Document · PDF

Bijlage onderzoek burenruzie Heerlen.pdf

(oud) Commissie Leefomgeving 9 november 2021, gemeente HeerlenBij agendapunt: Casus burenruzie Heerlerheide17.151 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

RAPPORT

Onderzoek burenruzie Heerlen In opdracht van de gemeente Heerlen

1 oktober 2021

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Managementsamenvatting

1. Inleiding

1.1. Aanleiding voor het onderzoek 1.2. Doel, onderzoeksvragen, scope en context van het onderzoek 1.3. Onderzoeksaanpak 1.4. Gebruik van gegevens 1.5. Leeswijzer van het rapport

2. Feitenrelaas Belangrijke gebeurtenissen, voorafgaand aan de onderzoeksperiode (voor maart 2020) Maart-juni 2020: ontstaan burenruzie Juli-augustus 2020: verdere escalatie van de burenruzie en groeiende onrust in de buurt September-oktober 2020: verdere escalatie van de burenruzie en toenemende onrust in de buurt November-medio december 2020: onveiligheid in de buurt neemt toe, gezin vertrekt naar België Medio december-eind december 2020: crisisfase

7 7 8 9 9

11 12 12 12 13 15 16

3. Analyse op de gebeurtenissen en de aanpak

3.1. Momenten waarop de casus verder escaleerde 3.2. Analyse op de aanpak 3.2.1. Wat ging goed? 3.2.2. Voor welke andere aanpak had gekozen kunnen worden?

21 24 24 25

4. Analyse van de samenwerking tussen betrokken partijen

5. Bevindingen en aanbevelingen

Managementsamenvatting Aanleiding Sinds het voorjaar van 2020 speelt in Heerlen een burenruzie die eind 2020 escaleerde tot een verstoring van de openbare orde en veiligheid in Heerlen en zelfs nationale en internationale aandacht kreeg. Tussen twee buren is een conflictsituatie ontstaan die door een reeks van gedragingen en incidenten van de twee families en hun omgeving steeds groter is geworden. De casus is in eerste instantie, vanwege de specifieke zorgbehoeften bij beide gezinnen, opgepakt door het Expertise Team van de gemeente Heerlen. Later, toen door incidenten de openbare orde en veiligheid in de buurt in het geding kwam, is de coördinatie bij het Veiligheidshuis Parkstad belegd. De casus escaleerde op het moment dat er filmpjes online werden gezet die een eenzijdig beeld schetsen. Deze filmpjes gingen viraal en de casus kreeg landelijke aandacht doordat bekende Nederlanders, influencers en vloggers deze eenzijdige berichtgeving zonder ‘factcheck’ en wederhoor overnamen. Mede hierdoor ontstond ook in traditionele (landelijke) media-aandacht voor de casus. Als gevolg van deze media-aandacht trokken mensen van binnen en buiten Heerlen naar de buurt en ontstond er kortstondig onrust in de buurt. De gezinnen zijn ondergebracht op andere locaties en de gehele buurt kampte een tijdlang met gevoelens van onrust en onveiligheid.

In maart 2021 heeft de gemeente Heerlen, samen met de bij deze casus samenwerkende partijen, opdracht gegeven tot een evaluatie van de aanpak van deze casus. De gemeente is daarbij coördinerend en regie voerend. De gemeente en de ketenpartners willen graag dat alle betrokken partijen leren van deze casus, want hoewel dit een uniek incident met grote impact betreft, zijn in deze casus veel elementen te vinden en zijn veel partijen betrokken die ook in andere, soortgelijke cases aanwezig zijn. Aan de hand van deze evaluatie willen alle betrokken partijen lessen trekken om in de toekomst incidenten vroegtijdig te identificeren, waar mogelijk te voorkomen dan wel eerder te kunnen optreden om vergaande escalatie voor te zijn.

Scope Scope Dit onderzoek richt zich op de afzonderlijke werkwijze van de betrokken instanties, maar ook op de samenwerking tussen de verschillende (zorg- en veiligheids)instanties die betrokken zijn geweest in het hulpverleningsproces. Het onderzoek reconstrueert, op basis van de gesprekken en de aangeleverde documentatie, wat er gebeurd is in de periode 1 maart 2020-29 december 2020. Dit onderzoek richt zich niet op hoe de betrokken families en de buurt de hulpverlening hebben ervaren en welk type zorg is verleend. In het kader van dit onderzoek is bijvoorbeeld ook niet gesproken met de betrokken families. Context Deze burenruzie is niet de enige burenruzie die in Heerlen speelt. Uit de gesprekken blijkt dat er zeker nog tien andere casussen zijn met een groot risico op escalatie. Dit maakt dat deze burenruzie voor de betrokken partijen zeker niet de enige casus was die op het bord lag. Daarnaast had corona invloed op deze casus: de handhavingscomponent heeft hierdoor andere uitvoering gekregen, doordat bepaalde overleggen niet fysiek konden plaatsvinden en men minder in de buurt bij inwoners langs kon gaan. Gebruik van gegevens Om de privacy van beide gezinnen te beschermen, zijn de betrokken hulpverleningsinstanties geanonimiseerd en is niet nader geduid welk type zorg is verleend.

Alle partijen hebben gelegenheid gekregen om na te gaan of door hen verstrekte en in dit rapport opgenomen informatie, alleen of in samenhang, inbreuk zou kunnen plegen op de privacy van de betrokkenen. Dit rapport is opgesteld onder de volledige verantwoordelijkheid van de gemeente Heerlen, ook waar het het gebruik van data en gegevens betreft. De functionaris Gegevensbescherming van de gemeente Heerlen heeft vanuit die verantwoordelijkheid dit rapport getoetst op aspecten betreffende privacy en gegevensbescherming. 3

TwynstraGudde heeft deze evaluatie uitgevoerd en deze rapportage opgesteld gebaseerd op de door de verschillende partijen aangeleverde data en informatie in documenten en uit interviews. Het onderzoeksteam is daarbij uitgegaan van de actualiteit, volledigheid en betrouwbaarheid van de aangeleverde informatie en heeft hiernaar geen aanvullend onderzoek gedaan.

Gebeurtenissen

Tijdlijn

voorjaar 2020: Voornamelijk klachten overlast gezin 1 vanaf zomer: Diverse incidenten tussen de gezin 1 en gezin 2 Bemiddelingsgesprek 21 augustus zorgt voor verdere escalatie van de burenruzie

september-oktober: Frequentie en ernst incidenten tussen buren neemt verder toe. Mogelijk strafbare feiten gepleegd.* Onrust in de wijk neemt toe. 12 september: vader gezin 1 opgepakt 24 september: negatievee berichtgeving op sociale media over vader gezin 1 27 september: incident tussen gezin 1 en gezin 2. Aangifte 6 oktober 27 september: vuurwerk gegooid in tuin gezin 1. 12 oktober conflict tussen gezin 1 en gezin 2, aangiften 28 oktober

26 en 27 nov. Gezin 1 vertrekt 12 november: incident met vuurwerk tijdelijk naar 14 november: incident vuurwerkbom België. 10-19 november: diverse incidenten Hierdoor tussen gezin 1 en 2, ook geen beeldmateriaal incidenten online tussen buren Ernst incidenten neemt verder toe:

7 december: filmpje advocaat gezin 1 verschijnt online. 7 – 15 december: aandacht op sociale media voor de casus neemt toe 15 december: filmpje Muslim Rights Watch 15 - 18 december Crisissituatie n.a.v. viral gaan filmpje op sociale media Veel bedreigingen via sociale media Personen komen n.a.v. oproep naar Heerlen.

11 juni 2019: Gezin 1 komt in de straat wonen

Aanpak

18 december 2019 Gezin 2 komt in de straat wonen

Maart 2020

september

oktober

november

december Afschalen crisisfase

crisisfase

voorjaar en zomer 2020: Diverse gesprekken woningbouwcorporatie met gezin 1 rondom overlast

Eind augustus/ begin september: Casus familie 1 wordt opgeschaald naar het Expertise Team van de gemeente Heerlen, dat de casusregie op zich neemt.

