaakt voor de megalomane projecten van dit college. Culturele hoofdstad van Europa, serieus? Landsfort Herle staat nu weer wel op de begroting voor in totaal 4,5 miljoen euro. We hadden toch een toezegging van de kant van wethouder Clemens dat deze plannen voorlopig zouden worden uitgesteld? Zijn we voor de gek gehouden? Let wel, een gezonde ambitie met betrekking tot stadsontwikkeling onderschrijft de OPH absoluut.

Maar blijf wel met twee benen op de grond staan. Alstublieft zeg, Heerlen moet groeien naar 100.000 inwoners. Prima, maar zorg eerst eens goed voor alle huidige bewoners. Ontwikkel de leefomgeving in Hoensbroek fatsoenlijk en hou de inwoners daar niet aan het lijntje met een flutbedrag dat in deze begroting hun kant opgaat en de beloftes van medezeggenschap. Een buurtpunt in de Hoofdstraat waar mensen met klachten terecht kunnen, is echt onvoldoende. De Muziekschool laten bungelen zonder geld, maar wel Blender zo goed als gratis huisvesten in het centrum. Hoe komt dat over? De grote centrumprojecten moeten deels gefinancierd worden uit een extreme verhoging van de gemeentelijke belastingen. Mooi dat u de armlastigen volledig ontziet van deze verhoging, maar een verhoging van vijf procent invoeren voor mensen met een normaal inkomen, terwijl landelijk deze verhoging op de inflatiecorrectie van 2,8 procent ligt, is voor de OPH volstrekt onaanvaardbaar. Of vind u dit wel redelijk? En los daarvan, zijn bij deze lastenverhoging niet enkele treden van de Ladder van Lodewijks overgeslagen? In de Kaderbrief 2025 wordt deze immers als methodiek genoemd bij het komen tot bezuinigingsvoorstellen. Met tegenvallers wordt amper rekening gehouden. Is ons reservepotje niet leeg als we dadelijk

Pagina 13 van 202

moeten betalen voor vallende panelen van het gemeentehuis, als we dit jaar alweer naar verwachting 4 tot 5 miljoen euro extra moeten ophoesten om de zorgbehoefte van onze jeugd te betalen, als we bijna 1 miljoen euro voor het Erfgoedjaar (lekker belangrijk, hoor ik Heerlenaren zeggen) moeten ophoesten, als we structureel 1 miljoen euro extra salariskosten moeten betalen voor medewerkers van JENS die we vergeten zijn mee te nemen in de aanbesteding Incluzio. Dan de enorme financiële risico's die we lopen met betrekking tot de vastgoedinvesteringen die dit college aangaat om Zuyd Hogeschool te huisvesten op de Promenade. Om nog maar niet te spreken over wat dadelijk de tegenvallers zullen zijn met betrekking tot de bouw van Royal/Rivoli en het Romeins museum. Voorzitter, onze schuldpositie als gemeente is nu al een van de aller slechtste van Nederland met ongeveer 90 procent schuld (daar waar dit gemiddeld ongeveer 61 procent is) en een schuld per inwoner van maar liefst 5.200 euro waar dit gemiddeld in Nederland ongeveer 3.400 euro is. Schulden moeten betaald worden, toch? De OPH houdt haar hart vast, voorzitter. Maar wel de vrijwilligersbijdrage wegbezuinigen en dat terwijl deze stad een leegloop kent van vrijwilligers. Iedereen hier weet hoe belangrijk vrijwilligers zijn om mensen te verbinden.

Verenigingen bloeden dood, maatschappelijke doelen redden het niet meer door gebrek aan mankracht en steeds meer buurtkroegen verdwijnen. De manier waarop de vrijwilligers van Sinterklaas in Heerlen zijn geschoffeerd is om te huilen, voorzitter. Ook de buurtorganisaties ervaren dat de gemeente steeds verder van hen afdrijft. Er is sprake van geen oprechte aandacht en slechte communicatie. Dat is de dood in de pot voor de vele hardwerkende vrijwilligers in deze buurten. Zijn de buurtveiligheidsplannen inmiddels gekoppeld aan de buurtbeheersplannen? Zijn er überhaupt al buurtbeheersplannen en wat staat daar in? Dit is toch niet voor niets opgenomen in het coalitieakkoord? Geen enkele visie van de kant van dit college gaat over hoe het vrijwilligersprobleem aangepakt moet worden, maar ze praten wel over dat we het samen moeten doen. Doe hier wat aan, college Heerlen! En nee, het is niet gemakkelijk om hierop te acteren. En ja, overal in het land speelt deze problematiek, maar dat legitimeert niet om niets te doen. De OPH heeft erover nagedacht, voorzitter. Ik kom daar in de tweede termijn op terug. Nu we het toch over gebrek aan verbinding hebben, hoe verloopt de samenwerking binnen het collegeteam op al die andere dossiers waar wethouders elkaar moeten zien te vinden rond de grenzen van hun portefeuilles? Neem als voorbeeld de portefeuilles wonen en herstructurering.

