BIJLAGRE Zienswijze JENS 13 augustus 2025

Conclusie Hoewel Activity Based Costing een nauwkeurige methode kan zijn voor kostenallocatie, is het in de context van JENS niet geschikt. De hoge implementatiekosten, complexiteit in onderhoud, beperkte toepasbaarheid binnen de jeugdzorg en geringe flexibiliteit maken ABC onaantrekkelijk. Eenvoudigere alternatieven zoals traditionele kostprijsberekening zijn in dit geval effectiever en beter passend.

Pag. 26

4. Feitelijke correcties In de tabel hieronder hebben we de feitelijke onjuistheden benoemd. Achter elke feitelijke onjuistheid staat vermeld wat niet juist is of wat de correctie zou moeten zijn. De lijst is minder uitgebreid dan de eerder gedeelde lijst omdat een aantal regels in bovenstaand stuk verwerkt zijn. Pag. 0

Feitelijke onjuistheid JENS stuurt niet en verantwoordt alleen

Onderbouwing Het is onjuist om te veronderstellen dat JENS niet stuurt. Voorbeeld is de sturing op de ROOTZ-groepen.

4

Jaarlijks terugkeren van bespreking onrechtmatigheid meerkosten

Er is nooit gesproken over onrechtmatigheid van de meerkosten.

4

Met budgetbeheer wordt JENS en gemeenten comfort geboden

De aanname dat de aanbevelingen JENS comfort bieden, is echt onjuist en zeker niet getoetst bij JENS.

5

JENS zal conform opdracht binnen het budget dienen te blijven

Dat staat niet in het contract en zo is het contract ook niet opgebouwd.

5

Binnen budget te blijven […] af te stemmen

5

Richting voor herstel van financiële discipline

6

Een zestal aanbieders

6 7

Eerste aanbesteding 2019 - 2023 Beide onderzoeken gaven geen antwoord op de vraag naar een passende lumpsum

9

Beoogde afname […] niet zichtbaar afgenomen in de cijfers

Dat is niet zo afgesproken met de gemeenten. Zie voorbeelden als hoe om te gaan met onderwijs. Het risicodossier zou dan immers ook geen betekenis hebben. Dat suggereert dat er geen financiële discipline is. Dat is niet aangetoond in het rapport en zeker niet benoemd door degene die daarover oordeelt: de accountant. In 2019 is de opdracht gegund aan niet zes maar zeven aanbieders: Mondriaan, XONAR, RADAR, Koraal, Meander, Alcander en Welsun. Moet zijn: 2019-2022. De onderzoeken van zowel Berend Brouwer als het onderzoek van F-FORT hadden een andere onderzoeksvraag. Deze rapporten gingen niet over de vraag of de lumpsum passend is. De aantallen cliënten in zorg zijn in 2019-2020 en na de piek in 2022 in de periode 2022-2025 significant afgenomen.

9

Geen structurele daling

De aantallen cliënten in zorg zijn in 2019-2020 en na de piek in 2022 in de periode 2022-2025 significant afgenomen.

Pag. 27

9

[...] wordt verwacht dat het aantal unieke cliënten afneemt

Deze verwachting is nooit uitgesproken omdat andere factoren een opdrijvend effect hebben. Voorbeeld is de in- en uitstroom in Heerlen Noord. Bovendien is krimp niet meer aan de orde. De verwachting dat aantallen jeugdigen in de jeugdzorg gaan stijgen is dan net zo foutief.

9

Toch verdient het de voorkeur […] te testen

10

Gedachtengang 'niet goed verenigbaar met één gezin één plan'

Innovaties binnen deze sector zijn namelijk per definitie in pilots binnen het primaire proces. Specifieke onderzoeksomgevingen voor deze innovaties zijn hoogst ongebruikelijk. Het 1G1P is een instrument/ methode om samen te werken met het gezin en met meerdere partijen, waar noodzakelijk over de domeinen heen.