Voorjaar en zomer: Diverse gesprekken politie en gezin 1 en gezin 2 rondom overlast en burenruzie

September: verschillende nieuwe zorgpartijen betrokken bij gezin 1.

21 augustus: bemiddelingsgesprek met beide gezinnen, omwonenden en politie, woningcorporatie en een bij gezin 1 betrokken hulpinstantie (in de rol van tolk)

September-oktober: Vanuit politie ingezet op bemiddeling tussen de gezinnen. September: Woningbouwcorporatie wil uithuiszettingsprocedure familie 1 te starten.

4 november: voorzieningenrechter doet uitspraak: gezin 1 mag niet uit huis geplaatst worden. 5 november: Casus gezin 1 opgeschaald naar Veiligheidshuis. November: zoektocht naar nieuwe woning gezin 1 door diverse partijen, in verband met steeds verder escalerende burenruzie en grotere onveiligheid in de buurt. november: vanuit de politie wordt nog steeds ingezet op bemiddeling tussen de gezinnen

* Er loopt een onderzoek naar verdenkingen van strafbare feiten. Ten tijde van het onderzoek is hier nog geen definitieve uitspraak over gedaan

10 -12 december: I.s.m. Veiligheidsregio Limburg-Zuid door team Communicatie gemeente gekeken hoe om te gaan met reacties sociale medio en formuleren communicatiestrategie 14 december: casus besproken in driehoek 15 december: instellen scenarioteam 16 december: inzet politie bij rellen. Gezin 2 uit woning geëvacueerd 17 december: start TDA politie, noodverordening uitgeroepen, tijdelijke huisvesting gezin 1. Persconferentie door burgemeester, teamchef politie en plaatsvervangend gebiedsofficier OM 21-24 december: verlengde noodverordening 22 december: instelling Team Nafase 29 december: laatste extra ingelaste driehoek • © TwynstraGudde

Belangrijkste bevindingen en aanbevelingen Hieronder leest u de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen van dit onderzoek1: Inzet en betrokkenheid van diverse hulpverleners • De vele hulpverleners vanuit diverse organisaties waren zeer betrokken bij deze casus. Dit blijkt uit onder andere de grote hoeveelheid bezoeken, e-mails en overleggen die binnen en buiten werktijd plaatsvonden. • Ook zijn door verschillende hulpverleners taken, die soms buiten het eigen takenpakket vielen, opgepakt. De uniformiteit tijdens de crisis • De samenwerking tussen de partijen is tijdens de crisis als zeer goed ervaren. Vanaf het moment dat de lokale driehoek in Heerlen eindverantwoordelijk was voor de aanpak van de openbare orde en veiligheidsproblematiek, was er sprake van een heldere en gestructureerde aanpak. De betrokken organisaties hadden een gezamenlijk gevoel van urgentie en hadden een helder doel voor ogen.

Zie hoofdstuk 5 voor alle in meer detail beschreven bevindingen en aanbevelingen. 4

Lang is deze casus gezien als een casus die met zorg en bemiddeling beheerst kon worden. Het verstrekken van goede zorg zou de rust kunnen doen terugkeren. Dit lukte niet; de gemoederen raakten steeds verder verhit. De casus voldeed op eerdere momenten echter al wel aan bestaande opschalingscriteria, maar is desondanks pas later opgeschaald. • De hulpverlening op de zorg had voor beide gezinnen eerder opgeschaald kunnen worden. Vanuit verschillende betrokken instanties is aangegeven dat zij eerder betrokken hadden willen en/of moeten zijn. • Niet alle betrokkenen en partijen verstaan hetzelfde onder ‘opschalen’ en ‘regie’. • Niet alle partijen weten welke andere partijen in zorg en veiligheid op welk moment betrokken kunnen worden en wat ze dan van elkaar kunnen verwachten. Aanbeveling Gemeente Heerlen (zorgdomein en veiligheidsdomein) •

Maak een zorg- en veiligheidsmap van Heerlen. Beschrijf daarin welke partijen actief zijn, wat ze doen en in welke overleggremia ze bijeenkomen en wat hun rol en verantwoordelijkheid is.

•

Opschalen is het betrekken van meer en andere partijen die meer en andere expertise, mogelijkheden en eventueel zelfs bevoegdheden hebben. Maak duidelijk wat het betrekken van een andere partij betekent door een aantal vragen te beantwoorden. Stel daartoe een handzame vragenlijst op, met vragen als: hoe gaan we samenwerken? Wie zijn betrokken? Welke informatie gaan (moeten) we delen? Wie zorgt voor vastlegging? Wie voert regie op de samenwerking, en wat verstaan we onder regie in dit geval? Wanneer stopt de samenwerking en wat moeten we dan regelen?

•

Laat het Veiligheidshuis Parkstad de zorg- en veiligheidsmap van Heerlen beheren, evenals de samenwerkingsvragenlijst.

•

Zorg dat het Veiligheidshuis vanaf een bepaald escalatieniveau regie gaat voeren op cases, waarbij voor alle betrokkenen helder is wat onder die regie wordt verstaan. Ook bij het opschalen van de regie naar het Veiligheidshuis, moeten de vragen uit de samenwerkingsvragenlijst beantwoord worden.

•

Maak tijdens een casus continu duidelijk welke partij de regie heeft op de overkoepelende aanpak. De regie hebben betekent ook dat deze partij het mandaat heeft om concrete acties uit te zetten en partijen aan te sturen en te corrigeren waar nodig in de casus.

Diverse partijen hebben ervaren dat er sprake was van versnipperde afstemming, communicatie en informatievoorziening. • Uit onderzoek blijkt dat geen van de partijen een geheel overzicht had van de casus met de volledige voorgeschiedenis; elke partij had een stukje van de puzzel: o Dit blijkt onder andere uit documentaanlevering: elke partij had een eigen dossier en er was niet of nauwelijks sprake van overdrachtsdossiers o In de crisisfase was er geen overzicht beschikbaar van hetgeen zich had afgespeeld in de afgelopen maanden. De verschillende partijen hadden de voorgeschiedenis niet scherp • Conflicterende handelingen tijdens de casus: Er bestaan verschillende visies op de te ondernemen stappen. • Een aantal betrokken partijen legt niet op structurele basis multidisciplinaire afspraken vast. Dat maakte de overdracht met een volledig overzicht lastig. • De casus is lang als twee losse casussen behandeld. Dat betekent dat de samenhang van de problematiek tussen beide gezinnen lang is onderschat. Eén gezin had een grotere rol in deze casus dan in de periode maart-september werd gedacht. Dit gezin kreeg daarnaast ook geen zorg. • Vanwege de grote hoeveelheid betrokken partijen bij deze casus, met elk een verantwoordelijkheid voor een klein gedeelte, was er nooit een volledig overzicht van de inzet van alle partijen. Bij geen van de partijen was een compleet overzicht aanwezig.

Dat resulteerde in diverse vragen bij de verschillende partijen: wie had regie en wat is er met wie afgesproken? Aanbeveling •

Zorg voor goede dossiervorming per partij, maar ook van de totale aanpak. Dit betekent ook dat er consequent moet worden gemonitord hoe en wanneer afgesproken actiepunten worden uitgevoerd.

Sociale media maakten van een uit de hand gelopen burenruzie een crisissituatie • De invloed van sociale media is op meerdere manieren in deze casus terug te zien. Allereerst wordt in september 2020 een beschuldigend bericht op sociale media verspreid over de vader van één van gezinnen, wat leidt tot reacties uit de buurt, zowel online als offline, en zorgt voor groeiende onrust. 5

•

De tweede keer dat de invloed van sociale media in de casus zichtbaar is, is het moment waarop een filmpje online wordt gezet door de advocaat van één van de gezinnen. In de daaropvolgende dagen groeit de aandacht op sociale media voor de burenruzie. De derde keer dat de invloed van sociale media zichtbaar is, is wanneer een filmpje online wordt gezet en wordt verspreid door Muslim Right Watch. Dit filmpje bevat beelden die schetsen dat een Syrisch gezin wordt aangevallen in hun woning. Dit filmpje ging viraal op internet en leverde uiteindelijk veel landelijke aandacht op.

