bijlage Halfjaarrapportage JENS 20240906

1

JENS heeft een streefwaarde geformuleerd waar we qua aantallen cliënten naartoe willen werken. Het aantal van 2061 cliënten (maandelijks in zorg) is gebaseerd op het aantal unieke cliënten waaraan tegen de gerealiseerde cliëntprijs hulp kan worden geboden binnen het financiële kader van de basis lumpsum. Aangezien de gerealiseerde cliëntprijs kan veranderen door bijvoorbeeld maatschappelijke ontwikkelingen of transformatie, is het aantal van 2061 geen vast gegeven maar wel een ijkpunt waar JENS mee kan werken.

32 JENS - halfjaarrapportage 2024

herstellen. Dit heeft tot gevolg dat de kosten per cliënt – nog afgezien van de indexaties in 2023 en 2024 – eveneens blijven stijgen. De kosten voor de cliëntaantallen boven de 2061 passen niet in het financiële kader van de lumpsum. JENS stuurt actief op kostenbeheersing en netto uitstroom van cliënten, waarbij het primaire belang van de hulpvraag van de cliënt te allen tijde voorop en centraal staat. We zien dat de zorgkosten (voorliggend veld, voorliggende plusvoorzieningen, gebiedsteams en uitbestede zorg) onder opwaartse prijsdruk blijven staan als gevolg van de toenemende en benodigde zorginzet, om daarmee de zorg aan de jeugdigen binnen onze doelgroep uit te voeren en te borgen. Om de toenemende kosten zo veel als mogelijk te beperken, zijn we (JENS en vertegenwoordigers vanuit de opdrachtgever Heerlen, Landgraaf en Voerendaal) aan de slag gegaan met onder andere de vertaling van de SWOT analyse naar gerichte acties om de transformatiebeweging te versnellen en met mogelijke keuzeknoppen om de zorgkosten te verlagen. Deze aspecten zijn toegelicht in hoofdstuk 5.3 van deze rapportage.

8.3. Nieuwe zorgvragen Iedere nieuwe zorgvraag wordt aan de hand van het proces ‘toeleiding naar zorg’ bekeken en gematcht aan zorg in de gebieden of bij zorgaanbieders. Dit kan ook een combinatie van beide zijn.

We zien hier een overzicht van het aantal zorgvragen per maand. Het betreft hier alle gemelde zorgvragen van niet unieke cliënten. Het kan dus gaan om nieuwe cliënten of om nieuwe vragen van al in zorg zijnde jeugdigen en/of verlengingen. In de vorige rapportage werd nog aangehaald of een zuigende werking uitgaat van het meer vindplaatsgericht werken. In de praktijk zien we dat we, door het oppakken van hulpvragen op de vindplek, minder hulpvragen hoeven door te leiden naar zorg. Het aantal jeugdigen in zorg zou hoger zijn indien we niet vindplaatsgericht zouden werken.

8.4. Wachtlijst Op de volgende pagina geven we de ontwikkeling van de wachtlijst weer in het eerste halfjaar van 2024 en ten opzichte van de wachtlijst in 2023.

33 JENS - halfjaarrapportage 2024

Fig. 1: wachtlijst 2023 exclusief psychomotore (kind) therapie Fig. 2 wachtlijst 2024 exclusief psychomotore (kind) therapie

Wachtlijst uitbestede zorg We zien een daling van het aantal wachtenden ten opzichte van december 2023. Waar we in december 2023 zo’n 277 wachtende trajecten hadden voor de uitbestede zorg, daalt deze naar 226 trajecten per 31 maart 2024 en 141 trajecten per 30 juni 2024. We zien een daling bij alle zorgaanbieders, inclusief de ggz. Een forse daling zien we bij zorgaanbieder Moventis. Deze heeft vanaf februari een stop gehad voor het aannemen van nieuwe jeugdigen, daar ze een wachttijd hadden van zes maanden. Vanaf 1 juli is de voordeur weer open. In de periode van deze stop zijn we met vragen voor kinderen tussen de twee en zes jaar uitgeweken naar andere passende aanbieders. Het uittreden van Xonar is eveneens van grote invloed op de daling van de wachtlijst door het aanbod van alternatieve zorg binnen JENS en/of bij andere aanbieders met geen of een kortere wachtlijst. Wachtlijst in gebieden Op dit moment zien we een stijging van de wachtlijst binnen de gebieden van JENS. Deze stijging heeft met name te maken met de krimp van het ambulante team en de verschuiving van zorg naar de voorliggende voorzieningen. Het vraagt immers extra tijd om datgene wat je opzet goed te laten landen alvorens het echt gaat renderen. De teams zijn daar aan de slag om de zorgvraag op te pakken binnen de verschillende voorliggende en zorgvormen die JENS de afgelopen periode heeft opgezet.

Zorgvragen die wachten, worden goed gemonitord en we blijven alert op wat de inzet kan en moet zijn voor de wachtenden. In de wachtlijst voor zorg binnen het gebied zitten flinke verschillen: van geen wachttijd tot maximaal drie maanden. Met name in Heerlen Zuid en Landgraaf is sprake van een wachtlijst.

