Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 9 Quicscan natuur
Tekst van het document
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen tussen Wijlre en Heerlen Aangepast ontwerp 2019
Definitief, 4 juni 2019
Opdrachtgever:
Gemeente Voerendaal
Roermond, juni 2019. Aanpassing 24 maart 2020 (onderdeel stikstof).
Verantwoording Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen tussen Wijlre en Heerlen Aangepast ontwerp 2019
K
Datum: 4 juni 2019. Aanpassing 24 maart 2020 (onderdeel stikstof).
Auteur(s)
Goedgekeurd door:
Paraaf goedgekeurd
Contact
g.
Inhoud 1. 1.1. 1.2. 1.3. 1.4.
Inleiding ......................................................................................................................................... 1 Aanleiding...................................................................................................................................... 1 Beschrijving plangebied en omgeving .......................................................................................... 2 Voorgenomen ontwikkeling ........................................................................................................... 4 Opzet van de rapportage en werkwijze ......................................................................................... 5
2. 2.1. 2.2. 2.2.1. 2.2.1.1. 2.2.1.2. 2.2.1.3. 2.2.1.4. 2.2.1.5. 2.2.1.6. 2.2.2. 2.2.2.1. 2.2.2.2. 2.2.2.3. 2.2.2.4. 2.2.2.5. 2.2.2.6. 2.3. 2.3.1. 2.3.2. 2.3.2.1. 2.3.2.2. 2.3.3. 2.3.3.1. 2.3.3.2. 2.3.3.3.
Analyse gebiedsbescherming ....................................................................................................... 6 Inleiding ......................................................................................................................................... 6 Afwegingskader Wet natuurbescherming - Natura 2000 (Voortoets) ........................................... 6 Voortoets Natura 2000-gebied Geuldal ........................................................................................ 7 Ligging Natura 2000 Geuldal ........................................................................................................ 7 Kwalificerende habitattypen en -soorten ....................................................................................... 8 Mogelijk optredende storingsfactoren ........................................................................................... 9 Verspreiding kwalificerende habitatsoorten en -typen .................................................................. 9 Verkenning mogelijke effecten Natura 2000-gebied Geuldal ..................................................... 11 Conclusie voortoets Geuldal (deelgebied Vrakelbergerweg) ...................................................... 12 Voortoets Natura 2000-gebied Kunderberg ................................................................................
13 Ligging Natura 2000 Kunderberg ................................................................................................ 13 Kwalificerende habitattypen ........................................................................................................ 13 Mogelijk optredende storingsfactoren ......................................................................................... 14 Verspreiding kwalificerende habitattypen ................................................................................... 15 Verkenning mogelijke effecten .................................................................................................... 16 Conclusie voortoets Kunderberg (deelgebied Daelsweg) ........................................................... 18 Afwegingskader Omgevingsverordening Provincie Limburg 2014 ............................................. 19 Inleiding ....................................................................................................................................... 19 Deelgebied Vrakelbergerweg ...................................................................................................... 20 Aantasting Bronsgroene landschapszone ..................................................................................
20 Conclusie deelgebied Vrakelbergerweg ..................................................................................... 21 Deelgebied Daelsweg ................................................................................................................. 21 Aantasting Goudgroene natuurzone ........................................................................................... 21 Aantasting Bronsgroene landschapszone .................................................................................. 24 Conclusie deelgebied Daelsweg ................................................................................................. 24
3. 3.1. 3.2. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. 3.7. 3.8.
Analyse soortbescherming .......................................................................................................... 25 Inleiding ....................................................................................................................................... 25 Flora ............................................................................................................................................ 26 Zoogdieren .................................................................................................................................. 27 Vogels ......................................................................................................................................... 30 Amfibieën .................................................................................................................................... 33 Reptielen ..................................................................................................................................... 34 Vissen .......................................................................................................................................... 35 Overige beschermde soorten ...................................................................................................... 36
4. 4.1. 4.2. 4.3.
Houtopstanden, hout en houtproducten ...................................................................................... 37 Inleiding ....................................................................................................................................... 37 Te kappen bomen en houtopstanden ......................................................................................... 37 Bescherming houtopstanden in de Wet natuurbescherming ...................................................... 37
Inhoud
4.4. 4.5.
Bescherming houtopstanden in de Algemene plaatselijke verordening (APV) Weert ................ 38 Conclusie houtopstanden, hout en houtproducten ..................................................................... 38
5. 5.1. 5.1.1. 5.1.2. 5.2. 5.3. 5.4. 5.5.
Conclusies en eindconclusies ..................................................................................................... 39 Conclusies gebiedsbescherming ................................................................................................ 39 Natura 2000................................................................................................................................. 39 Omgevingsverordening Limburg ................................................................................................. 40 Conclusies soortbescherming ..................................................................................................... 41 Conclusies houtopstanden .......................................................................................................... 42 Eindconclusie deelgebied Vrakelbergerweg ............................................................................... 42 Eindconclusie deelgebied Daelsweg .......................................................................................... 42
6.
Literatuurlijst en websites ............................................................................................................ 44
Bijlage 1a Achtergronden Wet natuurbescherming ......................................................................................... 45 Bijlage 1b Achtergrond bescherming Natuurnetwerk Nederland .................................................................... 53 Bijlage 2 Gegevens NDFF ............................................................................................................................... 57 Bijlage 3 Aeriusberekening .............................................................................................................................. 61 Bijlage 4 Gemeentegrenzen ............................................................................................................................ 62 Bijlage 5 Kernkwaliteiten Bronsgroene landschapszone en Zilvergroene natuurzone ................................... 63 Bijlage 6 Typische soorten............................................................................................................................... 66 Bijlage 7 Situatietekeningen ............................................................................................................................ 70 Bijlage 8 Overlap fietspad met de Goudgroene natuurzone ........................................................................... 72
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
1.
Inleiding
1.1.
Aanleiding
Het project Fietsverbinding & Watermaatregelen Heuvelland/Parkstad omvat de verbetering/vernieuwing van de Vrakelbergerweg, de aanleg van waterbuffers ten zuiden daarvan tussen Wijlre en Ubachsberg en de aanleg van een fietsverbinding tussen Etenaken en Ubachsberg (Vrakelbergweg/Vijfbundersweg) en tussen Ubachsberg en Heerlen (Daelsweg). Het plangebied loopt door de gemeenten Gulpen-Wittem, Voerendaal, Simpelveld en Heerlen1. heeft verzocht een quickscan natuurwaarden uit te voeren en in beeld te brengen of voor het uitvoeren van de geplande werkzaamheden aanvullend onderzoek nodig is of aanvullende maatregelen of een ontheffing nodig zijn met het oog op beschermde natuurwaarden. De voorgenomen ontwikkeling wordt getoetst aan: 1. de Wet natuurbescherming (Natura 2000, Soortbescherming en Houtopstanden), 2. de Beleidsregels ten behoeve van de passieve soortenbescherming in Limburg (Soortbescherming), 3. het gebiedsbeschermingsregime van de Omgevingsverordening Limburg 2014 (Natuurnetwerk Nederland/Goud, Zilver en Brons). Een toelichting op deze kaders is opgenomen in bijlage 1.
Deelgebied Daelsweg
Ubachsberg
Deelgebied Vrakelbergerweg
Wijlre
Figuur 1: Ligging deelgebieden Vrakelbergerweg (westelijke deelgebied) en Daelsweg (oostelijke deelgebied). (Ondergrond: https://portal.prvlimburg.nl/gisviewer). Na een eerste toetsing bleek het oorspronkelijk ontwerp van het fietspad tussen Ubachsberg en Heerlen (deelgebied Daelsweg) te conflicteren met de bepalingen in de Wet natuurbescherming ten aanzien van het Natura 2000-gebied Kunderberg. Daarop is het ontwerp aangepast. In deze quickscan is het nieuwe ontwerp voor dit deelgebied getoetst. Het ontwerp voor deelgebied Vrakelbergweg is niet gewijzigd.
