Bijlage: Eindrapport Burgerberaad Heerlen
Tekst van het document
EINDRAPPORT Burgerberaad Heerlen Hoe zorgen we ervoor dat de gemeente Heerlen voor iedereen een fijne plek is om te leven?
Heerlen, 29 maart 2025
Dit is het eindrapport van het Burgerberaad Heerlen In dit document is het hele Burgeradvies zoals dat op 29 maart 2025 is vastgesteld, opgenomen. Ook zijn alle voorstellen per werkplaats opgenomen en die worden voorafgegaan door de betreffende beslispunten met de stemuitslag.
INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE ...................................................................................................................................................2 Burgeradvies Heerlen: ............................................................................................................................................3 DE VOORSTELLEN....................................................................................................................................................7 Werkplaats 1.1 Saamhorigheid en eensgezindheid ................................................................................................8 Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’ ...................................................................................15 Werkplaats 2 2 VEILIGHEID EN HANDHAVING ......................................................................................................25 Werkplaats 3.1 Communicatie .............................................................................................................................37 Werkplaats 3.2 Communicatie ‘Elkaar bereiken met korte lijnen’ .......................................................................47 Werkplaats 4.1 Eenzaamheid en Ontmoeten .......................................................................................................62 Werkplaats
4.2 Ontmoeten/eenzaamheid ‘Een bloemzaadje als steuntje in de rug.’ .........................................67 Werkplaats 5.1 De HulpHub .................................................................................................................................73 Werkplaats 5.2 Iedereen bereikbaar: De Buurtbus en Hulpwijzer .......................................................................83 Werkplaats 6.1 Voorzieningen..............................................................................................................................90 Werkplaats 6.2 Voorzien en herzien .....................................................................................................................95 Werkplaats 7 Eerste Hulp bij Gezinnen (E.H.B.G). ..............................................................................................112
Burgerberaad Heerlen 2025
2
Burgeradvies Heerlen: Burgeradvies Heerlen: 29 maart 2025 Wij, burgers van gemeente Heerlen, in vergadering bijeen in Heerlen op 29 maart, besluiten als volgt: 1.1 Saamhorigheid en eensgezindheid 1.1.1 Burgerberaden op stadsdeelniveau De gemeente voert burgerberaad op stadsdeelniveau in. 1.1.2 Inloopavonden De gemeente organiseert samen met inwoners uit stadsdeelniveau inloopavonden waarop samenwerking tussen inwoners, lokale organisaties en gemeente laagdrempelig kan ontstaan. 1.2 Saamhorigheid. ‘Heerlen kan de boom in’. 1.2.1 Wat, wie, hoe en waar De gemeente maakt voor zowel inwoners als ambtenaren, officiële instanties en hulp/vrijwilligersorganisaties op een laagdrempelige manier inzichtelijk 1) welke voorzieningen en initiatieven bestaan, 2) wie daarvoor verantwoordelijk is, 3) hoe opschaling van zorg/ondersteuning eruit ziet en 4) wie regie heeft bij samenloop van ondersteuning (boom-model). 1.2.2 Een inwoner als aanspreekpersoon De gemeente investeert in sociale netwerken met vaste “centraal-aanspreekpersonen” op wijk- of stadsdeelniveau die inwoners met een hulpvraag begeleiden en ondersteunen; deze investering bestaat uit blijvende training, informatie, een actief vrijwilligersnetwerk en goed, laagdrempelig contact tussen deze personen en betrokken instanties/organisaties.
1.2.4 Publiekscampagne rondom aanspreekpersonen De gemeente voert een permanente publiekscampagne (zowel fysiek als online) om voorzieningen en ondersteuning, maar ook de aanspreekpersonen onder de aandacht van inwoners te brengen en te houden. 2. VEILIGHEID EN HANDHAVING (2.1 / 2.2) Beslispunten korte termijn: (Huidige problematiek) 2.1 Aanpak hangjongeren Wij stellen voor leegstaande panden een nieuwe bestemming te geven en ze om te vormen tot jeugdhonken, waar jongeren zich kunnen uitleven met activiteiten zoals sport, muziek of andere vrijetijdsbestedingen. De jongeren worden actief betrokken bij het opknappen van deze panden, Onder begeleiding en voorlichting van gekwalificeerde jongerenbegeleiders. Ook de ouders worden erbij betrokken.
Burgerberaad Heerlen 2025
3
Beslispunten lange termijn: (aanpak armoede als hoofdoorzaak van huidige en toekomstige problemen) 2.2 Landelijke wetswijziging tegen instroom van buitenaf We stellen voor om te pleiten voor een landelijke wetswijziging die het instromen van mensen met sociale- en/of armoedeproblematiek van buiten de gemeente lastiger maakt en zorgt voor een gelijkere verdeling van sociale woningbouw over alle gemeenten. Dit helpt om de druk op onze sociale woningbouw en voorzieningen te verlagen en zorgt ervoor dat onze eigen inwoners meer ondersteuning kunnen krijgen bij het verbeteren van hun situatie. 2.3 Saneren van sociale woningen We willen de huidige sociale woningbouw saneren en renoveren zodat deze voldoen aan de moderne normen. Hierdoor kunnen we een breder scala aan inkomensgroepen aantrekken, wat bijdraagt aan het verbeteren van de sociale samenhang in de wijken en het verhogen van het niveau van de buurt. Dit zal ook de spreiding van sociale woningbouw bevorderen. 2.4 Begeleiding van eenoudergezinnen naar werk We willen eenoudergezinnen met een werkloze ouder actief begeleiden naar werk, inclusief nazorg om een duurzame werkplek te behouden. Dit helpt niet alleen de economische zelfstandigheid van de gezinnen, maar bevordert ook de integratie in de samenleving en vermindert armoedeproblematiek op de lange termijn.
3.1 Communicatie 3.1.2 Buurtbrievenbus Er komt een buurt brievenbus in iedere wijk voor ideeën en wensen. 3.1.3 Fysieke aanwezigheid De gebiedsregisseurs en ambtenaren die veel in de wijk werken gaan vaker fysiek de wijk in om meer verbinding te krijgen. 3.1.4 Laagdrempelige bijeenkomsten in de wijk Er komen Laagdrempelige bijeenkomsten in de wijk, bijvoorbeeld een informatiemarkt in een buurthuis. 3.2 Communicatie ‘Elkaar bereiken met korte lijnen’ 3.2.1 Fysieke aanspreekpunten per stadsdeel In elk van de vier stadsdelen wordt een vaste locatie ingericht waar een gemeentelijke vertegenwoordiger op vaste momenten aanwezig is. Bij deze punten kunnen bewoners vragen stellen, klachten aangeven en hulp krijgen bij het aanvragen van overheidsdocumenten (ter aanvulling op de IDO-punten in de bibliotheek). 3.2.2 Betere verspreiding en toegankelijkheid van de stadskrant De stadskrant wordt consequenter en breder verspreid, zodat inwoners beter geïnformeerd blijven. Dit moet gebeuren door niet alleen de stadskrant ‘ook’ online te plaatsen maar door deze actief en fysiek bij bewoners te bezorgen. Leg de stadskrant op drukbezochte plekken, bezorg deze mee met de huis-aan-huis.
Burgerberaad Heerlen 2025
4
3.2.3 Invoering van buurtcoalities of mini-burgerberaden per stadsdeel Er worden kleinschalige burgerberaden en/of buurtcoalities georganiseerd. Deze versterken de samenwerking tussen bewoners, buurtverenigingen en de gemeente, wat leidt tot betere besluitvorming op wijkniveau. Door deze beraden kleinschalig te houden komen deze punten sneller aan bod en kan er beter gekeken worden naar oplossingen. Ook is het belangrijk dat deze beraden laagdrempelig zijn en voor iedere buurtbewoner toegankelijk. 3.2.4 Een vaste gemeentelijke contactpersoon per stadsdeel Per stadsdeel wordt een gemeentelijk aanspreekpunt aangesteld dat actief contact onderhoudt met bewoners en structureel fysiek aanwezig is in de stadsdelen. Deze contactpersonen gaan geregeld het gesprek aan en observeert het stadsdeel in detail om te weten wat er speelt en waaraan gewerkt moet worden. 3.2.5 Communicatieplan: ‘Verbetering van de informatiestroom naar bewoners’ Er komt een concreet plan om de communicatie vanuit de gemeente richting inwoners te analyseren en te optimaliseren. Door een duidelijk beeld te vormen kan de huidige situatie goed geanalyseerd worden en wordt duidelijk waar de verbeterpunten liggen binnen de online maar ook offline communicatie.
