Document · PDF

Bijlage 2 Externe begroting 2027 GGD Zuid Limburg

Commissie Maatschappij en Welzijn 17 juni 2026, gemeente HeerlenBij agendapunt: Zienswijze begroting 2027, begrotingswijziging 2026 en jaaroverzicht 2025 GGD Zuid Limburg13.544 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

BEGROTING 2027

Concept

GGD Zuid-Limburg

Heerlen 31 maart 2026

Begroting 2027

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

Inhoudsopgave

Inleiding 2027 is het 4e en laatste jaar van het Meerjarenbeleidsplan 2024-2027 ‘GGD Zuid-Limburg werkt aan gezond en actief leven’. In 2027 komen een aantal onderling verbonden opgaven samen voor GGD Zuid-Limburg. In 2015 startten we met de langjarige Trendbreukaanpak en in het nieuwe Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) verdiepen we het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) verder uit. Eind 2026 concretiseren we dit met een nieuw regioplan ZuidLimburg. Samen met het regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ en ons meerjarenbeleidsplan 2024-2027 vormt dit ons kader voor 2027.

In het domein veiligheid en gezondheid ontwikkelt zich veel. Zoals u kunt lezen in deze begroting, heeft dit directe gevolgen voor de uitvoering van Veilig Thuis. De uitvoering van de Regiovisie Geweld in Afhankelijkheidsrelaties ‘Samen sterk, iedereen veilig’ (2024-2031) - vraagt steeds meer inzet. Dit komt doordat het aantal meldingen bij Veilig Thuis en verzoeken om expertise fors toenemen. Daarom nemen we in deze begroting een budgetverhoging op.

Concept Deze akkoorden en nota’s vragen om een integrale beweging: van ziekte en zorg naar gezondheid en preventie. We bouwen aan een stevige regionale preventie-infrastructuur tussen zorg, sociaal domein en publieke gezondheid.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

01 Concern De Geneeskundige Gezondheidsdienst Zuid-Limburg (GGD Zuid-Limburg) is een Gemeenschappelijke Regeling (GR) die werkzaam is voor de 16 gemeenten in ZuidLimburg. Gemeenten hebben de wettelijke taak om de lokale belangen op het gebied van publieke gezondheid te behartigen. Gemeenten bepalen het gezondheidsbeleid en voeren hierop regie. De GGD adviseert gemeenten, levert data en kennis, verbindt partijen en is aanjager van processen die moeten leiden tot een betere gezondheid van de Zuid-Limburgers. Ook voert de GGD wettelijke taken uit en aanvullende taken die door de gemeenten aan de GGD zijn opgedragen.

Collectieve ambitie • De gezondheid en veiligheid van mensen en de samenleving gaan ons aan het hart. • We dragen daaraan bij op een manier die het verschil maakt, vandaag en morgen. • We staan midden in de maatschappij en zijn er als het nodig is.

Concept

De taken van de GGD staan beschreven in het dienst verleningspakket en hebben voornamelijk een wettelijke grondslag in onder meer de Wet publieke gezondheid (Wpg) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

Missie

GGD Zuid-Limburg beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van alle Zuid-Limburgers met speciale aandacht voor mensen in een kwetsbare positie. Daarmee willen we eraan bijdragen dat iedereen, van jong tot oud, actief kan deelnemen aan onze samenleving.

1.1 Kernwaarden Professionaliteit

Vitaliteit

Dit komt binnen GGD Zuid-Limburg tot uiting door expertise en de regierol op het gebied van publieke gezondheid. Dit gaat gepaard met een grote verantwoordelijkheid, die we vanwege de aanwezige expertise zo laag mogelijk beleggen in de organisatie. Onderzoek en innovatie dragen bij aan de legitimiteit en duurzaamheid van de expertstatus.

Binnen GGD Zuid-Limburg is het kernbegrip vitaliteit gewaarborgd door de betrokkenheid en trots die medewerkers hebben als gevolg van het betekenisvolle werk dat zij doen. Een hoge mate van eigen inbreng, informeel contact en werkplezier ondersteunen en stimuleren we door mogelijkheden op het gebied van persoonlijke (talent) ontwikkeling. Aangezien de GGD een afspiegeling wil zijn van een zo gezond mogelijke samenleving in de volle breedte, is diversiteit een onderdeel van de vitale organisatiestijl.

Concept

Wendbaarheid

In een wereld die steeds verandert, staat het kernbegrip wendbaarheid voor flexibiliteit en samenwerking die dagelijks worden gevraagd van de GGD én van de mensen die er werken. Schaalbaarheid is daarbij letterlijk en figuurlijk een rekbaar begrip. We moeten zowel fysiek als (denk)procesmatig in staat zijn om mee te bewegen met wat er in de samenleving speelt en daar voortdurend op anticiperen. Dit zorgt ervoor dat de GGD duurzame keuzes maakt, met aandacht voor mens en leefomgeving.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

1.2 De organisatie

Organisatie GGD Zuid-Limburg

De begroting van GGD Zuid-Limburg is opgebouwd in drie programma’s: GGD, Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en Veilig Thuis. Binnen deze programma’s voeren we taken uit en actualiseren deze. Dit houdt in dat taken of aandachts gebieden er soms bijkomen en dat we ook activiteiten afstoten.

Concept

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

1.3 Interne organisatie De wereld om de GGD heen verandert in hoog tempo. Dat vraagt om een organisatie die niet alleen wendbaar is, maar ook sterk intern en met de externe omgeving is verbonden. Daarmee kan de GGD beter anticiperen op toekomstige externe ontwikkelingen. Alleen door onze krachten te bundelen, kunnen we inspelen op de uit dagingen van vandaag en morgen en onze ambitie realiseren.

De medewerkers zijn het grootste goed van de GGD. Daarom stimuleren we vitaliteit, professionaliteit en wendbaarheid van alle medewerkers. De GGD creëert een positief en stimulerend werkklimaat met volop kansen voor flexibele professionals die zich willen ontwikkelen in een lerende organisatie. De krapte op de arbeidsmarkt blijft een uitdaging en dat merkt ook onze organisatie. De inspanningen zijn erop gericht om een eigentijdse en aantrekkelijke werkgever te zijn en te blijven, zodat GGD Zuid-Limburg kwalitatief en kwantitatief voldoende personeel heeft en houdt. Strategische personeels planning is daarbij een hulpmiddel.

crises, vragen om robuuste continuïteitsmaatregelen. Daarom investeren we voortdurend in crisisbestendigheid, betrouwbare ICT-voorzieningen en het structureel oefenen van responscapaciteit. Hiermee blijft de GGD zo goed mogelijk voorbereid op acute incidenten en lang durige maatschappelijke uitdagingen.

Concept

De in 2026 ingevoerde werkwijze in een matrixstructuur verfijnen we in 2027 verder. Daarin staan integraliteit, cultuur en leiderschap centraal. Verdere invulling van de 3 programmalijnen - academisering (samenbrengen van onderzoek, beleid en praktijk in de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa), vaccineren (innovatie om vaccinatiegraad te verhogen) en integraal werken aan een gezonde samenleving - gebeurt over de clusters heen. Hiermee bewegen we mee met maatschappelijke opgaven en anticiperen we op nieuwe gezondheidsvraagstukken vanuit een organisatie die de basis op orde heeft. De GGD moet voldoen aan voortdurend wijzigende wet- en regelgeving. De basis op orde en een efficiënte bedrijfsvoering zijn het uitgangspunt. Thema’s als informatiebeveiliging, cyberbeveiliging, digitale toegankelijkheid, databeheer en kunstmatige intelligentie (AI) zijn hierbij belangrijk en moeten voldoen aan de geldende kaders.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

Ook op het gebied van duurzaamheid zetten we in 2027 verdere stappen. De rijksoverheid stuurt hier steeds meer op aan via wet- en regelgeving, kaders en richtlijnen. De GGD legt in haar jaarrapportages en jaarrekening verantwoording af over dit thema. In kleine stappen formuleren we beleid om duurzaamheid beter en breder in de organisatie(strategie) te verankeren. GGD Zuid-Limburg versterkt haar weerbaarheid door risico’s vroegtijdig te signaleren en processen zo in te richten dat de organisatie onder alle omstandigheden normaal kan blijven functioneren. Landelijke trends zoals digitale dreigingen, toenemende maatschappelijke verwachtingen en de noodzaak tot snelle opschaling bij