1 De gemeentegrenzen zijn opgenomen in bijlage 4.
1
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
1.2.
Beschrijving plangebied en omgeving
Het plangebied bestaat uit twee deelgebieden. Het westelijke deel omvat de Vrakelbergerweg en een zone parallel daaraan (ten zuiden van de weg). Het oostelijke deel omvat de Daelsweg en een zone parallel daaraan (ten noorden van de weg). Het dorp Ubachsberg verbindt de twee delen. In deze rapportage worden de afzonderlijke deelgebieden verder vernoemd naar de naam van de weg. Deelgebied Vrakelbergerweg/Vijfbundersweg (Ruilverkavelingsweg) van west naar oost De Vrakelbergerweg loopt over het laagste deel van het Droogdal van Colmont. Dit is een karakteristiek asymmetrisch droogdal, zonder grote waterloop. Het dal loopt van Ubachsberg omlaag naar Wijlre. Het dal komt uiteindelijk uit in het Geuldal. De noordelijke helling is grotendeels natuurgebied (Vrakelberg), de zuidhelling is grotendeels agrarisch gebied met plaatselijk een regenwaterbuffer. De Vrakelbergerweg is de verbindende weg tussen Wijlre en Ubachsberg met veel lokaal en regionaal verkeer en met veel recreatief verkeer (fietsers). De verkeersveiligheid op deze smalle weg is voor verbetering vatbaar. Ten zuiden van de weg staan op diverse locaties (rijen) bomen zoals Esdoorn, wilg en Zomereiken. De meeste bomen zijn vrij jong (doorsnede 25 tot 35 cm), enkele bomen zijn ouder. Langs de weg aan de zuidkant loopt in de huidige situatie een diepe greppel ten behoeve van de afwatering.
Ten oosten van de Ribbelheideweg ligt in de huidige situatie een buffer (regenwaterbuffer Colmont). Deze buffer wordt afgeschermd van de weg door een houtwal. Het plangebied bestaat uit de weg, bermen en verder grotendeels uit agrarisch gebied met intensieve teelten met als uitzonderingen de regenwaterbuffer (Colmont) en een boomgaardje).
Figuur 2: Greppel langs de Vrakelbergerweg.
Figuur 3 en 4: Buffer Colmont en de houtwal ten zuiden van de Vrakelbergerweg.
2
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
Deelgebied Daelsweg van west naar oost De Daelsweg kent dezelfde functies als de Vrakelbergerweg. Ook bij deze weg is de veiligheidssituatie niet optimaal. Om de veiligheid te vergroten is in 2015 de maximaal toegestane snelheid gewijzigd naar een 60 km/u. De weg is vrij smal en loopt grotendeels door het natuurgebied Kunderberg. Hier grenst de weg aan natuurlijke graslandjes, bosjes en bos, heggen en overblijfselen van een kalkbranderij (tegenover de Zonneberg vakantiehuis). De weg ligt op een aantal plaatsen ingeklemd tussen twee steile taluds. Meer naar het oosten grenst de weg aan agrarisch gebied.
Figuur 5 en 6: Zicht op Natura 2000-gebied Kunderberg met rechts de resten van de kalkbranderij.
Figuur 7: Zicht op de Natura 2000-gebied Kunderberg (links, noordzijde van de weg) en het voetpad en weiland aan de andere zijde van de weg.
3
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
1.3.
Voorgenomen ontwikkeling
De voorgenomen ontwikkelingen zijn uitgewerkt in situatietekeningen. Deze zijn opgenomen in bijlage 7. Details zijn zichtbaar op de beschikbare PDF’s. De belangrijkste ingrepen worden hieronder weergegeven. Deelgebied Vrakelbergerweg De Vrakelbergerweg (ook wel Ruilverkavelingsweg genoemd) wordt opnieuw geasfalteerd en verbreed. Aan de zuidzijde van de Vrakelbergerweg wordt een vrij liggend fietspad aangelegd en ten zuiden van dit fietspad worden enkele grote buffers aangelegd. Ten oosten van de Ribbelheideweg ligt in de huidige situatie een buffer (regenwaterbuffer Colmont), deze wordt vergroot, de aanwezige houtwal verdwijnt. Deelgebied Daelsweg De voorgenomen ontwikkeling bij de Daelsweg betreft de aanleg van een fietspad en de herprofilering van het talud daarvan aan de noordzijde van de weg; in het nieuwe ontwerp wordt de weg gedeeltelijk verlegd naar de zuidzijde om ruimtebeslag in het Natura 2000-gebied te beperken. Langs een deel van het fietspad wordt een afwateringsgreppel gegraven. Om het tracé van het fietspad vrij te maken moet (een deel van) het aanwezige bos en struikgewas gekapt worden en overige begroeiing verwijderd worden.
De volgende werkzaamheden maken deel uit van het project (beide gebieden): - het rooien van bestaande beplanting (heggen, bomen), - het dempen van greppels, - de aanleg van het fietspad en fietssuggestiestroken, - de aanleg van waterbuffers, - het graven van greppels ten behoeve van de afwatering, - de herprofilering van taluds inclusief inrichting (aanplant van bomen e.d.), - het aanbrengen van keerwandconstructies, - het aanbrengen van duikers, - het egaliseren van bestaand terrein ten behoeve van de landschappelijke inpassing, - het aanbrengen van kleine dammetjes. Bovenstaande werkzaamheden kunnen gekwalificeerd worden als een ruimtelijke ontwikkeling. Onderstaande figuren geven een impressie van de werkzaamheden aan de Vrakelbergerweg en de Daelsweg (willekeurige details). Zie voor verdere details de PDF’s behorende bij bijlage 7.
Figuur 8 en 9: (Willekeurige) details uit de overzichtstekeningen; boven Vrakelbergerweg, onder Daelsweg.
4
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
1.4.
Opzet van de rapportage en werkwijze
De quickscan is ingedeeld in een aantal hoofdstukken waarin per thema de voorgenomen ontwikkelingen getoetst worden aan de relevante beschermingskaders. Tabel 1: Thematische hoofdstukindeling en bijbehorende afwegingskaders. Hoofdstuk 2
Thema Gebiedsbescherming
Afwegingskaders Kaders: 1. de Wet natuurbescherming (Natura 2000), 2. de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte met het afwegingskader voor het Natuurnetwerk Nederland en, 3. de Omgevingsverordening Provincie Limburg 2014 waarin op provinciaal niveau bescherming van het Natuurnetwerk en andere gebieden vorm heeft gekregen.
3
Soortbescherming
4
Houtopstanden
Kaders: 1. de Wet natuurbescherming (Soorten), 2. de Beleidsregels ten behoeve van de passieve soortenbescherming van de provincie Limburg. Kaders: 1. de Wet natuurbescherming (Houtopstanden) 2. de Algemene plaatselijke verordeningen van betrokken gemeenten (bomenregisters, - kaarten e.d.)
5 6
Conclusies Literatuurlijst
De conclusies per hoofdstuk worden in hoofdstuk 5 gebundeld.