4.1 Eenzaamheid en Ontmoeten 4.1.2 Buurtpunten De gemeente zorgt voor meer buurtpunten die toegankelijk zijn voor iedereen, ook voor mensen die slecht ter been zijn, blind of afhankelijk van een hulphond. 4.2 Ontmoeten/eenzaamheid ‘Een bloemzaadje als steuntje in de rug.’ 5.1 De HulpHub 5.1.1 Beleidsontwikkeling met ervaringsdeskundigen De gemeente betrekt ervaringsdeskundigen actief bij het maken en toetsen van beleid. Zo sluiten plannen beter aan bij de leefwereld van inwoners. 5.1.2 Inzetten van brugfiguren in de wijk Ervaringsdeskundigen worden ingezet bij wijkteams en loketten, als aanspreekpunt voor inwoners én als schakel tussen bewoners en professionals. 5.1.3 Structurele inzet in de hulpverlening De gemeente zorgt dat ervaringsdeskundigen standaard betrokken worden in hulptrajecten, bijvoorbeeld als herstelmaatje of luisterend oor. 5.1.4 Training van gemeentemedewerkers met ervaringskennis Ervaringsdeskundigen worden ingezet om medewerkers van de gemeente te trainen in omgaan met bewoners, empathie en het verminderen van stigma. 5.1.5 Digitale pilot voor jongeren en andere inwoners Er wordt een digitale pilot gestart waarbij inwoners – vooral jongeren – laagdrempelig contact kunnen opnemen met een ervaringsdeskundige via chat, app of beeldbellen (evt. in samenwerking met andere platforms).
Burgerberaad Heerlen 2025
5
5.2. Iedereen bereikbaar: De Buurtbus en Hulpwijzer 5.2.2 De hulpwijzer Er komt een eenvoudige papieren gids, de Hulpwijzer in minimaal vier verschillende talen met belangrijke telefoonnummers en contactinformatie. Er staat een QR-code op. Maar ook zonder internet is de informatie te gebruiken. 6.1 Voorzieningen 6.1.1 Vergroenen bebouwing Binnen 2 jaar wordt onderzocht waar hanging baskets en groene daken toegepast kunnen worden om gebouwen te vergroenen. 6.1.3 Leegstand tegengaan Lege panden worden gevuld met woningen, nieuwe winkels (bijv. een Primark) en cafés om de levendigheid te vergroten. 6.1.4 Verbeteren infrastructuur binnenstad Binnen 10 jaar wordt de infrastructuur in de binnenstad verbeterd, met aandacht voor stoepen, parkeerplaatsen en fietsenstallingen. 6.1.5 Buurthuis voor jong en oud Binnen 5 jaar komt er een buurthuis voor jong en oud dat dient als ontmoetingsplek en informatiepunt, met aparte ruimtes voor jongeren en ouderen. 6.2. Voorzien en herzien 6.2.1 Alternatieve (school)zwem-accomodaties Het ontwikkelen van alternatieve (school)zwem-accomodaties, zoals het Loon of het natuurgebied de Zuidplas Sibelcogroeve, als toekomstige mogelijkheid voor zwemmen in de buitenlucht.
6.2.2 Alternatieve bestemmingen leegstaande panden Het ontwikkelen van alternatieve bestemmingen voor leegstaande panden, waar nu nog geen bestemming voor is, bijvoorbeeld als repeteerruimte of info-, recreatie- en woonruimte. Geconcentreerd op één plek en goed verdeeld over de totale stad; met betaalbare prijzen en goed bereikbaar, inclusief parkeerruimte.
Aldus vastgesteld en besloten te Heerlen, d.d. 8 maart 2025, de leden: In verband met AVG-wetgeving is de ondertekende versie op verzoek in te zien.
Burgerberaad Heerlen 2025
6
DE VOORSTELLEN DE VOORSTELLEN De voorstellen zijn per werkplaats in zijn geheel opgenomen en deze bestaan uit de volgende onderdelen: • • • •
De uitslag van de stemming Een samenva;ng van het voorstel Het voorstel De presenta=e zoals gegeven op 29 maart 2025.
Burgerberaad Heerlen 2025
7
Werkplaats 1.1 Saamhorigheid en eensgezindheid Uitslag van de stemming per beslispunt Werkplaats 1.1 Saamhorigheid en eensgezindheid Beslispunten: 1.1.1 Burgerberaden op stadsdeelniveau De gemeente voert burgerberaad op stadsdeelniveau in.
Stemming Aangenomen: 38 voor
1.1.2 Inloopavonden De gemeente organiseert samen met inwoners uit stadsdeelniveau inloopavonden waarop samenwerking tussen inwoners, lokale organisaties en gemeente laagdrempelig kan ontstaan. Stemming Aangenomen: 48 voor 1.1.3 Vergoeding voor inwoners Inwoners krijgen een vergoeding van de gemeente voor hun betrokkenheid bij initiatieven, waarbij deze vergoeding kan worden besteed bij lokale ondernemers (Heerlensheitje). Stemming Niet aangenomen (26 voor)
Burgerberaad Heerlen 2025
8
Werkplaats 1.1 Saamhorigheid en eensgezindheid Samenvatting Samenvatting voorstel werkplaats 1.1 Saamhorigheid en Eensgezindheid
SAMENVATTING Kleinschalige burgerberaden per stadsdeel versterken betrokkenheid en samenwerking. Drie bijeenkomsten leiden tot concrete, haalbare initiatieven. Meer impact door afstemming op lokale behoeften. Ondersteuning vanuit de gemeente is essentieel.
Burgerberaad Heerlen 2025
9
Werkplaats 1.1 Saamhorigheid en eensgezindheid Het voorstel Wij stellen voor om kleinschalige burgerberaden te organiseren in de verschillende stadsdelen van Heerlen. Hierdoor kunnen initiatieven worden ontwikkeld die beter aansluiten bij de lokale behoeften en ontstaat er meer samenwerking tussen buurtbewoners, lokale organisaties en de gemeente. De vergaderingen zullen gericht zijn op het definiëren van de belangrijkste thema’s per stadsdeel, het uitwerken van concrete initiatieven en het presenteren van haalbare plannen aan de gemeente.Wij vragen de gemeente om financiële, facilitaire en inhoudelijke ondersteuning, zodat deze burgerberaden kunnen bijdragen aan een meer betrokken en samenwerkende gemeenschap in Heerlen.Met dit voorstel willen we een positieve verandering teweegbrengen en ervoor zorgen dat inwoners van Heerlen zich gehoord en betrokken voelen bij de toekomst van hun eigen stadsdeel. Voordelen van kleinschalige burgerberaden Het organiseren van kleinschalige burgerberaden brengt meerdere voordelen met zich mee: • • • • •
Versterking van lokale betrokkenheid: Bewoners voelen zich meer gehoord en betrokken bij hun directe leefomgeving. Duurzame contacten en samenwerkingen: Doordat deelnemers elkaar vaker tegenkomen in het dagelijks leven, ontstaan er langdurige samenwerkingsverbanden. Betere aansluiting op lokale behoeften: Kleinschalige initiatieven sluiten beter aan bij de specifieke problematiek en kansen van een stadsdeel. Verbinding tussen jong en oud: Door jongeren actief te betrekken en hen een vergoeding te bieden, ontstaat er een intergenerationele samenwerking. Meer samenwerking tussen organisaties: Lokale verenigingen, stichtingen en andere partijen werken samen om initiatieven te realiseren en versterken elkaars impact.
Beslispunten 1. 2. 3.
De gemeente voert burgerberaad op stadsdeelniveau in De gemeente organiseert samen met inwoners uit stadsdeelniveau inloopavonden waarop samenwerking tussen inwoners, lokale organisaties en gemeente laagdrempelig kan ontstaan Inwoners krijgen een vergoeding van de gemeente voor hun betrokkenheid bij initiatieven, waarbij deze vergoeding kan worden besteed bij lokale ondernemers (Heerlensheitje)
Burgerberaad Heerlen 2025
10
Werkplaats 1.1 Saamhorigheid en eensgezindheid De Presentatie
1.1 SAAMHORIGHEID EN EENSGEZINDHEID
BURGERBERAAD 2.0
Inhoud Inleiding voorstel voordelen Beslispunten samenvatting
Burgerberaad Heerlen 2025
11
1
Werkplaats 1.1 Saamhorigheid en eensgezindheid
04-04-2025
Inleiding Heerlen kent diverse stadsdelen met verschillende uitdagingen en behoeften. Huidige burgerinitiatieven zijn vaak te breed en sluiten niet altijd aan bij specifieke wijken. Doel: Bewoners actief betrekken bij oplossingen voor hun eigen stadsdeel. Kleinschalige burgerberaden bieden gerichte en effectieve aanpak.
voorstel Burgerberaden in Hoensbroek, Heerlen-Zuid, HeerlenCentrum en Heerlerheide. Inwoners, lokale organisaties en gemeente werken samen. 70 procent van de deelnemers wordt ingeloot, 30% kan zich aanmelden. Drie bijeenkomsten per stadsdeel: Oriëntatie & Probleemstelling – Inventarisatie van lokale behoeften. Brainstorm & Uitwerking – Bedenken en structureren van initiatieven. Selectie & Presentatie – Keuze en presentatie van de beste ideeën.
Burgerberaad Heerlen 2025
12
2
Werkplaats 1.1 Saamhorigheid en eensgezindheid
04-04-2025
voordelen Versterking van lokale betrokkenheid: Inwoners voelen zich gehoord. Duurzame samenwerkingen: Meer verbinding tussen buurtbewoners en organisaties. Betere aansluiting op lokale behoeften: Specifieke oplossingen per wijk. Verbinding tussen jong en oud: Jongeren actief betrekken via scholen. Meer impact: Praktische, uitvoerbare plannen voor elk stadsdeel.