10

Bullit 2: Inhoudelijk, logistiek en vanuit capaciteitsbeheer […] balans tussen generalisten en specialisten, gebaseerd op inhoudelijk resultaat. Gezinsplan […] kan in de praktijk meer methodisch gebruikt worden

10

11

Sturing- en informatievoorziening

11

Bullit 1: De monitoring moet expliciet worden ontworpen als sturingsinstrument, niet als verantwoordingsproduct

11 11

Vanaf 2024 HBC structuren Een betere benadering […] uit het gezinsplan

11

Vanuit inhoud […] in de gebiedsteams

Pag. 28

JENS is opgebouwd tussen veel voorkomend en weinig voorkomend. In de gebieden werkt al een mix van generalisten en specialisten die samen alle veel voorkomende hulpvragen oppakken. JENS mist hierin het proces en de afspraken van JENS Methodisch en doelgericht werken waarvan het gezinsplan een onderdeel is. Dan zou deze uitspraak genuanceerder moeten worden gemaakt en niet zo als nu worden geformuleerd. JENS stuurt niet alleen op de BI. Hierin mist de BC en BSC cyclus die onderdeel is van sturing en monitoring en steeds mede toewerkt naar de maandrapportage. Hiermee wordt retrospectief en prospectief gekeken. JENS stuurt niet alleen op de BI. Hierin mist de BC en BSC cyclus die onderdeel is van sturing en monitoring en steeds mede toewerkt naar de maandrapportage. Hiermee wordt retrospectief en prospectief gekeken. Realtime sturing biedt net zo veel of weinig mogelijkheden om proactief te sturen als sturen op maandcijfers. HBC is vanaf 2023. JENS werkt van de hulpvraag (analyseverslag vertaald naar het gezinsplan) en daarop wordt de opdracht naar het gebiedsteam of de uitbestede zorg voor hulp geformuleerd (weeg- en wegwijzer). JENS heeft de veelvoorkomende specialistische ambulante zorg binnen de gebieden.

11

Financiële houdbaarheid van de activiteiten zoals blijkt uit de jaarlijkse meerkosten

11

Budgettaire ruimte is hierin bepalend voor de keuzes

12

Bullit 3: norm productiviteit

13

Bewijs zien we niet terug in de instroomcijfers

13

Voor 2025 heeft JENS € 602000 gereserveerd voor preventieve activiteiten

13

Onderzoek naar afname instroom GGZ en toename zwaarte hulpvragen

13

Generieke formule = unieke cliënten : reële zorgkosten = bedrag per unieke cliënt

13

Bedrag per unieke cliënt x het aantal unieke clienten = lumpsum

Formule is onjuist. Lumpsum bestaat naast zorgkosten ook uit andere elementen (zoals overhead JENS en overige organisatiekosten).

14

Lumpsumfinanciering […] hoge eisen aan kostenbeheersing

Elke financieringsvorm stelt even hoge eisen aan kostenbeheersing. Onderbouwing is afwezig.

16

Alle aanbevelingen dienen opnieuw besproken te worden op basis van de gemaakte opmerkingen

Aanbevelingen zijn gebaseerd op onjuiste of onvolledige informatie en daarmee niet houdbaar en dus onjuist.

16

Nr. 2: Sturen op werkelijke kosten per client en op basis van daadwerkelijke inzet

Feitelijke kosten worden niet zo in beeld gebracht.

16

Nr. 4: De inhoud van de programmatische inzet wordt afgestemd met gemeenten en lokale partners en voorzien van een begroting op basis van werkelijke kosten.

Begroting o.b.v. werkelijke kosten is een contradictio in terminis. Realisatie is werkelijke kosten, begroting is een inschatting van werkelijke kosten.

18

Nr. 8.: in feite is JENS de risicodrager gebleken en niet de moederorganisaties.

De leden dragen de risico's op basis van interne afspraken.

19

Nr. 12.: detacheren.

Er is geen detachering maar een tewerkstelling. In het licht van de BTW vrijstelling is dit onderscheid van wezenlijk belang.

Pag. 29

JENS heeft wel degelijk analyses gemaakt bij het draaien van het zorglandschap middels de BC's. BC's is wat gaan we anders doen en tevens wat doen we dan niet meer. Als JENS niets had gedaan, dan waren er hogere meerkosten geweest, zoals is aangetoond en ook gedeeld met de onderzoeker. JENS hanteert voor HBO en HBO+ ook de 1300 uur i.p.v. de 1200 uur die in het rapport zijn beschreven. De aantallen cliënten in zorg zijn in 2019-2020 en na de piek in 2022 in de periode 2022-2025 significant afgenomen. Onduidelijk waar dit getal vandaan komt. De kosten voor preventieve activiteiten zijn voor 2025 begroot op €5,3 mln. JENS heeft wel een onderzoek uitgevoerd en deze met de GGZ aanbieders los van elkaar besproken en gekeken waar dit vandaan komt – najaar 2023. Formule is onjuist, moet zijn: reële zorgkosten : unieke cliënten = zorgkosten per unieke cliënt.