8.5. Klachten en ongenoegens JENS heeft een klachtenprocedure, een klachtenfunctionaris en een klachtencommissie. Zowel cliënten als zorgaanbieders kunnen klachten melden via de website van JENS. De klachten en meldingen van ongenoegen komen direct bij de klachtenfunctionaris terecht, die deze binnen vijf werkdagen oppakt. In de periode januari tot en met juni 2024 zijn in totaal 22 klachten, dan wel meldingen van ongenoegen ontvangen:

34 JENS - halfjaarrapportage 2024

Aantal

Aard van de melding

9

Verwijzing en de daarbij behorende procedures

9

Aangeboden behandeling en begeleiding (bejegening en communicatie)

1

Algemene vragen over procedures en/of wetgeving

3

Privacy (dossiers en communicatie)

Totaal

22

Ten opzichte van dezelfde periode in 2023 (achttien klachten/meldingen) is dit een toename van vier klachten/meldingen. Tijdens deze periode is één melding van ongenoegen door de klachtenfunctionaris doorgezet naar de klachtencommissie. In alle overige gevallen zijn de meldingen in overleg met betrokkenen naar tevredenheid afgehandeld.

35 JENS - halfjaarrapportage 2024

9. Risico’s In dit hoofdstuk geven we de mogelijke risico’s weer, op welke wijze we de risico’s in de hand proberen te houden en de stand van zaken op dit moment. Risico 1

Een pandemie met grote maatschappelijke consequenties, zoals COVID 19

Risico Een nieuwe pandemie, anders dan COVID 19, kan een enorme impact hebben op jeugdigen en gezinnen. Deze kan namelijk nieuwe, meer en grotere problemen veroorzaken, die impact hebben op de benodigde Basishulp Jeugd en de daarmee gepaard gaande (extra) kosten. Beheersmaatregelen Laagdrempelige en binnen de maatregelen passende contactmomenten creëren zoals kennismakingssessies met jeugd- en jongerenwerk en schoolmaatschappelijk werk voor jeugdigen om eventuele problemen snel te kunnen signaleren en bespreekbaar te kunnen maken. Verruimen van de inzet van de mobiele ontmoetingsplek. Ontwikkelen van vitale buurten zodat samenredzaamheid ontstaat, waardoor mensen elkaar beter kunnen ondersteunen en helpen en daarmee de impact van een pandemie voor individuen en groepen kan worden verminderd. Met partijen uit het jeugdveld anticiperen op de consequenties van de pandemie en voortdurend werken aan het versterken van de veerkracht van jeugdigen en gezinnen. Het snel organiseren van noodopvang is hier een voorbeeld van. Ontwikkelen van collectieve programma’s om de veerkracht van jeugdigen te versterken zoals we dat tijdens COVID 19 hebben gedaan middels het ‘vriendenprogramma’ en ‘head-up’.

Ontwikkelen van alternatieve zorgvormen zoals blended care, filmpjes en zorg via bijvoorbeeld apps, die wel doorgang kunnen vinden binnen de afgekondigde maatregelen, met speciale aandacht voor kwetsbare gezinnen. Actuele situatie Tot op heden is geen sprake geweest van een pandemie, anders dan de COVID 19 pandemie.

Risico 2

Schaarste op de arbeidsmarkt waardoor mogelijk onvoldoende gekwalificeerde professionals beschikbaar zijn voor het uitvoeren van de Basishulp Jeugd

Risico Door de krapte op de arbeidsmarkt kunnen de hulpvragen van jeugdigen en gezinnen minder snel of niet worden opgepakt. Dit kan leiden tot grotere problemen voor jeugdigen en gezinnen en uiteindelijk tot hogere kosten voor de Basishulp Jeugd. Daarnaast kan krapte ertoe leiden dat personeel steeds meer eisen gaat stellen, die niet passen bij de geformuleerde opdracht en het daarbij horende financiële kader. Te denken valt aan hogere salariseisen en eisen inzake werktijden. Beheersmaatregelen JENS profileert zich als aantrekkelijke werkgever, waar een professional zich vanuit het vakgebied kan ontwikkelen in de nieuwe manier van werken en de ruimte heeft om – binnen kaders – het werk zelf in te vullen. Het bieden van doorontwikkelingsmogelijkheden die zijn gelieerd aan het vakgebied. Mogelijkheden voor loopbaanontwikkeling door te switchen tussen JENS en moederorganisaties. Het binden van personeel door het bieden van opleidingen die aansluiten bij de affiniteit en de wens van de medewerker Omscholingen van potentiële werknemers naar welzijn/jeugdhulp met behulp van bijvoorbeeld het UWV. Ontwikkeling van groepsactiviteiten ter vervanging van individuele activiteiten, waardoor minder professionals nodig zijn om de benodigde hulp te leveren. 36 JENS - halfjaarrapportage 2024

-

Innovaties inzetten, zoals ehealth, blended care en apps, om met minder mensen de benodigde hulp te kunnen uitvoeren. Hulpvraag- en doelgericht werken verder ontwikkelen, waardoor gerichter hulp kan worden geboden en personeel efficiënt kan worden ingezet. Inzet van ervaringsdeskundigen in het aanbod van hulp. Ludieke wervingsacties die aansluiten bij de kernwaarden van JENS.

