Document · PDF

Begroting 2026 DEF

Raadsvergadering 5 november 2025, gemeente HeerlenBij agendapunt: Vaststellen begroting 202625.649 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Inhoudsopgave Begroting in één oogopslag

Raadsvoorstel

Raadsbesluit

Leeswijzer

Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders

Beleidsbegroting

1. Bestuurssamenvatting Begroting 2026

2. Programma’s

2.1.0 Programma Bestuur en ondersteuning

Kernthema Bestuurskracht

Kernthema Dienstverlening

Kernthema Middelen en heffingen

2.1.1 Programma Veiligheid

Kernthema Crisisbeheer

Kernthema Veiligheid

2.1.2 Programma Verkeer en vervoer

Kernthema Mobiliteit

Kernthema Wegen, straten en pleinen

2.1.3 Programma Economie

Kernthema Economie

Kernthema Economische promotie

2.1.4 Programma Onderwijs

Kernthema Onderwijs

2.1.5 Programma Sport, cultuur en recreatie

Kernthema Sport

Kernthema Cultuur

Kernthema Cultureel erfgoed

Kernthema Groen

2.1.6 Programma Sociaal domein

Kernthema Sociale basisvoorzieningen

Kernthema Jeugdzorg

Kernthema Volwassenenzorg

Kernthema Arbeidsmarktbeleid

Kernthema Inkomensondersteuning

Kernthema Buurtgericht werken

Kernthema Integraal ouderenbeleid

2.1.7 Programma Volksgezondheid en milieu

Kernthema Volksgezondheid

Kernthema Duurzaamheid, afval, riool en milieubeheer

Kernthema Begraafplaatsen

105

2.1.8 Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (VHROSV) 107 Kernthema Ruimtelijke ordening

110

Kernthema Herstructurering

112

Kernthema Centrum

114

Kernthema Wonen

119

2.2 Algemene dekkingsmiddelen

121

2.2.1 Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is

122

2.2.2 Gemeentefonds

123

2.2.3 Dividenden

125

2.2.4 Saldo van de financieringsfunctie

126

2.3 Overzicht overhead

127

2.4 Bedrag heffing vennootschapsbelasting

128

2.5 Onvoorzien

129

3. Paragrafen

131

3.1 Lokale heffingen

131

3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

139

3.3 Onderhoud kapitaalgoederen

149

3.4 Financiering

151

3.5 Bedrijfsvoering

157

3.6 Verbonden partijen

161

3.7 Grondbeleid

203

3.8 Heerlen-Noord

207

Financiële begroting

209

4.1 Uitgangspunten financiële meerjarenbegroting 2026-2029

211

4.2 Ontwikkelingen

213

4.3 Overzicht baten en lasten

217

4.4 Uiteenzetting van de financiële positie en meerjarenraming

223

4.5 Financiële status en weerbaarheid

229

4.6 Bijlage baten en lasten per taakveld 2026

233

4.7 Bijlage meerjarig overzicht baten en lasten per taakveld

237

4.8 Bijlage begrotingssubsidies

241

Begroting in één oogopslag

Raadsvoorstel Heerlen, 23 september 2025

Onderwerp Vaststellen begroting 2026 Inleiding/aanleiding Conform artikel 190 van de Gemeentewet biedt het college jaarlijks, tijdig voor de in artikel 191, eerste lid, bedoelde vaststelling, de raad een ontwerp aan voor de begroting met toelichting van de gemeente en een meerjarenraming met toelichting voor ten minste drie op het begrotingsjaar volgende jaren. Artikel 191, eerste lid, stelt dat de raad de begroting vaststelt in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient. Begroting 2026 Voor u ligt de begroting 2026-2029. Het is onze laatste begroting. Medio 2026 zal een nieuw college het stokje van ons overnemen. Al enkele jaren spreken wij als gemeenten en het Rijk over de financiële situatie vanaf het jaar 2026. We duiden dat jaar al geruime tijd als het ‘ravijnjaar’. Wij zouden als gemeenten vanaf dat moment 3,4 miljard euro structureel minder gaan ontvangen via het gemeentefonds en daarmee dus over 3,4 miljard euro minder beschikken om onze gemeentelijke taken uit te voeren. De oorzaak hiervan had te maken met oude financiële verdeelsystemen van het Rijk die in 2025 aflopen en vervangen zouden worden door nieuwe verdeelsystemen. In het zogenaamde overhedenoverleg van 16 april jl. nam het kabinet eindelijk de zorgen van gemeenten over dit ‘ravijnjaar’ serieus. Een ander betekent dat er per saldo t/m 2027 cumulatief € 3 miljard beschikbaar komt voor gemeenten.