Beslispunten De gemeente voert burgerberaad op stadsdeelniveau in. De gemeente organiseert samen met inwoners uit stadsdeelniveau inloopavonden waarop samenwerking tussen inwoners, lokale organisaties en gemeente laagdrempelig kan onstaan. inwoners krijgen vergoeding van de gemeente voor hun betrokkenheid bij initiatieven, waarbij deze vergoeding kan worden besteed bij lokale ondernemingen ('T Heerlens Heitje).
Burgerberaad Heerlen 2025
13
3
Werkplaats 1.1 Saamhorigheid en eensgezindheid
04-04-2025
SAMENVATTING Kleinschalige burgerberaden per stadsdeel versterken betrokkenheid en samenwerking. Drie bijeenkomsten leiden tot concrete, haalbare initiatieven. Meer impact door afstemming op lokale behoeften. Ondersteuning vanuit de gemeente is essentieel.
1.1 SAAMHORIGHEID EN EENSGEZINDHEID
BEDANKT VOOR HET LUISTEREN
4
Burgerberaad Heerlen 2025
14
Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’ Uitslag van de stemming per beslispunt Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’ De beslispunten: 1.2.1 Wat, wie, hoe en waar De gemeente maakt voor zowel inwoners als ambtenaren, officiële instanties en hulp/vrijwilligersorganisaties op een laagdrempelige manier inzichtelijk 1) welke voorzieningen en initiatieven bestaan, 2) wie daarvoor verantwoordelijk is, 3) hoe opschaling van zorg/ondersteuning eruit ziet en 4) wie regie heeft bij samenloop van ondersteuning (boommodel). Stemming Aangenomen: 39 voor 1.2.2 Een inwoner als aanspreekpersoon De gemeente investeert in sociale netwerken met vaste “centraal-aanspreekpersonen” op wijk- of stadsdeelniveau die inwoners met een hulpvraag begeleiden en ondersteunen; deze investering bestaat uit blijvende training, informatie, een actief vrijwilligersnetwerk en goed, laagdrempelig contact tussen deze personen en betrokken instanties/organisaties. Stemming Aangenomen: 42 voor 1.2.3 Betrekken bij preventiebeleid De gemeente betrekt sociale netwerken, waaronder vrijwilligers, buurtbewoners en aanspreekpersonen bij de vormgeving van preventiebeleid.
Stemming Niet aangenomen 1.2.4 Publiekscampagne rondom aanspreekpersonen De gemeente voert een permanente publiekscampagne (zowel fysiek als online) om voorzieningen en ondersteuning, maar ook de aanspreekpersonen onder de aandacht van inwoners te brengen en te houden. Stemming Aangenomen: Grote meerderheid voor
Burgerberaad Heerlen 2025
15
Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’ Samenvatting Samenvatting van het voorstel
Om de toegankelijkheid en het gebruik van bestaande voorzieningen en ondersteuning te vergroten, moet worden geïnvesteerd in een laagdrempelig en kenbaar sociaal netwerk dat inwoners kan helpen de weg te vinden. Voorgesteld wordt o.a. om inzichtelijk te maken wát er al mogelijk is en buurtbewoners te activeren om elkaar te helpen bij hulpvragen.
Burgerberaad Heerlen 2025
16
Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’ Het voorstel Om de toegankelijkheid en het gebruik van bestaande voorzieningen en ondersteuning te vergroten, moet worden geïnvesteerd in een laagdrempelig en kenbaar sociaal netwerk dat inwoners kan helpen de weg te vinden. Voorgesteld wordt o.a. om inzichtelijk te maken wát er al mogelijk is en buurtbewoners te activeren om elkaar te helpen bij hulpvragen. Beslispunten 1. De gemeente maakt voor zowel inwoners als ambtenaren, officiële instanties en hulp/vrijwilligersorganisaties op een laagdrempelige manier inzichtelijk 1) welke voorzieningen en initiatieven bestaan, 2) wie daarvoor verantwoordelijk is, 3) hoe opschaling van zorg/ondersteuning eruitziet en 4) wie regie heeft bij samenloop van ondersteuning (boommodel). 2. De gemeente investeert in sociale netwerken met vaste “centraal-aanspreekpersonen” op wijk- of stadsdeelniveau die inwoners met een hulpvraag begeleiden en ondersteunen; deze investering bestaat uit blijvende training, informatie, een actief vrijwilligersnetwerk en goed, laagdrempelig contact tussen deze personen en betrokken instanties/organisaties. 3. De gemeente betrekt sociale netwerken, waaronder vrijwilligers, buurtbewoners en aanspreekpersonen bij de vormgeving van preventiebeleid. 4.
De gemeente voert een permanente publiekscampagne (zowel fysiek als online) om voorzieningen en ondersteuning, maar ook de aanspreekpersonen onder de aandacht van inwoners te brengen en te houden. Toelichting Een punt dat steeds terug is gekomen tijdens het Burgerberaad is dat voorzieningen en ondersteuning (in brede zin, van maatschappelijke ondersteuning en langdurige zorg tot inkomensondersteuning en jeugdhulp) lastig te begrijpen en te vinden zijn. Men vindt het lastig om erachter te komen waar je terecht kan, en welke initiatieven zowel vanuit de gemeente als daarbuiten eigenlijk al bestaan. Het is duidelijk dat de gemeente en andere organisaties veel doen, maar het hoe, wat en waar is niet voldoende inzichtelijk. Het geheel van (de wegen naar) voorzieningen, instanties en ondersteuningsmogelijkheden is door ons voorgesteld als een boom (zie afbeelding). Dit model zou inzichtelijk moeten maken wat er mogelijk is, wie verantwoordelijk is voor welke hulp, maar ook welke volgordelijkheid daarin bestaat. De “wortels” zouden het sociale netwerk in de eigen buurt of wijk moeten zijn, van waaruit men geholpen wordt én waarop de ondersteuning uiteindelijk is gericht. Dit sociale netwerk is dan ook het fundament dat tegelijkertijd een grote rol kan en moet spelen in het preventiebeleid.
Een voorbeeld: tijdens de vierde bijeenkomst van het Burgerberaad werd de folder “Steuntje in de rug” uitgedeeld. Deze folder laat duidelijk zien dat inwoners voor allerhande zaken bij de gemeente of elders terecht kunnen, maar vraagt tegelijkertijd veel uitzoekwerk en/of digitale vaardigheden. Wij denken dat dit steuntje in de rug zou moeten worden geboden door een vertrouwd gezicht: in dit voorstel “centraal-aanspreekpersoon” genoemd.
Burgerberaad Heerlen 2025
17
Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’ Deze aanspreekpersoon zou een vrijwillige buurtbewoner kunnen zijn, die een algemene kennis heeft van voorzieningen en aangeboden ondersteuning. Zij kunnen mensen helpen uitzoeken wat er nodig is en waar men het beste terecht kan voor directe inhoudelijke ondersteuning of voorlichting. Dat laatste is met name van belang omdat niet elke hulpvraag hoeft te worden opgelost met professionele zorg of ondersteuning. Vroeg signalering of tijdig contact met de gemeente/instanties kunnen juist preventief werken. Daarom zou een laagdrempelig sociaal netwerk in de wijk/buurt moeten worden gecreëerd, dat niet verantwoordelijk is voor zorg en ondersteuning, maar wèl kan helpen in het contact met de overheid en het vinden van de juiste hulp. Hiervoor is dus inzicht nodig in wat er gebeurt (het boom-model), maar ook dat mensen tijd en ruimte krijgen om elkaar te helpen. De gemeente zou dit sociaal netwerk moeten ondersteunen door training, informatie, activatie en ondersteuning op de achtergrond. Daarnaast zou er een gemeente brede campagne moet komen en blijven om dit sociaal netwerk te promoten en zichtbaar te houden. Tot slot willen we het volgende opmerken over de totstandkoming van dit voorstel. Dit voorstel is gebaseerd op de gedeelde ervaringen en ideeën van de deelnemers (in deze werkplaats) van het Burgerberaad.
De beslispunten moeten worden gezien als (richtingen voor) oplossingen die bij ons, de deelnemers, als nuttig en nodig worden gezien. Het is straks aan de gemeente om deze verder uit te werken.
Burgerberaad Heerlen 2025
18
Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’ De presentatie 04-04-2025
Heerlen kan de boom in. Projectplan 1.2 Saamhorigheid
Inhoud -
Samenvatting Aanleiding Voorstel
-
Beslispunten
Burgerberaad Heerlen 2025
19
1
Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’
04-04-2025
Samenvatting Ons doel: Het creëren van een laagdrempelig sociaal netwerk waarin je de weg wordt gewezen door mensen die je ‘kent’ en vertrouwt.
Aanleiding: Waarom stellen we dit voor? ●
De gemeente doet al (heel) veel op het gebied van ondersteuning en voorzieningen
●
Tegelijkertijd; lastig vindbaar, soms als ingewikkeld ervaren
●
Voorbeeld: “Steuntje in de rug”-folder
●
Daarom: behoefte aan duidelijkheid en hulp bij zoeken/vinden van ondersteuning en voorzieningen
Burgerberaad Heerlen 2025
20
2
Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’
04-04-2025
Aanleiding: Waarom stellen we dit voor? ●
Sociaal netwerk als de wortels van de buurten én de ondersteuning
●
Op weg helpen door bekende, vertrouwde gezichten
●
Mét voldoende ondersteuning vanuit de gemeente
Projectvoorstel: Wat stellen we voor? ●
DOELEN VAN HET VOORSTEL Het creëren van een laagdrempelig sociaal netwerk waar je de weg wordt gewezen door mensen die je ‘kent’ en vertrouwt.