Die liggen logischerwijs in elkaars verlengde. Of het nu om woningen gaat die nieuw zijn of worden verbouwd, het gaat erom dat we samen oplossingen bieden rondom noodzakelijke, passende en kwalitatieve woningen. Dan ga je geen ruzie maken met woningcorporaties en ontwikkelaars met ruige uitspraken in de krant. Nee, dan verwachten wij van het college dat zij een constructieve regisseursrol innemen waarbij de optimale balans wordt gezocht tussen de belangen van verschillende partijen. Uiteindelijk gaat het om het vinden van de juiste balans in middelen en aandacht voor mensen. Een ander voorbeeld van een mogelijke mismatch zou kunnen worden onderzocht binnen het ambtelijke apparaat, waar overigens uitstekend werk wordt geleverd. Laat dat duidelijk zijn. Zijn daar de verhoudingen in kwalitatieve en kwantitatieve zin in balans als het gaat om de verdeling van fte’s? Zijn cultuur en arbeidsmarkt niet oververtegenwoordigd ten opzichte van bijvoorbeeld retail en de versterking van buurtgericht werken? Dan ons ouderenbeleid: dit is volledig ondergesneeuwd. Elk jaar wordt hier minder geld voor vrij gemaakt door dit college. Dan moet je bedenken dat de bijdrage voor 2025 slechts 0,14 procent van de totale begroting is. U doet oudere inwoners hiermee echt tekort. Vaak is niet eens helder

Pagina 14 van 202

welke portefeuillehouder hier nu verantwoordelijk voor is. Iedereen en dus niemand; dat is makkelijk. Dat is echt niet te tolereren, voorzitter. In het coalitieakkoord staat nota bene dat het ouderenbeleid steviger en effectiever moet worden. Hier is niks van te zien, integendeel. Dansavonden en koffiekransjes bezoeken en samen op de foto: dat is niet werken aan een gericht ouderenbeleid, voorzitter. Dat is windowdressing en persoonlijke profilering. De OPH pleit voor serieuze invulling van de portefeuille ouderenbeleid. Hierbij onze inzet op dat punt: hoe staat het nu met de inzet van de ouderenadviseurs en de inzet van verhuiscoaches om zo ouderen te ondersteunen bij het vinden van een andere, passende woning? Ook hierover zijn afspraken gemaakt in het coalitieakkoord. De huisbezoeken aan 80-jarigen, de aanpak rondom digitaliseringsbehoefte, de concrete aanpak van eenzaamheid, de resultaten van de buurtschakel, het voorkomen en bestrijden van ouderenmishandeling, het behoud van brievenbussen en vervoersinitiatieven? Gericht beleid om ouderen passend in hun eigen wijk te laten wonen. Wat zijn hiervan de concrete resultaten? De voorzitter Ik zie dat u bijna bij de afronding bent. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Precies. De voorzitter Dat klopt met de tijd.

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ik wil nog terug naar de uitvoeringscapaciteit: enorme uitvoeringsvragen liggen voor en wat doet dit college? Het brengt het aantal ambtenaren fors terug de komende jaren. Kunt u, of de relatief nieuwe gemeentesecretaris, aangeven welke visie er op tafel ligt voor de komende jaren om het ambtelijke apparaat nog beter in te zetten met een juiste verdeling over de verschillende werkgebieden? Het liefst op een dusdanige manier waarop mensen met plezier voor de gemeente Heerlen werken. Want laten we eerlijk zijn, minder mensen en meer werk, daarbij zal het verzuimpercentage explosief stijgen. Dat was al niet rooskleurig. Samenvattend voorzitter, kan ik niet anders dan concluderen dat dit college op een onverantwoorde manier te veel verkeerde keuzes maakt. Nogmaals, ambitie? Zeker, maar wel met verantwoord financieel beleid. In balans, zodat we ook in de komende jaren een mooi Heerlen kunnen laten groeien. De voorzitter Dank u wel. Zijn hier vragen? Ik schrijf het op. Wie nog meer? Dat was het? Oké. Mevrouw Heine. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA (interruptie) Voorzitter, meneer De Groot kraakt het ouderenbeleid helemaal af. Dan wil ik het volgende weten. Hij zegt: de wethouder is bij feestjes op foto’s.