Dit extra geld helpt om onder andere de jeugdzorguitgaven te dekken en de terugval in het gemeentefonds vanaf 2026 enigszins te dempen. Echter, het is niet het moment om de vlag uit te hangen. Dat komt omdat dit feitelijk een incidentele oplossing is en de kans reëel is dat het ‘ravijnspook’ ons alsnog als een boemerang treft over twee jaar. We zijn er dus nog niet. Bovendien vindt de VNG de financiële verwachtingen van het, inmiddels demissionaire, kabinet vanaf 2028 te ambitieus, onder andere door het ontbreken van indexaties op de jeugdzorgkosten. Daarnaast zal op verzoek van dezelfde VNG de commissie Van Ark begin 2027 een tweede advies uitbrengen over het financieel kader vanaf 2028. Een en ander betekent dat voor ons de financiële onzekerheid in de lucht blijft hangen en is het nog maar de vraag of het nieuwe kabinet over zal gaan tot compensatie. De opgave waar wij voor stonden was om de begroting meerjarig sluitend te krijgen. Dat beloofden wij u immers ruim drie jaar geleden in ons coalitieakkoord ‘uit liefde voor onze stad’. We kunnen u thans laten weten dat wij ons aan onze afspraak kunnen houden. We kunnen u een meerjarig sluitende begroting voorleggen. Oftewel een begroting die of in het eerste jaar, of in het vierde jaar, geen negatief saldo heeft.

Hiermee voldoen wij aan de begrotingsregels zoals die elk jaar door onze toezichthouder, de provincie, worden opgelegd aan de gemeenten. Kader Bij het opstellen van deze begroting is rekening gehouden met de algemene toetsingscriteria van de provincie. Het financieel herstelplan, zoals afgesproken met de provincie Limburg, ligt op koers. Uitgangspunt bij de provinciale toetsing zijn de kaders en criteria genoemd in de Gemeentewet, de Algemene wet bestuursrecht, het Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten, het provinciale Gemeenschappelijke financieel toezichtkader 2020 en de begrotingscirculaire van het voorjaar 2025.

Concreet zijn met name de volgende criteria gehanteerd bij het opstellen van deze begroting: • De begroting dient in 2026 naar het oordeel van de provincie structureel en reëel in evenwicht te zijn of als dat niet het geval is, dient de meerjarenraming aannemelijk te maken dat dit evenwicht in het laatste jaar van de meerjarenbegroting uiterlijk tot stand zal worden gebracht. • Geen opschuivend meerjarenperspectief; • De provincie beoordeelt de begroting, inclusief de verwerkingen van de meicirculaire; • De financiële risico’s binnen o.a. het sociaal domein en onze grondexploitaties moeten beheersbaar zijn. Kernthema Alle kernthema’s Bevoegdheid Raad

Voorstel De raad voor te stellen: 1. De begroting 2026 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Programma Bestuur en Ondersteuning

€

331.623.000

1. Programma Veiligheid

-/- €

17.648.000

2. Programma Verkeer en Vervoer

-/-€

15.640.000

3. Programma Economie

-/- €

8.369.000

4. Programma Onderwijs

-/- €

16.839.000

5. Programma Sport, Cultuur en Recreatie

-/- €

38.548.000

6. Programma Sociaal Domein

-/- €

221.321.000

7. Programma Volksgezondheid en Milieu

-/- €

1.304.000

8. Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV)

-/- €

11.630.000

Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 4.220.000 beschikbaar te stellen in de begroting 2026. Pr.