Actuele situatie De krapte op de arbeidsmarkt blijft een fors probleem voor JENS. Zoals ook in de vorige rapportage is aangegeven, gaat het niet alleen om krapte bij JENS maar ook bij de aanbieders die de uitbestede zorg vormgeven. Met name in de ggz leidt dit tot – in de ogen van JENS – te lange wachtlijsten. In de overbrugging van de wachtlijsten zet JENS zorg in die niet de eerst aangewezen zorg is. Hier wordt wel al gewerkt aan de doelen maar de inzet die hierdoor nodig is, is langer dan wanneer de wachtlijsten er niet waren geweest. Dit leidt tot meer kosten binnen de lumpsum. Als gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt worden ook forse cao stijgingen afgesproken en gaan medewerkers sneller shoppen bij andere organisaties om de beste arbeidsvoorwaarden af te spreken. Bovendien komen medewerkers alleen maar als een hoge inschaling is gegarandeerd. Dit leidt tot knelpunten in de tarieven van JENS. De gebiedsteams zijn t.o.v. 2023 weer doorgegroeid naar 180 fte. Zoals is te zien in de transformaties worden steeds meer groepsbehandelingen ingezet i.p.v. individuele behandelingen. Deze trend wordt ook steeds meer zichtbaar in de uitbestede zorg. In 2024 wordt, ook in het kader van dit risico, nadrukkelijk ingezet op blended care.

Binnen de ggz zijn hiermee al mooie resultaten geboekt met de inzet van Therapieland, een middel dat op digitale wijze de behandeling ondersteunt, wat leidt tot minder inzet van de professional. Hierdoor komt ruimte vrij bij deze professional om meer cliënten te zien in dezelfde contractomvang.

Risico 3

Beperkte medewerking van belangrijke samenwerkingspartners en stakeholders

Risico De nieuwe manier van werken, zoals die is beschreven in de opdracht, is pas succesvol als al onze partners en stakeholders hier volledig achter staan en dit in hun gedrag ook laten zien. Denk hierbij aan huisartsen, gecertificeerde instellingen en onderwijs, maar ook de gemeentelijke toegang, ouders en partners van de aanpalende gebieden binnen jeugdhulp zoals Aanvullende Hulp. Beheersmaatregelen Draagvlak creëren voor de nieuwe manier van werken bij partners en stakeholders door gesprekken, presentaties, casusbesprekingen etc. Afspraken maken met de gemeenten HLV én partners die het gedachtegoed en de werkwijze van JENS een warm hart toedragen over de (gezamenlijke) inzet om draagvlak voor het nieuwe werken te creëren. Het delen van goede voorbeelden is daar een onderdeel van. Bijzondere aandacht voor het implementeren van de nieuwe manier van werken bij de toeleiding naar hulp zodat voor de Basishulp Jeugd een eenduidige koers wordt gevaren die voor alle stakeholders herkenbaar is: o In alle gemeenten is het nieuwe proces van toeleiding geïmplementeerd. Nadrukkelijk wordt nu gestuurd op de juiste uitvoering van dit proces vanuit JENS en de gemeenten.

o In Voerendaal is een traject opgestart met een externe deskundige om de samenwerking tussen de gemeentelijke toegang en JENS te optimaliseren, waarbij nadrukkelijk oog is voor de nieuwe manier van werken en hoe dit zich moet manifesteren in gedrag. o In Heerlen worden de eerste stappen gezet naar een integrale toegang met de gemeentelijke toegang, JENS en de Wmo. Doelstelling is dat de sturing aan de toegang, zoals bedoeld in de opdracht, wordt gefaciliteerd. Partners een actieve rol geven in de transformaties die onder regie van JENS worden uitgevoerd.

37 JENS - halfjaarrapportage 2024

Actuele situatie Een groot aantal partners acteert steeds beter binnen de opdracht. De toegang is echter een belangrijk onderdeel, waar voor een groot deel wordt bepaald hoe de hulp bij individuele casussen wordt ingericht. De gemeentelijke toegang is nog niet in de volle omvang gecommitteerd aan de opdracht. Dit leidt nog steeds tot (forse) discussies en noodgedwongen tot zorgmatches die niet aansluiten bij de bedoeling van de opdracht en het daarbij behorende financiële kader. Dit laatste geldt ook voor een deel van de gecertificeerde instellingen. Daarnaast hebben we in 2023 nadrukkelijk aandacht besteed aan de transformaties binnen de uitbestede zorg. We zijn daarbij begonnen bij de leden. We zien dat ook de zorgaanbieders het nog lastig vinden om ook te transformeren in hun eigen organisaties. We hebben verschillende initiatieven ingezet om de transformatie te faciliteren. Binnen de ggz worden de eerste transformatieresultaten geboekt na de opstart van de werkgroep ggz, waarin leden in de ggz, onderaannemers in de ggz en JENS de transformatie met elkaar vormgeven.