Ter toelichting zijn een aantal bijlagen opgenomen. Tabel 2: Bijlagen behorende bij deze quickscan. Bijlagen Toelichting 1a 1b
Achtergronden Wet natuurbescherming Achtergronden bescherming Natuurnetwerk Nederland en provinciale bescherming
2 3
Gegevens NDFF Quickscanhulp Aeriusberekening
4 5
Gemeentegrenzen Kernkwaliteiten Bronsgroene landschapszone en Zilvergroene natuurzone
6 7
Typische soorten van habitattypen Situatietekeningen
8
Verspreidingkaartjes relevante soorten uit de NDFF
Een bureauonderzoek en een veldbezoek maakten deel uit van deze quickscan. Het bureauonderzoek is uitgevoerd aan de hand van beschikbare kaarten, soortgegevens uit de NDFF Quickscanhulp en in een later stadium de NDFF zelf2 en van de provincie Limburg (vlakdekkende karteringen van flora en broedvogels) en overige openbare gegevens. Het veldbezoek was een oriënterend veldbezoek waarbij vanuit de wegen het plangebied is verkend. Na aanpassing van het ontwerp is opnieuw een veldbezoek gebracht om de gewijzigde situatie te beoordelen. Aangetroffen wissels van Dassen zijn ingetekend op kaart. Daarnaast zijn alle bomen die op de situatietekeningen zijn aangegeven als ‘te kappen bomen’, geïnspecteerd op het voorkomen van holten (potentiele verblijfsplaatsen van vleermuizen en holenbroeders) en jaarrond beschermde nesten van broedvogels. Overige beplanting/bomen en aanwezige opstallen zijn niet geïnspecteerd. 2
Gegevens werden aangeleverd door de provincie Limburg. 5
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
2.
Analyse gebiedsbescherming
2.1.
Inleiding
In dit hoofdstuk wordt per afwegingskader aangegeven of het plangebied deel uitmaakt van een beschermd gebied. Verder wordt inzichtelijk gemaakt of door de geplande ontwikkeling een mogelijk negatieve invloed te verwachten is op aanwezige beschermde gebieden in de omgeving en wat de eventuele vervolgstappen dan dienen te zijn. Ten aanzien van gebiedsbescherming zijn de volgende afwegingskaders relevant: • Afwegingskader Wet Natuurbescherming (Natura 2000, zie paragraaf 2.2), • Afwegingskader Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (Natuurnetwerk Nederland) en, • Afwegingskader Omgevingsverordening Provincie Limburg 2014 (zie paragraaf 2.3), Bij onbekendheid met deze afwegingskaders wordt geadviseerd bijlage 1 eerst door te nemen.
2.2.
Afwegingskader Wet natuurbescherming - Natura 2000 (Voortoets3)
Het deelgebied Vrakelbergerweg grenst aan een deelgebied van het Natura 2000-gebied Geuldal4, deelgebied Daelsweg overlapt (gedeeltelijk) met Natura 2000-gebied Kunderberg (zie figuur 10).
Geuldal
Figuur 10: Indicatieve ligging deelgebieden Vrakelbergerweg (westelijke deelgebied) en Daelsweg (oostelijke deelgebied). Geel gemarkeerd zijn de Natura 2000-gebieden Geuldal (overlap met deelgebied Vrakelbergerweg) en Kunderberg (overlap met deelgebied Daelsweg).
3
De voortoets brengt in beeld of de kans aanwezig is dat negatieve effecten voor Natura 2000-gebieden optreden als gevolg van
de voorgenomen ontwikkelingen. Uit de voortoets volgt ook welke vervolgstappen nodig zijn. Soms blijkt uit de voortoets dat er zeker geen negatieve effecten optreden gezien in het licht van de instandhoudingsdoelstellingen. Dan is er geen vergunningplicht en de initiatiefnemer hoeft verder niets te doen. Als er wel mogelijke negatieve effecten zijn, is een verdere toetsing noodzakelijk. 4
In figuur 13 zijn alle deelgebieden van Geuldal te zien. 6
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
Ten aanzien van Natura 2000-gebieden dient zekerheid geboden te worden omtrent het niet optreden van een verslechtering van de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats van soorten, dan wel de verstoring van soorten. Ook ontwikkelingen buiten de Natura 2000-gebieden kunnen gevolgen hebben voor de Natura 2000-gebieden (externe werking) en moeten daarom getoetst worden aan de Wet natuurbescherming. Voor beide gebieden wordt een voortoets uitgevoerd in deze quickscan. 2.2.1.
Voortoets Natura 2000-gebied Geuldal
2.2.1.1.
Ligging Natura 2000 Geuldal
Deelgebied Vrakelbergerweg grenst aan een deelgebied van het Geuldal (zie figuur 9). De enige werkzaamheden die in dit deelgebied in Natura 2000 worden uitgevoerd in het kader van het project Fietsverbinding & Watermaatregelen zijn het aanpassen van een bestaande koker (overloop van de bestaande oostelijke buffer in het Natura 2000-gebied naar de nieuw aan te leggen buffer ten zuiden van de weg. Het gaat om tijdelijke werkzaamheden op een verwaarloosbare oppervlakte waar in de huidige situatie ook al een overloop is aangebracht (zie ook figuur 11 voor huidige situatie).
Figuur 11: Locatie van aanpassingen aan overloop in Natura 2000-gebied Geuldal.
7
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
2.2.1.2.
Kwalificerende habitattypen en -soorten
Geuldal is aangewezen voor 14 habitattypen en 10 habitatsoorten. Deze zijn vermeld in tabel 3, eerste kolom. In deze tabel zijn eveneens de meest voorkomende storingsfactoren vermeld (rij 1). Tabel 3: Meest voorkomende storingsfactoren en de gevoeligheid daarvoor van kwalificerende habitattypen en -soorten van Natura 2000-gebied Geuldal. (www.synbiosys.alterra.nl).
8
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
2.2.1.3.
Mogelijk optredende storingsfactoren
Van de storingsfactoren genoemd in tabel 3 treden slechts enkele op tijdens de uitvoering van de werkzaamheden. Op de mogelijk optredende storingsfactoren die buiten het Natura 2000-gebied optreden en een mogelijke uitstraling hebben tot in het Natura 2000-gebied, wordt hieronder kort ingegaan. Mogelijk optredende storingsfactoren zijn: • Versnippering De aanleg van het fietspad kan extra versnippering teweegbrengen voor habitatsoorten uit het Natura 2000-deelgebied die zijn aangewezen op foerageer- of migratiegebied ten zuiden van de Vrakelbergerweg. • Verzuring en vermesting door N-emissie Deze storingsfactoren kunnen optreden ten gevolge van het gebruik van mobiele werktuigen. De meeste habitattypen zijn gevoelig tot zeer gevoelig voor verzuring en/of vermesting. • Verstoring door geluid en licht Bij het uitvoeren van de werkzaamheden ten zuiden van het Natura 2000-gebied (waaronder het verwijderen van het asfalt, asfalteren en grondwerkzaamheden) is geluid en licht afkomstig van mobiele werktuigen, hoorbaar en zichtbaar aan de randen van het gebied Geuldal. • Optische verstoring De habitattypen (typische soorten van) en de habitatsoorten kunnen gevoelig zijn voor optische verstoring door machines en mensen. De overige in tabel 3 genoemde storingsfactoren treden niet op tijdens en na het uitvoeren van de werkzaamheden.
Gezien de gevoeligheid voor bovengenoemde factoren is het van belang in kaart te brengen of deze habitattypen en -soorten aanwezig zijn in het deelgebied van het Geuldal dat grenst aan het plangebied. 2.2.1.4.