Omschrijving

Begroting 2026

Middelen en 0 heffingen Verkeer en 2 vervoer 8 Herstructurering Meerdere

Autohoogwerker

130

Tractor

Hoensbroek centrum intensivering Bestaande investeringskredieten Totaal Bedragen x € 1.000

Meerjarenraming 2027

2028

2029

5.000* -1.000* 4.220

* we stellen een krediet van in totaal € 5.000.000 beschikbaar voor de intensivering van Hoenbroek Centrum. Dit bedrag bestaat uit € 4.000.000 nieuwe middelen. Voor € 1.000.000 hebben wij uit bestaande investeringskredieten middelen specifiek gereserveerd voor Hoenbroek Centrum. En de investeringen, zoals opgenomen in de investeringsplanning 2026-2029 onder paragraaf 4.4; deze omvatten onder andere het verhogen van het krediet voor het Romeins Museum met € 5.000.000 en voor Royal met € 2.350.000, omdat deze bedragen noodzakelijk zijn om de gewenste kwaliteit en ambities te borgen.

2. Een reserve reeds genomen besluiten te vormen in 2027 met een omvang van € 2.061.000 welke voortkomt uit het overschot van de begroting voor dat jaar. Deze in te zetten ter aanvulling van de algemene middelen in 2029 om in dat jaar de tekorten op te vangen. 3. Het college van burgemeester en wethouders autorisatie te verlenen tot bestedingen van de bedragen per programma.

Argumenten 1.1 De begroting is structureel en reëel in evenwicht Uit de begroting moet duidelijk zijn welke geraamde baten en lasten structureel zijn en welke incidenteel. Het begrotingstotaal van de gemeente Heerlen vertoont een structureel evenwicht in de begroting 2026 e.v. Regelgeving geeft tevens aan dat er een overzicht moet zijn van beoogde

structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves (artikel 19 BBV), en een overzicht van geraamde incidentele baten en lasten is opgenomen met toelichting (artikel 19 c BBV). 1.2 De begroting voldoet aan de gestelde eisen conform herstelplan De provincie Limburg heeft eisen gesteld aan de (financiële) beheersbaarheid door middel van het herstelplan. In onze begroting zijn deze onderdelen meegenomen om zo te voldoen aan de gestelde eisen. 1.3 De financiële risico’s zijn beheersbaar De gemeente dient grote financiële risico’s beheersbaar aan te tonen. In de risicoparagraaf is deze beheersbaarheid middels maatregelen aangetoond. 1.4 Borging begrotingsrechtmatigheid. Conform de regels uit de financiële verordening is de raad bevoegd om alle mutaties van de baten en de lasten per taakveld goed te keuren. Onze ervaringen de afgelopen jaren leren dat dit niet werkbaar is voor de raad en het college. Het detailniveau (taakniveau) maakt de sturende en controlerende rol van de raad lastiger mede omdat de taakvelden in onze administratie zijn verweven en niet op dit niveau in de begroting worden weergegeven. 1.5 Investeringen Deze investeringen zijn noodzakelijk om de voorgenomen beleidsintenties te realiseren en af te schrijven. 2.1 De raad dient conform de wet en regelgeving (BBV) te beslissen over mutatie reserves.