●
Je hebt meerdere organisaties die zorg verlenen, met eventueel een bepaalde volgordelijkheid. Dit moet je duidelijker maken, en ook wie verantwoordelijk is voor de coördinaties tussen die verschillende voorzieningen. Wie is de regievoerder? Ervaring is dat organisaties niet voldoende met elkaar communiceren.
●
Met deze aanpassingen maak je sociaal beleid dat dichter bij de mensen staat.
Burgerberaad Heerlen 2025
21
3
Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’ 04-04-2025
Projectvoorstel: Wat stellen we voor? Uitwerking van onze hulp-boom en rol van de aanspreek-persoon daarin: ●
Wortels: wat is er in de wijk (zowel vrijwilligers als officiele voorzieningen)?
●
Hoe verder in de boom, hoe groter en complexer de zorg/hulpverlener
●
Boom: wortels, wie wanneer aan zet, modelfunctie uitwerken, wie waar verantwoordelijk voor
Projectvoorstel: Wat stellen we voor? ●
Zorg dat de hulp-boom en de aanspreekpersonen niet alleen bekend zijn bij personen die nu een hulpvraag hebben, maar dat iedereen kennis heeft over de hulp-boom.
●
Preventie: vroegtijdig ondersteuning vinden zodat officiële instanties (nog) niet nodig zijn.
●
Bewustwording: weten wat er allemaal speelt en mogelijk is binnen de buurt/wijk/gemeente.
●
Betrokkenheid: waar kan ik iemand mee helpen? En hoe? Een rol voor de mensen die nu zelf geen hulp nodig hebben.
4 Burgerberaad Heerlen 2025
22
Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’
04-04-2025
Beslispunten: Hoe gaan we dit realiseren? Beslispunt 1: Maak een “hulp-boom” ●
Maak inzichtelijk wat er is, door wie dat wordt geregeld, wat er gebeurt als meer nodig is en wie dan de regie heeft.
●
Ofwel: werk de samenhang tussen regelingen en voorzieningen uit!
●
Zorg ervoor dat dit zowel bij inwoners als ambtenaren, instanties en andere organisaties op een laagdrempelige manier te vinden en te begrijpen is.
Beslispunten: Hoe gaan we dit realiseren? Beslispunt 2: Centraal-aanspreekpersoon ●
Faciliteer de mogelijkheid dat deze persoon diegene met een hulpvraag door deze boom heen kan loodsen.
●
Voorzie training en informatie (informatie over mogelijkheden + juiste contactgegevens)
●
Trek (vrijwillige) aanspreek-personen aan uit de verschillende buurten
●
Aanspreekpersoon heeft als taak om zijn/haar netwerkgegevens goed te onderhouden (up-todate houden)
●
Faciliteer mogelijkheid voor aanspreekpersonen om samen te komen/informatie onderling uit te wisselen/te leren van elkaar
Burgerberaad Heerlen 2025
23
5
Werkplaats 1.2 Saamhorigheid ‘Heerlen kan de boom in’
04-04-2025
Beslispunten: Hoe gaan we dit realiseren? Beslispunten 3 en 4: Betrokkenheid, zichtbaarheid en preventie ●
Gebruik dit sociale netwerk vervolgens om je preventiebeleid vorm te geven. Hoe kunnen we met z’n allen elkaar een beetje helpen?
●
Permanente publiekcampagne om voorzieningen, ondersteuning en aanspreekpersonen onder te aandacht te brengen én te houden
6 Burgerberaad Heerlen 2025
24
Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING Uitslag van de stemming per beslispunt Werkplaats 2 2 VEILIGHEID EN HANDHAVING Beslispunten korte termijn: (Huidige problematiek) 2.2 Aanpak hangjongeren Wij stellen voor leegstaande panden een nieuwe bestemming te geven en ze om te vormen tot jeugdhonken, waar jongeren zich kunnen uitleven met activiteiten zoals sport, muziek of andere vrijetijdsbestedingen. De jongeren worden actief betrokken bij het opknappen van deze panden, Onder begeleiding en voorlichting van gekwalificeerde jongerenbegeleiders. Ook de ouders worden erbij betrokken. Stemming Aangenomen: 45 voor Beslispunten lange termijn: (aanpak armoede als hoofdoorzaak van huidige en toekomstige problemen) 2.2 Landelijke wetswijziging tegen instroom van buitenaf We stellen voor om te pleiten voor een landelijke wetswijziging die het instromen van mensen met sociale- en/of armoedeproblematiek van buiten de gemeente lastiger maakt en zorgt voor een gelijkere verdeling van sociale woningbouw over alle gemeenten. Dit helpt om de druk op onze sociale woningbouw en voorzieningen te verlagen en zorgt ervoor dat onze eigen inwoners meer ondersteuning kunnen krijgen bij het verbeteren van hun situatie. Stemming Aangenomen: 32 voor 2.3 Saneren van sociale woningen We willen de huidige sociale woningbouw saneren en renoveren zodat deze voldoen aan de moderne normen.
Hierdoor kunnen we een breder scala aan inkomensgroepen aantrekken, wat bijdraagt aan het verbeteren van de sociale samenhang in de wijken en het verhogen van het niveau van de buurt. Dit zal ook de spreiding van sociale woningbouw bevorderen. Stemming Aangenomen: 32 voor 2.4 Begeleiding van eenoudergezinnen naar werk We willen eenoudergezinnen met een werkloze ouder actief begeleiden naar werk, inclusief nazorg om een duurzame werkplek te behouden. Dit helpt niet alleen de economische zelfstandigheid van de gezinnen, maar bevordert ook de integratie in de samenleving en vermindert armoedeproblematiek op de lange termijn. Stemming Aangenomen: 35 voor
Burgerberaad Heerlen 2025
25
Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING 2.5 Verdeling van schoolgaande kinderen over Heerlen Om concentratie van problematiek in bepaalde wijken te voorkomen, stellen we voor om schoolgaande kinderen gelijkmatig over Heerlen te verdelen. Dit helpt om de sociale spreiding te verbeteren, voorkomt overbelasting van bepaalde scholen en draagt bij aan een evenwichtiger en inclusiever onderwijssysteem. Stemming Niet aangenomen
Burgerberaad Heerlen 2025
26
Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING Samenvatting 2.1 VEILIGHEID EN HANDHAVING • •
ONGECONTROLEERDE HANGPLEKKEN VAN JONGEREN WORDT DOOR ONZE GROEP GEZIEN ALS EEN VAN DE HOOFDOORZAKEN VAN GEVOELENS VAN ONVEILIGHEID BIJ DE BURGER. DE VOLGENDE AANBEVELINGEN AAN DE GEMEENTE HEERLEN ZIEN WIJ ALS ADEQUATE AANPAK OM DIT TEGEN TE GAAN. HIERBIJ KIJKEN WE NAAR MOGELIJKE OPLOSSINGEN VOOR DE ACTUELE PROBLEMATIEK (KORTE TERMIJN) EN NAAR MOGELIJKHEDEN OM ERVOOR TE ZORGEN DAT DE OORZAKEN VAN DE HUIDIGE PROBLEMATIEK ONDERZOCHT EN OP DE JUISTE MANIER AANGEPAKT WORDEN OM TOEKOMSTIGE PROBLEMEN TE VERMIJDEN. (LANGE TERMIJN);
Burgerberaad Heerlen 2025
27
Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING Het Voorstel 2.1 VEILIGHEID EN HANDHAVING • AANPAK VOOR DE KORTE TERMIJN; § FOCUS OP JEUGD EN JONGEREN. ACTIES ONTWIKKELEN OM HUIDIGE PROBLEMEN OP TE LOSSEN EN TOEKOMSTIGE TE VOORKOMEN. DAARBIJ NIET VERGETEN OM DEZE GROEPEN ER ACTIEF BIJ TE BETREKKEN. WAT IS HIERVOOR NODIG: § POLITIEKE WIL, BELEID EN BUDGET. EVENTUELE BOTTLENECKS: § TRAGE AMBTELIJKE MOLENS, FINANCIERING, (BLIJVENDE) MONITORING VAN EVENTUEEL GENOMEN ACTIES. 2.1 VEILIGHEID EN HANDHAVING VOORSTELLEN OM HUIDIGE PROBLEMEN DOOR HANGJONGEREN AAN TE PAKKEN EN DAARDOOR TOEKOMSTIGE TE VOORKOMEN; § LEEGSTAND VAN (WINKEL)PANDEN VOORKOMEN EN WAAR DAT NIET KAN ER EEN ZODANIGE BESTEMMING AAN GEVEN WAARDOOR DE AANTREKKINGSKRACHT HIERVAN VOOR HANGJONGEREN WEGGENOMEN WORDT. § HET OPZETTEN VAN EEN OF MEERDERE LOCATIES/PANDEN ALS JEUGDHONK WAAR DIVERSE VRIJETIJDSBESTEDINGEN SPECIFIEK GERICHT OP DE DOELGROEPEN BEDREVEN KUNNEN WORDEN. GEDACHT KAN WORDEN AAN; POOLTAFELS / BOKS, BUDO EN OF ANDERE SPORT MOGELIJKHEDEN / MUZIEKCAFÉS ETC ETC. HET IS HIERBIJ BELANGRIJK OM DIT NIET VANUIT EEN COMMERCIEEL OOGPUNT OP TE ZETTEN EN DE BETREFFENDE DOELGROEPEN BIJ HET OPZETTEN HIERVAN INTENS TE BETREKKEN ZELFS ALS DAT HET FYSIEK OPKNAPPEN VAN EEN GESCHIKT PAND ZOU BETEKENEN (SAMENWERKING MET SCHOLEN?).