Aanbeveling •

Eenduidige communicatieafspraken bij persvragen dienen sneller tot stand te komen.

Online signalen moeten ook meegenomen worden in de bespreking van de casuïstiek; ontwikkel ook hiervoor

1. Inleiding 1.1. Aanleiding voor het onderzoek Op 21 december 2020 heeft de burgemeester van Heerlen, met draagvlak vanuit de ketenpartners, aangegeven een onderzoek uit te willen voeren naar de samenwerking van de meest betrokken partijen in het traject rondom een (geëscaleerde) burenruzie in de gemeente. In maart 2021 heeft de gemeente Heerlen, samen met de bij deze casus samenwerkende partijen, opdracht gegeven tot het onderzoek. De gemeente is daarbij coördinerend en regie voerend. De gemeente en de ketenpartners willen graag dat betrokken partijen leren van deze casus omdat dit een uniek incident betreft, met grote impact, waarbij veel partijen betrokken zijn. Een andere motivering ligt in het willen leren van dit incident zo dat er lessen kunnen worden getrokken om in de toekomst dergelijke incidenten te voorkomen. Deze burenruzie speelt sinds het voorjaar van 2020. Tussen twee buren is een conflictsituatie ontstaan die door een reeks van gedragingen en incidenten van de twee families en hun omgeving steeds groter is geworden. De casus is in eerste instantie, vanwege de specifieke zorgbehoeften bij beide gezinnen, opgepakt door het Expertise Team van de gemeente Heerlen. Later, toen door incidenten de openbare orde en veiligheid in de buurt in het geding kwam, is de coördinatie bij het Veiligheidshuis Parkstad belegd.

De casus escaleerde op het moment dat er filmpjes online werden gezet die een eenzijdig beeld schetsen. Deze filmpjes gingen viraal en de casus kreeg landelijke aandacht doordat bekende Nederlanders, influencers en vloggers deze eenzijdige berichtgeving zonder ‘factcheck’ en wederhoor overnamen. Mede hierdoor ontstond ook in traditionele (landelijke) media-aandacht voor de casus. Als gevolg van deze media-aandacht trokken mensen van binnen en buiten Heerlen naar de buurt en ontstond er kortstondig onrust in de buurt. De gezinnen zijn ondergebracht op andere locaties en de gehele buurt kampte een tijdlang met gevoelens van onrust en onveiligheid.

1.2. Doel, onderzoeksvragen, scope en context van het onderzoek Doel Het onderzoek is bedoeld om te leren van het incident, door te kijken naar wat er is gebeurd, hoe daarop door de betrokken partijen is geacteerd en wat daarbij goed is gegaan en waar verbetermogelijkheden liggen. Drie begrippen komen in het onderzoek vaak terug: opschaling, escalatie en regievoering. Met opschaling wordt in dit onderzoek de toenemende inzet en zorg van een betrokken of een nieuw te betrekken instantie bedoeld. Verder wordt er gekeken naar escalatiemomenten. Escalatie betekent dat de aard van de incidenten verergert (bijvoorbeeld van geluids- of rookoverlast naar fysiek geweld) of dat meer mensen (zoals buurtbewoners) ‘last krijgen’ van de burenruzie. Het voeren van regie op een casus is volgens de onderzoekers het dragen van de verantwoordelijkheid voor de aanpak om de casus op te lossen en het mandaat om waar nodig inhoudelijk beslissingen te nemen, maar ook om andere partijen aan te sturen. De regievoerder of regisseur houdt overzicht over de gehele casus en beperkt zich bijvoorbeeld niet alleen tot het aanbieden van specialistische zorg. Deze drie begrippen zien wij als rode draad terugkomen in deze casus: de casus escaleert van geluids- en rookoverlast steeds verder en wordt een conflict, in een buurt waar incidenten met fysiek geweld plaatsvinden tussen betrokkenen.

Vanwege de escalatie van de casus vindt opschaling plaats: de inzet op zorg en veiligheid wordt intensiever en meer partijen raken betrokken.

Dit heeft gevolgen voor het voeren van regie. Door de vele betrokken partijen is de roep om regie groot: wie houdt er het overzicht op alle inzet en wat is de overkoepelende aanpak? Het onderzoek richt zich nadrukkelijk niet op het zoeken naar een ‘schuldige’ of het afleggen van verantwoording over het functioneren van de ketenpartners dan wel individuele medewerkers. Ook het aanwijzen van juridisch dan wel financieel dan wel moreel verantwoordelijke partijen valt nadrukkelijk niet onder de scope van het onderzoek. Onderzoeksvragen Dit onderzoek geeft antwoord op de volgende, vooraf gestelde vragen: 1. Wanneer en wat is er precies allemaal gebeurd? 2. Op welke momenten is deze casus verder geëscaleerd? 3. Waren er signalen dat de zaak verder zou escaleren? 4. Op welke momenten had voor een andere aanpak gekozen kunnen worden? 5. Hoe zijn de samenwerking en de communicatie tussen partijen verlopen? Scope Dit onderzoek richt zich op de afzonderlijke werkwijze van de betrokken instanties, maar ook op de samenwerking tussen de verschillende (zorg- en veiligheids)instanties die betrokken zijn geweest in het hulpverleningsproces. Het onderzoek reconstrueert, op basis van de gesprekken en de aangeleverde documentatie, wat er gebeurd is in de periode 1 maart 2020-29 december 2020.

Dit onderzoek richt zich niet op hoe de betrokken families en de buurt de hulpverlening hebben ervaren en welk type zorg is verleend. In het kader van dit onderzoek is bijvoorbeeld ook niet gesproken met de betrokken families. Context Deze burenruzie is niet de enige burenruzie die in Heerlen speelt. Uit de gesprekken blijkt dat er zeker nog tien andere casussen zijn met een groot risico op escalatie. Dit maakt dat deze burenruzie voor de betrokken partijen zeker niet de enige casus was die op het bord lag. Daarnaast had corona invloed op deze casus: de handhavingscomponent heeft hierdoor andere uitvoering gekregen, doordat bepaalde overleggen niet fysiek konden plaatsvinden en men minder in de buurt bij inwoners langs kon gaan.

1.3. Onderzoeksaanpak Het onderzoek bestaat uit enerzijds een objectieve analyse van feiten en van handelingen en uitspraken door de verschillende betrokken partijen op basis van documentenonderzoek. Het onderzoeksteam heeft documenten opgevraagd bij de verschillende ketenpartners. Door een groot deel van de ketenpartners is aan deze oproep gehoor gegeven. De informatie en de documentatie van de betrokken partijen verschilde aanzienlijk in omvang en mate van detail, en de dossiervorming rondom deze casus blijkt niet bij alle partijen op orde, met als gevolg dat niet alle voor het onderzoek benodigde informatie uit de stukken kan worden gehaald. Anderzijds bestaat het onderzoek uit een responsieve analyse, waarin aanvullende informatie door middel van interviews achterhaald is. In het kader van dit onderzoek is met meer dan veertig personen gesproken. Dit zijn medewerkers en bestuurders, afkomstig van de gemeente Heerlen en partnerorganisaties, die een rol in deze casus hebben gespeeld. Dit betreft bijvoorbeeld de politie, het OM van de gemeente Heerlen, de woningcorporatie en de verschillende betrokken hulpverleningsinstanties.