Gezien de bestemmingsreserve reeds genomen besluiten enkel wordt gebruikt voor bestemming middels raadsbesluitvorming, willen wij in 2027 als gevolg van een overschot dat in dat jaar tot uiting komt, € 2.061.000 reserveren en storten in de reserve reeds genomen besluiten. Dit om het tekort dat zich later voordoet (2029) te kunnen afvangen. De vrijval van deze reserve komt dan ten goede aan de algemene middelen. Middels deze actie is de begroting incidenteel sluitend in het laatste jaar. 3.1 Conform financiële verordening (art.5) autoriseert de raad, met het vaststellen van de begroting, de lasten en de baten per programma. De gemeenteraad is het algemeen bestuur, stelt beleidskaders vast en controleert het college van B&W. De gemeenteraad stelt de doelstelling vast en geeft het college de opdracht om deze te realiseren. Het college van B&W neemt de dagelijkse besluiten. Afwijkingen op budgetten zoals deze in de begroting door de raad zijn toegekend, worden gedurende het jaar 2026 via een begrotingswijziging aan de raad voorgelegd.

Tegenargumenten en risico’s Bij het vaststellen van de begroting zijn de risico’s en tegenargumenten niet van toepassing, de inhoudelijk risico’s die de activiteiten betreft zijn beschreven in het boekwerk. Kosten en dekking Zie het boekwerk Begroting 2026. Communicatie Persconferentie, Persbericht, (Stads)krant

Evaluatie Conform planning- en control cyclus door middel van novembernota) en jaarrekening 2026.

afwijkingenrapportages (zomernota,

Planning, procedure en uitvoering • Digitale verspreiding naar de raadsleden op 25 september 2025; • Technische toelichting op de begroting op 7 oktober 2025; • Vraag & antwoord technische raadsvragen van 7 oktober tot en met 10 oktober; • Algemene beschouwingen op 5 en 6 november 2025; • Verzending naar gedeputeerde staten (toezichthouder) vóór 15 november 2025.

Bijlagen Begroting 2026

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Heerlen, de burgemeester,

de secretaris a.i.,

drs. R. Wever

drs. R. van Wuijtswinkel

Raadsbesluit De raad der gemeente Heerlen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. registratienummer; gezien het advies van de raadscommissie ; besluit:

1. De begroting 2026 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. Programma Bestuur en Ondersteuning

€

331.623.000

1. Programma Veiligheid

-/- €

17.648.000

2. Programma Verkeer en Vervoer

-/-€

15.640.000

3. Programma Economie

-/- €

8.369.000

4. Programma Onderwijs

-/- €

16.839.000

5. Programma Sport, Cultuur en Recreatie

-/- €

38.548.000

6. Programma Sociaal Domein

-/- €

221.321.000

7. Programma Volksgezondheid en Milieu

-/- €

1.304.000

8. Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke vernieuwing (VHROSV)

-/- €

11.630.000

Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 4.220.000 beschikbaar te stellen in de begroting 2026. Pr.

Omschrijving

Begroting 2026

Middelen en 0 heffingen Verkeer en 2 vervoer 8 Herstructurering Meerdere

2027

Autohoogwerker

130

Tractor

Hoensbroek centrum intensivering Bestaande investeringskredieten Totaal Bedragen x € 1.000

Meerjarenraming 2028

2029

5.000* -1.000* 4.220

* we stellen een krediet van in totaal € 5.000.000 beschikbaar voor de intensivering van Hoensbroek Centrum. Dit bedrag bestaat uit € 4.000.000 nieuwe middelen. Voor € 1.000.000 hebben wij uit bestaande investeringskredieten middelen specifiek gereserveerd voor Hoensbroek Centrum. En de investeringen, zoals opgenomen in de investeringsplanning 2026-2029 onder paragraaf 4.4; deze omvatten onder andere het verhogen van het krediet voor het Romeins Museum met € 5.000.000 en voor Royal met € 2.350.000, omdat deze bedragen noodzakelijk zijn om de gewenste kwaliteit en ambities te borgen.