Risico 4

(Autonome) toename van de vraag naar Basishulp Jeugd

Risico Als het aantal unieke cliënten per jaar, het aantal cliënten per maand of de mate/intensiteit van hulp structureel stijgen, zal de lumpsumvergoeding niet meer passend zijn. De lumpsum vergoeding is namelijk gebaseerd op de taak de cliëntaantallen te consolideren en in- en uitstroom in balans te brengen en is daarmee onderdeel van de opdracht. Beheersmaatregelen Inzet van preventieve programma’s zoals empowermenttraining voor brugklassers en weerbaarheidstrainingen, maar ook mbo-coaches en Maatschappelijke Diensttijd (MDT). Zo ontstaat een aanbod dat voorkomt dat jeugdigen in zorg komen. Creëren van zorg-onderwijsteams die onder andere preventief werkzaam zijn. Verandering van de mindset van alle partners en stakeholders binnen het jeugdveld, gericht op het tijdig en verantwoord afschalen van hulp zodat cliënten niet onnodig lang in zorg blijven en uitstroom wordt bevorderd. Ontwikkeling van vitale buurten met partners, zodat de samenredzaamheid duurzaam voorkomt dat aanspraak moet worden gemaakt op professionele hulp. Verbindingen leggen met het lokale verenigingsleven en burgerinitiatieven die samenredzaamheid kunnen ondersteunen. Sterke verbinding leggen tussen specialistische en voorliggende zorg, waardoor delen van de zorg (en uiteindelijk de totale zorg) sneller op de vindplaats kunnen worden geïntegreerd. Ontwikkeling van integrale expertise-instroomteams.

Intensivering van samenwerking met huisartsen en andere verwijzers. Actuele situatie Als gevolg van de COVID 19 pandemie zijn de cliëntaantallen vanaf januari 2021 fors gegroeid. Sinds mei 2022 dalen de cliëntaantallen langzaam maar ze zijn nog niet op het niveau van voor de pandemie. Naast de toename van het aantal cliënten zien we ook een toename van de complexiteit van de hulpvragen als gevolg van de pandemie. Dit wordt zichtbaar door een toename van de duur van trajecten en de hoogte van de afgegeven hbc’s (de vroegere arrangementen). Dit hoge aantal in combinatie met de toegenomen complexiteit van hulpvragen leidt tot hogere kosten voor JENS. Ook stromen steeds meer cliënten JENS binnen als gevolg van transformaties in aanpalende segmenten. Door de inzet van ambulante hulp kunnen veel jeugdigen bijvoorbeeld alsnog thuis wonen. Vaak is deze benodigde zorg intensief en daardoor duur. Deze beweging ondersteunt JENS van harte met het oog op de gewenste beweging binnen de jeugdzorg, maar het drukt te zwaar op het financiële vierkant van JENS. Verder zien we een ontwikkeling waarbij steeds meer jeugdigen niet in staat zijn om onderwijs te volgen. Deze jeugdigen ontvangen dan hulp vanuit de Jeugdwet. Die hulp is ook vaak omvangrijk en om die reden duur.

Daarnaast lukt het JENS wel om een groot aantal cliënten buiten de zorg te houden door de transformaties in de gebieden, in combinatie met 38 JENS - halfjaarrapportage 2024

bijvoorbeeld het onderwijs en de voorschool. In samenwerking met het onderwijs worden plannen gemaakt over de wijze waarop we jeugdigen kunnen ondersteunen in het onderwijs in plaats van buiten het onderwijs. Dat zal niet direct een resultaat voor de kosten opleveren, maar het is wel een eerste stap om jeugdigen in het onderwijs te houden. Ondanks de vele positieve bewegingen heeft JENS maandelijks nog te veel cliënten in zorg waardoor het budget niet passend is.