Deed de wethouder Ouderenbeleid in de vorige periode dat ook niet allemaal? Wat was er nou beter in de vorige periode? Dat zou ik wel even willen weten. De voorzitter Meneer De Groot.

Pagina 15 van 202

De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Dat je je laat zien daar waar ouderen samenkomen, is an sich prima. Maar er is meer voor nodig om een actief ouderenbeleid tot stand te brengen en ook uit te voeren. Ik heb net een opsomming gedaan van een heleboel zaken die allemaal in de vorige periode door de vorige wethouder geïnitieerd zijn, aangezet zijn en vervolgens niet tot uitvoering komen of tenzij er op de achtergrond een heleboel wel gebeurt waar we niks van weten. Dus ik ben benieuwd naar de reactie van de wethouder daarop dadelijk. Dus om op uw vraag terug te komen: in de vorige periode zijn er hele goede aanzetten gedaan op dat gebied. Alleen vraag ik me af wat er nu in de praktijk mee gebeurt. De voorzitter Mevrouw Santegoeds. Mevrouw Santegoeds, CDA (interruptie) Dank u wel, voorzitter. Meneer De Groot haalt in zijn betoog Blender en de muziekschool aan. Maar er is toch een groot verschil? De muziekschool die nu in het centrum zit, zorgt voor roering. Blender geeft voor 80 zelfstandige ondernemers en kunstenaars een plek in het centrum, omdat je daar juist roering hebt. Maar u wilt in uw betoog aangeven dat de ene het wel krijgt en de ander niet.

Is dat zo? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Mevrouw Santegoeds, natuurlijk – en dat hebben we ook de vorige keer gehoord – heeft de wethouder toegelicht dat er daar 80 kunstenaars zitten die daar hun werk kunnen laten zien. Dat is zo, maar het is niet alleen maar werk laten zien. Er worden daar producten verkocht. Het is een commerciële ruimte. Het is prima dat op die plek levendigheid komt en het liefst willen we die hele plint tijdelijk ingevuld zien. Dat is hartstikke goed. Maar waar het ons om gaat, is dat als je ziet hoe een muziekschool met al zijn plannen blijft bungelen en met name heel veel financiële argumenten naar voren komen waarom het niet gerealiseerd zou kunnen worden, dan verhoudt dat zich niet tot het gemak waarop zo’n instantie als Blender tegen zo’n goedkoop tarief op die locatie binnen de kortste keren hun activiteiten kunnen vervolgen. Dat is het gene wat ik daarmee heb willen aangeven. De voorzitter Dank u wel. Meneer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) De laatste keer dat ik mij verstopt heb achter iemand anders, was toen ik zestien was. Toen heb ik op de middelbare school iets op het prikbord gehangen en ik vreesde voor de gevolgen. Dus toen heb ik daar de naam Johan Merkelbach onder gezet. Wat u nu doet is zeggen: er zijn mensen die zeggen dat Heerlen te sociaal is.

Vindt u nu zelf dat Heerlen te sociaal is of vindt u dat zelf niet in plaats van dat u zich verschuilt achter dat er mensen zijn die? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen Ik verschuil me helemaal nergens achter, meneer Van Zutphen. Wij praten veel met mensen in de stad. We hebben veel contacten. Wij horen dikwijls van Heerlenaren: hoeveel geld er wel niet om in Heerlen en wat zijn de resultaten? Net werden daar al wat kritische vragen over gesteld door de heer Jacobs. Ondanks dat er hard aan gewerkt wordt, denk ik dat het heel erg veel geld kost. Er zijn een aantal goede maatregelen genomen rondom het woonbeleid en hoe moeilijk die mensen van buiten binnen gaan komen. Dat is hartstikke goed. Als u het mij persoonlijk vraagt:

Pagina 16 van 202

vindt u Heerlen een te sociale stad? Nee, absoluut niet. De voorzitter In de pauze wil ik graag horen hoe het met Johan is afgelopen, maar dat is wat anders. Dank u wel, meneer De Groot. Het woord is aan het CDA, mevrouw Heine. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Voorzitter, vandaag vertel ik u het verhaal van Jan. Jan woont op de Bokstraat in Heerlerheide, al 40 jaar. Jan is iemand die betrokken is bij zijn buurt. Zijn buurt gaat hem erg aan het hart. In die 40 jaar heeft hij de leefbaarheid in het gedeelte van zijn straat hard achteruit zien gaan. Dat doet hem veel pijn. Zoals op zoveel plekken in onze stad was de Bokstraat vroeger een plek met heel veel bedrijvigheid. Het was een aanloopstraat met veel winkels, maar ook de plek waar vroeger menig discotheek gevestigd was. De laatste decennia is, zoals op zoveel plekken, door allerlei ontwikkelingen de vraag naar winkelruimte afgenomen. Wat kwam daarvoor in de plaats in een aantal van deze panden? Kamerverhuur. Kamerverhuur met hele gevarieerde bewoning, zoals ex-gedetineerden, drugsverslaafden en arbeidsmigranten. Het waren vaak mensen zonder enig gevoel van verbinding met de buurt. Het waren mensen zonder een gevoel van eigenaarschap, zowel bewoners als pandeigenaren. Met vaak overlast als resultaat.

Er was huisvuil op de stoep waar ratten op afkwamen, vechtpartijen op straat met geluidsoverlast of dealers die aan de deur komen om bestellingen te bezorgen. Het is overlast die Jan ‘s nachts meerdere keren per week letterlijk wakker houdt. Als Jan er iets van zegt, wordt hij uitgescholden of bedreigd. Als er afval voor zijn deur lag dat niet van hem was, ruimde hij dat telkens op, maar er komt gewoon geen einde aan. Jan meldde met grote regelmaat, maar door het ontbreken van een oplossing is hij ondertussen meldingsmoe. Hij ziet met lede ogen toe dat zijn geliefde buurt steeds verder verloedert en aftakelt en dat mensen die de boel verzieken dat zonder consequenties kunnen blijven doen. Voorzitter, u hoort het al, onze buurten en wijken gaan ons erg aan het hart. Wat ons betreft, is het versterken van onze buurten of het nu gaat om het verbeteren van de leefbaarheid, het stimuleren van gemeenschapszin of het behoud van voorzieningen onze eerste prioriteit. Mensen zoals Jan die het goede voorbeeld geven en staan voor gemeenschapszin, eigenaarschap en betrokkenheid zijn het fundament van onze buurten en wijken. Wij als gemeente moeten pal staan voor deze mensen en hun waarden. De situatie op de Bokstraat is tekenend voor heel veel plekken in onze stad.

De Sittarderweg, Heerlerbaan, Kampstraat, Hoofdstraat, Willemstraat, Eikstraat, Van Galenstraat, Akerstraat, Harmoniestraat, Heerenweg, Hubertusplein en de Nobelstraat. Voorzitter, moet ik er nog meer opnoemen? Want zo kan ik nog vijf minuten doorgaan. Het zijn allemaal straten met bestaande situaties die onze buurten aantasten en snakken naar een krachtige aanpak. Voorzitter, wij hebben de kraan zo goed als mogelijk dichtgedraaid als het gaat om nieuwe ontwikkelingen, maar hoe zorgen wij ervoor dat juist bestaande overlastpanden worden aangepakt? Het CDA Heerlen is in dat kader groot voorstander van de aanpak sociaal veilig, en het feit dat het college de ambitie heeft om dit uit te rollen over heel Heerlen. Vanaf 2026 zijn er echter nog geen gelden voor de uitbreiding van sociaal veilig. Voorzitter, kunt u garanderen dat de uitbreiding sociaal veilig in 2026 en verder ook doorgang zal vinden? Het CDA Heerlen vindt het belangrijk dat, onafhankelijk van de financiering van Sociaal Veilig, de aanpak en controle van bestaande overlastpanden maximaal wordt geïntensiveerd, overal in onze stad. Wij vinden het onaanvaardbaar dat krachten in onze stad ongestraft afbreuk kunnen blijven doen aan de leefbaarheid in onze buurten en wijken. Dit is niet uit te leggen, aan niemand niet, maar bovenal niet aan mensen zoals Jan die er elke dag onder lijden.