Aldus besloten tijdens de vergadering van de raad van de gemeente Heerlen van

de griffier,

de voorzitter,

drs. T.W. Zwemmer

drs. R. Wever

Leeswijzer Deze begroting heeft betrekking op het vierde en laatste jaar van het Meerjarig Bestuurlijk programma (MBP) 2023-2026. In deze begroting geven we over de jaren 2026 tot en met 2029 zowel financieel als inhoudelijk inzicht in onze plannen. Bij het maken van deze begroting zijn de richtlijnen en wettelijke voorschriften gevolgd zoals beschreven in de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Het document is opgebouwd uit een beleids(hoofdlijn en detail) en een financiële begroting. De beleidsbegroting bestaat uit de begroting in één oogopslag, het programmaplan en de paragrafen. De begroting in één oogopslag geeft de lezer de kans om snel te zien waaraan we in 2026 het geld gaan besteden. In het programmaplan zijn de volgende 9 programma’s opgenomen: 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer en vervoer 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8.

VHROSV (volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing) De opbouw van deze begroting loopt conform de 3 W-vragen: • Wat willen we bereiken? (gewenste maatschappelijk effect) • Wat gaan we daarvoor doen? (acties om dit voor elkaar te krijgen) • Wat mag het kosten? (financiële implicaties van die acties) Op programmaniveau beantwoorden we de vragen ‘Wat willen we bereiken?’ en ‘Wat mag het kosten?’ in combinatie met de beleidsindicatoren en risico’s. Deze indicatoren geven we nu grafisch en meerjarig weer. In sommige gevallen ontbreken bij de beleidsindicatoren actuele cijfers, vanwege het feit dat deze (nog) niet beschikbaar zijn. De beschikbaarheid van actuele cijfers is afhankelijk van de meetfrequentie (en meetperiode) en de hieraan gerelateerde onderzoeken dan wel registraties (bijv. door het CBS). Per kernthema beantwoorden we vervolgens de vragen ‘Wat gaan we daarvoor doen?’ en ‘Wat gaat dat kosten?’ en geven we een overzicht van de investeringen. Dat doen we alleen wanneer dat daadwerkelijk van toepassing is. In de financiële tabellen presenteren we de cijfers in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor ontstaan mogelijk afrondingsverschillen in totaaltellingen, saldi en dergelijke. De kaders die we hanteren bij het realiseren van onze doelen zijn opgenomen in de paragrafen.

In de paragrafen worden onderwerpen die versnipperd staan in de begroting, gebundeld in een kort overzicht, zodat voldoende inzicht wordt verkregen. De verplichte paragrafen conform het BBV zijn lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen en het grondbeleid. Daarnaast hebben we ervoor gekozen om het onderwerp Heerlen-Noord in een aparte paragraaf op te nemen. De klimaatbegroting is opgenomen onder programma 7. De door de BBV verplichte taakvelden zijn als zodanig niet zichtbaar in het programmaplan. Deze hebben we opgenomen in de financiële begroting, hoofdstuk 4. In 2025 zijn de taakvelden herijkt naar aanleiding van de enquête verfijning Wmo en Jeugd door de ministeries BZK en VWS, hierdoor kan er niet altijd een 1 op 1 vergelijking worden gemaakt met vorige begrotingen.

Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders Aan het hoofd van de gemeente staat de gemeenteraad. De leden van de Raad worden elke 4 jaar direct gekozen door de bevolking en treden namens hen op. Zij hebben een kaderstellende taak. Dat wil zeggen dat zij het beleid maken en de stad op hoofdlijnen besturen. De gemeenteraad heeft ook een controlerende taak: ze controleert of burgemeester en wethouders hun werk goed uitvoeren. Tenslotte hebben de gemeenteraadsleden een volksvertegenwoordigende taak: ze nemen alle belangen mee en wegen deze bij de besluitvorming. Het aantal raadsleden binnen een gemeente is afhankelijk van het aantal inwoners en kan variëren van minimaal 7 tot maximaal 45. Heerlen heeft er 37.