1.4 Basisprincipes GGD Zuid-Limburg We hanteren de volgende basisprincipes: • De GGD maakt zich sterk voor de gezondheid en veiligheid van de inwoners van Zuid-Limburg • De GGD staat midden in de samenleving • De GGD werkt in opdracht van de Zuid-Limburgse gemeenten • De GGD werkt vanuit een regionale opdracht en anticipeert op regionale ontwikkelingen • De GGD werkt vanuit het gedachtengoed van positieve gezondheid • De GGD gaat professioneel te werk en hecht waarde aan een duurzame inzet van het personeel • De GGD werkt minimaal op wettelijk basisniveau en respecteert landelijke richtlijnen en protocollen • De GGD is een betrouwbare en sterke (samenwerkings) partner • De GGD bevordert de samenwerking en verbinding met de Euregio en maakt hiertoe de noodzakelijke afspraken • De GGD levert input voor het regionale en lokale gezondheidsbeleid en is kernpartner in de realisatie van de doelstellingen uit dit beleid

Concept

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

1.5 Trendbreuk De GGD heeft in de Trendbreukaanpak, samen met onder andere gemeenten, onderwijs, zorg en het sociaal domein, de handen ineengeslagen om meer kinderen gezond en kansrijk te laten opgroeien. Binnen Trendbreuk formuleer den we de ambitie om in 2030 een kwart van de gezond heidsachterstand van onze regio te hebben ingelopen ten opzichte van Nederland. Door betere ondersteuning in de jeugdjaren willen we de negatieve trend doorbreken.

Zoals afgesproken in het geldende regionaal gezondheidsbeleid, breiden we de Trendbreukaanpak verder uit naar de levensfasen volwassenen en ouderen. Daarbij houden we de focus op jeugd en jongeren vast. Bewezen interventies breiden we uit naar volwassenen en ouderen en nieuwe interventies voegen we toe. Dit betreft programma’s die gezonde voeding, bewegen, mentale veerkracht en sociale participatie stimuleren.

Binnen de netwerkaanpak Trendbreuk is de GGD verantwoordelijk voor het programmamanagement en daarmee voor het realiseren en in stand houden van het netwerk. Ook de GGD werkt in verschillende teams en projecten aan de uitvoering van de Trendbreukaanpak. Centrale thema’s in het netwerk die we in 2027 in ieder geval oppakken zijn inwonerparticipatie, de samen hangende preventieaanpak en het realiseren van gezond heid in alle beleidsterreinen. Dit noemen we ‘health in all policies’.

Vanzelfsprekend leggen we de verbinding met de ontwikkelingen en uitvoering volgens het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). Trendbreuk sluit in ieder geval aan bij de basisfunctionaliteiten van het Rijk zoals Kansrijke Start, de integrale gezinspoli en Nu Niet Zwanger. Ook leveren we een bijdrage aan verkenning, beleidsvorming en uitvoering van de onderdelen in de ontwikkelagenda.

Concept

In 2026 schrijven we het werkplan Trendbreuk 2027-2030. De concrete acties, doelstellingen en randvoorwaarden benoemen we in dat werkplan. Alle acties die in het werkplan staan, voeren we uit, monitoren we en evalueren we vanaf 2027. De acties die succesvol zijn, borgen we. Het programmateam is in 2027 beter ingericht om de samen werking binnen Trendbreuk te versterken.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

1.6 Landelijke ontwikkelingen die GGD Zuid-Limburg raken In deze paragraaf beschrijven we een aantal landelijke ontwikkelingen en onzekerheden die de uitvoering van de GGD en daarmee de begroting 2027 kunnen raken. Vanzelfsprekend volgen we dit nauwgezet.

interventies en ketenaanpakken vanuit IZA en GALA worden omgezet in basisfunctionaliteiten die structureel ingebed moeten worden in elke gemeente en gefinancierd worden door Rijk en verzekeraar. De GGD ondersteunt gemeenten hierbij. Het is de taak van de GGD om de bijpassende preventie-infrastructuur in te regelen. De inzet is gericht op borging van een samenhangende aanpak op preventie voor heel Zuid-Limburg die structureel gefinancierd wordt.

Concept

(Geo)politieke ontwikkelingen

De GGD werkt in een context waarin maatschappelijke en geopolitieke ontwikkelingen de druk op de publieke gezondheid en de uitvoering van taken vergroten. Toenemende geopolitieke spanningen en maatschappe lijke onzekerheden brengen risico’s met zich mee voor de continuïteit en weerbaarheid van de organisatie. Tegelijkertijd is bij het opstellen van de begroting 2027 nog onvoldoende duidelijkheid over de beleidsrichting, ambities en financiële consequenties van het nieuwe coalitieakkoord van kabinet Jetten voor de brede publieke gezondheid. Deze combinatie van externe druk en beleids matige onzekerheid kan de uitvoerbaarheid, prioritering en toekomstbestendigheid van het werk van de GGD beïnvloeden.

Doorontwikkeling landelijke gezondheidsakkoorden naar Zuid-Limburgse context Vanaf 2026 is met de komst van het Aanvullend Zorg Welzijnsakkoord (AZWA) een nieuwe fase aangebroken. Hierbij wordt de verbinding tussen zorgdomein, sociaal domein en publieke gezondheid versterkt. Tijdelijke

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

Nationaal en regionaal gezondheidsbeleid

Het regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ kent 4 pijlers waarop in de regio wordt ingezet. Deze pijlers zijn: gezond opgroeien, gezond blijven, gezonde geest en gezonde leefomgeving. De landelijke nota gezondheidsbeleid 2025-2028 ‘Samen werken aan gezondheid’ legt de nadruk op de aanpak van de dalende vaccinatiegraad, suïcidepreventie, seksuele gezondheid, overgewicht, mentale veerkracht en vrouwengezondheid. Beide beleidsstukken vormen de basis voor het nieuwe beleid van de GGD dat in 2027 wordt opgesteld voor de jaren 2028-2031.

Veiligheid en zorg een steeds prominenter thema Landelijk is sprake van een sterke beleidsmatige verschui ving richting integrale samenwerking tussen (jeugd)zorg, sociaal domein en veiligheid. Dit is het gevolg van de vele

raakvlakken tussen deze domeinen met taken voor politie en justitie, het sociaal domein, de ggz en andere partners. In Zuid-Limburg komt dit deels samen in de bestuurlijke Commissie Zorg en Veiligheid, maar ook op bestuurlijke tafels rondom Jeugd en het gedwongen kader. De Regiovisie GIA vormt een belangrijke paraplu voor de aanpak.

Jeugd en jongeren Landelijk groeien de zorgen over de (mentale) gezondheid van jongeren, met toenemende aandacht voor eenzaam heid, seksuele gezondheid, hechtingsproblematiek en psychosociale druk. Tegelijkertijd zoeken partijen naar een verbetering van het systeem als geheel om deze zorgen op te pakken én de zorg betaalbaar te houden.

Infectieziekten, seksuele gezondheid en dalende vaccinatiegraad In een steeds verder gepolariseerde samenleving met afnemend vertrouwen in de overheid, zijn infectieziekte bestrijding en vaccinaties geen vanzelfsprekende basis van de publieke gezondheid meer. De dalende vaccinatiegraad, stijgende soa-cijfers en zorgen over nieuwe pandemieën, leiden tot extra druk op GGD’en, terwijl structurele financiering en capaciteit onder spanning staan door onzekerheden en bezuinigingen. De GGD kan niet langer ‘blijven doen wat we altijd deden’ en zoekt naar nieuwe manieren om deze dalende trend te keren.

Concept

Gezonde leefomgeving

Een gezonde leefomgeving is een belangrijke gezond heidsbeïnvloedende factor voor het welzijn van mensen. Het gaat dan om een omgeving die uitnodigt tot bewegen, waar mensen elkaar ontmoeten en gezond gedrag vanzelfsprekend of een makkelijke keuze is. Maar ook een omgeving die beschermt tegen risico’s als luchtvervuiling, geluidhinder, infectieziekten, wateroverlast en hittestress. De GGD adviseert gemeenten, partners en burgers op dit vlak.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

Nieuw model landelijke publieke organisatie voor de forensische geneeskunde

In 2025 is besloten om voor tenminste de komende 10 jaar toe te werken naar een nieuw model met landelijk werkgeverschap, landelijke sturing op dekking en continuïteit en het versterken van de landelijke kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners. Dit model wordt momenteel uitgewerkt en kent nog veel onzekerheden. Vast staat dat dit grote gevolgen heeft voor de uitvoering van de Forensische Dienst Limburg binnen de GGD.