Risico 5

Het uitblijven van een netto uitstroom van cliënten uit de Basishulp Jeugd

Risico Op het moment dat de instroom hoger is dan de uitstroom, neemt het aantal cliënten in de Basishulp Jeugd toe. Dit leidt tot een toename van de kosten, met mogelijk een ontoereikende omvang van de lumpsum tot gevolg. Beheersmaatregelen Doel- en vraaggericht werken met SMART-afspraken, ook over de afronding en uitstroom uit zorg. Ontwikkeling van effectieve vormen om de vinger aan de pols te houden, zodat hulptrajecten sneller en met meer vertrouwen door de professionals kunnen worden afgesloten en daarmee de duur van hulp afneemt en de uitstroom wordt bevorderd. Zorg zoveel als mogelijk uitzetten in de gebiedsteams en zo min mogelijk uitbesteden bij zorgaanbieders. Zowel de leden als de strategische onderaannemers motiveren om zoveel mogelijk personeel voor de gebieden te leveren. Scholing vanuit JENS aanbieden aan professionals die actief zijn bij zorgaanbieders aan wie JENS hulp uitbesteedt. Aan de voorkant bij de zorgmatch duidelijke afspraken maken over de duur en intensiteit van trajecten. Actuele situatie Het aantal cliënten is vanaf januari 2021 fors gegroeid. JENS stuurt strak op de uitstroom. Sinds mei 2022 is de uitstroom gemiddeld hoger dan de instroom waardoor het aantal cliënten dat in zorg is, afneemt. In 2023 en 2024 zien we schommelingen maar over het geheel genomen is sprake van een afname van het aantal cliënten.

Strakke sturing aan de voordeur en in de gebieden van JENS blijft wel essentieel. Daarnaast worden steekproeven gedaan met het oog op SMART geformuleerde doelen. Hierbij wordt zichtbaar waar meer sturing nodig is op het doelgericht werken zodat gerichte uitstroom mogelijk is.

Risico 6

Afwenteling van cliënten Basishulp Jeugd naar aanpalende voorzieningen

Risico Cliënten kunnen onnodig in zwaardere aanpalende voorzieningen worden geplaatst, bijvoorbeeld residentiële jeugdhulp, zodat ze niet op de lumpsum van de Basishulp Jeugd drukken. Beheersmaatregelen Heldere en duidelijke in- en exclusiecriteria voor elk domein. Domein overschrijdende samenwerking, met het belang van de burger als centraal doel. Het tijdig inzetten van passende zorg. Actuele situatie JENS kijkt bij iedere hulpvraag zorgvuldig of de hulpvraag of verlenging van een hulpvraag binnen de Basishulp Jeugd kan worden opgepakt. Regelmatig vinden gesprekken plaats, met name met de GI en de toegang van de gemeente, waarbij de vraag aan de orde is of de Basishulp Jeugd de voorliggende voorziening is. We zien dit met name bij stapelen op verblijf, GIK-J (passend bij de gemaakte afspraken),

39 JENS - halfjaarrapportage 2024

verlengde Jeugdwet begeleiding (Wmo), behandeling (Zorgverzekeringswet) en bij intensieve behandeling ter vervanging van een opname (GIK-J). Als voor een hulpvraag financiering vanuit de Basishulp Jeugd wordt gevraagd en JENS van mening is dat dit niet voorliggend is, gaan wij het gesprek aan met de vragende partij. Vanuit de afspraken die zijn gemaakt, buigen we de vraag passend om. Als het risico bestaat dat passende zorg niet tijdig kan worden ingezet, geeft JENS het akkoord voor de zorg en pakken we het achter de schermen met elkaar op om het te regelen zoals dit binnen de financieringsstromen hoort. Wel is een beweging zichtbaar waarbij de transformaties binnen andere segmenten leiden tot meer instroom bij JENS. Meestal betreft het cliënten die veel en dure ambulante zorg nodig hebben, maar dan wel weer thuis kunnen wonen. Op zich is dit een zeer wenselijke ontwikkeling maar het veroorzaakt meer druk op de beschikbare financiële middelen van JENS.

Risico 7

Opnieuw opleven van en gevolgschade door COVID 19 pandemie

Risico De maatregelen die werden genomen door het Rijk in het kader van de COVID 19 pandemie hebben nog steeds grote effecten op jeugdigen en gezinnen, met een hoge zorgconsumptie en hoge kosten tot gevolg. Daarnaast is onbekend hoe de COVID 19 pandemie zich verder zal ontwikkelen, bijvoorbeeld in de vorm van nieuwe maatregelen door het Rijk, alsmede welke effecten hier nog van zijn te verwachten. Beheersmaatregelen Het tijdig inzetten van passende zorg. Preventief aanwezig zijn zodat eventuele problemen als gevolg van de COVID 19 pandemie snel kunnen worden opgepakt en de gevolgen zo beperkt mogelijk blijven. Laagdrempelige en – indien aan de orde binnen de maatregelen – passende contactmomenten creëren, zoals kennismakingssessies met jeugd- en jongerenwerk en schoolmaatschappelijk werk voor jeugdigen om eventuele problemen snel te kunnen signaleren en bespreekbaar te kunnen maken. Verruimen van de inzet van de mobiele ontmoetingsplek. Het ontwikkelen van vitale buurten zodat samenredzaamheid ontstaat, waardoor de impact van een pandemie voor individuen en groepen kan worden verminderd. Met partijen uit het jeugdveld anticiperen op de consequenties van de pandemie en voortdurend werken aan het versterken van de veerkracht van jeugdigen en gezinnen. Het snel organiseren van noodopvang is hier een voorbeeld van.