Verspreiding kwalificerende habitatsoorten en -typen
Kwalificerende habitatsoorten Het plangebied Vrakelbergerweg is voor geen van de kwalificerende soorten geschikt vestigingsgebied. Waarnemingen in de NDFF ontbreken. De watergebonden soorten Beekprik, Bever, Geelbuikvuurpad, Kamsalamander en Rivierdonderpad komen niet voor in het plangebied omdat geschikt voortplantingsgebied (open water) ontbreekt; ook overwinteringsmogelijkheden voor deze soorten ontbreken in het agrarisch gebied. Waarnemingen van de kwalificerende soorten vleermuizen ontbreken in de omgeving van het plangebied (NDFF Quickscanhulp en NDFF-verspreidingskaartje, zie respectievelijk bijlage 2 en 8). Vaste rust - en verblijfplaatsen van deze soorten worden door de ontwikkeling niet aangetast (zie ook paragraaf 3.3). De voorgenomen ontwikkelingen hebben geen wezenlijk effect op de kwaliteit van eventueel aanwezige foerageergebied. Na aanleg en inrichting van de buffers kan mogelijk een lichte kwaliteitsverbetering optreden omdat natuurlijk ingerichte buffers insectenrijker zijn dan intensief gebruikt agrarisch gebied. De te kappen bomen maken geen deel uit van een doorgaand lijnvormig element, vlieg- of migratieroutes worden niet aangetast. Ook voor de overige soorten ontbreekt geschikt leefgebied. In de NDFF komen in de afgelopen vijf jaar geen waarnemingen voor van kwalificerende habitatsoorten in het aangrenzende Natura 2000-gebied.
Ook daar ontbreekt open water waardoor geschikt leefgebied voor de watergebonden soorten ontbreekt. Niet uitgesloten kan worden dat het gebied deel is van het foerageergebied van een van de vleermuissoorten. De werkzaamheden (overdag) hebben geen effect op het foerageergebied dat in de schemerperioden en ’s nachts gebruikt wordt. De meest nabije waarneming van een habitatrichtlijnsoort in de NDFF was in het dorp Meersberg en betrof een Spaanse vlag. Zwervers kunnen overal aangetroffen worden. Er is geen populatie bekend uit het deelgebied Vrakelberg.
9
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
Kwalificerende habitattypen In onderstaande figuur is de verspreiding weergegeven van de kwalificerende habitattypen in het aangrenzende Natura 2000-gebied.
Figuur 12: Locatie habitattypen in deelgebied Geuldal. In dit deelgebied komen het habitattype Kalkgraslanden voor (oranje),
Eiken-haagbeukenbossen
en
Oude
eikenbossen. (Bron: Thematische viewer provincie Limburg).
10
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
2.2.1.5.
Verkenning mogelijke effecten Natura 2000-gebied Geuldal
Kwalificerende habitatsoorten Omdat niet in het Natura 2000-gebied zelf ingegrepen wordt, gedetailleerde gegevens bekend zijn en het deelgebied Vrakelberg weinig mogelijkheden biedt tot vestiging van de kwalificerende habitatrichtlijnsoorten soorten, is nader onderzoek naar het voorkomen van deze soorten in dit deelgebied van Geuldal niet nodig. Genoemde mogelijke storingsfactoren reiken niet tot de overige deelgebieden van het Natura 2000-gebied (zie figuur 13) met uitzondering van mogelijk verzuring en vermesting door N-depositie uit de lucht. Een negatief effect door de voorgenomen ontwikkelingen op (het leefgebied van) deze soorten kan daarom op voorhand worden uitgesloten met uitzondering van eventuele effecten als gevolg van project gerelateerde stikstofdepositie op verder weg gelegen stikstofgevoelige leefgebieden (Spaanse vlag, Beekprik, Kamsalamander, Vale vleermuis). Een Aeriusberekening is nodig om een negatief effect uit te kunnen sluiten.
Figuur 13: Overzichtskaart van alle deelgebieden van Natura 2000-gebied Geuldal. Het deelgebied ten noorden van de Vrakelbergerweg is met een rode ovaal aangegeven in de figuur. De aanleg van het fietspad en de buffers veroorzaken geen extra versnippering voor de kwalificerende soorten. (https://www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/documenten/gebieden/157/N2K157_WK00%20Geuldal.pdf).
11
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
Kwalificerende habitattypen In het deelgebied Vrakelberg komen de volgende habitattypen voor: Kalkgraslanden, Eikenhaagbeukenbossen en Oude eikenbossen (zie figuur 12). De typische soorten (een van de kwaliteitsindicatoren) van deze habitattypen zijn opgenomen in bijlage 6. De habitattypen of de typische soorten van deze habitattypen zijn gevoelig voor versnippering, verzuring en vermesting en optische verstoring. •
•
•
Versnippering Versnippering van habitattypen vindt niet plaats omdat de werkzaamheden plaatsvinden buiten het Natura 2000-gebied. Aanwezige typische soorten hebben geen directe relatie met het plangebied vanwege het ontbreken van geschikt vestigings- of foerageergebied in het plangebied. Verzuring en vermesting door N-emissie Tijdens de werkzaamheden aan de Vrakelbergerweg zal tijdelijk een verhoogde N-emissie optreden door mobiele werktuigen en project gerelateerd verkeer. Uit figuur 12 blijkt dat de habitattypen Kalkgrasland en Eiken-haagbeukenbos voorkomen in de directe nabijheid van het plangebied. Beide habitattypen zijn gevoelig voor stikstofdepositie. Om te bepalen of een project-gerelateerde stikstofdepositie plaatsvindt op deze of andere kwalificerende habitattypen is door M-tech in maart 2020 een Aerius-berekening uitgevoerd. Hieruit blijkt dat, na interne saldering, de projectgerelateerde stikstofdepositie op de omliggende Natura 2000-gebieden 0,00 mol/ha/jaar is. Significante gevolgen voor Natura 2000-gebieden als gevolg van project-gerelateerde stikstofdepositie kunnen daarom uitgesloten worden. Optische verstoring Typische soorten van de kwalificerende habitattypen (zie bijlage 6) kunnen gevoelig zijn voor optische verstoring.
Het gaat dan om enkele vlindersoorten, plantensoorten, Geelgors (Kalkgraslanden) en Hazelworm, enkele vogelsoorten, Eikelmuis, Grote bosmuis en Hazelmuis (Eiken-haagbeukenbossen). De habitattypen liggen in de huidige situatie voor een deel langs de bestaande weg waar auto’s en fietsers gebruik van maken. De werkzaamheden zorgen voor een mate van optische verstoring. Deze zijn echter niet van dien aard dat een extra verstorend effect optreedt op het leefgebied van deze soorten. Optische verstoring wordt ook tegengegaan door het talud, de aanwezigheid van heggen langs een deel van de weg, begroeide graften en het aanwezige bos. De openstelling van weg en fietspad zorgen ook niet voor een wezenlijke verandering van het leefgebied van de typische soorten in het Natura 2000-gebied.
2.2.1.6.
-
-
-
Conclusie voortoets Geuldal (deelgebied Vrakelbergerweg)
Het plangebied overlapt niet met het Natura 2000-gebied, de werkzaamheden vinden plaats buiten het Natura 2000-gebied. Kwalificerende habitatsoorten zijn niet bekend uit het aangrenzende Natura 2000-gebied, noch uit de directe omgeving. Eventueel optredende storingsfactoren reiken niet tot de leefgebieden van de kwalificerende habitatsoorten. Project gerelateerde stikstofdepositie leidt niet tot negatieve gevolgen voor de omliggende Natura 2000-gebieden. Omdat interne saldering is toegepast dient wel een vergunning Wet natuurbescherming te worden aangevraagd bij de provincie Limburg. Optische verstoring kan optreden. Deze is niet van dien aard dat populaties van typische soorten dreigen te verdwijnen uit het Natura 2000-gebied.
12
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
2.2.2.
Voortoets Natura 2000-gebied Kunderberg
2.2.2.1.
Ligging Natura 2000 Kunderberg
Deelgebied Daelsweg overlapt met Natura 2000-gebied Kunderberg (zie ook figuur 1 en 13). 2.2.2.2.