1.7 Zuid-Limburgse gezondheidsdata en ontwikkelingen Regelmatig voert de GGD onderzoeken en monitors uit bij kinderen, jongeren, jongvolwassenen en ouderen om de gezondheid in Zuid-Limburg in kaart te brengen. Hier zien we positieve resultaten op het gebied van leefstijl en trends. De positieve beweging zetten we graag door. De GGD vestigt echter nadrukkelijk de aandacht op ontwikke lingen die zorgelijk zijn en waar meer aandacht voor nodig is. In 2027 voeren we activiteiten uit die bijdragen aan het verminderen van deze zorgelijke ontwikkelingen.

Zowel landelijk als in Limburg is er in de gezondheids monitor meer aandacht voor de leefomgeving. Onze leefomgeving heeft veel invloed op hoe gezond we zijn. Een voorbeeld hiervan zijn de gevolgen van warmere zomers en langere periodes van hitte. Hitte is niet alleen ongemakkelijk maar kan ook serieuze gezondheids problemen veroorzaken, vooral bij ouderen, jonge kinderen en mensen met een kwetsbare gezondheid.

Concept

Recent onderzoek onder jongeren laat een sterk dalende vaccinatiegraad zien. Ook zien we in de praktijk dat het eigen netwerk van ouders en jeugdigen steeds meer onder druk staat en is er sprake van een zorgelijke spraaktaalontwikkeling. Daarnaast zijn er zorgen rondom proble matisch alcohol- en middelengebruik en de verslechterde mentale gezondheid. Specifiek spelen eenzaamheid, suïcidale gedachten onder jongeren, stijging van het aantal soa’s (onder andere door afnemend condoomgebruik) en afname van het gebruik van anticonceptie een rol.

In 2025 is voor het eerst over hitte gepubliceerd op basis van data uit de gezondheidsmonitor. Hitte is namelijk een nieuw onderwerp in de vragenlijst. In de regio kan 18% van de inwoners binnenshuis niet goed verkoeling vinden tijdens langdurig warm weer. Wat hierbij opvalt zijn grote lokale verschillen. In de ene buurt is dat voor 8% van de inwoners een probleem, terwijl het in een andere buurt bij 36% van de inwoners een probleem is. Dit soort informatie helpt om prioriteiten te stellen bij het ontwikkelen van een lokaal hitteplan.

De Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024 laat ook positieve trends in leefstijl zien. Steeds meer volwassenen in Zuid-Limburg drinken minder alcohol. Ook is een afname in het aantal rokers te zien en neemt het aantal sporters toe. Toch zijn er ook zorgen. Ruim 1 op de 5 mantelzorgers voelt zich (over)belast.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

1.8 Toelichting op de begroting 2027 GGD Zuid-Limburg stelt jaarlijks een zo realistisch moge lijke financiële begroting op voor het komend kalenderjaar. De algemene uitgangspunten bij de GGD voor de begroting zijn in de gemeenschappelijke regeling en in besluiten van het Algemeen Bestuur vastgelegd. Voor de periode 2024-2027 hebben de 16 gemeenten de beleids agenda bepaald en het meerjarenbeleidsplan vastgesteld.

Concernbrede uitgangspunten die gelden voor alle onderdelen • De GGD stelt jaarlijks een begroting op volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) gemeenten. • Het begrotingsjaar loopt van 1 januari tot en met 31 december. • Jaarlijks worden de inkomsten en uitgaven voor het komende boekjaar vermeld in de begroting. Deze zijn voorzien van een toelichting en de nodige specificaties, waaronder overzichten van de ramingen van bijdragen van de gemeenten en van de opbrengsten van de verrichtingen die op tariefbasis aan de gemeenten en derden in rekening worden gebracht. • Een eventuele herrekening van de index vindt plaats op basis van de septembercirculaire gebaseerd op de Macro Economische Verkenning (MEV) september 2027 van het CPB, voor 15 oktober van het lopende jaar. • De begroting wordt op hoofdproductniveau opgesteld volgens het dienstverleningspakket. • Vaststelling van de begroting door het Algemeen Bestuur gebeurt op programmaniveau waarbij de productbegroting ter informatie is toegevoegd. • De GGD gebruikt voor de meerjarenraming de indexpercentages volgens de septembercirculaire ofwel de dan geldende MEV van het CPB.

• De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma GGD is gebaseerd op het aantal inwoners per gemeente (peildatum 1 januari 2025). • De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma JGZ is gebaseerd op het aantal jeugdigen (peildatum 1 januari 2025). • De verdeelsleutel voor de gemeentelijke bijdrage aan het programma Veilig Thuis is gebaseerd op parameters uit het cluster Jeugdigen en Wmo van het gemeentefonds (peildatum 1 januari 2025).

Concept

Overeenkomstig de Gemeentewet dient de GGD te beschikken over een reële en structureel sluitende begroting, dan wel moet de meerjarenraming een finan cieel evenwicht laten zien. Als hiervan geen sprake is, kan de GGD onder preventief toezicht komen te staan van de provincie Limburg.

De algemene uitgangspunten van het te volgen financieel beleid die van toepassing zijn op de begroting 2027 luiden als volgt: • De GGD streeft naar een evenwichtige financiële situatie. De financiële kengetallen, zoals opgenomen in de begroting, geven daarbij inzicht in de financiële ontwikkelingen. • De GGD streeft naar een begroting die structureel en reëel in evenwicht is en waarbij elk begrotingsjaar tenminste sluitend is.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

Beleidsindicatoren

De beleidsindicatoren uit het Besluit Begroting en Verantwoording zijn niet van toepassing op de inhoudelijke taken van de GGD. Over de belangrijkste beleidsindicatoren wordt periodiek verantwoording afgelegd aan het bestuur van de GGD. Deze zijn ook onderdeel van het jaaroverzicht.

1.9 Meerjaren raming

Oorspronkelijke begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Begroting 2029

Begroting 2030

Bijdragen gemeenten

40.534.526

44.391.415

46.155.974

47.990.673

49.046.468

Tarieven gemeenten

3.198.000

2.587.000

2.689.833

2.796.754

2.858.283

1.034.000

1.075.102

1.117.837

1.142.429

1.304.000

1.367.000

1.421.338

1.477.836

1.510.348

Bijdrage Rijk/Provincies

6.138.000

9.289.000

9.658.238

10.042.153

10.263.080

Overige bijdrage

3.532.000

4.270.000

4.439.733

4.616.212

4.717.769

112.000

117.000

121.651

126.487

129.270

54.818.526

63.055.415

65.561.869

68.167.952

69.667.647

Personeelslasten

35.281.000

40.001.000

41.591.038

43.244.280

44.195.653

Huisvestingslasten

2.414.000

2.861.000

2.974.725

3.092.970

3.161.015

Afschrijvingslasten

130.000

140.000

145.565

151.351

154.681

675.000

662.000

688.315

715.676

731.421

Staat van Baten en Lasten Baten

Plusproducten gemeenten Bijdragen centrumgemeenten

Onvoorzien Incidentele opbrengsten

Concept Totale baten Lasten

Rente- en bankkosten

Beheers- en adm. lasten

15.000

15.596

16.216

16.573

Lasten automatisering

1.497.000

1.577.000

1.639.686

1.704.864

1.742.371

Lasten medische middelen

563.000

993.000

1.032.472

1.073.513

1.097.130

Lasten uitvoering derden

1.109.000

3.215.000

3.342.796

3.475.672

3.552.137

113.000

118.000

122.691

127.568

130.374

41.782.000

49.582.000

51.552.884

53.602.110

54.781.355

Algemene dekkingsmiddelen (baten)