19

Nr. 13.: instrument inzetten voor capaciteitsplanning enz.

21

Ze biedt […] specialistische zorg.

22

22

22

Het 1G1P is geen instrument voor het inzetten van het maken/ verkrijgen van een capaciteitsplanning.

JENS biedt zelf wel degelijk specialistische zorg: veel voorkomende specialistische hulp. JENS zet weinig voorkomende hulp door naar de uitbestede zorg. De inrichting hiervan moet nog verder gestalte Tevredenheid en doelrealisatie zijn ingericht binkrijgen. nen de gebiedsteams van JENS middels het eindverslag. De inrichting hiervan is gerealiseerd. JENS maakt vanaf 2023 elk jaar een transforma- JENS heeft sinds de start in 2019 een transfortieplan. matieplan dat steeds verder is doorontwikkeld. Deze plannen zijn steeds met de werkgroep Inhoud (gemeenten en JENS ) besproken. Programmalijnen vanaf 2023. 3 programmalijnen zijn er al vanaf eind 2020 en nummer 4 is erbij gekomen in de offerte voor de aanbesteding vanaf 2023.

22

De meerkosten [...] aanpassingen kennen.

24

Een passende lumpsum […] kwaliteit van hulp en kosten.

25

De uitvoeringslast is hierdoor structureel hoog.

25

JENS werkt met [...] 56 organisaties. Ter vergelij- JENS komt van meer dan 200 aanbieders in king; eerdere jaren waren er dit nog 84. 2019, overgenomen van de gemeenten. 2.: scope basishulp De uitleg van figuur 1, kwadrantmodel, klopt niet.

28

De meerkosten waren wel een belemmering, vandaar dat uitgebreid is gesproken over het ventiel en het risicodossier. De meerkosten die in 2022 al substantieel waren, zijn door de gemeenten bewust niet meegenomen in de lumpsum omdat de ontwikkeling van die kosten onduidelijk was en de kosten zouden worden vergoed vanuit de mogelijkheden daarvoor in het contract. Een passende lumpsum bestaat uit meer dan inhoudelijke aspecten en de daaraan verbonden kwaliteit. Een uitvoeringslast van 7,8% is in vergelijking met de benchmark niet hoog.

28

Uitvoering doet JENS zelf […] specialistische hulp.

Veel voorkomend specialistisch in het gebied, weinig voorkomend specialistisch in de uitbestede zorg. Het is niet juist dat we specialistisch zorg alleen uitzetten binnen de uitbestede zorg.

29

80% van de beïnvloedbare kosten is voorspelbaar.

De begrippen beïnvloedbaar en voorspelbaar worden niet juist gebruikt en het percentage is niet gestoeld op feiten en zeker niet op de ervaring van JENS zelf.

Pag. 30

29

Hoewel er altijd […] veiligheidsventiel.

30

Beschikking: onjuist gebruik van de term.

30

Het is van belang […] verbonden zijn.

De 60% komt deels van mensen die aan JENS verbonden zijn (medewerkers binnen JENS) en deels vanuit de zorgaanbieders inzake verlengingen.

32

Fig. 7.: Hoe beter de klantreis […] resultaten.

33

Een eventueel positief […] activiteiten.

Dat is helaas niet zo. Hoe beter de relatie cliëntprofessional in de juiste mindset, hoe beter de inhoudelijke en financiële resultaten. Dit is ook wetenschappelijk onderbouwd: de benoemde relatie realiseert 70% van het behaalde resultaat. Een positief resultaat vermindert de totale kosten, wordt niet gebruikt voor nieuwe activiteiten. We starten iets op met een nieuwe positieve BC en we doen het andere/ oude niet meer.

33

Meetinstrument cliënttevredenheid.

Een CTO is geen valide meetinstrument om te onderzoeken of de cliënt daadwerkelijk deskundige zorg heeft ontvangen.

33

In 2023 en 24 is geen CTO uitgevoerd.

33

Die info zien we niet als zodanig niet terug.

In 2023 heeft geen CTO plaats gevonden, in samenspraak met de gemeenten. In 2024 is de nieuwe CTO cyclus gestart, samen met de gemeenten. Het klopt dus niet dat er geen CTO heeft plaatsgevonden in 2023, echter de resultaten horende binnen de cyclus waren er ten tijde van de jaarrapportage nog niet. Waarschijnlijk een keer te vaak het woordje 'niet' gebruikt.