Het is echt tijd om paal en perk te stellen. Op een manier waarop pandeigenaren het echt voelen en daarvoor mag

Pagina 17 van 202

alles uit de kast. Ik heb een paar suggesties, voorzitter. Misschien is het een optie om bij handhaving taken te schrappen en te herprioriteren, zoals geen parkeerbonnen meer te schrijven en in plaats daarvan de controle en aanpak van overlastpanden te intensiveren. Of, in navolging van de Hennep Aanpak Parkstad, een regionaal taskforce overlastpanden op te richten dat hiermee aan de slag gaat. De problemen die wij op dit gebied ervaren, worden in de regio breed herkend. Om echt een vuist te maken tegen deze problemen en de aanpak van bestaande overlastpanden maximaal te intensiveren dient onze fractie een motie in samen met de SP en Partij Hoensbroeks Belang. Voorzitter, in de begroting zien wij verder dat er op essentiële zaken die bijdragen aan sterke en leefbare buurten en wijken ondanks de enorme bezuinigingsopgave zelfs verder wordt geïnvesteerd, zoals in verkeersveiligheid en vergroening. Juist als het gaat om die zaken die onze inwoners zo aan het hart gaan, bestendigt u de ingezette koers van de afgelopen jaren en blijft u investeren. Een compliment daarvoor. Wij zien, samen met de SP, een mogelijkheid om de komende jaren daar nog een extra schepje of zeg maar gerust schep bovenop te doen. Een extra impuls in de leefbaarheid van onze buurten en wijken. Daarom dienen wij ook het amendement van de SP mee in.

Tenslotte, voorzitter, de voorzieningen in onze buurten en wijken. In het verleden waren er in onze stad stadsdeelwinkels waar inwoners terecht konden voor zaken zoals het aanvragen van een paspoort of rijbewijs, precies zoals in het stadskantoor. Deze zijn tot teleurstelling van velen alweer een aantal jaar geleden wegbezuinigd. In ons coalitieakkoord staat dat het belangrijk is dat de dienstverlening zo dicht mogelijk bij mensen in de stadsdelen moet plaatsvinden en dat onderzocht wordt hoe dat het beste gedaan kan worden. Hoe staat het met dit onderzoek? Wat zijn de bevindingen en hoe gaan wij onze dienstverlening weer in onze stadsdelen organiseren? Voorzitter, ik zal de motie niet voorlezen, want die krijgt toch iedereen. Ik wil afsluiten onder dankzegging aan de bodes, griffie en het ambtelijk apparaat voor hun ondersteuning. De voorzitter Dank u wel. Zijn er vragen aan mevrouw Heine? Meneer De Groot. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Dank u, voorzitter. Ik hoor mevrouw Heine overigens best wel terecht echt een lans breken voor veiligheid in onze stad. Dat onderschrijven wij zonder meer. Maar ik kan me niet aan de aandacht onttrekken dat dit het merendeel van het betoog bevat.

Ik heb een vraag, ondanks dat ze het er niet over heeft gehad en misschien heeft ze hetzelfde antwoord als de heer Van Zutphen, maar ik ken mevrouw Heine als iemand die haar mening geeft. We hebben het hier over een miljoenenbegroting van rond de 580 miljoen euro. Van een groot deel daarvan kunnen wij zelf keuzes maken voor hoe we dat besteden. Hoe kijken mevrouw Heine en het CDA aan tegen die enorme investeringen die dan gedaan worden met name rondom het centrum en dus de grote centrum projecten in relatie tot mogelijke andere zaken? Een veiligheidsbeleid of een andere inrichting daarvan gaan per definitie ook veel geld kosten. Hoe kijkt mevrouw Heine daar tegenaan? Mevrouw Heine-van Dartel, CDA De CDA-fractie is voor al die investeringen. Wij vinden het belangrijk dat wij vooruitgaan in onze stad. Ik bedoel, het college heeft de begroting vastgesteld. Wij zijn het ermee eens. Het klopt zoals het nou gaat. Dus wat ons betreft is het prima. Laat maar gaan. De problemen die ervan komen, kijken we dan dadelijk naar.