1.454.673

1.533.724

1.594.690

1.658.079

1.694.558

Overhead

Lasten vervoermiddelen

Onvoorzien

Incidentele lasten Totale lasten

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

14.491.199

15.007.139

15.603.675

16.223.921

16.580.850

Heffing Vpb

Bedrag onvoorzien

Saldo baten en lasten

Toevoeging aan reserve

Onttrekking aan reserve

Resultaat

1.10 Begroting per programma

GGD

Jeugdgezondheidszorg

Veilig Thuis

Totaal

Bijdragen gemeenten

11.049.591

23.528.983

9.812.841

44.391.415

Tarieven gemeenten

1.348.000

1.239.000

2.587.000

Plusproducten gemeenten

1.034.000

1.367.000

Bijdrage Rijk/Provincies

8.926.000

363.000

9.289.000

Overige bijdrage

3.567.000

678.000

25.000

4.270.000

117.000

26.041.591

25.808.983

11.204.841

63.055.415

Staat van Baten en Lasten Baten

Bijdragen centrumgemeenten

Onvoorzien Incidentele opbrengsten

Concept Totale baten Lasten

Personeelslasten

14.008.000

16.962.000

9.031.000

40.001.000

Huisvestingslasten

828.000

1.621.000

412.000

2.861.000

Afschrijvingslasten

140.000

Rente- en bankkosten

382.000

146.000

134.000

662.000

Beheers- en adm. lasten Lasten vervoermiddelen

15.000

Lasten automatisering

1.111.000

347.000

119.000

1.577.000

Lasten medische middelen

895.000

98.000

993.000

Lasten uitvoering derden

3.215.000

118.000

20.572.000

19.314.000

9.696.000

49.582.000

Algemene dekkingsmiddelen (baten)

1.533.724

Overhead

15.007.139

Onvoorzien

Incidentele lasten Totale lasten

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

7.003.315

6.494.983

1.508.841

Heffing Vpb

Bedrag onvoorzien

Saldo baten en lasten

Toevoeging aan reserve

Onttrekking aan reserve

Resultaat

02 Programma GGD Wat willen we bereiken? In de notitie ‘Visie op Preventie’ uit 2025, zoals deze door de GGD en het Maastricht Universitair Medisch Centrum+ (MUMC+) geformuleerd is voor het Regioplan ZuidLimburg, worden 3 uitdagingen voor de volksgezondheid, welzijn en zorg samengevat: 1. De gezondheid van álle inwoners van Nederland verbeteren: de gezonde levensverwachting van Nederlanders ligt onder het Europees gemiddelde en gezondheids verschillen nemen toe (VZinfo, 2024). 2. Goede zorg en ondersteuning mogelijk maken: de zorgsector staat onder druk door toename in de hoeveelheid en complexiteit van zorgvragen en door het groeiend tekort aan arbeidskrachten. 3. Omgaan met klimaatverandering en de impact ervan op de gezondheid en leefomgeving van mensen: er zijn aanpassingen nodig in de leefomgeving om de negatieve gevolgen van klimaatverandering (onder andere hittestress en overstromingen) te beperken en tegelijkertijd de gezondheid van inwoners te bevorderen.

Concept

Deze uitdagingen raken de kern van het Programma GGD. Dit is een divers samengesteld programma waar een aantal preventieve taken samenkomt. Met het onder-

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

schrijven van de visie voor Zuid-Limburg geeft de GGD aan met haar inzet bij te dragen aan deze ambitie. Het verminderen van de gezondheidsachterstand ten opzichte van het gemiddelde in Nederland en het verkleinen van gezondheidsverschillen tussen groepen, zijn nog altijd de belangrijkste opgaven voor Zuid-Limburg. Het leveren van actuele en passende beleidsrelevante gezondheidsinformatie is de basis van de vele activiteiten en programma's die de GGD uitvoert. Steeds meer vragen gemeenten om gegevens op wijkniveau. We komen aan deze vraag tegemoet door gebiedsgerichte informatie te leveren, deze te duiden en van adviezen te voorzien. Nieuw is ook de integrale aanpak ‘health in all policies’ die we voorstaan, waarbij gezondheid in andere domeinen zoals wonen, werken en leefomgeving wordt meegenomen. Dit vergt ook intern een betere afstemming van activiteiten. Met de keuze voor 3 programmalijnen maken we een begin.

minder gebruik te maken van de zorg. De complexiteit van problemen die mensen ondervinden, vergt een goede afstemming en samenwerking tussen organisaties. De GGD draagt hier op alle mogelijke manieren aan bij. Een nieuwe opgave is de klimaatverandering die de gezondheid van de planeet bedreigt en ook zichtbaar effect heeft in de directe omgeving van mensen. In GGD-termen noemen we dit: werken aan een gezonde leefomgeving. Dat gaat over gezondheidsbeschermende maatregelen voor fijnstof-uitstoot, hittestress, wateroverlast, schoon (drink)water, enzovoort. Maar het gaat ook over de leefomgeving zo inrichten dat mensen kunnen bewegen (wandelen en recreëren), veilige fietspaden naar school hebben, plekken hebben om elkaar te ontmoeten en dat er voldoende groen is.

Concept

Het is algemeen bekend dat investeren aan de voorkant - oftewel de sociale basis voor mensen op orde brengen bijdraagt aan het versterken van veerkracht, aan een adequaat voorzieningenniveau, aan de mogelijkheid tot ondersteuning en aan ontmoeten. Hierdoor zijn mensen beter in staat hun eigen problemen op te lossen (met hulp van hun netwerk of professionele ondersteuners) en

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

2.1 Infectieziektebestrijding (IZB) Bestrijden van infectiezieken Verhoging van de vaccinatiegraad De GGD blijft in 2027 gericht investeren in het verhogen van de vaccinatiegraad in de regio. De vaccinatiegraad in de regio Zuid-Limburg kent nog steeds een dalende trend. Hierdoor is de urgentie om extra maatregelen te treffen hoog en doen we onderzoek naar redenen om te twijfelen en belemmeringen die mensen ervaren om een vaccinatie te halen.

Concept

Voor 2027 is nog geen definitief besluit genomen over het uitvoeren van een Covid-19-najaarscampagne. Als een dergelijke campagne vastgesteld wordt, is dit voor de GGD een omvangrijke vaccinatieopdracht waarbij extra aandacht besteed wordt aan groepen en gebieden waar deelname achterblijft. Initiatieven waarop we willen blijven inzetten om de vaccinatiegraad in de regio te verhogen, zijn het uitsturen van gerichte communicatie naar specifieke doelgroepen, het opzetten van extra contact momenten of vaccinatiemomenten (zoals tijdelijke pop-uplocaties waar inwoners hun vaccinaties kunnen halen) en samenwerking met lokale partners zoals huisartsen om drempels voor deelname te verlagen. We volgen de voortgang gedurende het jaar via deelnamecijfers, wijkinformatie en feedback van partners. Waar mogelijk verwerken we deze ervaringen in het reguliere vaccinatieaanbod van de GGD. Zo kunnen we toewerken naar meer

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

interventies om een hogere en stabiele vaccinatiegraad in Zuid-Limburg te realiseren.

(LFI) in verband met de regie en voorbereiding bij grote uitbraken op het gebied van Infectieiziektebestrijding.

Belang van vaccineren verhogen De GGD zet gericht in op het vergroten van kennis en bewustzijn over het belang van vaccineren. Voor gemeenten maken we rapportages met actuele vaccinatiecijfers op wijkniveau, inclusief duiding van lokale trends en aandachtspunten. Richting inwoners brengen we het belang van vaccineren structureel en doelgroepgericht onder de aandacht. Dit gebeurt via toegankelijke informatie op onze website, het gericht verspreiden van communicatiemiddelen zoals flyers op locaties waar (specifieke) doelgroepen aanwezig zijn en het organiseren van ontmoetingsmomenten in buurthuizen, moskeeën, scholen en andere wijkvoorzieningen. Door onze communicatie af te stemmen op de taal, cultuur en informatie behoefte van diverse groepen, streven we naar het verhogen van de begrijpelijkheid en relevantie van onze voorlichting. Uitgangspunt is de kennis over het voor komen van infectieziekten en het belang van vaccineren te verhogen bij inwoners.