§ INTENSIEVE VOORLICHTING EN BEGELEIDING (OOK NAAR DE OUDERS) DOOR GEKWALIFICEERDE JONGEREN BEGELEIDERS IS ONS INZIENS NOODZAKELIJK. 2.1 VEILIGHEID EN HANDHAVING OPMERKINGEN: § LATER TIJDENS DEZE MEETING KREGEN WE EEN INFORMATIEBOEKJE AANGEREIKT MET DE TITEL: “INFORMATIEBOEKJE BURGERBERAAD”. DIT IS BEDOELD OM DE DEELNEMERS AAN HET BURGERBERAAD VAN GEMEENTELIJKE INFORMATIE TE VOORZIEN. HIERIN IS OP BLDZ 10 ONDER PUNT 3.VEILIGHEID, EEN STUK OPGENOMEN OVER DE HUIDIGE GEMEENTELIJKE AANPAK M.B.T. “JEUGDOVERLAST EN JEUGDCRIMINALITEIT”. HIERIN STAAN PUNTEN DIE PARALELLEN HEBBEN MET DE ACTIEPUNTEN DIE ONZE GROEP HEEFT VOORGESTELD. WIJ VINDEN HET JAMMER DAT WE DEZE INFO OP EEN MOMENT HEBBEN ONTVANGEN WAAR WE AL EEN FLINK DEEL VAN ONZE TIJD HIERAAN HADDEN BESTEED. § OOK AL LIJKT HET ALSOF DE GEMEENTE HEERLEN AL EEN SLUITENDE AANPAK IN HAAR BELEID HIERVOOR HEEFT, TOCH BLIJVEN NOG ENKELE DOOR ONS VOORGESTELDE PUNTEN OVEREIND. LAAT ONVERLET DAT WIJ ZEER GEÏNTERESSEERD ZIJN IN HOE E.E.A. IN DE PRAKTIJK WORDT UITGEVOERD, HOE DIT GEMONITORD WORDT EN HOE DE RESULTATEN ZICH IN DE LOOP DER TIJD ONTWIKKELD HEBBEN EN OF BELEID OP DE BEHAALDE RESULTATEN WORDT BIJGESTELD.
Burgerberaad Heerlen 2025
28
Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING 2.1 VEILIGHEID EN HANDHAVING • AANPAK VOOR DE LANGE TERMIJN; (HIERVOOR HEBBEN WE CONTACT GEHAD MET EEN GROEP VAN INSPIRATOREN DIE ONS VAN AANVULLENDE INFORMATIE HEBBEN VOORZIEN). § FOCUS LEGGEN OP DE HOOFDOORZAAK VAN DE HUIDIGE PROBLEMATIEK. HIERIN IS DUIDELIJK NAAR VOREN GEKOMEN DAT MET NAME ARMOEDE DE HOOFDOORZAAK IS VAN DE HUIDIGE JONGERENPROBLEMATIEK IN HET ALGEMEEN EN IN HET BIJZONDER IN HEERLEN. HOOFDOORZAKEN VAN ARMOEDE: § GEBROKEN GEZINNEN (MET NAME EEN-OUDER GEZINNEN). § FINANCIËLE PROBLEMATIEK (WERKELOOSHEID, SOCIALE BIJSTAND ETC.) § SLECHTE WOONOMSTANDIGHEDEN 2.1 VEILIGHEID EN HANDHAVING AANPAK VOOR DE LANGE TERMIJN; • HEERLEN HEEFT EEN GROTERE ARMOEDE PROBLEMATIEK DAN GEMIDDELD IN NEDERLAND. DIT MEDE DOORDAT ER PROCENTUEEL GEZIEN MEER SOCIALE WONINGBOUW IS DAN ELDERS DIE OOK NOG EENS MEER GECONCENTREERD GELEGEN IS EN NIET GELIJKMATIG OVER DE GEMEENTE IS VERDEELD. HET FEIT DAT DE HUIZEN- EN HUURPRIJZEN IN DIT DEEL VAN LIMBURG VEEL LAGER ZIJN DAN ELDERS IN HET LAND, ZORGT TEVENS VOOR EEN AANZUIGENDE WERKING VAN BUITEN DE GEMEENTE- EN ZELFS PROVINCIEGRENZEN. MEER DAN 3.000 FAMILIES DIE GEMIDDELD PER JAAR IN- EN UITSTROMEN (WAARVAN VELEN VAN BUITEN LIMBURG) ZIJN NIET ECHT BEVORDERLIJK VOOR COHESIE IN DEZE/ONZE SAMENLEVING.
2.1 VEILIGHEID EN HANDHAVING • AANPAK VOOR DE LANGE TERMIJN; (MET LANGE TERMIJN BEDOELEN WE “DE KINDEREN VAN DE KINDEREN VAN ONZE KINDEREN”, PAKWEG EEN PERIODE VAN 20- A 25 JAAR). § INZETTEN OP EEN LANDELIJKE WETSWIJZIGING DIE HET INSTROMEN VAN MENSEN MET EEN SOCIALEEN/OF ARMOEDE PROBLEMATIEK VAN BUITEN DE GEMEENTEN TEGENGAAT. § DE HEDENDAAGSE SOCIALE WONINGBOUW WONINGEN (LATEN) SANEREN ZODANIG DAT DEZE AAN DE HUIDIGE NORMEN VOLDOEN, DAARDOOR OOK ANDERE INKOMENSGROEPEN AANTREKKEN EN DE BUURT NAAR EEN SOCIAAL HOGER NIVEAU TILLEN. (TEVENS SOCIALE WONINGBOUW DECONCENTREREN). § EENOUDER GEZINNEN MET EEN WERKLOZE OUDER NAAR WERK BEGELEIDEN (INCL. NAZORG). § SCHOOLGAANDE KINDEREN VERDELEN OVER HEERLEN (CONCENTRATIE TEGENGAAN) 2.1 VEILIGHEID EN HANDHAVING AANVULLENDE AANBEVELING VOOR DE LANGE TERMIJN; BURGEMEESTER EN WETHOUDERS (B&W) ZITTEN OVER HET ALGEMEEN EEN BEPERKT AANTAL JAREN IN HUN FUNCTIE EN BRENGEN HUN EIGEN DOELSTELLINGEN EN OBJECTIEVEN MEE. DAT BEMOEILIJKT UITERAARD HET MAKEN EN UITVOEREN VAN PLANNEN / DOELSTELLINGEN DIE ENKELE DECENNIA BESTRIJKEN ZOALS BIJ GENOEMDE LANGE TERMIJN AANBEVELINGEN. DAT GEGEVEN GENEREERT DE VRAAG AAN DE HUIDIGE B&W OF HET BESTUURLIJK EN WETTELIJK MOGELIJK IS OM EEN DOELSTELLING VAN EEN BEPAALDE GEMEENTE ZODANIG VAST TE LEGGEN DAT DIT DOOR VOLGENDE B&W ’S ALS EEN VERPLICHTE DOELSTELLING WORDT MEEGENOMEN.
VOOR HET PLANNEN OP DE LANGE(RE) TERMIJN LIJKT DIT EEN NOODZAKELIJKHEID.
Burgerberaad Heerlen 2025
29
Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING 05-04-2025 De presentatie
2.1/2.2 Veiligheid en Handhaving Burgerberaad Heerlen
01 02 03 04 05
Hoofdoorzaak van het onveiligheidsgevoel
Korte termijn aanpak
Lange termijn aanpak
De rode draad: Armoede als bron van onveiligheidsgevoel
Cijfers
1
Burgerberaad Heerlen 2025
30
Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING
05-04-2025
HOOFDOORZAAK VAN HET ONVEILIGHEIDSGEVOEL Het gevoel van onveiligheid in Heerlen wordt versterkt door ongecontroleerde hangplekken van jongeren. Om dit probleem effectief aan te pakken, kijken we vanuit twee perspectieven: de korte termijn, met directe maatregelen om de overlast te verminderen, en de lange termijn, waarbij we de diepere oorzaken aanpakken om structurele oplossingen te creëren.
AANPAK KORTE TERMIJN
Focus op jeugd en jongeren door gerichte acties
te ontwikkelen die bestaande problemen oplossen en toekomstige voorkomen. Belangrijk is om deze groepen niet alleen te benaderen, maar hen actief te betrekken bij de aanpak.
Burgerberaad Heerlen 2025
31
2
05-04-2025 Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING
VOORSTELLEN KORTE TERMIJN LEEGSTAND BEPERKEN Winkelpanden en andere gebouwen een nuttige bestemming geven om te voorkomen dat ze hangplekken worden.