Bij een aantal partijen waren de bij deze casus betrokken personen niet meer werkzaam. Bij de interviews met vertegenwoordigers van deze partijen is voornamelijk uitgegaan van de informatie uit het door deze partijen opgebouwde dossier. Daarnaast zijn twee dialoogsessies georganiseerd: een sessie met professionals en een sessie met bestuurders van de betrokken organisaties. In deze sessies is onder andere de tijdlijn van gebeurtenissen gevalideerd, is gereflecteerd op belangrijke momenten in het procesverloop en op de samenwerking tussen partijen, en is besproken welke lessen er uit het procesverloop kunnen worden getrokken. TwynstraGudde fungeerde als begeleider van deze gesprekken. Aan de hand van de eerder benoemde stappen is vervolgens het onderzoeksrapport opgesteld. TwynstraGudde heeft deze evaluatie uitgevoerd en deze rapportage opgesteld gebaseerd op de door de verschillende partijen aangeleverde data en informatie in documenten en uit interviews. Het onderzoeksteam is daarbij uitgegaan van de actualiteit, volledigheid en betrouwbaarheid van de aangeleverde informatie en heeft hiernaar geen aanvullend onderzoek gedaan. Het feitenrelaas van het onderzoek is in het kader van hoor en wederhoor naar verschillende betrokken ketenpartners gestuurd. Daarbij is de mogelijkheid geboden om eventuele feitelijke onjuistheden en/of onvolledigheden aan te geven.

Naar aanleiding van de reacties hierop is het feitenrelaas op onderdelen aangepast.

1.4. Gebruik van gegevens Over de geëscaleerde burenruzie is in de landelijke en regionale media geschreven, met als gevolg dat veel informatie over de casus al publiekelijk bekend is. De achternamen van beide gezinnen en de naam van de straat waar zij naast elkaar woonden, zijn op vele plekken in de media expliciet en voluit genoemd. In dit onderzoek zijn de namen van de betrokkenen geanonimiseerd. Andere gegevens zijn in dit onderzoek niet opgenomen om de privacy van betrokkenen zorgvuldig te beschermen. Daarnaast hebben wij de informatie uit interviews geanonimiseerd zodat deze niet herleidbaar is naar individuele personen of organisaties. Wel geven wij zo nodig aan vanuit welk perspectief iets is ingebracht omdat dit belangrijk voor het duiden van ervaringen en meningen van betrokken partijen. Om de privacy van beide gezinnen te beschermen, zijn de betrokken hulpverleningsinstanties geanonimiseerd en is niet nader geduid welk type zorg is verleend. Alle partijen hebben gelegenheid gekregen om na te gaan of door hen verstrekte en in dit rapport opgenomen informatie, alleen of in samenhang, inbreuk zou kunnen plegen op de privacy van de betrokkenen. Dit rapport is opgesteld onder de volledige verantwoordelijkheid van de gemeente Heerlen, ook waar het het gebruik van data en gegevens betreft.

De functionaris Gegevensbescherming van de gemeente Heerlen heeft vanuit die verantwoordelijkheid dit rapport getoetst op aspecten betreffende privacy en gegevensbescherming.

1.5. Leeswijzer van het rapport In hoofdstuk 2 van het rapport worden de belangrijkste gebeurtenissen rondom de burenruzie chronologisch weergegeven en toegelicht. Dit hoofdstuk geeft antwoord op onderzoeksvraag 1. In hoofdstuk 3 van het rapport vindt een analyse plaats van de gebeurtenissen en van de aanpak van de burenruzie. Daarbij wordt gekeken naar de verschillende momenten waarop de burenruzie verder escaleerde (§3.1), of er voorafgaand al signalen waren dat de burenruzie verder zou kunnen escaleren (§3.1), wat er goed ging in de aanpak (§3.2.1) van de burenruzie en wat er anders of beter gekund had in de aanpak (§3.2.2). Dit hoofdstuk geeft antwoord op de onderzoeksvragen 2, 3 en 4.

In hoofdstuk 4 vindt een analyse plaats van de samenwerking en van de communicatie tussen de verschillende betrokken partijen en instanties. Dit hoofdstuk geeft antwoord op onderzoeksvraag 5. In hoofdstuk 5 worden de belangrijkste bevindingen beschreven en worden hieraan verschillende aanbevelingen gekoppeld.

2. Feitenrelaas De onderzoeksperiode van dit onderzoek loopt van het voorjaar 2020 tot en met december 2020. Gebeurtenissen na december 2020 zijn niet meegenomen. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste gebeurtenissen van de casus in de onderzoeksperiode in chronologische volgorde benoemd. In de tijdlijn zijn twee fasen onderscheiden: de periode van voorjaar 2020 tot medio december 2020 (aanloop- en escalatiefase) en de crisisfase van woensdagavond 16 december tot maandag 29 december 2020 die is ontstaan naar aanleiding van de onrust op sociale media en de daaropvolgende rellen.

Gebeurtenissen

Hierna volgt een beknopte grafische weergave van de tijdlijn. Het bovenste deel van de tijdlijn schetst de voor dit onderzoek belangrijkste gebeurtenissen en incidenten die zich tussen (en rondom) de families hebben afgespeeld. Het onderste deel geeft op hoofdlijnen de aanpak van de situatie door betrokken partijen weer. De gebeurtenissen en de aanpak zoals opgenomen in deze grafische tijdlijn, worden vervolgens per tijdsperiode toegelicht.

voorjaar 2020: Voornamelijk klachten overlast gezin 1 vanaf zomer: Diverse incidenten tussen de gezin 1 en gezin 2 Bemiddelingsgesprek 21 augustus zorgt voor verdere escalatie van de burenruzie

11 juni 2019: Gezin 1 komt in de straat wonen

Aanpak

18 december 2019 Gezin 2 komt in de straat wonen

Maart 2020

september

oktober

november

december Afschalen crisisfase

crisisfase

voorjaar en zomer 2020: Diverse gesprekken woningbouwcorporatie met gezin 1 rondom overlast

Eind augustus/ begin september: Casus familie 1 wordt opgeschaald naar het Expertise Team van de gemeente Heerlen, dat de casusregie op zich neemt.

Voorjaar en zomer: Diverse gesprekken politie en gezin 1 en gezin 2 rondom overlast en burenruzie

September: verschillende nieuwe zorgpartijen betrokken bij gezin 1.

21 augustus: bemiddelingsgesprek met beide gezinnen, omwonenden en politie, woningcorporatie en een bij gezin 1 betrokken hulpinstantie (in de rol van tolk)

September-oktober: Vanuit politie ingezet op bemiddeling tussen de gezinnen. September: Woningbouwcorporatie wil uithuiszettingsprocedure familie 1 te starten.

* Er loopt een onderzoek naar verdenkingen van strafbare feiten. Ten tijde van het onderzoek is hier nog geen definitieve uitspraak over gedaan

Belangrijke gebeurtenissen, voorafgaand aan de onderzoeksperiode (voor maart 2020) Op 11 juni 2019 komt gezin 1 in de straat wonen. Het huurcontract wordt destijds aangegaan met Woningstichting De Voorzorg; later in de onderzoeksperiode wordt de betrokken woningbouwcorporatie de rechtsopvolger van Woonstichting De Voorzorg en verhuurder van het huis van gezin 1. Op dat moment is Vluchtelingenwerk betrokken bij gezin 1: het betreft een gezin van zeven personen met een Syrische achtergrond: vader en moeder met vijf kinderen. Op 18 december 2019 komt gezin 2 naast gezin 1 in dezelfde straat wonen. Dit is een samengesteld gezin: beide partners hebben kinderen uit eerdere relaties. Gedurende de onderzoeksperiode wonen niet alle kinderen in de woning.