Vaccinatievoorziening Uitbreiden vaccinatie-uitvoeringsrol In 2026 openden we binnen GGD Zuid-Limburg de Vaccinatievoorziening. Hier kunnen inwoners terecht voor reisvaccinaties, beroepsgebonden vaccinaties en vaccinaties op maat. In 2027 ontwikkelen we deze voorziening gericht door om de vaccinatie-uitvoeringsrol van de GGD uit te breiden. Door het volledige vaccinatieaanbod van de GGD stap voor stap te bundelen binnen 1 herkenbare voorziening, creëren we de randvoorwaarden om in de toekomst meer vaccinaties laagdrempeliger toegankelijk te maken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de COVID-19-vaccinaties en gordelroosvaccinaties, wanneer hiervoor landelijke of regionale opdrachten verstrekt worden. Voor de uitvoering hiervan richten we een flexibel en schaalbaar vaccinatieteam in. Dit team borgt de reguliere dienstverlening en is snel inzetbaar tijdens tijdelijke campagnes of piekbelasting. Hiermee versterken we duurzaam de regionale vaccinatiecapaciteit en vergroten we de wendbaarheid van de organisatie.

Het KCC biedt heldere en actuele informatie, beantwoordt vragen over vaccinaties en fungeert als loket waar zowel inwoners als experts terechtkunnen voor advies of doorverwijzing naar de juiste zorg- of kennispartner. Hierdoor vergroten we de toegankelijkheid van vaccinatieadvies en ontstaat een duidelijke en herkenbare ingang voor vaccinatievragen.

Tuberculosebestrijding (TBC) Vroegtijdige signalering en preventie Binnen de Publieke Gezondheidszorg Asielzoekers (PGA) blijft de focus liggen op het snel signaleren en behandelen van TBC en het voorkomen van nieuwe besmettingen. Samen met zorgaanbieders zoals MUMC+ en Gezond heidszorg Asielzoekers, gemeenten en andere partners, volgen we meldingen direct op. Personen en groepen met een verhoogd risico sporen we vroegtijdig op. Zij krijgen passende begeleiding om verspreiding te beperken. Daarnaast ontvangen doelgroepen gerichte informatie om TBC zoveel mogelijk te voorkomen.

Concept

Pandemische paraatheid Ook in 2027 worden middelen ingezet voor aanvullend onderzoek, het aannemen en opleiden van personeel, versterking van de surveillance en extra inzet op het verbeteren van de bovenregionale samenwerking in het kader van het versterken van de Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische paraatheid (VIP). Concreter gaat het dan over de versterking van de monitoring en surveillance en extra inzet op het verbeteren van de bovenregionale samenwerking en het implementeren van Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

Doorontwikkeling Klant- en Contactcentrum Een belangrijk onderdeel is de verdere ontwikkeling van het Klant- en Contactcentrum (KCC) voor de Algemene Gezondheidszorg (AGZ). Het KCC is inmiddels door gegroeid tot een afdelingsbreed aanspreekpunt voor de gehele afdeling AGZ. De komende periode zetten we in op het verder professionaliseren van dit centrum. Op termijn onderzoeken we de mogelijkheden om dit centrum verder uit te breiden.

Actieve voorlichting en toeleiding TBC vormt nog steeds een ernstige infectieziekte in Zuid-Limburg en vraagt blijvend om aandacht. De GGD blijft haar deskundigheid op dit terrein actief inzetten om zowel professionals als inwoners te informeren over risico's en het belang van tijdige herkenning. Door gerichte outreach-activiteiten, bij onder andere asielzoekerscentra, krijgt TBC meer zichtbaarheid en informeren we mensen beter over signalen die medische beoordeling vereisen. Vroege opsporing en snelle behandeling blijven sleutelpunten om TBC in een vroeg stadium aan te pakken.

2.1 Begroting Infectieziektebestrijding

24- uurs IZB

TBC

VIP

Vaccinatievoorziening

COVID-19

Totaal

Bijdragen gemeenten

1.822.979

888.804

2.711.783

Tarieven gemeenten

66.000

Plusproducten gemeenten

Bijdragen centrumgemeenten

Staat van Baten en Lasten Baten

Bijdrage Rijk/Provincies

137.000

5.427.000

1.580.000

7.144.000

Overige bijdrage

237.000

1.543.000

1.780.000

Onvoorzien

117.000

2.142.979

1.125.804

5.427.000

1.543.000

1.580.000

11.818.783

Personeelslasten

1.284.000

726.000

1.803.000

846.000

975.000

5.634.000

Huisvestingslasten

23.000

12.000

400.000

435.000

Afschrijvingslasten

Incidentele opbrengsten

Concept Totale baten Lasten

Rente- en bankkosten

Beheers- en adm. lasten Lasten vervoermiddelen

12.000

33.000

16.000

120.000

210.000

15.000

Lasten automatisering

163.000

71.000

60.000

294.000

Lasten medische middelen

18.000

12.000

400.000

10.000

440.000

Lasten uitvoering derden

3.126.000

Onvoorzien

118.000

1.635.000

833.000

4.962.000

1.262.000

1.580.000

10.272.000

507.979

292.804

465.000

281.000

1.546.783

Toevoeging aan reserve

Onttrekking aan reserve

507.979

292.804

465.000

281.000

1.546.783

Incidentele lasten Totale lasten

Saldo baten en lasten

Resultaat*

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

29.000

Het resultaat dient ter dekking van de overhead.

2.2 Seksuele gezondheid Toegankelijke seksuele gezondheidszorg Kerntaak van het centrum is de seksualiteitshulpverlening voor de 3 specifieke doelgroepen: jongeren, sekswerkers en mannen die seks hebben met mannen. De hulpverlening is gericht op 5 grote soa's*. Dit houdt in dat, aanvullend op de huisartsenzorg, we inzetten op vroegtijdige opsporing, diagnostiek en counseling. Ook de PrEP-zorg die gericht is op het voorkomen van hiv bij (kwetsbare) mannen die seks hebben met mannen, behoort tot de kerntaak.

Concept

We voeren deze kerntaken uit via het aanbieden van consulten op 3 GGD-locaties in Heerlen, Sittard en Maastricht. Een belangrijke focus ligt daarbij op laag drempelige toegang tot deze dienstverlening door digitaal beter bereikbaar te zijn en specifieke doelgroepen te vinden. In 2027 versterken en continueren we de samenwerking met regionale huisartsen voor aanvullende seksuele gezondheidszorg, PrEP, vaccinaties en surveillance. In het kader van het gewijzigde landelijke PrEP-beleid ontvangen inwoners geen PrEP-medicatie meer via de GGD. Zij kunnen bij het CSG wel terecht voor halfjaarlijkse controles en het voorschrijven van een PrEP-recept. *

Deze vijf zijn: chlamydia, gonorroe, syfilis, hiv en hepatitis B.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

Ter bescherming van financieel kwetsbare inwoners verkenden we mogelijkheden voor (tijdelijke) financiering van PrEP-medicatie. Vanaf 2026 is het landelijke PrEPnoodfonds van Soa Aids Nederland voorhanden. Het is nog onduidelijk hoelang dat fonds blijft bestaan.

Doelgerichte preventie en outreach Naast de consulten op de poli's blijft de GGD inzetten op advies en preventie op maat. Speciale aandacht is er voor groepen die een groter risico hebben op een seksuele gezondheidsachterstand en minder goed hun weg naar passende zorg vinden. Dit zijn bijvoorbeeld jongeren en sekswerkers. Binnen onze outreach-activiteiten werkt het CSG samen met regionale ketenpartners (zoals Queer Parkstad, het COC en de Hiv-vereniging), ervaringsdeskundigen en peercoördinatoren om doelgroepen gericht te bereiken en naar zorg en ondersteuning toe te leiden. Voorlichting en deskundigheidsbevordering richten zich primair op jongeren tot 25 jaar en op professionals die dagelijks met deze doelgroep werken. Via het train-detrainer-principe rusten we deze professionals toe om in gesprek te gaan over relaties, seksualiteit, grenzen aangeven en het voorkomen van onbedoelde zwangerschappen.

Nu Niet Zwanger Ondersteuning van mensen in kwetsbare omstandigheden Nu Niet Zwanger (NNZ) is een landelijk programma dat sinds 2019 wordt ingezet binnen de 16 Zuid-Limburgse gemeenten. Het programma ondersteunt mensen in kwetsbare omstandigheden bij het bewust nemen van beslissingen over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Het doel is onbedoelde zwangerschappen voorkomen en kinderen een kansrijke start bieden. Het bereik in ZuidLimburg groeit duidelijk, maar ook de zorgvraag binnen NNZ neemt toe. Factoren als armoede en psychische kwetsbaarheid vergroten de complexiteit van de problematiek. Door intensief samen te blijven werken met ketenpartners kunnen we effectief inspelen op deze toenemende zorgvraag. Onze inhoudelijke experts blijven zich richten op wijken en gebieden die achterblijven, zodat NNZ overal in de regio en zeker op die plekken stevig en gelijkwaardig beschikbaar is.