De zetels in de Raad van de gemeente Heerlen zijn als volgt verdeeld: • Socialistische Partij (SP): 8 zetels • Christen Democratisch Appèl (CDA): 5 zetels • Ouderenpartij Heerlen (OPH): 6 zetels • Jongerenpartij Heerlen: 3 zetels • Partij Hoensbroeks Belang (PHB): 2 zetels • Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD): 2 zetels • Partij Voor de Vrijheid (PVV): 2 zetels • Democraten 66 (D66): 2 zetels • Fractie Damen: 2 zetels • Partij voor de Dieren (PvdD): 1 zetel • Forum voor Democratie (FvD): 1 zetel • GroenLinks: 1 zetel • Hart-Leers: 1 zetel • Partij van de Arbeid (PvdA): 1 zetel De gemeenteraad heeft drie commissies ingesteld: • Economie, Bestuur en Financiën (EBF) • Ruimtelijke Ontwikkeling en Leefomgeving (ROLO) • Maatschappij en Welzijn (MW) In deze commissies wordt het vooroverleg gevoerd voorafgaand aan de raadsvergadering. Werkgroep Financial Audit (WFA) De verordening op de raadscommissies stelt dat de commissie Economie, Bestuur en Financiën eveneens de taak heeft om advies te geven over de verantwoording van het door het College gevoerde bestuur. Het College legt onder andere verantwoording af in de jaarrekening en het jaarverslag, zoals bedoeld in artikel 197 van de Gemeentewet. De Werkgroep Financial Audit is belast met de voorbereiding van dit advies.

College van burgemeester en wethouders Het College is het dagelijks bestuur van de gemeente Heerlen en bestaat uit burgemeester Roel Wever en vijf wethouders: Jordy Clemens, Marco Peters, Wil Houben, Arlette Vrusch en Casper Gelderblom. De wethouders behandelen ieder een aantal zaken die zijn vastgelegd in de portefeuilleverdeling. Interim gemeentesecretaris Rob van Wuijtswinkel staat het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van hun taak terzijde en is daarnaast algemeen directeur van de ambtelijke organisatie. Die ambtelijke organisatie geeft uitvoering aan het beleid en de besluiten van het bestuur.

Roel Wever Burgemeester • Openbare orde en veiligheid • Integrale handhaving • (Eu)regionale samenwerking • Strategie en lobby • Personeel en Organisatie • Communicatie • Stadsmarketing • Lokale democratie • Buurtgericht werken Jordy Clemens (SP) Wethouder onderwijs, cultuur, erfgoed en centrumontwikkeling • Onderwijs • Cultuur & erfgoed • Evenementen • Centrumontwikkeling • Stadsdeelwethouder Hoensbroek • Locoburgemeester Marco Peters (CDA) Wethouder beheer en onderhoud, mobiliteit, ruimtelijke ordening en ouderenbeleid • Ruimtelijke ordening • Beheer en onderhoud • Mobiliteit • Herstructurering • Buurtvoorzieningen • Ouderenbeleid • Stadsdeelwethouder Heerlen-Zuid Wil Houben (VVD/D66) Wethouder economie en arbeidsmarkt, financiën, sport, duurzaamheid • Economie • Arbeidsmarkt • Participatie • Sport • Financiën • Duurzaamheid • Stadsdeelwethouder Heerlen-Stad Arlette Vrusch (SP) Wethouder jeugd en armoedebestrijding, welzijn en zorg • Welzijn • Volksgezondheid • Wmo/zorg • Jeugd • Armoedebestrijding

Casper Gelderblom (PvdA/PvdD/GroenLinks) Wethouder wonen, milieu en circulariteit, dienstverlening, vastgoed en Heerlen-Noord • Wonen • Omgevingswet • Milieu • Afval en circulariteit • Biodiversiteit en dierenwelzijn • Dienstverlening (in- en extern) • Vastgoed • Coördinatie Heerlen-Noord • Stadsdeelwethouder Heerlerheide