Maart-juni 2020: ontstaan burenruzie In maart 2020 tot en met mei 2020 doet gezin 2 vier meldingen bij de politie. Het betreft meldingen over overlast door het barbecueën van gezin 1 (rookoverlast).2 In twee gevallen constateert de politie geen overlast. Op 29 mei 2020 legt de politie aan gezin 1 uit dat het toegestaan is om te barbecueën, maar dat niemand hiervan hinder mag ondervinden. Dit gebeurt met behulp van een hulpverleningsinstantie die bij gezin 1 betrokken is en die op dat moment de rol van tolk vervult. Ook de woningbouwcorporatie, die de woningen van beide gezinnen verhuurt, ontvangt in deze periode diverse klachten van verschillende buren (niet alleen van gezin 2) over gezin 1. Het betreft klachten over afval, rookoverlast van de barbecue, lawaai in de nachtelijke uren, het luidruchtig voeren van telefoongesprekken buiten de woning en het onheus bejegenen van buurtbewoners.3 Op 27 mei 2020 gaat een medewerker van de woningbouwcorporatie op huisbezoek bij gezin 1. Een gesprek tussen deze medewerker en gezin 1 blijkt op dat moment niet mogelijk vanwege de taalbarrière. Enige tijd later is met behulp van een tolk, via de telefoon, een gesprek gevoerd met gezin 1 c.s. over de overlastmeldingen.4 Op 11 juni 2020 wordt een waarschuwingsgesprek gevoerd tussen gezin 1 en een medewerker van de woningbouwcorporatie, samen met een maatschappelijk werker.

Laatstgenoemde is dan vooral betrokken om te vertalen in verband met de taalbarrière tussen de woningbouwcorporatie en gezin 1. In dat gesprek wordt ook gepeild of gezin 1 openstaat voor een gesprek met de buurt en dit blijkt het geval te zijn.5 In de dagen daarna blijken ook de buren hiertoe bereid. Het gesprek vindt dan nog niet plaats omdat er geen tolk bij het gesprek aanwezig kan zijn. De woningbouwcorporatie vindt het wenselijk dat er een tolk aanwezig is zodat voor gezin 1 duidelijk is wat er wordt verteld.6 Daardoor vindt dit gesprek later (augustus 2020) plaats.

Juli-augustus 2020: verdere escalatie van de burenruzie en groeiende onrust in de buurt Vanaf juli 2020 melden diverse buren verschillende vormen van overlast door gezin 1 bij de politie, onder andere over schreeuwen en tegen de schutting van buurtbewoners schoppen, het over de schutting gooien van spullen en geluidsoverlast.

Politie (sfeer)rapportage gezin 1

Vonnis in kort geding van de kantonrechter van 4 november 2020, Zaaknummer: 8800491 \ CV EXPL 20-4843

De woningbouwcorporatie. Gespreksverslagen NCCW 27 mei t/m 11 november 2020

Ook komen er in augustus twee meldingen over de vader van gezin 1 en de oudste zoon van gezin 1, die het gezin in diskrediet brengen. De politie spreekt naast gezin 2, dat de melding over dit onzedelijke gedrag heeft gedaan, met een andere buurtbewoner die hetgeen gemeld is bevestigt.7 Op 19 augustus 2020 is er contact tussen de politie en de woningbouwcorporatie. Daarin wordt de geëscaleerde situatie tussen gezin 1 en gezin 2 besproken. De politie geeft in dit gesprek aan ook een gesprek met buurtbewoners te willen.8 Op 21 augustus 2020 vindt bovengenoemd bemiddelingsgesprek plaats waar onder andere de politie, de woningbouwcorporatie, een bij gezin 1 betrokken zorginstantie, gezin 2 en andere omwonenden bij aanwezig zijn. Dit is het gesprek waar de woningbouwcorporatie in juni op aanstuurde. Gezin 2 loopt uit dit gesprek weg. In verschillende interviews in het kader van dit onderzoek, verklaren betrokkenen dat dit gesprek niet verloopt zoals gehoopt: de instanties hebben op dat moment niet de overtuiging dat het geschil hiermee beslecht is of dat hierdoor de rust in de buurt terugkeert.9 Na dit gesprek nemen juist het aantal en de ernst van de meldingen over gezin 1 bij de politie verder toe.

Regie en samenwerking (1 maart-31 augustus 2020) Uit de gesprekken met betrokkenen in het kader van dit onderzoek blijkt dat de politie en de woningbouwcorporatie vanaf augustus 2020 contact hebben en afstemmen over de casus. Voor die tijd gebeurde dat niet. Over het afhandelen van meldingen aan beide kanten wordt zelden gesproken en er is weinig schriftelijk contact tussen de politie en de woningbouwcorporatie. Het is op dat moment, in de beleving van de betrokken partijen, een burenruzie die met bemiddeling en goede zorg kan verbeteren. Op 17 augustus 2020 blijkt uit de mutaties dat de politie meldingen doorgeeft aan de woningbouwcorporatie, maar dat de politie daar in de afgelopen twee maanden geen terugkoppeling over heeft gehad.10 Op 19 augustus is er contact tussen de politie en de woningbouwcorporatie (op initiatief van de politie). De politie geeft aan dat de casus uit de hand aan het lopen is vanwege de vele meldingen van overlast. Dat is voor de woningbouwcorporatie op dat moment nieuwe informatie, aangezien het volgens hen tot dan toe betrekkelijk rustig was wat betreft de voor hen bekende meldingen.11

September-oktober 2020: verdere escalatie van de burenruzie en toenemende onrust in de buurt Eind augustus-begin september wordt de casus opgeschaald door de betrokken zorgpartij, vanwege een hernieuwde triage van gezin 1. De regie op de casus wordt van deze zorgpartij overgenomen door het Expertise Team van de gemeente Heerlen. Het Expertise Team betrekt direct na 3 september meerdere zorginstanties bij gezin 1. In de periode van 12 tot en met 28 september 2020 ontvangt de politie acht meldingen over gezin 1: zes meldingen door gezin 2 en twee meldingen door één andere omwonende. Ook wordt op 12 september 2020 de vader van gezin 1 aangehouden door de politie op verdenking van een strafbaar feit.12 Tevens zou er op 12 september sprake geweest van een handgemeen tussen de vader van gezin 1 en de buurman van gezin 2.13

7 Politie (sfeer)rapportage gezin 1 8 De woningbouwcorporatie Wonen, Gespreksverslagen NCCW 27 mei t/m 11 november 2020 9

Mutaties Basisvoorziening Handhaving Politie: periode maart 2020 – december 2020

De woningbouwcorporatie Wonen, Gespreksverslagen NCCW 27 mei t/m 11 november 2020

Politie (sfeer)rapportage gezin 1

Tijdlijn gezin 1 sinds betrokkenheid Expertise Team, opgesteld door lid van het Expertise Team in december 2020

Eind september 2020 neemt de onrust in de buurt toe als gevolg van ophef die ontstaat over de vader van gezin 1. Naar aanleiding van een vermeend incident op de basisschool waar de kinderen van gezin 1 naartoe gaan, vindt er een discussie plaats tussen enkele ouders en de vader van gezin 1.14 Op 24 september 2020 verschijnt op Facebook een bericht over de vader van gezin 1 over het mogelijk plegen van een strafbaar feit.15 Onder dit bericht worden verschillende reacties geplaatst. Op 27 september 2020 ontvangt de politie een melding dat een aantal jongeren uit de buurt aan de deur van gezin 1 is geweest. Wanneer de politie arriveert, zijn de jongeren niet meer ter plaatse. In de maand september neemt de onrust in de buurt verder toe en stijgt het aantal gemelde incidenten bij de politie. Voor diverse betrokken partijen is het vanaf medio september duidelijk dat er een fors risico bestaat op verdere escalatie. Bij de woningbouwcorporatie wordt duidelijk dat er, naast een burenruzie, problemen in de buurt ontstaan rondom gezin 1. Daarom kiest de woningbouwcorporatie ervoor om te starten met een uithuisplaatsingsprocedure voor een van de gezinnen. Er wordt voor gekozen om gezin 1 uit huis te plaatsen vanwege het feit dat er, naast de burenruzie met gezin 2, onrust is ontstaan in de buurt naar aanleiding van het gedrag van de vader van gezin 1.