Concept

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

Bekijk voor meer informatie ook de factsheet Nu Niet Zwanger 2025

2.2 Begroting Seksuele gezondheid

Staat van Baten en Lasten

Totaal

Baten Bijdragen gemeenten

1.183.654

Tarieven gemeenten

Plusproducten gemeenten Bijdragen centrumgemeenten

105.000 -

Bijdrage Rijk/Provincies

1.782.000

Overige bijdrage

259.000

Onvoorzien

Incidentele opbrengsten

Concept Totale baten

3.329.654

Lasten

Personeelslasten

2.077.000

Huisvestingslasten

129.000

Afschrijvingslasten

Rente- en bankkosten

Beheers- en adm. lasten Lasten vervoermiddelen

Lasten automatisering

68.000

Lasten medische middelen

455.000

Lasten uitvoering derden

87.000

Onvoorzien

Incidentele lasten

Totale lasten

Saldo baten en lasten

2.871.000

458.654

Toevoeging aan reserve

Onttrekking aan reserve

Resultaat*

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

55.000

458.654

Het resultaat dient ter dekking van de overhead.

2.3 Hygiëne en Inspectie (H&I) Kwaliteit van toezicht bij gastouders In 2026 voerden we wijzigingen door in het kwaliteitskader voor het toezicht op gastouders. In 2027 zetten we deze kwaliteitsontwikkeling voort door de systematiek verder te professionaliseren en te borgen binnen de interne processen. Daarbij werkt de GGD actief samen met landelijke expertisegroepen, waarmee de toezichthoudende taken verder differentiëren en specialiseren. Deze samenwerking draagt bij aan een uniforme, deskundige en toekomstbestendige uitvoering van het toezicht.

Concept

Toezicht op Wmo-calamiteiten

Het aantal meldingen van Wmo-calamiteiten blijft laag, zowel in Zuid-Limburg als landelijk. Dit kan wijzen op een onderbenutting van het meldingssysteem. Om dit te verbeteren, versterken we de samenwerking met gemeenten. We streven ernaar om de meldingsbereidheid te verhogen, zodat calamiteiten sneller opgemerkt worden en tijdig adequaat aangepakt worden. Deze samenwerking versterkt het toezicht op Wmo-calamiteiten en draagt zo bij aan een verbeterde kwaliteit van zorg en ondersteuning voor kwetsbare inwoners.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

2.3 Hygiëne en Inspectie

Hygiëne & Inspectie

Toezicht WMO

Bijdragen gemeenten

144.177

Tarieven gemeenten

937.000

Staat van Baten en Lasten

Totaal

Opbrengsten

Plusproducten gemeenten

Bijdragen centrumgemeenten

Bijdrage Rijk/Provincies

Overige bijdrage

Onvoorzien

Incidentele opbrengsten

937.000

144.177

1.081.177

Personeelslasten

581.000

86.000

667.000

Huisvestingslasten

67.000

10.000

77.000

Afschrijvingslasten

Concept Totale baten Lasten

Rente- en bankkosten

Beheers- en adm. lasten

Lasten vervoermiddelen

1.000

2.000

56.000

8.000

64.000

Lasten medische middelen

Lasten uitvoering derden

Onvoorzien

Incidentele lasten

Totale lasten

705.000

105.000

810.000

Saldo baten en lasten

232.000

39.177

271.177

Lasten automatisering

Toevoeging aan reserve

Onttrekking aan reserve

232.000

39.177

271.177

Resultaat*

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

1.000

Het resultaat dient ter dekking van de overhead.

2.4 Medische Milieukunde Proactief adviseren bij inwoners en gemeenten

Gezondheidskundig advies en nazorg tijdens crisis

We zetten blijvend in op proactieve advisering over gezondheidsrisico's die samenhangen met de leef- en woonomgeving. Inwoners ontvangen advies over onder meer vocht- en schimmelproblemen, slechte isolatie, onvoldoende ventilatie en andere woninggebonden risico’s. Hierbij hebben we speciale aandacht voor kwetsbare groepen. Naast deze preventieve voorlichting behandelt de GGD ook meldingen en klachten van inwoners over hun woonomgeving. Waar nodig volgt een onderzoek of advies om gezondheidsklachten te voorkomen of te verminderen. Ook richting gemeenten speelt de GGD een actieve adviesrol. We informeren tijdig over de gezondheidsgevolgen van milieufactoren en klimaatverandering, zoals hitte. De GGD ondersteunt gemeenten bij het opstellen en actualiseren van hitteplannen en andere klimaat-adaptieve maatregelen en levert structureel beleidsinput voor een gezonde, veilige en klimaatbestendige leefomgeving.

Bij incidenten met gevaarlijke stoffen, zoals chemische lekkages, industriële ongevallen en grote branden, bestaat het risico dat inwoners blootgesteld worden aan schadelijke stoffen. De gezondheidsadviseur gevaarlijke stoffen (GAGS) is gespecialiseerd in crisiscommunicatie en adviseert over mogelijke gevolgen en te nemen maat regelen. Het doel is om door het verstrekken van duidelijke en begrijpelijke informatie onrust, onzekerheid en wantrouwen tot een minimum te beperken. In de nazorgfase blijft de GGD actief betrokken om de gevolgen van het incident voor inwoners en gemeenten zorgvuldig af te handelen. De GGD verzorgt onder meer het opstellen en verspreiden van informatiebrieven, de telefonische bereikbaarheid voor gezondheidsvragen en het beantwoorden en duiden van gezondheidsklachten.

Concept

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

2.4 Medische Milieukunde

Staat van Baten en Lasten

Totaal

Baten Bijdragen gemeenten

687.226

Tarieven gemeenten

Plusproducten gemeenten Bijdragen centrumgemeenten Bijdrage Rijk/Provincies Overige bijdrage

72.000

Onvoorzien

Incidentele opbrengsten

Concept Totale baten

759.226

Lasten

Personeelslasten

Afschrijvingslasten

Rente- en bankkosten

Beheers- en adm. lasten Lasten vervoermiddelen Lasten automatisering

11.000

6.000

Lasten medische middelen

Lasten uitvoering derden

Onvoorzien

Incidentele lasten

Totale lasten

453.000

Saldo baten en lasten

306.226

Toevoeging aan reserve

Onttrekking aan reserve

Resultaat*

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

436.000

Huisvestingslasten

306.226

Het resultaat dient ter dekking van de overhead.

2.5 Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Vangnet OGGZ Het Vangnet Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (Vangnet OGGZ) is een meldpunt speciaal bedoeld voor mensen met zorgwekkend gedrag die zelf geen hulp vragen. Voor de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek en Maastricht Heuvelland verzorgt de GGD het Vangnet OGGZ. Jaarlijks nemen we gemiddeld 250 nieuwe meldingen in ontvangst en geven we 180 adviezen. De medewerkers schatten samen met de cliënt in op welke domeinen hulp nodig is. Omdat de GGD zelf geen zorgaanbieder is, zorgen de medewerkers vervolgens voor toeleiding naar passende zorg.

zorgteam van Mondriaan. In opdracht van de Commissie Zorg en Veiligheid heeft de werkgroep Heroriëntatie bemoeizorg Zuid-Limburg een actueel fundament in de vorm van een regionaal afsprakenkader voor bemoeizorg Zuid-Limburg opgesteld dat naar verwachting in 2027 ingevoerd wordt.

Concept

Het landelijk (telefonisch) meldpunt ‘Zorgwekkend gedrag’ geven we vorm voor 7 gemeenten in Zuid-Limburg. Het vangnet valt onder het takenpakket van de Wmo. Zowel professionals als inwoners kunnen er terecht. De koers die uitgezet wordt in de Commissie Zorg en Veiligheid en het daarbij behorende werkplan, vormen de basis voor de aanpak van de problematiek bij personen met verward of onbegrepen gedrag. Het Vangnet OGGZ en de Wijk-GGD’er volgen deze koers.