35

In 2024/25 is JENS aan de slag gegaan met inrichting van een dashboard.

Het dashboard is ingericht in 2023 en wordt steeds doorontwikkeld.

41

Andere, lichtere […] , ook bij JENS.

Onjuist, daarom geeft JENS juist maar korte arrangementen weg; om hierop te kunnen anticiperen.

44

K1: de overhead voor deze inzet is relatief laag.

46

Hoewel er contacten […] beoordeling.

Dat is in de praktijk onjuist. Waar is deze bewering op gebaseerd? In gesprekken heeft de onderzoeker net het tegenovergestelde beweerd. JENS voert op verschillende manieren interne maar ook externe steekproeven uit. JENS heeft hiervan ook rapportages.

49

Vanaf september 2024 heeft JENS een HR-func- JENS heeft sinds 2019 al een HR functionaris, tionaris in dienst. sinds 2020 is deze lid van het MT.

Pag. 31

Onjuist, zie formulering in het contract en het bijbehorende risicodossier. Het is hulp middels een verwijzing. Er is geen beschikking nodig.

49

Percentage van 80%.

Waar komt dit percentage vandaan. Zoals hier geformuleerd is dat percentage aanzienlijk hoger.

49

JENS zet in op inzetbaarheid enz. spreekt eerdere aannames over personeel tegen.

Tegenstrijdigheid in het rapport.

50

Inzet van 190 fte onafhankelijk van feitelijke hulpvraag.

Dit klopt niet. Er is binnen de 190 fte een duidelijke verschuiving zichtbaar van medewerkers passend bij de hulpvraag en doorontwikkeling van het aanbod. Voorbeeld: de krimp van het ambulante team versus de stijging van de plus en DGA medewerkers. En ook: de krimp van het ROOTZ team versus een stijging binnen trainingen en gezinsaanpak.

51

Dat de realisatie van 185 niets zegt over de func- De gemiddelde inzet over heel 2024 is 185fte. tiemix. Dit cijfer van 185 is een aantal, echter onder dit aantal ligt wel degelijk een functiemix waarin ook een verschuiving zichtbaar is. Bij de uitvraag geeft JENS aan dat de oorzaak ligt Dat heeft JENS niet aangegeven bij een uitvraag. in gemaakte keuzes

51 51

Aanduiding van fig. 12 is onjuist: instroomcoaches zijn geen overhead.

Op figuur 12 staan de instroomcoaches benoemd. Deze vallen niet onder overhead zoals wordt beschreven.

51

Overhead JENS verrekenen op basis van werkelijke kosten.

Alleen de loonkosten worden in rekening gebracht.

51

Risico van de BTW is niet meegenomen in de passende lumpsum.

JENS heeft geen passende lumpsum afgegeven. Het risico van BTW is wel degelijk benoemd.

52

Het risicoventiel toepassen op de meerkosten.

Risicoventiel gaat niet over meerkosten maar over de exploitatie o.b.v. de door accountant goedgekeurde jaarrekening.

53

Productiviteit: tabel productiviteit: Hoe hoger Productiviteit: hoe hoger werk-/denkniveau, hoe werk en denkniveau, hoe hoger de productiviteit lager de productiviteit.

53

JENS hanteert 1300 productieve uren voor MBO en 1200 productieve uren voor HBO en WO niveau (bron JENS, interne normering)

53

Daardoor ontbreekt sturing en balans op junior en senior medewerkers.

54 56

Moet zijn (conform genoemde bron): MBO 1400 uur, HBO 1300 uur, HBO+ 1250 uur, WO 1200 uur.

JENS heeft wel degelijk sturing op de balans van de verschillende medewerkers binnen de gebieden op basis van benodigde expertise. Vacatures worden door JENS zelf opgesteld. Overhead: kosten gaan zich richten op normper- JENS bepaalt welke professional wordt aangecentage i.p.v. werkelijke behoeften. nomen. Fig. 23. CAO en werk- denkniveau en mogelijke kostenreductie

Pag. 32

Cao’s en werk- en denkniveaus worden door elkaar gebruikt en maken de tabel onduidelijk. De berekening klopt technisch wel.

57

JENS heeft portaal niet uitgerold.

57

Voorliggend Tenzij is nieuw.

58

Pluriform is in 2023 aangeschaft.

59

De koppeling levert aan het berichtenverkeer in- De landelijke benchmark is op basis van andere zichten op voor regionale en landelijke benchcijfers. marks.