Groepsgerichte activiteiten zoals het ‘vriendenprogramma’ en ‘head-up’ verder ontwikkelen, daar die inspelen op de problematiek zoals die is ontstaan na de ‘eerste periode COVID 19’. Het ontwikkelen van alternatieve zorgvormen zoals blended care en filmpjes en zorg via bijvoorbeeld apps, die wel doorgang kunnen vinden binnen de afgekondigde maatregelen, met speciale aandacht voor kwetsbare gezinnen. Professionals in de instroomfase en tijdens de hulp standaard laten beoordelen welk deel van de hulpvraag COVID 19 is gerelateerd en dit inzichtelijk maken. Actuele situatie De COVID-19 pandemie ligt weliswaar achter ons maar de consequenties zijn nog steeds voelbaar binnen de doelgroep. We zien nog altijd dat meer jeugdigen en gezinnen in de problemen zijn gekomen als gevolg van de pandemie en nog steeds te maken hebben met de consequenties. Dat komt tot uiting in hogere cliëntaantallen in zorg en hulpvragen waar meer, langere en zwaardere inzet noodzakelijk is. We hebben meer trainingen in het voorliggend veld ingezet om delen van de toegenomen vraag op te pakken. Op deze manier wordt een deel van de groei van de cliëntaantallen en de omvang van de zorg opgevangen. De aanname dat nog steeds veel jeugdigen ongemak ervaren van de COVID 19 pandemie wordt in steeds meer onderzoeken onderbouwd. De resultaten van deze onderzoeken zien we ook terug binnen de populatie van JENS.

40 JENS - halfjaarrapportage 2024

Risico 8

Nieuwe initiatieven door derden of doorontwikkeling van bestaande initiatieven die niet passen binnen de vastgestelde lumpsum

Risico Als andere partijen een initiatief, passend binnen de visie van de jeugdhulp, in gang zetten (bijvoorbeeld op het niveau van Zuid-Limburg) waarin JENS geen beslissingsbevoegdheden heeft en waardoor JENS de Basishulp Jeugd gedwongen anders moet inrichten of meer hulp binnen de lumpsum moet uitvoeren, kan dat consequenties hebben voor de uitnutting en daarmee de passendheid van de lumpsum. Een voorbeeld is de snelle en forse toename van de ambulantisering. Naast dit concrete voorbeeld gaat het hier echter ook om nog niet concreet te benoemen initiatieven. Beheersmaatregelen Stakeholders instrueren, door JENS en gemeenten, zodat zij eventuele nieuwe initiatieven en doorontwikkeling van bestaande initiatieven met consequenties voor JENS, melden bij JENS en gemeenten. Meebewegen met externe bewegingen door interne sturing en acties. Afspraken maken met betrokken partijen over de opvang van de consequenties van de initiatieven voor de kosten binnen de Basishulp Jeugd. Actuele situatie JENS kijkt nauwgezet naar de doorontwikkeling van bestaande initiatieven of de opstart van nieuwe initiatieven zodat die niet ten koste gaan van de benodigde zorg voor cliënten. Dat betekent dat deze initiatieven alleen kunnen worden uitgevoerd als ze additioneel worden gefinancierd of duidelijk worden geprioriteerd binnen de mogelijkheden van het financiële kader.

Voorbeelden zijn de (nieuwe) activiteiten die binnen het onderwijs gevraagd worden en additioneel worden gefinancierd.

Risico 9

Grote verandering met (tijdelijk) enorme sociale, maatschappelijke en economische gevolgen en daardoor toename van Basishulp Jeugd

Risico Veranderingen op lokaal, regionaal, nationaal of mondiaal niveau kunnen een grote impact hebben op de vraag naar Basishulp Jeugd. De impact kan sociaal, maatschappelijk en/of economisch zijn. Te denken valt aan bijvoorbeeld een toestroom van statushouders/asielzoekers en/of vluchtelingen, een toename van inwoners met een lagere sociaaleconomische status door inflatie, of een groepstrauma door een ramp of ongeluk in Heerlen en/of Landgraaf en/of Voerendaal. Dit kan voor een afgebakende duur tot hogere cliëntaantallen leiden met mogelijk een hoge mate van complexiteit qua zorgvraag. Dit kan gedurende die periode leiden tot essentieel hogere kosten die niet in de lumpsum kunnen worden opgevangen. Beheersmaatregelen Trends en ontwikkelingen monitoren en tijdig scenario’s ontwikkelen. Nieuwe, potentiële of groeiende doelgroepen snel identificeren en dan preventief aanwezig zijn binnen deze doelgroepen. Nieuwe of groeiende doelgroepen verbinden aan het bestaande landschap van activiteiten. Verder ontwikkelen van (groeps-)activiteiten voor deze nieuwe of groeiende doelgroepen. Actuele situatie Op dit moment lijkt de toestroom van asielzoekers, statushouders en vluchtelingen naar gemeenten weer redelijk stabiel.

Gezien de ervaringen uit het verleden kan dat snel veranderen JENS heeft de gemeenten gevraagd steeds tijdig te worden meegenomen in ontwikkelingen, zodat JENS snel kan anticiperen op de nieuw ontstane situatie.