De zorg voor personen met onbegrepen gedrag organiseert het Vangnet OGGZ in 2 sub-regio’s in Zuid-Limburg en in de andere sub-regio gebeurt dat door het bemoei-

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

Wijk-GGD’er

Landelijk wordt beleid ingezet om de aanpak van personen met verward en onbegrepen gedrag te versterken. De GGD heeft in het kader van het actieprogramma ‘Grip op onbegrip’ voor 4 jaar subsidie ontvangen om de vroeg signalering en opvolging in de wijk door de Wijk-GGD’er vorm te geven in Zuid-Limburg. Sinds 1 mei 2024 is de Wijk-GGD'er actief in Maastricht (3 wijken), Valkenburg, Beek, Stein, Sittard-Geleen, Brunssum en Heerlen (1 wijk). In 2027 zijn de eindverantwoording aan de subsidieverlener ZonMW en de borging van de pilot vroegsignalering en opvolging in de wijk belangrijke actiepunten. De Wijk-GGD’er speelt een belangrijke rol in vroegsignalering bij mensen met verward of onbegrepen gedrag. Door zichtbaar aanwezig te zijn in de wijk legt de Wijk-GGD’er laagdrempelig contact, verbindt signalen uit de keten en helpt passende ondersteuning op gang te brengen. Deze aanpak draagt bij aan het voorkomen van escalaties, onnodige politie-inzet en verdere ontregeling. Borging van

deze functie is cruciaal om de aanpak op het snijvlak van zorg en veiligheid verder te versterken. Het is 1 van de onderdelen om de aanpak voor mensen met verward en onbegrepen gedrag te verstevigen. De Wijk-GGD’er: • Denkt mee bij vroegsignalen en overlegt laagdrempelig over zorgen in de wijk • Helpt bij het verhelderen van een zorgsituatie zonder hulpvraag • Verbindt signalen van verschillende ketenpartners en brengt passende zorg op gang • Zoekt actief en outreachend contact met mensen over wie zorgen zijn, eventueel samen met ketenpartners • Is aanspreekpunt en volgt op

Concept

De subsidie vanuit ZonMW wordt naar verwachting ook na 2027 voortgezet. Het is echter nog onduidelijk welke voorwaarden hieraan verbonden worden en hoe deze financiering eruitziet.

Maatschappelijk Interventieteam (MIT-team)

In 2027 wordt het MIT in Zuid-Limburg ingevoerd. Het MIT is een 24/7 interventieteam dat politie ondersteunt bij personen met acuut onbegrepen gedrag. Het Vangnet OGGZ en de Wijk-GGD’er hebben een rol in het opvolgen van MIT-meldingen waar enerzijds bemoeizorg en anderzijds verbinding tussen ketenpartners binnen zorg en veiligheid noodzakelijk is.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

2.5 Begroting Openbare Geestelijke Gezondheidszorg

Staat van Baten en Lasten

Vangnet OGGZ

Totaal

Bijdragen gemeenten

Tarieven gemeenten

Baten

Plusproducten gemeenten

929.000

Bijdragen centrumgemeenten

Bijdrage Rijk/Provincies

69.000

Overige bijdrage Onvoorzien

Incidentele opbrengsten

Concept Totale baten

998.000

Personeelslasten

491.000

Huisvestingslasten

33.000

Afschrijvingslasten

Rente- en bankkosten

2.000

Lasten

Beheers- en adm. lasten Lasten vervoermiddelen Lasten automatisering

Lasten medische middelen Lasten uitvoering derden

19.000

2.000

Onvoorzien

Incidentele lasten

Totale lasten

547.000

Saldo baten en lasten

451.000

Toevoeging aan reserve

Onttrekking aan reserve

451.000

Resultaat*

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

19.000

Het resultaat dient ter dekking van de overhead.

2.6 Publieke gezondheid, monitoring, onderzoek en beleid In 2027 ligt de focus op het versterken van gezondheid door de hele levensloop. We volgen ontwikkelingen in leefomgeving, mentaal welbevinden en verschillen tussen gebieden en bevolkingsgroepen en benutten gegevens uit monitors, onderzoek en praktijk om trends te duiden en beleidskeuzes te ondersteunen. Gemeenten en partners ontvangen actuele inzichten, handelingsopties en ondersteuning bij preventieve activiteiten. Daarnaast werken we aan een sterke regionale kennis en data-infrastructuur, waarin gegevens en expertise uit verschillende domeinen samenkomen en toegankelijk gemaakt worden voor beleidsvorming en uitvoering. Deze inzet sluit aan bij de regionale ambities binnen Trendbreuk, het programmatisch werken, GALA, IZA, AZWA en de Academische Werkplaats Publieke Gezondheid (AWPG).

Kinderopvang en de Gezonde School-aanpak. Ook in het voortgezet onderwijs zetten we deze aanpak in, aangevuld met aandacht voor leefstijl, sociale veiligheid en weerbaarheid.

Daarnaast ondersteunen we gemeenten via JOGG bij het realiseren of versterken van een leefomgeving die gezond gedrag bij kinderen en jongeren stimuleert. Hierbij gaat het onder andere om het bevorderen van bewegen, ontmoeten, gezonde voedingskeuzes en een sociale omgeving die gezond gedrag mogelijk maakt. De inzichten uit gebiedsprofielen en gesprekken met lokale partners benutten we om maatregelen goed te laten aansluiten op de sociale en fysieke context van buurten.

Concept

Gezondheid door de levensloop

In 2027 richten we ons op het versterken van gezondheid in alle levensfasen van Trendbreuk met Kansrijke Start, Peutertijd, Basisschool, Voortgezet onderwijs, Jong volwassenen, Volwassenen en Ouderen. Voor Kansrijke Start gaat het onder andere om preventieve inzet via Rookvrije Start en om ondersteuning van partners bij het versterken van een gezonde zwangerschap en de eerste 1.000 dagen. In de peuter- en basisschoolleeftijd ondersteunen we kinderopvang en scholen bij een gezonde en stimulerende omgeving, onder meer via Gezonde

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

Voor jongvolwassenen ligt de focus op leefstijl, mentale druk en bestaanszekerheid. Hierbij leveren we ook inzet richting het mbo, in aansluiting op inzichten uit monitors en signalen uit de praktijk. Voor volwassenen en ouderen brengen we factoren in beeld die gezondheid en participatie beïnvloeden, zoals vitaliteit, sociale netwerken en bestaanszekerheid. Hiermee ondersteunen we gemeenten bij het bepalen van aandachtspunten en het maken van passende keuzes in hun preventiebeleid.

Gezonde leefomgeving en gebiedsgerichte keuzes

Gebiedsprofielen die via onze website beschikbaar zijn, brengen gegevens over leefomgeving, gezondheid en sociaaleconomische omstandigheden samen, waar mogelijk tot op wijk- en buurtniveau. We gebruiken de informatie in gesprekken om verschillen zichtbaar te maken en keuzes in gebiedsplannen en lokale preventie agenda’s te onderbouwen. Hiermee kunnen gemeenten bepalen welke wijken of doelgroepen prioriteit vragen en welke omgevingsfactoren verbeterd kunnen worden om gezondheid te versterken.

Mentaal welbevinden in alle levensfasen

Mentaal welbevinden blijft in 2027 een belangrijk aan dachtspunt. Signalen uit monitors, verdiepend onderzoek en ervaringen uit de praktijk laten zien welke factoren een rol spelen, zoals druk op jongeren, eenzaamheid, financiële zorgen en sociale steun. Deze inzichten gebruiken we om gemeenten en partners te adviseren over passende preventieve keuzes. De GGD ondersteunt gemeenten en partners door trends te duiden, risico’s te signaleren en partijen samen te brengen die een rol spelen in het versterken van mentaal welbevinden. Thema’s zoals suïcidepreventie, weerbaarheid, positieve gezondheid en sociale verbondenheid krijgen hierbij aandacht. Daarnaast sluiten we aan bij bestaande programma’s en initiatieven die bijdragen aan veerkracht, leefstijl en weerbaarheid bij jeugd en jong

volwassenen, in lijn met Trendbreuk en de Programmalijn Gezonde Samenleving. Op basis van actuele inzichten ondersteunen we gemeenten bij het maken van keuzes voor een integrale aanpak van mentaal welbevinden. Zelfdoding is een groot probleem in Nederland en is doodsoorzaak nummer 1 onder jongeren van 10 tot 30 jaar. Bekend is dat 60% van deze mensen niet in zicht is van de geestelijke gezondheidszorg. Het vroegsignaleren van mentale problemen, bewustwording en voeren van het gesprek zijn van belang om suïcidepreventie vorm te geven. De Wet integrale suïcidepreventie die per 1 januari 2026 in werking trad, moet hier verandering in brengen. De gemeenten in Zuid-Limburg hebben besloten een regionaal actienetwerk op te zetten. Vanuit preventief oogpunt willen we het aantal zelfdodingen terugdringen. De GGD kreeg de opdracht om dit actienetwerk op te zetten samen met partners in het sociaal en zorgdomein. Dit gaat in de vorm van een subsidie, waarbij de lokale middelen regionaal ingezet worden. In principe voor de duur van 1 jaar (2026) met de mogelijkheid voor een vervolg in het 2e jaar (2027).