Beleidsbegroting

1. Bestuurssamenvatting Begroting 2026 Voor u ligt de begroting 2026 en meerjaren raming 2027-2029. Het is onze laatste begroting. Medio 2026 zal een nieuw college het stokje van ons overnemen. Al enkele jaren spreken wij als gemeenten en het Rijk over de financiële situatie vanaf het jaar 2026. We duiden dat jaar al geruime tijd als het ‘ravijnjaar’. Wij zouden als gemeenten vanaf dat moment 3,4 miljard euro structureel minder gaan ontvangen via het gemeentefonds en daarmee dus over 3,4 miljard euro minder beschikken om onze gemeentelijke taken uit te voeren. De oorzaak hiervan had te maken met oude financiële verdeelsystemen van het Rijk die in 2025 aflopen en vervangen zouden worden door nieuwe verdeelsystemen. In het zogenaamde overhedenoverleg van 16 april jl. nam het kabinet eindelijk de zorgen van gemeenten over dit ‘ravijnjaar’ serieus. Een en ander betekent dat er per saldo t/m 2027 cumulatief € 3 miljard beschikbaar komt voor gemeenten. Dit extra geld helpt om onder andere de jeugdzorguitgaven te dekken en de terugval in het gemeentefonds vanaf 2026 enigszins te dempen. Echter, het is niet het moment om de vlag uit te hangen. Dat komt omdat dit feitelijk een incidentele oplossing is en de kans reëel is dat het ‘ravijnspook’ ons alsnog als een boemerang treft over twee jaar. We zijn er dus nog niet.

Bovendien vindt de VNG de financiële verwachtingen van het, inmiddels demissionaire, kabinet vanaf 2028 te ambitieus, onder andere door het ontbreken van indexaties op de jeugdzorgkosten. Daarnaast zal op verzoek van dezelfde VNG de commissie Van Ark begin 2027 een tweede advies uitbrengen over het financieel kader vanaf 2028. Een en ander betekent dat voor ons de financiële onzekerheid in de lucht blijft hangen en is het nog maar de vraag of het nieuwe kabinet over zal gaan tot compensatie. Zoals u weet vinden op 18 maart 2026 verkiezingen plaats voor een nieuwe gemeenteraad. Een nieuw gemeentebestuur zal vanaf medio 2026 de scepter zwaaien in onze stad. Dat feit bepaalde in hoge mate de manier waarop wij de begroting hebben ingevuld. We mogen hier enigszins tevreden vaststellen dat wij erin geslaagd zijn, ondanks een financiële wind die niet altijd onze zeilen bolde, om een begroting aan u voor te leggen die meerjarig sluitend is en een relatief bescheiden pakket aan bezuinigingen herbergt. Niet zozeer tevreden maar ronduit trots zijn we op het feit dat we er tegelijkertijd in slaagden om onze ambities vast te houden en het perspectief van Heerlen en de Heerlenaren te vergroten. Op grond van de begroting die nu aan u voor ligt zijn wij in staat dit voort te zetten tot in ons laatste coalitiejaar.

‘Uit liefde voor onze stad’ was de titel van het coalitieakkoord waarmee we onze coalitieperiode aftrapten. Toen, drie en een half jaar geleden, namen we ons voor om met lef, daadkracht en energie te bouwen aan onze stad. De stad socialer, duurzamer, levendiger en economisch vitaler te maken. Dat was geen branie. Immers, in eerdere coalities boekten we juist met lef en daadkracht successen. Dat dit in Heerlen onuitputtelijk lijkt komt doordat onze drijfveer regelrecht uit ons hart komt, ‘Uit liefde voor onze stad’. Het is de onzichtbare en ongrijpbare ‘Heelesje Wink’ die ons onvermoeibaar bij de les houdt. Het spreekt voor zich dat dit niet uitsluitend geldt voor het college. Integendeel, het kenmerkt juist in algemene zin de Heerlenaar, de Heerlense ziel, die in zijn atypische stad diepe dalen en grote hoogten leerde kennen en steeds weer de kracht vindt om samen met anderen zijn schouders onder de stad te zetten. Het Verhaal van Heerlen is geen sprookje, net zoals liefde geen ‘walk in the park’ is, zoals wij allemaal weten. Dat hebben we ook in onze coalitieperiode mogen ondervinden. We moesten aan het begin van onze coalitieperiode met pijn in het hart vaststellen dat de kloof tussen de stad en het bestuur niet kleiner geworden was. Het opkomstpercentage van 42% tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen was een harde noot voor ons om te kraken.