59

Pluriform sinds 2023 ondergebracht.

59

Gegevens dragen bij aan sociaal domein maar Ze zijn niet bruikbaar voor JENS. worden beperkt door JENS gebruikt voor interne sturing.

60

In 2024 en 2025 werkt JENS, mede op verzoek Verkeerde jaartallen: JENS is voor 2023 met de van de gemeenten, aan het inrichten en operati- BI gestart en heeft vanaf 2023 afspraken over oneel maken van een Dashboard. het dashboard versus het programma van eisen.

60

Data uit verschillende systemen worden periodiek extracomptabel ingevoerd. Doelgericht en methodisch handelen JENS ontbreekt (document van JENS).

Systemen zijn aan elkaar gekoppeld ze worden niet handmatig (extracomptabel) ingevoerd. Gemaild op 1 april 2025.

61

Weeg- en wegwijzer ontbreekt (document van JENS, hierin zit het gezinsplan).

Gemaild op 1 april 2025.

62

Functie Linda Wiers, Programmamanager JENS

Functie moet zijn: Operationeel manager.

62

Functie Renée Keulemans; Programmamanager Functie moet zijn: Transformatie manager. JENS Lijst gesprekspartners. We missen de gesprekken op de meeloop-dag op 8 mei.

61

62 62

JENS heeft dit portaal wel uitgerold en ouders kunnen via de website toegang vragen sinds 2021. De term Voorliggend Tenzij is nieuw maar het gedachtegoed niet. Werken vanuit eigen kracht is sinds de oprichting al het uitgangspunt van JENS geweest. Pluriform is in 2020 aangekocht en meteen in 2021 geïmplementeerd.

Pluriform is in 2020 aangekocht en meteen in 2021 geïmplementeerd.

Overzicht zorgaanbieders; Bij leden: Lionarons GGZ Mondriaan en Xonar tot 2024

Pag. 33

Lionarons GGZ en Mondriaan zijn twee aparte organisaties. Xonar is geen lid meer (moet staan bij onderaannemers).

5. Slotwoord JENS heeft kennisgenomen van de complimenten over de veranderkracht, pioniersgeest en het lef van JENS. We lezen met gepaste trots de quotes van de onderzoeker dat JENS bewezen heeft veel potentie te hebben om in het jeugdhulpstelsel echte veranderingen te bewerkstelligen. Dat is goud waard. De waarde van dat goud moet worden gekoesterd en in de toekomst betaalbaar blijven. Onze feedback op het onderzoeksrapport en het benodigde weerleggen van bevindingen ontneemt echter een deel van de glans van deze uitspraken. In onze zienswijze is gemotiveerd en gedetailleerd aangegeven dat de hoofdconclusie van de onderzoeker — namelijk dat de jaarlijkse meerkosten niet noodzakelijk zijn maar het gevolg van keuzes in normering, bedrijfsvoering en gebrekkige sturing — berust op onjuiste veronderstellingen, verkeerde berekeningen en onjuist gebruik van referenties. Daarmee is de conclusie dat de lumpsum toereikend zou zijn voor het opvangen van de meerkosten onhoudbaar. Hopelijk kunnen we samen ervoor zorgen dat de ontstane wrijving zal leiden tot een mooie glans op de gezichten van onze jeugdigen en diens ouders.

Pag. 34

Bronvermelding

Abnormale winsten bij zorginstellingen

Activity Based Costing: de uitleg en betekenis

Erasmus Universiteit Rotterdam

Vincent van Vliet

Toolshero

Arbeidsmarkttekorten in de jeugdzorg

Jeugdautoriteit

Kostenverschillen in de jeugdzorg - een verklaring van verschillen in kosten tussen gemeenten

Sociaal en Cultureel Planbureau

Kostprijzen in de Jeugdwet – de update

Marvin Hanekamp Sam Beenhakker Rika van Scherrenburg

Berenschot

Literatuuronderzoek naar de implementatie van Activity-Based Costing

J. van Meerkerk

Erasmus universiteit Rotterdam

Normering winstuitkering zorg

Lucy Kok Celine Odding Ward Rougoor

SEO Economisch Onderzoek

Opinie | De zorgsector heeft meer nodig dan KPI’s en dashboards

Bellis van den Berg Mirella Minkman

Vilans

Rapportage Tarievenonderzoek – Maastricht 2023

TransitiePartners

Tariefonderbouwing tarieven 2020 Jeugdhulp vs2

Jeugdhulp Zuid-Limburg

Pag. 35