Kwalificerende habitattypen
Kunderberg is aangewezen voor vier habitattypen: Kalkgraslanden (prioritair habitattype5), Ruigten en Zomen, Kalktufbronnen en Eiken-haagbeukenbossen. Deze zijn vermeld in tabel 4 in de eerste kolom. Het gebied is niet aangewezen voor habitatsoorten. Het gebied is één van de belangrijkste gebieden voor het habitattype Kalkgraslanden. De instandhoudingsdoelstelling voor dit habitattype betreft uitbreiding van oppervlakte en verbetering van kwaliteit. In het Aanwijzingsbesluit Natura 2000-gebied Kunderberg wordt de instandhoudingsdoelstelling als volgt toegelicht: ‘De helling van de Kunderberg is één van de toplocaties voor orchideeënrijk kalkgrasland. De grote muggenorchis komt er algemeen voor en een groot aantal andere bijzondere soorten, waaronder echte gamander, hauwklaver en veldgentiaan. Ook elders in het Natura 2000-gebied komt kalkgrasland voor. Uitbreiding van het areaal kalkgrasland is goed mogelijk op vervilte, verstruweelde en verboste plekken. Van betekenis zijn ook de in het gebied aanwezige holle wegen met restanten kalkgrasland, die als stapstenen en verbindingszones kunnen dienen’. Tabel 4: Meest voorkomende storingsfactoren en de gevoeligheid daarvoor van kwalificerende habitattypen en -soorten van Natura 2000-gebied Kunderberg (www.synbiosys.alterra.nl).
5
Prioritaire habitattypen volgens de Habitatrichtlijn; voor deze habitattypen gelden iets andere criteria bij de selectie van Natura
2000-gebieden en een zwaarder beschermingsregime onder de Natuurbeschermingswet. 13
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
2.2.2.3.
Mogelijk optredende storingsfactoren
De werkzaamheden die in dit deelgebied in Natura 2000 worden uitgevoerd zijn: - het vrijmaken van het tracé van het nieuwe fietspad en talud aan weerszijden van het fietspad, - de aanleg van een fietspad (betonverharding), - het graven van greppels ten behoeve van de afwatering, - de herprofilering van taluds inclusief inrichting (aanplant van bomen e.d.), - de aanleg van duikers, - het verlengen van een bestaande paddenvoorziening, - het egaliseren van bestaand terrein ten behoeve van de landschappelijke inpassing. Van de in tabel 4 genoemde storingsfactoren treden slechts enkele op tijdens de uitvoering van de werkzaamheden. De overige in tabel 4 genoemde storingsfactoren treden niet op tijdens en na het uitvoeren van de werkzaamheden. Op de mogelijk optredende storingsfactoren wordt hieronder kort ingegaan. Mogelijk optredende storingsfactoren zijn: • Versnippering De weg scheidt twee deelgebieden, door de aanleg van het fietspad wordt de scheiding tussen de deelgebieden groter. • Oppervlakteverlies Door de aanleg van het fietspad en de taluds gaat een deel van het Natura 2000-gebied verloren. • Verzuring en vermesting Deze storingsfactoren kunnen optreden ten gevolge van het gebruik van mobiele werktuigen: De meeste habitattypen zijn gevoelig tot zeer gevoelig voor verzuring en/of vermesting.
Tijdens de werkzaamheden zal tijdelijk een verhoogde N-emissie optreden door mobiele werktuigen en project gerelateerd verkeer. • Verstoring door geluid en licht Bij het uitvoeren van de werkzaamheden (waaronder asfalteren en grondwerkzaamheden) is geluid en mogelijk ook licht afkomstig van mobiele werktuigen, hoorbaar en zichtbaar in het gebied Kunderberg. • Optische verstoring De habitattypen (typische soorten van) kunnen gevoelig zijn voor optische verstoring door machines en mensen. • Verstoring door mechanische effecten De aanleg van het fietspad gaat gepaard met mechanische ingrepen in het gebied/grondverzet. Gezien de gevoeligheid voor een aantal van bovengenoemde factoren is het van belang in kaart te brengen of de habitattypen aanwezig zijn in het plangebied of de omgeving daarvan.
14
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
2.2.2.4.
Verspreiding kwalificerende habitattypen
In onderstaande figuren wordt de verspreiding van de habitattypen weergegeven.
Figuur 14 (boven) en 15 (beneden): Locatie habitattypen in de Kunderberg rond de Daelsweg. Ten noorden en ten zuiden van de Daelsweg komt een oppervlakte Kalkgrasland voor, ten noorden van de weg een kleine oppervlakte Ruigten en zomen. Op grotere afstand komt het habitattype Eiken-haagbeukenbossen voor. 15
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
2.2.2.5.
Verkenning mogelijke effecten
Kwalificerende habitattypen Ten noorden en ten zuiden van de Daelsweg komt een oppervlakte Kalkgrasland voor, ten noorden van de weg een kleine oppervlakte Ruigten en zomen. Op grotere afstand komt het habitattype Eikenhaagbeukenbossen voor. Binnen het plangebied komen geen habitattypen voor. De habitattypen of de typische soorten van deze habitattypen zijn gevoelig voor oppervlakteverlies, versnippering, verzuring en vermesting en optische verstoring. •
Oppervlakteverlies De habitattypen zijn gevoelig voor oppervlakteverlies. Het tracé van het aan te leggen fietspad overlapt niet met habitattypen. Dat betekent dat er geen oppervlakteverlies plaatsvindt van habitattypen, wel van het oppervlak aangewezen Natura 2000-gebied. Het aangepaste tracé overlapt, in tegenstelling tot het oorspronkelijke tracé, niet meer met locaties waar uitbreiding van het prioritaire habitattype Kalkgrasland kan plaatsvinden (zie figuur 16).
Figuur 16: Detail van de Potentiekaart verspreiding kalkgraslanden en eiken-haagbeukenbossen (Bron: Natura 2000-beheerplan Kunderberg, figuur 6.1).
16
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
•
Versnippering De weg verdeelt de twee deelgebieden van het Natura 2000-gebied Kunderberg (zie figuur 17). De afstand tussen de deelgebieden wordt groter door de aanleg van het fietspad, dit is vanuit ecologisch perspectief ongewenst. Formeel is het gebied echter niet aangewezen voor habitatsoorten. De fysieke verbreding van de infrastructuur heeft ook geen invloed op de kwalificerende habitattypen. Deze zijn niet aanwezig in het plangebied. Typische soorten van de kwalificerende habitattypen (zie bijlage 6) kunnen gevoelig zijn voor versnippering. Het gaat dan om enkele vlindersoorten, plantensoorten, Geelgors (Kalkgraslanden) en Hazelworm, plantensoorten, enkele vogelsoorten, Eikelmuis, Grote bosmuis en Hazelmuis (Eiken-haagbeukenbossen) en plantensoorten (Ruigten en zomen (droge bosranden). Door de verbreding ontstaat een extra barrière met name voor de grondgebonden typische soorten. Deze lopen meer kans om slachtoffer te worden van verkeer of predatoren (vanwege de toegenomen openheid en afstand tussen de leefgebieden). Dit heeft een effect op de kwaliteit van het gebied.
Figuur 17: Kaart behorende bij aanwijzingsbesluit PDN/2013-158.