Daarnaast heeft de woningbouwcorporatie meerdere gesprekken gevoerd met gezin 1 waarin het gezin wordt gewezen op de overlast en de burenruzie, en wordt gewaarschuwd dat het overlast gevende gedrag niet wordt getolereerd. Dit heeft niet geleid tot een verandering van de situatie.16 Op 25 september 2020 stuurt het Expertise Team van de gemeente een brief naar de woningbouwcorporatie, die later ook gebruikt wordt in de zaak om gezin 1 uit huis te plaatsen. Daarin staat onder andere het volgende. “De casus begint alle hulpverlening in te halen. Vanuit het oogpunt van de gemeente zijn wij van mening dat deze familie z.s.m. uit deze omgeving moet, dit ondanks het feit dat de hulpverlening op korte termijn fors opgeschaald is om de situatie te stabiliseren, zowel voor het gezin als voor de buurt. De vraag is of het gezin in de huidige leefomgeving de kans krijgt verder te integreren. Daar staat tegenover dat de problematiek zoals die nu inzichtelijk is met het gezin zal mee verhuizen. Echter vanuit een nieuwe, neutrale plek, kan er beter meegedacht en ingespeeld worden op de hulpvragen die er liggen binnen dit systeem.”17

In de eerste helft van oktober 2020 escaleert de situatie verder. Er zijn nieuwe incidenten en beide families doen over en weer aangifte van strafbare feiten. Van enkele van deze incidenten wordt beeldmateriaal gemaakt. De bij gezin 1 betrokken hulpverleners zijn op de hoogte van het feit dat er beeldmateriaal is van incidenten.18 Mede vanwege de uithuiszettingsprocedure deelt deze gezin 1 deze filmpjes met hun advocaat, met als doel ze in te (laten) zetten om een uithuiszettingsprocedure tegen te gaan.19

Politie (sfeer)rapportage gezin 1

Brief advocaat familie gezin 1 aan advocaat van de woningbouwcorporatie Wonen met bijlagen, 15 oktober 2020

Vonnis in kort geding van de kantonrechter van 4 november 2020, Zaaknummer: 8800491 \ CV EXPL 20-4843

Brief Consulent Jeugd Expertise Team Gemeente Heerlen aan de woningbouwcorporatie Wonen, 25 september 2020

18 Kedo uitdraai gezin 1, LOGBOEK-ITEM Datum:18-09-2020 15:32. Aangeleverd door Expertise Team, bevestigd in interviews. 19 Door de betrokken hulpverleners is echter nooit aangeraden of aangemoedigd om dergelijke filmpjes ook te delen op sociale media.

Regie en samenwerking (periode 1 september-31 oktober) In de maanden september-oktober 2020 vinden diverse incidenten plaats waar ook gezin 2 bij betrokken was. Dit betreft tevens incidenten met een strafrechtelijk karakter. In de periode september-oktober 2020 is er veel contact met de politie over meldingen en aangiften. Met veel van deze meldingen kan de politie niet verder omdat er sprake is van twee verschillende versies van het oplopende conflict tussen de buren. Er is bovendien weinig sprake van heterdaad. De politie geeft op dat moment aan alleen nog op te zullen treden bij verdenking van strafrechtelijk handelen.20 Dit is begin september 2020. Voor alleen meldingen rondom leefbaarheid (geluids- en rookoverlast etc.) komt de politie niet meer op deze adressen in verband met de overdaad aan meldingen. Op 3 september vindt een multidisciplinair overleg plaats tussen diverse betrokken zorgpartijen, de woningbouwcorporatie en de politie. In dit overleg wordt geconcludeerd dat de casus geëscaleerd is en dat er op korte termijn extra inzet op hulpverlening nodig is. Het Expertise Team gaat regie voeren op de casus.21 22 In de periode na 3 september wordt de zorg binnen het gezin intensiever, omdat meerdere zorginstanties een rol krijgen.

De politie heeft op beide adressen een afspraak op locatie aangemaakt en geeft aan dat zij alleen ter plaatse komen bij verdenking van strafbare feiten23. Op 1 oktober 2020 vindt opnieuw een multidisciplinair overleg plaats tussen verschillende betrokken partijen om de stand van zaken te bespreken. In dit overleg worden heldere samenwerkingsafspraken gemaakt en wordt een duidelijk rol- en taakverdeling24 geschetst. In de eerste helft van oktober 2020 escaleert de casus verder en zijn er nieuwe incidenten met een mogelijk strafrechtelijke component, waar ook aangifte van wordt gedaan. In deze periode is er regelmatig één op één (e-mail en telefoon) contact tussen het Expertise Team en de betrokken zorgpartijen, maar een derde multidisciplinair overleg vindt niet meer plaats in oktober 2020. Uiteindelijk besluit het Expertise Team op 31 oktober de casus aan te melden bij het team Veiligheid van de gemeente Heerlen naar aanleiding van filmpjes die de advocaat van gezin 1 naar de gemeente stuurt. Op 31 oktober besluit het Expertise Team, in samenspraak met het team Veiligheid bij de gemeente, om de casus per direct bij het Veiligheidshuis Parkstad aan te melden.

Het Veiligheidshuis Parkstad is een plek waar gemeenten, justitiële partners en zorgpartners samenwerken om de meest moeilijke zorg- en veiligheidsproblemen op het gebied van overlast, criminaliteit, verward gedrag, huiselijk geweld, kindermishandeling en radicalisering aan te pakken.

November-medio december 2020: onveiligheid in de buurt neemt toe, gezin vertrekt naar België Op 4 november 2020 doet de voorzieningenrechter uitspraak over de uithuisplaatsing van gezin 1. De voorzieningenrechter besluit dat het gezin niet uithuisgeplaatst mag worden.25 Wel acht de rechter het aannemelijk dat gezin 1 overlast veroorzaakt. Op 5 november 2020 start de procesregisseur van het Veiligheidshuis in de casus. Dit betekent dat formeel de procesregie van het Expertise Team naar het Veiligheidshuis gaat. Het Expertise Team is nog wel nauw betrokken bij de regie op de inhoudelijke zorgvragen. Uit de documentatie blijkt dat het voor andere betrokken partijen in de dagen daarna niet volledig helder is wie waar nu precies verantwoordelijk voor is.

20 Mutaties Basisvoorziening Handhaving Politie: periode maart 2020 – december 2020. 21 Kedo uitdraai gezin 1, LOGBOEK-ITEM Datum:18-09-2020 15:32. Aangeleverd door Expertise Team. 22 de woningbouwcorporatie Wonen, Gespreksverslagen NCCW 27 mei t/m 11 november 2020. 23

Kedo uitdraai gezin 1, LOGBOEK-ITEM Datum:18-09-2020 15:32. Aangeleverd door Expertise Team.

24 Kedo uitdraai gezin 2, LOGBOEK-ITEM Datum:18-09-2020 15:32. Aangeleverd door Expertise Team. 25 Vonnis in kort geding van de kantonrechter van 4 november 2020, Zaaknummer: 8800491 \ CV EXPL 20-4843.

In november 2020 vinden diverse incidenten plaats. Op 12 november 2020 wordt vuurwerk in de tuin van gezin 1 gegooid. Op 14 november 2020 wordt een vuurwerkbom in de tuin van gezin 1 gegooid.26 De vader van gezin 1 doet op 22 november 2020 aangifte van het incident met de vuurwerkbom. De politie registreert het incident als ‘een brand’. Alle dan bij het gezin betrokken partijen zien dat er sprake is van een toenemende veiligheidsdreiging voor het gezin. Het Expertise Team en verschillende zorginstanties die bij gezin 1 betrokken kijken naar oplossingen om het gezin zo snel mogelijk uit de buurt te halen. Ook doet de politie een aanvraag bij de gemeente Heerlen voor het plaatsen van bewakingscamera’s. De lokale driehoek stemt hier mee in. De bij gezin 1 betrokken partijen, waaronder het Veiligheidshuis en diverse betrokken zorgpartijen, zoeken verder naar alternatieve woonruimte. Die blijkt binnen het zoekgebied (voornamelijk Heerlen) lastig te vinden voor een gezin met vijf kinderen. Rond 16 november wordt voor gezin 1 een alternatieve woning gevonden door de woningbouwcorporatie in Meezenbroek.27 Meezenbroek is een andere buurt in de gemeente Heerlen, ongeveer drie kilometer van het adres van gezin 1. De vader van gezin 1 geeft te kennen deze woning niet te willen accepteren. De betrokken partijen, waaronder de politie, worden hiervan op de hoogte gesteld.