JEUGDHONKEN EN ACTIVITEITEN Creëren van veilige plekken voor jongeren, zoals sport- en cultuurcentra, om positieve alternatieven te bieden.
VOORLICHTING EN BEGELEIDING Ouders en jongeren ondersteunen met professionele begeleiding om problematiek vroegtijdig aan te pakken.
AANPAK LANGE TERMIJN (20+ jaar) We richten ons op de diepere oorzaak van de vele van de huidige problematieken: armoede.
Uit onze analyse blijkt dat armoede de grootste drijvende factor is achter de uitdagingen waarmee jongeren te maken
hebben. Dit heeft niet alleen gevolgen op maatschappelijk gebied, maar is in Heerlen een bijzonder belangrijk probleem dat direct invloed heeft op (het ontbreken van) kansen, veiligheid en toekomstperspectief.
3
Burgerberaad Heerlen 2025
32
05-04-2025
Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING
VOORSTELLEN KORTE TERMIJN LEEGSTAND BEPERKEN Winkelpanden en andere gebouwen een nuttige bestemming geven om te voorkomen dat ze hangplekken worden.
JEUGDHONKEN EN ACTIVITEITEN Creëren van veilige plekken voor jongeren, zoals sport- en cultuurcentra, om positieve alternatieven te bieden.
VOORLICHTING EN BEGELEIDING Ouders en jongeren ondersteunen met professionele begeleiding om problematiek vroegtijdig aan te pakken.
AANPAK LANGE TERMIJN (20+ jaar) We richten ons op de diepere oorzaak van de vele van de huidige problematieken: armoede.
Uit onze analyse blijkt dat armoede de grootste drijvende factor is achter de uitdagingen waarmee jongeren te maken
hebben. Dit heeft niet alleen gevolgen op maatschappelijk gebied, maar is in Heerlen een bijzonder belangrijk probleem dat direct invloed heeft op (het ontbreken van) kansen, veiligheid en toekomstperspectief.
3
Burgerberaad Heerlen 2025
33
05-04-2025
Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING
CIJFERS
32.000
INSTROOM HEERLENNOORD
32.000
UITSTROOM HEERLEN – NOORD Verhuizingen van en naar Heerlen-Noord in de EMPLOYEES afgelopen 10 jaar
75
CIJFERS SOCIALE HUURWONING
MOEDER MET SCHULDEN
HEERLEN NOORD
39,5%
5,6%
LANDELIJK
28,7%
1,7%
EIJSDEN MARGRATEN
10%
5 Burgerberaad Heerlen 2025
34
05-04-2025
Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING
HOOFDOORZAKEN ARMOEDE
GEBROKEN GEZINNEN Instabiele thuissituaties, vooral in eenoudergezinnen, vergroten de kans op armoede en beperken toekomstperspectieven voor jongeren.
FINANCIËLE PROBLEMATIEK
SLECHTE WOONOMSTANDIGHEDEN
Werkloosheid en afhankelijkheid van sociale bijstand zorgen voor structurele armoede en beperkte kansen om uit deze situatie te komen.
Een hoge concentratie sociale huurwoningen en gebrekkige leefomstandigheden dragen bij aan sociale achterstand en onveiligheidsgevoelens.
DE RODE DRAAD: ARMOEDE
(als bron van diverse problematieken) Saamhorigheid Eensgezindheid
Veiligheid Handhaving
ARMOEDE
Voorzieningen
Communicatie Inspraak Luisteren
Hulpvraag Eenzaamheid Ontmoeten
6
Burgerberaad Heerlen 2025
35
05-04-2025 Werkplaats 2.2 VEILIGHEID EN HANDHAVING
VOORSTELLEN LANGE TERMIJN BEPERKING INSTROOM ARMOEDEPROBLE MATIEK
HERSTRUCTUREREN SOCIALE WONINGBOUW
Landelijke regelgeving aanpassen om te voorkomen dat mensen met sociale en financiële problemen zich concentreren in Heerlen.
Sociale huurwoningen moderniseren en beter verdelen over de stad om sociale segregatie te verminderen.
ONDERSTEUNING VOOR EENOUDERGEZINNEN
SPREIDING SCHOOLGAANDE KINDEREN
Gericht beleid en begeleiding om werk en stabiliteit te bieden aan werkloze ouders in eenoudergezinnen.
Kinderen beter verdelen over scholen in Heerlen om sociaaleconomische segregatie in onderwijs te voorkomen.
VRAGEN?
7 Burgerberaad Heerlen 2025
36
Werkplaats 3.1 Communicatie Uitslag van de stemming per beslispunt Werkplaats 3.1 Communicatie Beslispunten: 3.1.1 Buurtburgemeester Er komt een buurtburgemeesters per wijk die verbinding brengt tussen de wijkregisseur en de burgers. Stemming Niet aangenomen (25 voor) 3.1.2 Buurtbrievenbus Er komt een buurt brievenbus in iedere wijk voor ideeën en wensen.
Stemming Aangenomen: 43 voor
3.1.3 Fysieke aanwezigheid De gebiedsregisseurs en ambtenaren die veel in de wijk werken gaan vaker fysiek de wijk in om meer verbinding te krijgen.
Stemming Aangenomen: 45 voor
3.1.4 Laagdrempelige bijeenkomsten in de wijk Er komen Laagdrempelige bijeenkomsten in de wijk, bijvoorbeeld een informatiemarkt in een buurthuis. Stemming Aangenomen: Grote meerderheid voor
Burgerberaad Heerlen 2025
37
Werkplaats 3.1 Communicatie Het voorstel Communicatie, inspraak, Luisteren
Titel: blind date met de burger! Wij gingen heel enthousiast aan de slag, maar als groep kwamen wij bij de tweede bijeenkomst erachter dat de ideeën die wij hadden voor een betere communicatie er eigenlijk al waren. Hoe dan? Wij wisten het niet en zagen/zien het niet! Zoals vele burgers in Heerlen. We vergelijken het met een rolluik effect dat dicht zit en niet opengaat., want wat er gedaan wordt het komt niet aan. Het moet dus anders. Hoe zou het anders kunnen? Als groep komen we op het volgende: 4 woorden zijn belangrijk Luisteren Betrokkenheid Laagdrempelig Verbinding Deze 4 woorden kunnen ervoor zorgen dat wel dat rolluik opengaat En er een goede contact ontstaat. Door een persoonlijke aanpak Gaat men luisteren naar elkaar. Empathie en inlevingsvermogen zorgt voor meer betrokkenheid. Fysiek de wijken in zorgt voor laagdrempelig/ letterig. Zo krijg je verbinding met elkaar en is er geen afstand. Door dat persoonlijk contact weet men wat er speelt van beide kanten. Samen aan de slag gemeente en burgers. Dit stimuleert en motiveert elkaar.
Hierdoor blijven ze alert, betrokken En zien ze hoe het in de praktijk werkt. Want uiteindelijk is de burger de ervaringsdeskundige en het juiste aanspreekpunt voor een betere verbinding met elkaar. Zodat de burger zich gehoord voelt en vertrouwen krijgt naar de gemeente toe.
Burgerberaad Heerlen 2025
38
Werkplaats 3.1 Communicatie
Beslispunten: 1)Er komt een buurtburgemeesters per wijk die verbinding brengt tussen de wijkregisseur en de burgers. 2)Er komt een buurt brievenbus in iedere wijk voor ideeën en wensen. 3) De gebiedsregisseurs en ambtenaren die veel in de wijk werken gaan vaker fysiek de wijk in om meer verbinding te krijgen. 4)Er komen Laagdrempeligge bijeenkomsten in de wijk, bijvoorbeeld een informatiemarkt in een buurthuis. 5)Persoonlijk contact, korte lijn met de gebiedregisseurs
1) Buurt burgemeesters
Buurt burgemeesters dat zijn personen die In de wijk een actieve rol hebben. Zij zijn bekend met war er in de wijk speelt en kunnen De verbinding brengen tussen de gebiedsregisseurs en de andere burgers in de wijk. Hoe kom je aan Buurt burgemeesters? Brief persoonlijk aan de bewoners versturen. Zeer zeker niet via de algemene wijze anders komt niet bij iedereen deze informatie op de deurmat. Door een open sollicitatie kunnen burgers zich dan aanmelden. Als back up kun je nog denken aan een loco buurt burgemeester. 2)Buurt brievenbus Deze staat fysiek in de wijk voor ideeën/ klachten/ overige hier kunnen de burgers van die wijk hun eerste contact leggen. De buurt burgemeester zal dat op zijn/haar beurt opnemen met de gebiedsregisseurs en van daaruit wordt er bekeken welke weg bewandeld moet worden. Ten alle tijde moeten er wel een terugkoppeling komen. 3)Fysieke wijk in voor verbinding te krijgen Dit geldt voor gebiedsregisseurs, maar ook voor andere ambtenaren die veel in contact zijn met burgers. Je kunt denken aan problemen die zij op moeten lossen eerst fysiek met de burger (van de melding) bekijken. Zo komt er ook meteen een terugkoppeling en uitleg of iets wel of niet gaat gebeuren. 4)Bijeenkomsten In de wijk/ laagdrempelig Hierbij moet je denken aan een informatiemarkt in een buurthuis.