•
Verzuring en vermesting Uit figuur 11 blijkt dat de habitattypen Kalkgrasland, Ruigten en Zomen (H6430 C) en Eikenhaagbeukenbos voorkomt in de nabijheid van het plangebied. Deze en verder weg gelegen habitattypen zijn gevoelig voor stikstofdepositie. Om te bepalen of een project-gerelateerde stikstofdepositie plaatsvindt is een Aerius-berekening uitgevoerd (M-tech, maart 2020). Hieruit blijkt dat de project-gerelateerde stikstofdepositie na interne saldering 0,00 mol/ha/jaar is. Significante gevolgen voor Natura 2000-gebieden als gevolg van project-gerelateerde stikstofdepositie kunnen daarom uitgesloten worden. 17
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
• •
•
Verstoring door geluid en licht Geen van de kwalificerende habitattypen zijn gevoelig voor deze verstoringsfactoren. Optische verstoring Typische soorten van deze habitattypen (zie bijlage 6) kunnen gevoelig zijn voor optische verstoring. Het gaat dan om enkele vlinders, plantensoorten en Geelgors (Kalkgraslanden) en Hazelworm, plantensoorten, enkele vogelsoorten, Eikelmuis, Grote bosmuis en Hazelmuis (Eikenhaagbeukenbossen). Typische soorten van Ruigten en zomen (type C) zijn alleen plantensoorten. In de huidige situatie is ook sprake van optische verstoring door verkeer en mensen. Deze verstoringsfactor wordt groter door de aanleg van het fietspad. Het habitattype Kalkgrasland ligt ten zuiden van de Daelsweg, langs de bestaande weg waar auto’s en fietsers gebruik van maken. De werkzaamheden aan de noordzijde van de Daelsweg zorgen voor een mate van optische verstoring. Deze zijn echter niet van dien aard dat een extra verstorend effect optreedt op het leefgebied van deze soorten. Optische verstoring wordt ook tegengegaan door de aanwezigheid van heggen langs een deel van de weg, begroeide graften en het aanwezige bos. Het habitattype Eiken- haagbeukenbos ligt op grotere afstand aan de zuidkant van de Daelsweg.
Op deze afstand kunnen effecten op typische soorten van het habitattype uitgesloten worden De openstelling van weg en fietspad zorgt niet voor een wezenlijke verandering van het leefgebied van de typische soorten in het Natura 2000-gebied Kunderberg. Mechanische effecten De kwalificerende habitattypen zijn gevoelig voor mechanische effecten. Deze treden niet op op de huidige oppervlakte kwalificerende habitattypen, wel op potentiele uitbreidingslocaties voor Kalkgraslanden (zie figuur 16). De mechanische effecten zijn van dien aard dat de bodemstructuur verandert, potentieel geschikte uitbreidingslocaties kunnen daardoor ongeschikt worden om ontwikkeld te worden.
2.2.2.6.
-
-
Conclusie voortoets Kunderberg (deelgebied Daelsweg)
Het plangebied overlapt met het Natura 2000-gebied, een deel van de aanleg van het fietspad vindt plaats in de randzone van een deelgebied van het Natura 2000-gebied Kunderberg. Het Natura 2000-gebied is alleen aangewezen voor habitattypen (dus enkel voor vegetatietypen, niet voor habitatsoorten of vogelsoorten). Oppervlakteverlies van habitattypen of potentiele ontwikkellocaties treedt niet op. Met name voor Kalkgraslanden wordt oppervlakteverlies door bevoegd gezag gezien als een (mogelijk significant) negatief effect mede omdat het hier gaat om een prioritair habitattype met een uitbreidingsdoelstelling6. In het nieuwe ontwerp is rekening gehouden met de potentiele uitbreidingslocaties waardoor geen oppervlakteverlies daarvan plaatsvindt. Significante gevolgen in het licht van de instandhoudingsdoelstellingen zijn daardoor uit te sluiten. Versnippering treedt in ecologische zin op doordat de deelgebieden fysiek verder van elkaar gescheiden worden. In het nieuwe ontwerp is deze afstand minder geworden. Voor de formeel aangewezen oppervlakten habitattypen heeft dit geen negatieve gevolgen. Door de verbreding van de infrastructuur ontstaat een extra barrière met name voor de grondgebonden typische soorten. Deze lopen meer kans om slachtoffer te worden van verkeer of predatoren (vanwege de toegenomen openheid en afstand tussen de leefgebieden).
Dit, samen met het oppervlakteverlies en het mechanische effect heeft een effect op de kwaliteit van het gebied.
6 In februari 2019 is heeft een vooroverleg plaatsgevonden tussen initiatiefnemers en dhr. R. Bruinen van de
provincie Limburg waaruit dit naar voren kwam. 18
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
-
Project gerelateerde stikstofdepositie leidt niet tot negatieve gevolgen voor de omliggende Natura 2000-gebieden. Omdat interne saldering is toegepast dient wel een vergunning Wet natuurbescherming te worden aangevraagd bij de provincie Limburg.
2.3.
Afwegingskader Omgevingsverordening Provincie Limburg 2014
2.3.1.
Inleiding
In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is door het Rijk vastgelegd dat de provincie verantwoordelijk is voor de begrenzing van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). De begrenzing en bescherming van het NNN is in Limburg als Goudgroene natuurzone vastgelegd in het POL2014 en de Omgevingsverordening Limburg 2014. Daarnaast genieten ook de Zilvergroene natuurzone en de Bronsgroene landschapszone een mate van bescherming; bij aantasting van de wezenlijke waarden en kenmerken (Goudgroene natuurzone) en/of kernkwaliteiten (Zilvergroene natuurzone en Bronsgroene landschapszone) is de Beleidsregel Natuurcompensatie van kracht. In onderstaande afbeeldingen (figuur 18 en 19) wordt de ligging van het plangebied ten opzichte van Goud, Zilver en Groen in beeld gebracht.
Figuur 18: Ligging deelgebied Vrakelbergerweg ten opzichte van Goud, Zilver en Groen.
19
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
Figuur 19: Ligging deelgebied Daelsweg ten opzichte van Goud, Zilver en Groen.
2.3.2.
Deelgebied Vrakelbergerweg
2.3.2.1.
Aantasting Bronsgroene landschapszone
Voor deelgebied Vrakelbergerweg geldt dat de ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden in de Bronsgroene landschapszone. Omgevingsverordening Limburg 2014: Artikel 2.7.2. Bronsgroene landschapszone 1. De toelichting bij een ruimtelijk plan dat betrekking heeft op een gebied gelegen in de Bronsgroene landschapszone, bevat een beschrijving van de in het plangebied voorkomende kernkwaliteiten, de wijze waarop met de bescherming en versterking van de kernkwaliteiten is omgegaan en hoe de negatieve effecten zijn gecompenseerd. Bij de compensatie van de negatieve effecten op natuurwaarden (kernkwaliteit “Groene karakter”) wordt de beleidsregel als bedoeld in artikel 2.6.7, tweede lid, gevolgd. 2. De kernkwaliteiten in de Bronsgroene landschapszone zijn het groene karakter, het visueel-ruimtelijk karakter, het cultuurhistorisch erfgoed en het reliëf. 3. De kernkwaliteiten in de Bronsgroene landschapszone zijn nader uitgewerkt in de bijlage bij dit artikel (zie in deze rapportage bijlage 5). Het Handvat Kernkwaliteiten Nationaal landschap Zuid-Limburg gaat specifiek in op de infrastructuur en nieuwe ontwikkelingen op dit gebied: ‘Het merendeel van ontwikkelingen binnen het NLZL in infrastructuur vindt plaats op een lager schaalniveau. Hierbinnen valt onder andere de opwaardering en reconstructie van bestaande wegen en de vergroting van de verkeersveiligheid.
In het landschap komt dit tot uiting in een verbreding of aanpassing van de tracés, het aanpassen van de berm(beplanting), de aanleg van rotondes, het uitbreiden van parkeergelegenheden in de kern en het verharden van land- of holle wegen. 20
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
De groeiende nadruk op verkeersveiligheid en civieltechnische oplossingen hiervoor leiden tot een uniformer wegprofiel en een afname van gebiedseigen karakter van wegprofielen. Hierdoor verdwijnt een deel van de beleving van het NLZL vanaf de weg. Deze beleving wordt juist door toeristen hooggewaardeerd. Het is daarom gewenst niet louter uit te gaan van civieltechnische oplossingen maar meerdere disciplines op het gebied van cultuur en landschap in een vroeg stadium bij het wegontwerp te betrekken’. Ook op de aanleg van waterbuffers wordt ingegaan: ‘De maatregelen dienen zo veel mogelijk in synergie met landschap, natuur en andere belangen te worden ontworpen en gerealiseerd. Deze opgave biedt grote kansen om naast de wateropgave ook de landschappelijke kwaliteiten te versterken door het realiseren van een meer veerkrachtig watersysteem. Dit bijvoorbeeld door te zorgen voor meer natuurlijke opstuwing in de beken, water vasthouden in de zijdalen door het inrichten van een natuurlijker dalbodem, het herstel van hagen en graften op de hellingen (verminderen erosie en afstroming water)’. Het plangebied bestaat uit agrarisch gebied en voorkomende kernkwaliteiten zijn beperkt. De Vrakelbergerweg ligt in een dal, er is enig reliëf aanwezig in het plangebied. In een handvatviewer7 zijn leidende ontwerpprincipes weergegeven.