Op 24 november 2020 worden twee tijdelijke camera’s tegen de woning van gezin 1 geplaatst.28 Gezin 1 is, in afstemming met de gemeente Heerlen, voornemens om de kinderen, met uitzondering van de oudste zoon, naar België te sturen in verband met de onveiligheid in de buurt. Eind november wordt echter door de ouders van het gezin besloten om met het hele gezin naar België te gaan. Op 26 november 2020 gaan de kinderen met de taxi naar België, de ouders vertrekken een dag later naar België.29 De betrokken hulpverlening blijft het gezin vanuit Nederland volgen om te kijken hoe de hulp moet worden voortgezet - mocht het gezin besluiten terug te keren naar Nederland - en zet intussen de zoektocht naar een nieuwe woning voor het gezin voort. Hiervoor worden verschillende mogelijkheden verkend, in samenspraak met de woningbouwcorporatie.

Medio december-eind december 2020: crisisfase Vanaf 7 december 2020 komt er steeds meer aandacht voor de casus op sociale media. Op 7 december 2020 wordt op YouTube een filmpje geplaatst waarin de advocaat van gezin 1 zijn verhaal doet en waarin verschillende gefilmde incidenten te zien zijn.30 Dit filmpje wordt in de dagen daarna steeds vaker bekeken en gedeeld, en de beelden eruit worden gebruikt voor andere filmpjes die ook op sociale media worden geplaatst. Op 10 december 2020 worden op de sociale-mediakanalen van de gemeente Heerlen reacties geplaatst die betrekking hebben op de burenruzie. Ook zoekt een journalist van een Belgische krant die dag contact met het Expertise Team in relatie tot deze casus.31 Deze journalist wordt verwezen naar het Team Communicatie binnen de gemeente Heerlen. In samenwerking met een externe communicatieadviseur en de Veiligheidsregio Limburg-Zuid bekijkt de gemeente Heerlen vervolgens hoe omgegaan kan worden met dergelijke reacties op sociale media. Ook wordt een tijdlijn opgesteld van de gebeurtenissen omdat het Team Communicatie daar op dat moment geen goed overzicht van heeft.

26 Overzicht Lopende zaken (BTO Hrln) onderzoek SGBO, verstrekt door het OM aan het onderzoeksteam op 22 juni 2021. 27

Mail de woningbouwcorporatie aan betrokken hulpinstanties gezin 1, uit logboek gezin 1 (WEDO) Veiligheidshuis

Tijdlijn crisisorganisatie

Kedo uitdraai gezin 1, LOGBOEK-ITEM Datum:18-09-2020 15:32. Aangeleverd door Expertise Team

Filmpje advocaat gezin 1, 7 december 2020

Kedo uitdraai gezin 1, LOGBOEK-ITEM Datum:18-09-2020 15:32. Aangeleverd door Expertise Team

Als gevolg van de onrust op sociale media wordt vanuit het multidisciplinair overleg verzocht om iemand vanuit het Team Veiligheid van de gemeente Heerlen aan te laten sluiten bij het multidisciplinair overleg op 10 december 2020, om af te stemmen wie wat gaat communiceren en op welke wijze. Ook legt het Team Communicatie van de gemeente contact met de politie. Het Team Communicatie van de gemeente formuleert op 11 december 2020 een standaard reactie voor de sociale media en de binnengekomen persvragen, en zet op 12 december 2020 een communicatie-strategie op.32 Op deze datum verschijnt ook berichtgeving vanuit de lokale pers over deze casus. Op maandag 14 december 2020 vindt er een overleg van de lokale driehoek plaats. De lokale driehoek bestaat uit de Officier van Justitie (Openbaar Ministerie), de teamchef van de politie en de burgemeester van Heerlen. In dit overleg worden de lokale prioriteiten bepaald in lokale criminaliteitsbestrijding33. In het overleg wordt het algemene veiligheidsbeeld (dus breder dan de casus; beeld voor heel Heerlen) van de afgelopen periode besproken. In dit veiligheidsbeeld wordt ook deze casus aangestipt. Het OM attendeert de aanwezige partners op het feit dat zij niet eerder wist dat er een vuurwerkbom was gegooid (doordat dit destijds door de politie als een brand was geregistreerd).

Het OM was hier graag van op de hoogte gesteld in verband met mogelijk strafbare handelingen. Dat was tot dan toe niet bekend bij het OM. Verdere concrete afspraken rondom deze casus komen niet voort uit deze driehoek.34 De communicatieteams van de gemeente en de politie stellen een gezamenlijk statement dat uitdraagt dat het om een burenruzie gaat, dat het verhaal twee kanten kent en dat polarisatie, eenzijdige berichtgeving, het tegen elkaar opzetten van mensen en het aanzetten tot geweld onacceptabel zijn.35 Op dinsdag 15 december 2020 is er aandacht in de Belgische pers voor de casus en wordt aan de gemeente een aantal vragen over de casus gesteld. In de avond van 15 december 2020 worden de teamchef van de politie en de Officier van Justitie geïnformeerd door de burgemeester dat er opschaling plaatsvindt naar een scenarioteam. Dit is een overlegstructuur, vooral gericht op het voorkomen van maatschappelijke onrust. De GGD heeft, zoals gebruikelijk, de regie op deze overlegstructuur, in samenwerking met de gemeente Heerlen. Het eerste overleg van het scenarioteam is gepland op 17 december. Aanleiding voor het opschalen is het filmpje dat geüpload is door de organisatie Muslim Rights Watch op 15 december 2020, waarin aandacht wordt gevraagd voor de casus van gezin 1 en een beeld wordt geschetst van de incidenten die hebben plaatsgevonden.

Dit filmpje gaat viraal op sociale media. De lokale krant De Limburger schrijft op 15 december een artikel over de aandacht van Muslim Rights Watch voor de gebeurtenissen. Ook komt de casus onder de aandacht van bekende Nederlanders. Hierna worden onder andere inzamelingsacties gestart voor gezin 1. Ook landelijke media krijgen dan steeds meer aandacht voor de casus, vanuit voornamelijk één perspectief en dat betreft het feit dat gezin 1 slachtoffer is van discriminatie en geweld. Naar aanleiding van de berichtgeving en de aandacht in landelijke (sociale) media, komen op woensdag 16 december tientallen jongeren richting Heerlen en in het bijzonder richting de betreffende straat waar de families wo(o)n(d)en. De politie ziet voorstanders van zowel gezin 2 als gezin 1. Na inzet van politie wordt het weer rustig. Gezin 2 duikt vervolgens elders onder. Op woensdagavond 16 december verzamelen vijftig tot honderd personen zich in de straat. Dit leidt tot opstootjes, hard rijdende scooters en verbale agressie richting de politie. De situatie lijkt onder controle tot het moment dat de politie langzaam afschaalt binnen de buurt. Een aantal jongeren trapt dan de deur van de woning van gezin 2 in en ontvreemdt spullen uit de woning. Dit gebeurt rond middernacht. Nadat er extra eenheden van de politie arriveren in de buurt, verloopt de nacht rustig en vertrekt iedereen naar huis.

De politie blijft surveilleren in de buurt.

Timeline casus burenruzie december 2020, opgesteld door de betroken externe communicatieadviseur gemeente Heerlen

Politiewet Artikel 13, lid 4.