Pagina 18 van 202

De voorzitter Heeft u nog een vraag, meneer De Groot? De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik hoor u zeggen: we vinden het prima. Laat maar gaan. Een opmerking van een tijdje geleden schiet mij toch weer te binnen. Toen hebben we het onder andere gehad over de risico’s die bijvoorbeeld rondom Hogeschool Zuyd richting de Promenade bestaan. Toen hebben we nog wat voorbeelden genoemd. Ik meen dat dit gezegd is over de gebouwen aan de achterkant van het Maankwartier, de Spoorsingel. We zouden daar als gemeente toch wel fors een financiële aderlating hebben moeten doen van miljoenen euro’s. Er wordt hier 22 miljoen euro genoemd. Ik hoorde toen mevrouw Heine een beetje schouderophalend zeggen: ach die miljoenen, daar zijn we ook wel weer overheen gekomen. Dus ja, als het nou dadelijk met Hogeschool Zuyd misgaat, dan komen we er wel uit. Gaat u niet een beetje te gemakkelijk om met dat het wel goedkomt en dat we het maar moeten laten gaan? Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Nee, de panden en gronden die aangekocht worden voor de Hogeschool Zuyd zijn uiteindelijk zo veel geld waard dat mocht de Hogeschool Zuyd er niet komen, dan kun je daar genoeg mee. Ik denk dat dit totaal geen risico is. Zoveel grond midden in de stad is altijd een hoop geld waard. De voorzitter Dank u wel, meneer Leers.

De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, mevrouw Heine had het over Jan van de Bokstraat. Laat ik eens Piet van de Schaesbergerweg noemen. Piet van de Schaesbergerweg kent al tientallen jaren een pand met heel veel overlast, waar de deur de hele dag openstaat en mensen in- en uitgaan. De een na de ander gaat er naar binnen. Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Ik weet welk pand u bedoelt. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) U kent het pand, dat tot daaraantoe. Net zoals de problematiek in de rest van de hele stad zitten juist in dat soort panden mensen die nergens terechtkunnen en die voor honderden euro’s een kamer huren, omdat ze ergens anders er niet voor in aanmerking komen. Nu is de optie het pand leegmaken en tegen de mensen zeggen: u mag er niet wonen. Maar, en die vraag stel ik mijzelf ook, waar moeten die mensen dan naartoe? Dat zijn die Heerlenaren die op de een of andere manier alleen in dat soort huizen op dat soort plekken kunnen wonen en kennelijk niet voor een andere plek in aanmerking komen. Wat is nu de oplossing voor Piet op de Schaesbergerweg en Jan op de Bokstraat, als ik dat aan het CDA vraag? Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Ik denk het gesprek met de woningcorporaties. Het is de taak van de woningcorporaties om voor dat soort mensen woningen te verzorgen.

Want we kunnen toch niet zeggen: we laten er iedereen wonen en we doen er niks aan dat er zoveel overlast is. Er moet gehandhaafd worden, zodat die mensen zorgen dat ze geen overlast meer veroorzaken. De voorzitter

Pagina 19 van 202

Er is nog een vraag van de heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) In dat geval ga je handhaven en zeg je: u mag hier op de Schaesbergerweg of op de Bokstraat niet meer wonen. Woningbouwcorporatie, ik heb een klant voor u. “Die meneer of die mevrouw heeft al bij ons gewoond. Die heeft het al bont gemaakt. Daarom is hij of zij op die plek terechtgekomen.” We weten toch allemaal dat dit de vicieuze cirkel is en dat we niet kunnen zeggen: bouw maar een huis of dat nou een scheef huis, een recht huis of wat dan ook is en dan wordt er iets opgelost. Vaak ontstaan juist dan meer problemen. Is dat niet de start om te kijken hoe je dit oplost in plaats van dat mensen op straat terechtkomen? Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Dus wat u betreft hoeven we dan eigenlijk niets te doen? Zoals ik het hoor zegt u eigenlijk: laat ze er maar wonen en laat ze maar overlast geven. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, dat is natuurlijk heel kort door de bocht. De vraag is: hoe los je het probleem op als je die mensen niet kan onderbrengen bij een woningcorporatie omdat ze zeer waarschijnlijk daar al vandaan komen en met de nodige problematiek de woning uitgezet zijn of op een andere manier daar niet meer welkom zijn? Dat is de vicieuze cirkel. Ik zeg niet: doe er niks aan. Ik zeg juist: doe er vooral wat aan, maar wel iets wat zoden aan de dijk zet.

Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Daarvoor is juist geld nodig. Daarvoor is het belangrijk dat u dat amendement gaat steunen en dat de SP en het CDA het steunen, want dan komt er geld beschikbaar om dat te gaan zoeken. De voorzitter Dank u wel. Het woord is aan de heer Damen van de Fractie Damen. Nog een vraag, mevrouw Heine. De heer Damen, Fractie Damen (interruptie) Dank u wel, voorzitter. Ik had gelijk vragen in het kader van wat de heer Leers opperde. Is mevrouw Heine het met mij eens dat op het moment dat Jan bij het CDA aanklopt en dat verhaal vertelt dat het CDA dan het advies geeft: “het wordt toch tijd dat jij gaat verhuizen, want ik merk wat jij allemaal hebt meegemaakt. Ik kan misschien meehelpen om een oplossing te zoeken. Laten we een gesprek aangaan bij de instantie die daarvoor geschikt is.” Is mevrouw Heine dat met mij eens? Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Dat ben ik helemaal met u eens, maar er zijn een hele hoop Jannen. Dus ik denk dat we dan heel veel werk te doen krijgen. De voorzitter Dank u wel. Het woord is aan de heer Hendriks van de Jongerenpartij. De heer Hendriks, Jongerenpartij Heerlen Voorzitter, geachte raadsleden en college. Allereerst willen wij onze waardering uitspreken voor de inzet van alle ambtenaren en het college bij het samenstellen van deze begroting.

Het is goed om te zien dat, ondanks de complexe financiële situatie, er op diverse vlakken wordt

Pagina 20 van 202

geïnvesteerd in de toekomst van onze stad. Toch staan we voor grote uitdagingen, vooral in het licht van de economische onzekerheden en de scherpe bezuinigingen die ons vanaf het zogenaamde ravijnjaar 2026 te wachten staan. Wij beginnen graag positief. Onze stad zet de eerste stappen als aantrekkelijke woongemeente mede dankzij diverse woningbouwplannen. Goede voorbeelden hiervan zijn het project Slakhorst en de ontwikkelingen rondom de Promenade en de Schinkel Noord. Ook de start van onderwijsprojecten in de binnenstad draagt bij aan het binden en behouden van jonge mensen in Heerlen. Programma’s zoals het Nationaal Programma Heerlen Noord beginnen nu warm te draaien met initiatieven zoals de verlengde schooldag en de aanzienlijke financiële impulsen die zijn binnengehaald via de Regiodeal, het Volkshuisvestingsfonds, de woningbouwimpuls en de startbouwimpuls. Al deze investeringen zullen de komende jaren een belangrijk verschil maken en zorgen ervoor dat we zowel in de stad als in de wijken vooruitgang zien. Daarnaast zetten we belangrijke stappen naar meer burgerparticipatie met het burgerberaad dat onlangs werd geïntroduceerd. Dit beraad geeft onze inwoners een directe stem in beleidskeuzes en vergroot hun betrokkenheid bij de toekomst van onze stad. Het nieuwe positieve verhaal van Heerlen: wij hebben eerder aangegeven dat er niks lelijks aan Heerlen is.

Sommigen noemen dat chauvinistisch, maar wij beschouwen het als trots op onze stad en de kwaliteiten die Heerlen en de regio Parkstad kent. Dit nieuwe en positieve verhaal laat zien dat Heerlen mogelijkheden biedt op het gebied van werkgelegenheid, bijvoorbeeld met de mogelijke komst van het Einstein-telescoopproject en de verdere ontwikkeling van industriegebieden. Wij omarmen dit nieuw positief perspectief voor onze stad waarin, Heerlen zich profileert als een aantrekkelijke woonplaats voor bijvoorbeeld leraren en verplegers die elders moeite hebben met betaalbaarheid. Recente berichtgeving, onder andere van NRC, laat zien dat Heerlen een hoge welvaart biedt in verhouding tot de woningprijs. Dit betekent dat jonge mensen hier een goed huis kunnen kopen tegen een aantrekkelijke prijs met ruimte voor een goed leven. Deze positie moeten we benutten om talenten aan te trekken en te behouden, vooral in de diverse focuswijken waar een gezonde woonmix de lange termijn versterkt. Dit sluit naadloos aan op de gemeentelijke woonvisie en woondeal. We moeten hier daadkrachtig en duidelijk in zijn zonder onnodige vertraging door protesten of onduidelijke communicatie. Door de culturele investeringen zoals de nieuwbouw van het Romeins Museum en Filmhuis Royal, ontstaat er een klimaat waarin investeerders en ontwikkelaars potentie zien in onze stad.