Bij de inrichting van de taluds verdient het de voorkeur enkele van deze ontwerpprincipes toe te passen. In het huidige plan is al opgenomen dat aanwezige graften gehandhaafd worden en dat indien nodig begroeiing aangevuld wordt (ontwerptekening 1220-SIT_VRATO1-01-3 Vrakelbergerweg). De te kappen bomen worden grotendeels vervangen. Verder kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de aanplant van hagen langs het fietspad en een natuurlijke inrichting van de buffers. Hierdoor wordt het verlies van de aanwezige kernkwaliteiten gemitigeerd. De beleidsregel natuurcompensatie van de provincie Limburg hoeft in dat geval waarschijnlijk niet gevolgd te worden, wel is afstemming nodig met de provincie over deze conclusie (de provincie bepaalt als bevoegd gezag of de beleidsregel toegepast dient te worden). 2.3.2.2.
Conclusie deelgebied Vrakelbergerweg
Het plangebied overlapt met de Bronsgroene landschapszone. Het plangebied bestaat uit agrarisch gebied, voorkomende kernkwaliteiten zijn beperkt tot het aanwezige reliëf. Versterking van kernkwaliteiten vindt plaats door het bijplanten in de bestaande graften. Andere maatregelen kunnen zijn het herstel van graften, aanplanten van hagen en het natuurlijk inrichten van de buffers in combinatie met het nemen van maatregelen tegen verkeersslachtoffers van Das.
2.3.3.
Deelgebied Daelsweg
Voor deelgebied Daelsweg geldt dat de ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden in de Goudgroene en de Bronsgroene landschapszone. 2.3.3.1.
Aantasting Goudgroene natuurzone
Een ruimtelijk plan dat betrekking heeft op een gebied dat deel uitmaakt van de Goudgroene natuurzone, maakt geen nieuwe activiteiten dan wel wijziging van bestaande activiteiten mogelijk die de wezenlijke kenmerken en waarden van het gebied aantasten8. Dit verbod is niet van toepassing op nieuwe activiteiten dan wel wijziging van bestaande activiteiten indien: a. er sprake is van een groot openbaar belang; b. er geen reële alternatieven zijn en
7
Een Handvatviewer voor deze ontwikkeling is gegenereerd op 17-10-2018.
8
Artikel 2.6.2 Omgevingsverordening Limburg, 2014. 21
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
c. uit het ruimtelijk plan blijkt dat en hoe negatieve effecten waar mogelijk worden beperkt en voor het overige worden gecompenseerd, waarbij: 1. de compensatie niet mag leiden tot verlies van areaal, samenhang en kwaliteit van de wezenlijke kenmerken en waarden; en 2. de compensatie plaatsvindt: - op financiële wijze of - in natura in nog niet gerealiseerde delen van de Goudgroene natuurzone Alleen als sprake is van een groot openbaar belang en er geen reële alternatieven zijn kan deze ontwikkeling doorgaan. Initiatiefnemers dienen het groot openbaar belang en het ontbreken van alternatieven aan te tonen. Als dit aangetoond kan worden dient een ruimtelijk plan opgesteld te worden, waaruit blijkt hoe negatieve effecten waar mogelijk worden beperkt en voor het overige worden gecompenseerd. Hiervoor treedt de beleidsregel Natuurcompensatie in werking. De wezenlijke kenmerken en waarden Goudgroene natuurzone zijn voor bestaande natuurgebieden de actueel aanwezige natuurbeheertypen en de nagestreefde natuurdoeltypen. Voor te realiseren natuurgebieden zijn dit de nagestreefde natuurdoeltypen zoals vastgelegd op de beheertypenkaart en de ambitiekaart van het Provinciaal Natuurbeheerplan9.
Wezenlijke actuele en potentiële waarden van het gebied zijn in het licht van natuurdoelen en -kwaliteit niet alleen de aanwezige flora en fauna maar bijvoorbeeld ook de geomorfologische en aardkundige waarden en processen, de waterhuishouding, kwaliteit van bodem, water en lucht, rust, stilte, donkerte, openheid of juist geslotenheid van de landschapsstructuur10 (Omgevingsverordening Limburg 2014). In figuur 20 zijn de beheertypen opgenomen. De ambitiekaart voegt geen informatie toe.
9
Artikel 2.6.1 Omgevingsverordening Limburg, 2014.
10
Artikel 2.6.2 Omgevingsverordening Limburg 2014). 22
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
N15.02 Dennen-, eiken- en beukenbos
N12.02 Kruiden0 en faunarijk grasland
Figuur 20: Beheertypenkaart (Provinciaal natuurbeheerplan provincie Limburg)
23
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
De aanleg van het fietspad en bijbehorende ingrepen in deelgebied Daelsweg vindt plaats in de Goudgroene natuurzone; wezenlijke kenmerken en waarden worden aangetast. De beheertypenkaart geeft aan dat het fietspad gaat lopen door een aantal beheertypen, zie onderstaande tabel 5. In bijlage 8 is de bijbehorende kaart opgenomen. Tabel 5: Oppervlakten van aantasting van beheertypen in het plangebied Daelsweg in Goudgroene natuurzone. Beheertype code
Naam beheertype
Natuur m2
Verhard m2
N00.01
Nog om te vormen tot natuur
3857
1051
N12.02
Kruiden- en faunarijk grasland
6119
17
N14.03
Haagbeuken- en essenbos
1301
930
N15.02
Dennen- Eiken- en beukenbos
N16.03
Droog bos met productie
L01.05
Knip- of scheerheg
0
L01.10
Struweelrand
0
1.154
Totaal
2.3.3.2.
0
12431
1998
Aantasting Bronsgroene landschapszone
Een deel van het fietspad loopt door de Bronsgroene landschapszone (zie ook deelgebied Vrakelbergerweg, paragraaf 2.3.2.1). Het deelgebied Daelsweg dat overlapt met de Bronsgroene landschapszone bestaat uit agrarisch gebied en rijbeplanting langs de weg. De voorkomende kernkwaliteiten zijn het aanwezige reliëf. Het is nog niet helemaal duidelijk in hoeverre steilranden behouden kunnen blijven. Ook in dit deelgebied kan, net als bij het deelgebied Vrakelbergerweg, gebruik gemaakt worden van de leidende ontwerpprincipes uit de handvatviewer. De beleidsregel natuurcompensatie van de provincie Limburg hoeft in dat geval niet gevolgd te worden, wel is afstemming nodig met de provincie. 2.3.3.3.
Conclusie deelgebied Daelsweg
Het plangebied overlapt met de Goudgroene natuurzone en Bronsgroene landschapszone. Wezenlijke kenmerken en waarden van de Goudgroene natuurzone worden aangetast. Het plan kan alleen doorgaan als er sprake is van een groot openbaar belang en als reële alternatieven ontbreken. Als dit aangetoond kan worden dient een ruimtelijk plan opgesteld te worden, waaruit blijkt hoe negatieve effecten waar mogelijk worden beperkt en voor het overige worden gecompenseerd. Hiervoor treedt de beleidsregel Natuurcompensatie in werking. Ten aanzien van de Bronsgroene landschapszone is het nog niet helemaal duidelijk of steilranden worden aangetast door de ontwikkeling (=kernkwaliteit). Bij de inrichting van taluds kan gebruik gemaakt worden van de leidende ontwerpprincipes uit de handvatviewer. De beleidsregel natuurcompensatie van de provincie Limburg is alleen van toepassing voor de Bronsgroene landschapszone als daadwerkelijk kernkwaliteiten worden aangetast. Afstemming is in dat geval nodig met de provincie.