Waar verschillende instanties/ gemeente aanwezig zijn die op die buurt betrekking hebben. Deze bijeenkomsten moeten ook weer via persoonlijk correspondentie bekendgemaakt worden En zeer zeker niet eenmalig zijn. 5)Persoonlijk contact, korte lijn met de gebiedsregisseur. De gebiedsregisseurs bestaan maar zijn op dit moment niet genoeg zichtbaar in de wijk. Er moeten betere structuur van de bestaande gebiedsregisseur komen. De gebiedsregisseur heeft regelmatig contact met de buurt burgemeester en van daaruit gaan zij ook samen de wijk in om te kijken wat ze voor de burgers kunnen betekenen. Conclusie: Alles begint met communicatie! Dit vind je namelijk terug in alle werkgroepen. 1,1/1.2 Saamhorigheid / eensgezindheid 2.1/2.2 Veiligheid / handhaving 3.1/3.2 Communicatie / inspraak/ luisteren 4.1/4.2 Eenzaamheid/ ontmoeten 5.1/5.2 Hulpvraag 6.1/6.2 Voorzieningen 7 Open tafel Communicatie is de verbinding tussen gemeente en burgers! Burgerberaad Heerlen 2025
39
Werkplaats 3.1 Communicatie Ralph Geelen Adjèl Soer Ferry smid Ria de Jong Ingrid Post Nethanja Wijnhoven
Burgerberaad Heerlen 2025
40
05-04-2025 Werkplaats 3.1 Communicatie De presentatie
Werkgroep 3.1 Communicatie, inspraak, Luisteren
Titel: blind date met de burger!
Wij gingen bij de eerste bijeenkomst heel enthousiast aan de slag als groep, bij de tweede bijeenkomst kwamen we erachter dat de ideeën die wij hadden bedacht voor een betere communicatie er eigenlijk al waren. Hoe dan? Wij wisten het niet en we zagen/zien het niet! Zoals vele burgers in Heerlen.
We vergelijken het met een rolluik effect dat dicht zit en niet opengaat., want wat er gedaan wordt, het komt niet aan. Het moet dus anders. Hoe zou het anders kunnen?
Burgerberaad Heerlen 2025
41
1
05-04-2025
Werkplaats 3.1 Communicatie
Als groep komen we op het volgende: 4 woorden zijn belangrijk: Luisteren Betrokkenheid Laagdrempelig Verbinding Deze 4 woorden kunnen ervoor zorgen dat wel dat rolluik open gaat en er een goed contact ontstaat. Door een persoonlijke aanpak gaat men luisteren naar elkaar, empathie en inlevingsvermogen zorgt voor meer betrokkenheid, fysiek de wijken in zorgt voor laagdrempelig / letterig, zo krijg je verbinding met elkaar en is er geen afstand, door dit persoonlijk contact weet men wat er speelt van beide kanten, samen aan de slag de gemeente en burgers, dit stimuleert en motiveert elkaar.
Hierdoor blijven de ambtenaren alert, betrokken en ervaren ze ook hoe het in de praktijk werkt. Uiteindelijk is de burger de ervaringsdeskundige en het juiste aanspreekpunt voor een betere verbinding met elkaar, zodat de burger zich gehoord voelt en vertrouwen krijgt naar de gemeente toe.
Burgerberaad Heerlen 2025
42
2
Werkplaats 3.1 Communicatie 05-04-2025
Beslispunten: 1) Buurt burgemeesters per wijk 2) Buurt brievenbus 3) Fysiek de wijk in om verbinding te krijgen, persoonlijk contact en een korte lijn met de gebiedsregisseurs. 4) Bijeenkomsten / informatiemarkt in de wijk (laagdrempelig)
1) Buurt burgemeesters Buurt burgemeesters dat zijn personen die in de wijk een actieve rol hebben, zij zijn betrokken personen in de wijk die verbinding kunnen brengen tussen de gebiedsregisseurs en de andere burgers in de wijk. Hoe kom je aan Buurt burgemeesters? Een persoonlijk brief aan de bewoners versturen, zeer zeker niet via de algemene wijze anders komt niet bij iedereen deze informatie op de deurmat, door een open sollicitatie kunnen burgers zich dan aanmelden. Als back up kun je nog denken aan een loco buurt burgemeester.
Burgerberaad Heerlen 2025
43
3
Werkplaats 3.1 Communicatie 05-04-2025
2) Buurt brievenbus Deze brievenbus staat fysiek in de wijk voor ideeën / klachten / overige hier kunnen de burgers van die wijk hun eerste contact leggen (laagdrempelig). De buurt burgemeester zal dat op zijn/haar beurt opnemen met de gebiedsregisseurs en van daaruit wordt er bekeken welke weg bewandeld kan worden. Ten alle tijde moet er wel een terugkoppeling komen.
3) Fysiek de wijk in voor verbinding te krijgen persoonlijk contact, korte lijn met de gebiedsregisseurs Dit geldt voor gebiedsregisseurs, maar ook voor andere ambtenaren die veel in contact zijn met burgers. Je kunt denken aan problemen die zij op moeten lossen eerst fysiek met de burger (van de melding) bekijken. Zo komt er ook meteen een terugkoppeling en uitleg of iets wel of niet gaat gebeuren. De gebiedsregisseurs bestaan maar zijn op dit moment niet genoeg zichtbaar in de wijk. Er moet een betere structuur komen van de bestaande gebiedsregisseur De gebiedsregisseur heeft regelmatig contact met de buurt burgemeester en van daaruit gaan zij ook samen de wijk in om te kijken wat ze voor de burgers kunnen betekenen.
Burgerberaad Heerlen 2025
44
4
05-04-2025
Werkplaats 3.1 Communicatie
4) Bijeenkomsten / informatiemarkt in de wijk (laagdrempelig) Hierbij moet je denken aan een informatiemarkt bijvoorbeeld in een buurthuis. Hier zijn verschillende instanties / gemeente aanwezig die op die buurt betrekking hebben. Deze bijeenkomsten moeten ook weer via persoonlijke correspondentie bekendgemaakt worden en ook zeer zeker niet eenmalig zijn.
Conclusie: Alles begint met communicatie! Dit vind je namelijk terug in alle werkgroepen. 1/1.2
Saamhorigheid / eensgezindheid
2.1/2.2
Veiligheid / handhaving
3.1/3.2
Communicatie / inspraak/ luisteren
4.1/4.2
Eenzaamheid/ ontmoeten
5.1/5.2
Hulpvraag
6.1/6.2
Voorzieningen
7
Open tafel
Communicatie is de verbinding tussen gemeente en burgers!
Burgerberaad Heerlen 2025
45
5
05-04-2025 Werkplaats 3.1 Communicatie
Bedankt voor de aandacht Werkgroep 3.1 - Communicatie, inspraak, Luisteren
Ralph Geelen Adjèl Soer Ferry smid Ria de Jong Ingrid Post Nethanja Wijnhoven
Burgerberaad Heerlen 2025
46
6
Werkplaats 3.2 Communicatie ‘Elkaar bereiken met korte lijnen’ Uitslag van de stemming per beslispunt Werkplaats 3.2 Communicatie ‘Elkaar bereiken met korte lijnen’ Beslispunten: 3.2.1 Fysieke aanspreekpunten per stadsdeel In elk van de vier stadsdelen wordt een vaste locatie ingericht waar een gemeentelijke vertegenwoordiger op vaste momenten aanwezig is. Bij deze punten kunnen bewoners vragen stellen, klachten aangeven en hulp krijgen bij het aanvragen van overheidsdocumenten (ter aanvulling op de IDO-punten in de bibliotheek). Stemming Aangenomen: 44 voor 3.2.2 Betere verspreiding en toegankelijkheid van de stadskrant De stadskrant wordt consequenter en breder verspreid, zodat inwoners beter geïnformeerd blijven. Dit moet gebeuren door niet alleen de stadskrant ‘ook’ online te plaatsen maar door deze actief en fysiek bij bewoners te bezorgen. Leg de stadskrant op drukbezochte plekken, bezorg deze mee met de huis-aan-huis. Stemming Aangenomen: 43 voor 3.2.3 Invoering van buurtcoalities of mini-burgerberaden per stadsdeel Er worden kleinschalige burgerberaden en/of buurtcoalities georganiseerd. Deze versterken de samenwerking tussen bewoners, buurtverenigingen en de gemeente, wat leidt tot betere besluitvorming op wijkniveau. Door deze beraden kleinschalig te houden komen deze punten sneller aan bod en kan er beter gekeken worden naar oplossingen.