Van deze driehoek is geen verslag gemaakt. Deze observatie is met ons gedeeld door een van de betrokken partijen.

Timeline casus burenruzie december 2020, opgesteld door de betroken externe communicatieadviseur gemeente Heerlen

In de vroege ochtend van donderdag 17 december 2020 wordt tot opschaling binnen de politie besloten. Dit gebeurt naar aanleiding van de ongeregeldheden op woensdagavond en plundering van het huis van gezin 2. De politie start een Team Districtelijke Aanpak (TDA). Het TDA dient als gestructureerde aanpak voor de inzet van lokale politieeenheden en richt zich op de preventie van ongeregeldheden in de straat en het zo goed mogelijk aanpakken van de situatie, met de juiste middelen en capaciteit binnen de politie. Het doel van het TDA is specifiek om hetgeen wat er op dat moment speelt, niet verder laten escaleren. De gemeente besluit op donderdagochtend, naar aanleiding van de ongeregeldheden, om het overleg van de driehoek naar 12.00 uur te vervroegen, ter voorbereiding op de persconferentie op die avond. Dit gebeurt gelijktijdig met het overleg van het scenarioteam. Sommige betrokkenen uit het scenarioteam sluiten eveneens aan bij het ingelaste overleg van de driehoek. Het ingelaste overleg van de driehoek vindt plaats om 12.00 uur op het stadhuis van Heerlen. Tijdens dit overleg36 geeft de politie een situatieschets en is het doel om tijdelijke huisvesting te regelen voor het Syrische gezin, dat wil terugkeren naar Nederland. Deze tijdelijk huisvesting wordt uiteindelijk geregeld.

Daarnaast wordt een noodverordening opgesteld en uitgevaardigd Deze noodverordening heeft als doel te voorkomen dat er mensen in de buurt van de huizen van beide gezinnen komen die onrust willen veroorzaken. De noodverordening is een preventieve maatregel om te voorkomen dat er wederom ongeregeldheden ontstaan in de straat. De noodverordening loopt van donderdag 17 december 14.45 uur tot maandag 21 december 12.00 uur37. Tijdens een tweede driehoeksoverleg, die namiddag38, wordt gemeld dat de gemeente telefonisch contact heeft gehad met gezin 2. De situatie wordt met hen besproken en afgesproken wordt dat er nieuwe, tijdelijke woonruimte voor hen wordt gezocht. Met gezin 1 is eerder op de dag al contact geweest. De tijdelijke huisvesting voor dit gezin is inmiddels geregeld. De politie meldt dat zich die middag weer mensen hebben verzameld in de buurt. Er zijn stenen naar politiemensen gegooid. Op dat moment, aan het eind van de middag op 17 december, is het volgens de politie rustig in de buurt van beide gezinnen. Er blijven echter mensen ter plaatse. De politie heeft intern besloten om op te schalen naar een Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden (SGBO), die om 17.00 uur de eerste vergadering heeft. De politie schaalt op omdat er berichten zijn dat er meerdere mensen van buitenaf naar de straat van de twee buren willen komen.

Op basis van de noodverordening zijn twee mensen aangehouden door de politie. Tussen 16.30 uur en 17.30 uur vindt er een persconferentie plaats, waarbij de burgemeester, een teamchef van de politie en de plaatsvervangend gebiedsofficier van het OM aanwezig zijn. De strekking van de persconferentie is dat er sprake is geweest van eenzijdige berichtgeving, dat er twee schuldigen in deze casus zijn en dat er hard gewerkt wordt door een hoop hulpverleners om de rust te laten terugkeren. In deze persconferentie wordt ook verteld dat beide gezinnen ergens anders geplaatst worden. Na de persconferentie vinden er in de avond geen noemenswaardige ongeregeldheden meer plaats. Op vrijdagochtend 18 december komt de driehoek39 wederom bijeen. De nacht van donderdag op vrijdag is rustig verlopen volgens de politie. De berichtgeving op sociale media neemt ook sterk af. Wel gaan er berichten rond op sociale media over een demonstratie van de organisatie Black Lives Matter, die op vrijdag om 16.00 uur zou moeten plaatsvinden. Deze is niet aangemeld bij de gemeente. De demonstratie vindt uiteindelijk plaats op maandag 21 december van 13.00 tot 13.45 uur. De partners binnen de driehoek willen waakzaam en alert blijven op mogelijke escalatie, mede op grond van berichten op sociale media. Ook zet de gemeente Heerlen in op particuliere beveiliging in de buurt.

De inzet hiervan start op zaterdag 19 december. Op zondag 20 december gaan de Teamleider Sociale Veiligheid en diverse buurtregisseurs in gesprek met omwonenden in de buurt.

Driehoekverslag 17-12-2020 (12:00 – 14:30) – Gemeente Heerlen

Noodverordening 2020/01 – R. Wever

Driehoekverslag 17-12-2020 (16:00 – 16:30) - Gemeente Heerlen

Driehoekverslag 18-12-2020 (11:30 – 12:30) – Gemeente Heerlen

Op maandag 21 december verloopt de initiële noodverordening om 12.00 uur. Een nieuwe noodverordening treedt aansluitend in werking. Het gebied in deze nieuwe noodverordening is kleiner (in plaats van de gehele gemeente Heerlen heeft de verordening nu betrekking op een aantal straten in de omgeving van de desbetreffende straat.) De nieuwe noodverordening geldt tot en met donderdag 24 december 08.00 uur of het tijdstip waarop de burgemeester bekendmaakt dat de verordening wordt ingetrokken.40 Van 13.00 uur tot 13.45 uur vindt een demonstratie van Black Lives Matter plaats. Deze demonstratie verloopt vreedzaam. De politie concludeert later die dag dat de situatie in de buurt sinds vrijdag 17 december rustig is en dat het ook op sociale media rustig is. De burgemeester spreekt die avond om 18.00 uur de raad digitaal toe en geeft een statement over de afgelopen dagen. Hierin geeft de burgemeester ook aan dat er een onafhankelijk onderzoek zal plaatsvinden met een focus op de leerpunten binnen de casus. Ook bekrachtigt de raad de noodverordening van 17 december 2020 in de vergadering van maandag 21 december 2020. De gemeente stelt per dinsdag 22 december een Team Nafase in dat verantwoordelijk is voor de begeleiding van deze casus (o.a. het regelen van permanente huisvesting voor beide gezinnen).

Vanaf 22 december blijft het rustig in de straat en vinden er geen verstoringen plaats van de openbare orde en veiligheid. Ook op sociale media is er nog weinig aandacht voor de casus. Wel spelen er nog formele vragen van Tweede Kamerleden. Deze worden beantwoord, met behulp van alle betrokken partners.41 De noodverordening loopt af op donderdag 24 december om 08.00 uur. Op maandag 29 december 2020 vindt het laatste extra overleg door de driehoek plaats. Regie op samenwerking (periode 1 november 2020-31 december 2020) Op 31 oktober 2020 is er telefonisch contact tussen het Expertise Team en het team Veiligheid van de gemeente Heerlen. Het Expertise Team vraagt om hulp in de casus en in gezamenlijk overleg wordt besloten de casus van gezin 1 aan te melden bij het Veiligheidshuis Parkstad. Op 5 november start de procesregisseur van het Veiligheidshuis in de casus. De andere partners worden hiervan op de hoogte gesteld per e-mail. Op 12 november wordt er een volgend multidisciplinair overleg georganiseerd met de aanwezige zorgpartijen, het Expertise Team, de woningbouwcorporatie, de politie en de procesregisseur van het Veiligheidshuis. Op dit moment bespreken meerdere partijen met elkaar de aanpak en stemmen zij acties met elkaar af en vloeit de casuïstiek rond beide gezinnen over in een casus onder de leiding van het Veiligheidshuis.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=557506fa-0bf9-4453-8468-64bc8e996ef6