24
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
3.
Analyse soortbescherming
3.1.
Inleiding
Ten aanzien van soortbescherming is de Wet natuurbescherming relevant, hoofdstuk Soorten en de Beleidsregels ten behoeve van de passieve soortenbescherming van de provincie Limburg. Voor meer informatie over dit afwegingskader wordt verwezen naar bijlage 1. In de Wet natuurbescherming zijn drie beschermingsregimes vastgesteld: 1. Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn; 2. Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn; 3. Beschermingsregime andere soorten (ook wel de Nationale lijst genoemd). De regels van de Wet natuurbescherming zijn uitgewerkt in de Beleidsregels ten behoeve van de passieve soortenbescherming van de provincie Limburg. Voor soorten kan een vrijstelling gelden bij ruimtelijke ontwikkelingen, bestendig beheer en onderhoud. Deze vrijstellingslijst kan per provincie verschillend zijn. De lijsten per beschermingsregime en de vrijstellingslijst zijn opgenomen in bijlage 1. In de tabellen die opgenomen zijn in dit hoofdstuk zijn de soorten van de vrijstellingslijst grijs weergegeven. Bij onbekendheid met de wettelijke kaders van de Wet natuurbescherming wordt geadviseerd deze bijlage eerst door te nemen. De conclusies in dit hoofdstuk worden samengevat in hoofdstuk 5 Eindconclusies.
In dit hoofdstuk wordt onderzocht of beschermde soorten ter hoogte van het plangebied en de omgeving daarvan (kunnen) voorkomen en of de kans aanwezig is dat verbodsbepalingen overtreden worden. Daartoe zijn gegevens verzameld van de sites van de provincie Limburg en de Nationale Databank Flora en Fauna (Quickscanhulp). De gegevens betreffen waarnemingen uit de afgelopen vijf jaar uit het plangebied en een straal van circa 1 kilometer eromheen. In een later stadium zijn de detailgegevens in de NDFF verkregen via de provincie Limburg. Met betrekking tot vogelgegevens geldt dat deze in de NDFF niet worden geselecteerd op type waarnemingen zoals 'waarneming broedende vogel of overtrekkend'. Het resultaat in de tabel geeft een overzicht van alle op het moment van opvragen goedgekeurde actuele waarnemingen, dus ook losse waarnemingen (kort pleisterend, overtrekkend) in de NDFF. Dit houdt in dat de informatie ten aanzien van beschermde broedvogels onvoldoende gedetailleerd is (een te geringe informatiewaarde heeft) om concrete uitspraken te doen op basis van deze gegevensset over voorkomen in het plangebied. De gegevens uit de dataset van de NDFF over vogels worden daarom in de quickscan buiten beschouwing gelaten.
Voor informatie over potentiële broedvogels zijn de natuurgegevens van de provincie Limburg geraadpleegd11 en wordt een inschatting gemaakt op basis van het veldbezoek en expert judgement. Als achtergrondinformatie is gebruikt gemaakt van de site waarneming.nl. De gegevensset is samengesteld in oktober 2018 en aangevuld met een veldbezoek in diezelfde maand. De resultaten van het veldbezoek zijn in deze rapportage opgenomen.
11
Florakartering 2007, broedvogelkartering 2010 en 2011. 25
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
3.2.
Flora
In tabel 6 zijn de beschermde plantensoorten opgenomen uit de NDFF quickscanhulp. Tabel 6: Overzicht van waargenomen beschermde soorten in een straal van 1 km rond beide deelgebieden (bron: NDFF Quickscanhulp). Beschermingsregime Beschermde soort
Habitatrichtlijnsoort
Andere soorten
Akkerogentroost
X
Bergnachtorchis
X
Blaasvaren
X
Blauw guichelheil
X
Bokkenorchis
X
Bosdravik
X
Brave hendrik
X
Bruinrode wespenorchis
X
Echte gamander
X
Franjegentiaan
X
Geelgroene wespenorchis
X
Getande veldsla
X
Groene nachtorchis
X
Groot spiegelklokje
X
Grote leeuwenklauw
X
Kalkboterbloem
X
Karthuizer anjer
X
Kleine wolfsmelk
X
Kluwenklokje
X
Naakte lathyrus
X
Rood peperboompje
X
Ruw parelzaad
X
Stofzaad
X
Vliegenorchis
X
Wilde averuit
X
Wilde weit
X
Wolfskers
X
Deelgebied Vrakelbergerweg In 2007 is in de omgeving van het plangebied een florakartering uitgevoerd door de provincie Limburg. Hoewel deze gegevens gedateerd zijn geven ze een indruk van de aanwezige flora in het plangebied. Als beschermde soorten werden destijds Wilde marjolein en Grasklokje aangetroffen in het plangebied en de nabije omgeving. Deze soorten zijn in de huidige situatie niet meer beschermd. Grote leeuwenklauw werd in 2014 aangetroffen ten noorden van de Vrakelbergerweg (waarneming.nl). Hier 26
Quickscan natuurwaarden Fietsverbinding & Watermaatregelen
worden geen werkzaamheden uitgevoerd. Bergnachtorchis werd in 2017 nabij de Vrakelbergerweg waargenomen (waarneming.nl). Uit gedetailleerde gegevens van de NDFF blijkt dat alle waarnemingen ten noorden van de weg gedaan zijn. Voorkomen van de soort in het plangebied ten zuiden van de Vrakelbergerweg kan op basis van aangetroffen habitat uitgesloten worden (berm en agrarisch gebied). Nader onderzoek of een ontheffing voor planten is in deelgebied Vrakelbergerweg niet nodig. Deelgebied Daelsweg De provincie Limburg heeft in 2007 in de omgeving van de Daelsweg een plantenkartering uitgevoerd. Hoewel deze gegevens gedateerd zijn geven ze een indruk van de aanwezige flora in het plangebied. Uit de kartering blijkt dat enkele soorten voorkomen die destijds beschermd werden op grond van de Flora- en faunawet. Veel soorten hebben die bescherming verloren bij de inwerkingtreding van de Wet natuurbescherming. Voor het plangebied geldt dat onder meer voor Wilde marjolein, Kleine maagdenpalm, Grasklokje en een aantal orchissen. Geen van de soorten die genoemd worden in bovenstaande tabel werden door de provincie vastgesteld in het plangebied. Net buiten het plangebied werd wel Grote leeuwenklauw vastgesteld. Omdat een recent vlakdekkend onderzoek ontbreekt, in een straal van een kilometer veel beschermde soorten zijn vastgesteld en omdat het een natuurgebied c.q.
Natura 2000-gebied betreft dient een vlakdekkend onderzoek naar beschermde flora plaats te vinden. Zonder vlakdekkend onderzoek is niet uit te sluiten dat beschermde soorten aanwezig zijn binnen het plangebied. In de oksel van de Rietjensdalerweg en de Daelsweg werd Ruige lathyrus aangetroffen in 2018. Deze plant is niet beschermd op grond van de Wet natuurbescherming maar zeer zeldzaam. Indien overlap bestaat bij de werkzaamheden met de standplaats van deze plant wordt de plant bij voorkeur ruim uitgegraven en op een locatie noordelijker langs de berm van de Rietjensdalerweg teruggeplant.
3.3.
Zoogdieren