41 JENS - halfjaarrapportage 2024

Risico 10

Door betere preventie worden voorheen onzichtbare hulpvragen zichtbaar, wat tot hogere lasten in de Basishulp Jeugd leidt

Risico Door preventieve activiteiten ontstaat vroeg signalering waardoor meer problemen, die eerst niet zichtbaar waren, zichtbaar worden en leiden tot hulpvragen. De begeleiding en behandeling van hulpvragen in een vroeg stadium kunnen op het betreffende moment leiden tot hogere lasten in de Basishulp Jeugd. Preventief werken en vroeg signalering met de beschreven consequentie is onderdeel van de opdracht. Hierbij is sprake van een communicerend vat tussen de korte termijn kosten en de kosten op de lange termijn. Kosten die worden gerealiseerd in de preventieve sfeer, moeten worden terugverdiend op de lange termijn. Het risico bestaat echter dat het terugverdieneffect mogelijk niet of beperkt aanwezig is, zoals onderzoek ook aangeeft (AEF-rapport, Onderzoek structurele middelen jeugdhulp, gepubliceerd december 2020). Beheersmaatregelen Bij preventie insteken op veerkracht en zelfredzaamheid. Aanwezig zijn op de vindplekken waar we de hulp kunnen integreren in het bestaande (collectieve) aanbod. Verder ontwikkelen van trainingen in het voorliggend veld waarbij de kosten voor hulp gering kunnen blijven, in tegenstelling tot de kosten van individuele zorg. We dragen bij aan de ontwikkeling van vitale buurten waarbij samenredzaamheid als middel kan worden ingezet om inzet van hulp ten behoeve van vroeg gesignaleerde problemen te voorkomen.

Actuele situatie Er is een nadrukkelijke ontwikkeling om jeugdigen al snel in de context op te vangen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de inzet van professionals in de scholen, op de peuterspeelzalen of in de kinderopvang. Hiermee houden we veel cliënten uit zorg maar we zien het ook snel als zich problemen ontwikkelen. Dat leidt mogelijk tot meer instroom maar zou op termijn moeten leiden tot minder of minder zware hulp. Het is moeilijk te duiden of preventie een oorzaak is van een verhoogde toestroom binnen de zorg. Vooralsnog zijn er geen tekenen dat de toegenomen preventieve activiteiten de oorzaak zijn van een toename van het aantal cliënten of het toegenomen aantal hulpvragen. Wel zijn de verhuisbewegingen in Heerlen Noord in beeld gebracht. Deze verhuisbewegingen laten zien dat veel gezinnen na verloop van tijd Heerlen weer verlaten. De opengevallen plekken worden dan opgevuld door nieuwe gezinnen die met veel problemen naar Heerlen komen. Op deze manier blijven we steeds hulp en zorg bieden en kunnen we niet de vruchten plukken van de preventieve activiteiten, zoals dat werd bedacht bij het opstellen van de opdracht JENS.

Risico 11

Ontwikkelingen binnen de coöperatie die de uitvoering van de opdracht negatief kunnen beïnvloeden

Risico De coöperatie is samengesteld vanuit de optiek dat deze samenstelling het mogelijk maakt om de opdracht, zoals die voorligt, uit te voeren. Op het moment dat veranderingen optreden binnen de leden van de coöperatie, tussen de leden of dat leden wegvallen uit de coöperatie, kan dat direct impact hebben op de mogelijkheden met betrekking tot de uitvoering van de opdracht. De coöperatie en haar leden staan echter steeds samen aan de lat om de ontwikkelingen zodanig te managen dat de continuïteit van de opdracht – en daarmee de continuïteit van de Basishulp Jeugd – niet in gevaar komt. Beheersmaatregelen Veelvuldige afstemming (formeel en informeel) tussen de leden van de coöperatie onderling en tussen de coöperatie en de leden. Blijven werken aan de vertrouwensband tussen de leden onderling en tussen de leden en de coöperatie door transparante communicatie. In gezamenlijkheid zoeken naar oplossingen voor problemen binnen en buiten de cirkel van de leden. 42 JENS - halfjaarrapportage 2024

Actuele situatie Xonar is per 31-12 -2023 uit de coöperatie JENS gestapt. Deze ontwikkeling heeft veel energie en dus tijd en daarmee geld gekost JENS heeft deze ontwikkeling aangegrepen om een aantal belangrijke transformaties door te voeren. Deze hebben hun beslag gekregen in het eerste halfjaar van 2024.

43 JENS - halfjaarrapportage 2024

10.