Ook is het belangrijk dat deze beraden laagdrempelig zijn en voor iedere buurtbewoner toegankelijk. Stemming Aangenomen: 36 voor 3.2.4 Een vaste gemeentelijke contactpersoon per stadsdeel Per stadsdeel wordt een gemeentelijk aanspreekpunt aangesteld dat actief contact onderhoudt met bewoners en structureel fysiek aanwezig is in de stadsdelen. Deze contactpersonen gaan geregeld het gesprek aan en observeert het stadsdeel in detail om te weten wat er speelt en waaraan gewerkt moet worden. Stemming Aangenomen: 34 voor 3.2.5 Communicatieplan: ‘Verbetering van de informatiestroom naar bewoners’ Er komt een concreet plan om de communicatie vanuit de gemeente richting inwoners te analyseren en te optimaliseren. Door een duidelijk beeld te vormen kan de huidige situatie goed geanalyseerd worden en wordt duidelijk waar de verbeterpunten liggen binnen de online maar ook offlinecommunicatie. Stemming Aangenomen: Grote meerderheid voor
Burgerberaad Heerlen 2025
47
Werkplaats 3.2 Communicatie ‘Elkaar bereiken met korte lijnen’ Samenvatting Een effectieve en toegankelijke gemeente vereist korte communicatielijnen en een sterke verbinding tussen bestuur en inwoners. Dit advies richt zich op concrete verbeteringen om de zichtbaarheid van de gemeente te vergroten, de informatievoorziening te optimaliseren en de betrokkenheid van burgers te versterken. De voorgestelde maatregelen omvatten fysieke aanspreekpunten per stadsdeel, een verbeterde verspreiding van de stadskrant, en de invoering van buurtcoalities en mini-burgerberaden om directe participatie te bevorderen. Daarnaast wordt een vaste gemeentelijke contactpersoon per stadsdeel voorgesteld om een structurele dialoog te onderhouden tussen gemeente en bewoners. Tot slot zal een projectplan worden ontwikkeld om de huidige informatiestroom te analyseren en te verbeteren. Deze initiatieven dragen bij aan een transparante en toegankelijke gemeente waarin bewoners niet alleen geïnformeerd worden, maar ook actief kunnen bijdragen aan hun leefomgeving. Dit advies biedt een routekaart voor een sociaal en actief Heerlen waarin samenwerking en open communicatie centraal staan.
Burgerberaad Heerlen 2025
48
Werkplaats 3.2 Communicatie ‘Elkaar bereiken met korte lijnen’ Het voorstel ELKAAR BEREIKEN MET KORTE LIJNEN Een adviesrapport gericht op het opnieuw verbinden van de gemeente Heerlen met zijn bewoners met als basis; communicatie met korte lijnen. Fermans, Hamers, Joosten, Kuiper, Kuipers, Munsters, Schonewille, Sinnema, Rijvers
ELKAAR BEREIKEN MET KORTE LIJNEN Want ook Heerlen verdient heerlenaarschap. Advies Burgerraad, projectgroep 3.2 Communicatie, inspraak en luisteren 2025 Fermans, Hamers, Joosten, Kuiper, Kuipers, Munsters, Schonewille, Sinnema, Rijvers INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2. Doelen 3. Speerpunten (beslispunten) 4. Drempels 5. Conclusie BIJLAGE 1. Mogelijke locaties voor fysieke aanspreekpunten en gemeentelijke teams samenstellen en koppelen aan een wijk. 2. In gesprek met ambtenaren 3. Aanbevelingen voor implementatie van buurtcoalitie 4. Actiepunten ‘projectplan communicatie 5. Overzicht waargebeurde scenario’s van huidige communicatiepogingen 1. INLEIDING Een goed functionerende gemeente is een gemeente die in direct contact staat met haar inwoners. Open communicatie, toegankelijkheid en samenwerking tussen gemeente en burgers vormen de basis voor een sociaal en actief Heerlen. Om inwoners te betrekken bij hun leefomgeving en hen actief te laten meedenken en meedoen, is een heldere informatiestroom essentieel. Dit advies richt zich op verbeterpunten om de gemeente zichtbaarder en toegankelijker te maken, zodat er een sterkere verbinding ontstaat tussen burgers en het bestuur. Burgerparticipatie is een essentieel onderdeel van een goed functionerende democratie.
Inwoners moeten niet alleen geïnformeerd worden, maar ook de kans krijgen om actief mee te denken en invloed uit te oefenen op beleid en beslissingen die hun directe leefomgeving raken. Dit vergroot niet alleen het draagvlak voor gemeentelijke beslissingen, maar stimuleert ook een gevoel van betrokkenheid en eigenaarschap onder de burgers. Een gemeente die luistert naar haar inwoners en hen serieus neemt, bouwt aan een hechte en veerkrachtige samenleving. De situatie rondom het Versiliënbosch illustreert het belang van duidelijke en tijdige communicatie. De ontwikkelingen in dit gebied hebben directe invloed op ruim 300 huishoudens. De zorgen en onzekerheden Burgerberaad Heerlen 2025
49
Werkplaats 3.2 Communicatie ‘Elkaar bereiken met korte lijnen’ onder bewoners tonen aan dat transparantie en overleg noodzakelijk zijn om draagvlak te creëren en gezamenlijk tot oplossingen te komen. Dit advies biedt concrete voorstellen om de informatievoorziening en samenwerking tussen gemeente en inwoners te verbeteren. Heerlen verdient heerlenaarschap waarbij de gemeente en de bewoners zich inzetten voor een groeiende gemeenschap en een betere leefomgeving voor iedereen. 2. DOELEN Om effectief te werken aan een betere communicatie en samenwerking tussen de gemeente en haar inwoners, worden de doelen SMART geformuleerd. SMART staat voor Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden. Dit zorgt ervoor dat de doelen concreet en haalbaar zijn. 1. Duurzaam overleg tot stand brengen en behouden. Specifiek: Het organiseren van regelmatige overlegmomenten tussen de gemeente en inwoners via fysieke aanspreekpunten, mini- burgerberaden en buurtcoalities. Meetbaar: Minstens één overlegmoment per kwartaal per stadsdeel met een representatieve groep deelnemers. Acceptabel: Zowel de gemeente als inwoners participeren actief in deze bijeenkomsten. Realistisch: Door gebruik te maken van bestaande wijkcentra en bibliotheken is de locatie bekend en bereikbaar voor iedereen. Tijdgebonden: Duidelijk format en eerste bijeenkomst binnen zes maanden na verkrijgen van dit advies. 2.
Verbetering van de informatievoorziening. Specifiek: De stadskrant beter verspreiden en digitale communicatiekanalen toegankelijker maken. Meetbaar: Minstens 50% van de huishoudens moet de stadskrant ontvangen door middel van brede bezorging en beter zichtbare plekken, zoals buurtpunten. Acceptabel: Door samenwerking aan te gaan met distributiepartners en actieve marketing van digitale platforms. Realistisch: Verbetering van de bezorging en communicatie via gemeentelijke kanalen. Tijdgebonden: Aan het einde van het jaar 2025 is het bereik van de stadskrant en de social media pagina’s gegroeid. 3. Verhoogde zichtbaarheid en toegankelijkheid van de gemeente. Specifiek: Een vast aanspreekpunt per stadsdeel introduceren. Meetbaar: Elke stadsdeelcontactpersoon moet minimaal twee keer per maand fysiek aanwezig zijn in het aangewezen stadsdeel. Acceptabel: Gemeenteambtenaren worden getraind om als aanspreekpunt te functioneren. Realistisch: Door middel van een roulatieprogramma voor gemeenteambtenaren. Tijdgebonden: Binnen vier maanden een functionerend aanspreekpunt in elk stadsdeel. 3. SPEERPUNTEN Fysieke aanspreekpunten per stadsdeel. In elk van de vier stadsdelen wordt een vaste locatie ingericht (bijvoorbeeld in een bibliotheek of buurthuis) waar een gemeentelijke vertegenwoordiger op vaste momenten aanwezig is.
Bij deze punten kunnen bewoners vragen stellen, klachten aangeven en hulp krijgen bij het aanvragen van overheidsdocumenten (ter aanvulling op de IDO-punten in de bibliotheek). Dit draagt direct bij aan de doelen van verhoogde zichtbaarheid en verbeterde communicatie met inwoners.
Burgerberaad Heerlen 2025
50
Werkplaats 3.2 Communicatie ‘Elkaar bereiken met korte lijnen’ Betere verspreiding en toegankelijkheid van de stadskrant. De stadskrant wordt consequenter en breder verspreid, zodat inwoners beter geïnformeerd blijven. Dit moet gebeuren door niet alleen de stadskrant ‘ook’ online te plaatsen maar door deze actief en fysiek bij bewoners te bezorgen. Leg de stadskrant op drukbezochte plekken, bezorg deze mee met de huis-aan-huis. Dit ondersteunt het doel om de informatievoorziening te verbeteren en de betrokkenheid van burgers te vergroten. Invoering van buurtcoalities of mini- burgerberaden per stadsdeel. Kleinschalige burgerberaden en buurtcoalities versterken de samenwerking tussen bewoners, buurtverenigingen en de gemeente, wat leidt tot betere besluitvorming op wijkniveau. Binnen elke buurt/stadsdeel spelen verschillende dingen, door dit beraad kleinschalig te houden komen deze punten sneller aan bod en kan er beter gekeken worden naar oplossingen. Ook is het belangrijk dat deze beraden laagdrempelig zijn en voor iedere buurtbewoner toegankelijk (eventueel op uitnodiging). Dit draagt bij aan het doel om duurzaam overleg tussen gemeente en burgers te bevorderen. Een vaste gemeentelijke contactpersoon per stadsdeel. Per stadsdeel wordt een gemeentelijk aanspreekpunt aangesteld dat actief contact onderhoudt met bewoners en structureel fysiek aanwezig is in de stadsdelen.