Concept

Maatschappelijke participatie en bestaanszekerheid

In 2027 zetten we in op het ondersteunen van gemeenten en partners bij het versterken van maatschappelijke participatie en het verminderen van achterstanden. Daarbij gaat het om thema’s als gezondheidsvaardigheden, taalniveau, sociale samenhang, de sociale basis en bestaanszekerheid. Deze factoren bepalen of inwoners grip ervaren op hun dagelijks leven en dragen bij aan hun veerkracht.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

We gebruiken gebiedsprofielen, monitors en signalen uit de praktijk om zichtbaar te maken waar inwoners, waaronder jeugdbelemmeringen ervaren in bijvoorbeeld welbevinden, groepsdynamiek of gezondheidsgedrag. We vertalen deze inzichten naar advies richting gemeenten en scholen, zodat zij passende keuzes kunnen maken voor inzet binnen het sociaal domein. Daarnaast brengen we partijen uit welzijn, zorg, onderwijs en werk met elkaar in contact om initiatieven die participatie en bestaanszekerheid bevorderen beter op elkaar te laten aansluiten. In asielzoekerscentra zetten we in op gezondheidsvoorlichting en activiteiten gericht op zelfredzaamheid en welzijn. Dit draagt bij aan toegankelijkheid, gezondheid en participatie binnen kwetsbare groepen. Door sociale, fysieke en economische factoren in samenhang te bekijken, ontstaat een completer beeld van omstandigheden die de mogelijkheden van inwoners beïnvloeden.

Daarnaast nemen we in het najaar van 2027 de MBO- monitor en de monitor Voortgezet Speciaal Onderwijs/ Praktijkonderwijs af. We publiceren de resultaten hiervan in 2028. Deze vormen samen met eerdere monitoren een doorgaande lijn van jeugd naar jongvolwassenheid. Waar nodig maken we gebruik van kwalitatieve verdieping, zoals gesprekken of bijeenkomsten met jongeren, ouders en professionals om de betekenis achter de cijfers beter te begrijpen.

thema’s als mentale gezondheid, gezonde leefomgeving, jeugd, ouderen en kwetsbare groepen verder. Het delen van kennis en ervaringen draagt bij aan de ontwikkeling van een lerende regio.

Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Onderzoek en innovatie vormen in 2027 een belangrijke pijler van het regionale gezondheidsbeleid. De Acade mische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa (AWPG Mosa) verbindt wetenschap, beleid en praktijk in onder zoek dat zich richt op regionale vraagstukken en is 1 van de 3 inhoudelijke programmalijnen.

Concept

Monitoring en duiding van gezondheid

We versterken de monitoring van gezondheid in 2027 verder. We leveren de resultaten van de Gezondheids monitor Jeugd op en maken deze beschikbaar via de Gezondheidsatlas. Via het Kompas vullen we deze aan met duiding en handelingsopties die gemeenten ondersteunen bij het actualiseren van hun preventiebeleid. De uitkomsten geven inzicht in onder meer mentaal welbevinden, leefstijl, sociale omstandigheden en schoolervaringen.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

De aandacht ligt daarnaast op representativiteit en inclusiviteit van de monitors. We verkennen nieuwe methoden om moeilijk bereikbare groepen beter in beeld te brengen. Ook voeren we onderzoek uit naar de invloed van leefomgeving en sociaaleconomische omstandigheden op gezondheid.

Kennisinfrastructuur en partnerschappen

Een sterke kennisinfrastructuur is essentieel voor het duurzaam verbeteren van gezondheid in Zuid-Limburg. Samenwerking met de AWPG, onderwijs- en onderzoeksinstellingen, zorgorganisaties en maatschappelijke partners versterkt de ontwikkeling en toepassing van kennis. We breiden de regionale data-infrastructuur uit om gegevens uit verschillende bronnen te combineren. Dit levert een completer beeld op van gezondheid, leef omgeving en maatschappelijke omstandigheden. We ontsluiten resultaten via digitale platforms en gezamenlijke analyses. We versterken partnerschappen rond

De aandacht gaat uit naar onderwerpen zoals vaccinatiebereidheid, ongelijkheid in gezondheid en brede welvaart. We zetten participatieve onderzoeksvormen in om inwoners actief te betrekken bij het begrijpen van hun leefomgeving en gezondheidservaringen. Hierdoor sluiten beleidskeuzes beter aan bij de situatie van inwoners. De regio ontwikkelt zich verder als lerende regio, waarin partners kennis delen via gezamenlijke trajecten, evaluaties en experimenten. Digitale innovaties zoals dashboards en dataverbindingen maken informatie sneller beschikbaar en toegankelijker. Deze combinatie van onderzoek, innovatie en samenwerking versterkt de inhoudelijke basis van het publieke gezondheidsbeleid.

Crisisorganisatie en psychosociale hulpverlening Crisiscoördinatie De GGD is 24/7 bereikbaar bij crises en rampen. Hiervoor is een piketrooster ingericht voor crisiscoördinatoren en ondersteuning. De crisiscoördinator coördineert de afstemming tussen de diverse processen, stemt af met de veiligheidsregio (via de GHOR) en stemt af met de Directeur Publieke Gezondheid. De medewerkers die we kunnen inzetten in deze processen volgen regelmatige scholingen en trainingen om hun coördinatietaak goed te kunnen uitvoeren. De GGD is wettelijk verplicht een crisisplan te hebben. In dit plan beschrijven we 4 proces sen: infectieziektebestrijding, medische milieukunde, gezondheidsonderzoek (bij rampen) en PSH. De eerste 3 processen zijn reguliere GGD-processen die bij rampen of gebeurtenissen opgeschaald worden indien nodig.

Scenarioteam maatschappelijke onrust Het scenarioteam maatschappelijke onrust is een taak binnen PSH. Dit overleg kent een specifieke samenstelling en de aanleiding is vaak uit de strafrechtelijke hoek. De opdrachtgever is altijd de lokale driehoek. De GGD vervult hier de rol van voorzitter en ondersteuner. In 2027 vindt er minimaal 1 scholing/training plaats voor zowel het PSH-proces en minimaal 1 scholing/training voor de deelnemers aan het scenarioteam. Het aantal cases is moeilijk op voorhand in te schatten maar op basis van ervaringen uit het verleden schatten we dit op 7 cases in 2027.

Concept

Proces psychosociale hulpverlening Dit proces heeft tot doel om (dreigende) maatschappelijke onrust bij gebeurtenissen te voorkomen, kanaliseren, verminderen en/of reguleren, passende opvang te bevorderen, informatieverstrekking te verbeteren en ondersteuning te optimaliseren. De uitvoering van de psychosociale hulpverlening (PSH) is geen reguliere taak van de GGD. Hiervoor gingen we een samenwerking aan met de lokale maatschappelijk werkorganisaties in Zuid-Limburg en Slachtofferhulp Nederland. De coördinatie van de inzet is in handen van de GGD.

GGD Zuid-Limburg | Begroting 2027

2.7 Begroting Publieke gezondheid

AZWA

Psychosociale Hulp (PSH) en Scenarioteam*

Totaal

693.530

128.642

6.322.751

1.387.000

Monitoring en onderzoek

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=56bfe1b7-ba98-4b69-b1b0-2b2aed94b9f4