Financiële gegevens

HLV

Realisatie

Begroting

Realisatie

Bedragen € 1.000

2023

2024

1eHJ2024

Inkomsten

€ 34.037

€ 36.386

€ 18.217

Zorgkosten Voorliggend veld

551

593

255

Gebiedsteams

15.588

17.949

9.041

Uitbestede zorgkosten

19.405

19.514

10.249

Subtotaal zorgkosten

€ 35.544

€ 38.056

€ 19.545

PGB

516

555

284

Overige initiatieven

884

954

457

Overhead JENS

1.499

1.799

875

Organisatiekosten

956

1.042

479

Meerkosten bijdrage

- 5.328

6.050

- 3.359

Resultaat

- € 34

€ 30

- € 64

-

De realisatiecijfers 2023 sluiten aan bij de definitieve jaarrekening 2023. Deze jaarrekening is door onze accountant voorzien van een goedkeurende verklaring. In de begroting 2024 is rekening gehouden met de vastgestelde OVA indexatie 2024 van 7,52% Bij de inkomsten zijn onzekere aanvullende inkomsten uit pilots, alsmede de hieraan gekoppelde lasten, niet opgenomen in de begroting. Bij de zorgkosten is rekening gehouden met de formatieve groei van 170 naar 180 fte in de gebiedsteams om daarmee de voorliggende (plus)voorzieningen en de zorg in de gebieden te borgen en uit te breiden. De uitbestede zorgkosten nemen met 5,6% toe, waarbij aannames zijn gemaakt over het aantal unieke clënten in zorg en de hieraan verbonden (geschatte) zorgkosten. De geschatte meerkosten bijdrage HLV is gebaseerd op het risicodossier, waarbij volume effecten (aantal cliënten in zorg) en prijseffecten (toename zorgkosten door hoger dan voorziene inzet) leiden tot aanvullende vergoedingen bovenop de basis lumpsum. Op basis van de tussentijdse realisatiecijfers voorzien wij dat de volume- en prijseffecten omvangrijker zijn dan werd voorzien. Door bijsturingsmaatregelen, transformatie44 JENS - halfjaarrapportage 2024

bewegingen, effecten naar aanleiding van de SWOT analyse en acties en de keuze knoppen (met impact op financiële én zorginhoudelijke aspecten) ligt er een gezamenlijke uitdaging vanuit strategisch partnerschap om de zorgkosten zo beperkt mogelijk te houden.

45 JENS - halfjaarrapportage 2024

Bijlage 1: kaart indeling gebieden

46 JENS - halfjaarrapportage 2024

Bijlage 2: formatie JENS JENS laat ondanks de moeilijke arbeidsmarktomstandigheden ook in 2024 een verdere groei zien in de formatie zorgprofessionals in de gebiedsteams, inclusief het voorliggend veld. Deze groei kan in juni 2024 voor 8,6 fte worden toegerekend aan de jeugdconsulenten die vanaf mei 2024 onder de vlag van JENS vallen. Voorheen werden deze jeugdconsulten ingezet via de Wmo partner in Heerlen. De overige groei van 3,7 fte komt met name door de uitbreiding van 2,2 fte in onderwijs-zorg gerelateerde professionals. De verwachting is dat de omvang van de formatie in december 2024 zal zijn toegenomen tot ca. 190 fte. Aantal FTE gebiedsteams en voorliggend veld JUN 2021

DEC 2021

JUN 2022

DEC 2022

JUN 2023

DEC 2023

JUN 2024

Heerlen

112,4

118,8

113,3

120,9

121,9

124,3

137,6

Landgraaf

36,6

37,2

33,8

37,8

38,4

38,7

38,3

Voerendaal

9,0

9,6

8,5

8,6

9,1

9,8

9,2

Totaal

158,1

165,6

155,6

167,3

169,4

172,8

185,1

47 JENS - halfjaarrapportage 2024

Bijlage 3: overzicht zorgaanbieders Leden coöperatie

Onderaannemers

Alcander Koraal Groep Lionarons ggz Mondriaan (Kracht in Zorg) Radar

Moventis ggz Scoor Jeugdhulp Tobas AnaCare Yvoor Via Jeugd

Gecontracteerde zorgaanbieders Adelante Zorggroep AHMW Axnaga BV Begeleiding met 4 poten Boxchainge Care 4 Kidz CECL: Buro One/Buro Two Columbus Coöperatie Limburgse Zorgboeren De Dames Hond De Gezinsmanager Geboortezorg Limburg Groenen Gezonheidspsychologe H&G Onderwijs BV Humanitas iEquest Intensoplus Geleen Jeugdtrauma Herstel Limburg JokiJo Kinso BV MEE Zuid-Limburg Mutsearsstichting N-Joy 4 Kidz

PPB Parkstad PPKH Kerkrade Praktijk Berkers Psy-Care Psychologenpraktijk Vaartjes Pureza Expertisecentrum Puur Jong Regionaal Instituut Dyslexie (RID) Senzai Stichting Het Robertshuis Stichting Wilco Succesful mindset ’t Prunelleke Take your time Out Two Way Therapoot Uit de Steigers (LEVANTOgroep) Vincent van Gogh (VIGOgroep) Zorgen & Zo BV Zorggroep Vizie Xonar

48 JENS - halfjaarrapportage 2024