Het is een landelijke, en zelfs internationale, trend. Maar wij verschuilden, en verschuilen ons daar niet achter. Ook niet in 2026. We initiëren ons buurtgericht werk voortdurend met vernieuwende en versterkende strategieën. Dat betekent dat we onze inwoners steeds vaker en intenser betrekken bij nieuw beleid waarbij we zien dat zij steeds meer gemotiveerd zijn om zelf met ideeën voor hun buurt te komen. Dit combineren wij met nieuwe communicatiestrategieën waarin transparante, motiverende en begrijpelijke communicatie voorop staat. Inmiddels hebben we ervaring opgedaan met instrumenten die de Lokale democratie versterken. Onder andere is dit het Burgerberaad dat inmiddels een fors pakket aan adviezen heeft opgeleverd waar wij samen met onze inwoners mee aan de slag kunnen gaan. En er was natuurlijk het drama rondom het Ziekenhuis, het Zuyderland. Wederom met pijn in het hart moesten we toezien hoe ziekenhuisbazen het besluit konden nemen om over enkele jaren de spoedeisende hulp, IC’s en het geboortecentrum weg te halen uit Heerlen en onder te brengen in Sittard– Geleen. Weg te halen uit een regio die van alle regio’s in het land het meest snakt naar fatsoenlijke en complete gezondheidsvoorzieningen. Maar Heerlenaren zouden Heerlenaren niet zijn wanneer zelfs dit dossier niet karrevrachten aan positiviteit oplevert waarvan wij ook de komende jaren nog zullen profiteren.

Wij denken dan meteen aan de saamhorigheid die we als stad en regio hebben laten zien, en nog steeds laten zien. Al die bezorgde inwoners die schouder aan schouder tot in Den Haag telkens weer laten horen hoe slecht het besluit van Zuyderland is. In plaats van afzien hebben we actie ondernomen en zetten deze actie voort. Maar naast dit bijna letterlijke gevecht, zijn we deze kwestie tevens op een grotere schaal gaan zien en zijn we, samen met partners (rijksoverheden, kennis- en zorginstellingen, bedrijven en collega steden) op zoek gegaan naar mogelijke oplossingsrichtingen. Op zoek naar ontwikkelingen waarbij de gehele regio de impulsen krijgt die het nodig heeft om het enorme economische potentieel in ons grensgebied aan te boren en te mobiliseren. Een stedelijk grensgebied bevolkt door tientallen miljoenen mensen die slechts binnen twee uur rijden van elkaar wonen. Maar het fundament van ons beleid, in ieder geval nog in 2026, is dat de basis op orde is. We laten er geen enkele twijfel over bestaan dat daar onze prioriteit ligt. De stad moet Schoon, Heel en Veilig zijn en blijven. Bovendien doen we er alles aan om onze eigen dienstverlening op peil te houden met minimaal normale wachttijden en een klantvriendelijke bejegening. Dit vormt de basis waarop we onze ambities vormgeven, ontwikkelen en waarmaken in de stad.

Daarnaast zijn, en blijven, wij bij uitstek een sociale stad. Een stad waarin elke Heerlenaar telt en waar voldoende levenskwaliteit voor iedereen is. Een stad waarin onze kinderen keuzes hebben en waarin ouderen zich veilig en geborgen voelen. We blijven dan ook onverminderd en maximaal inzetten op het Nationaal Programma Heerlen-Noord. Het Nationale Programma waarin bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties 25 jaar lang samen werken aan een betere toekomst voor Heerlen-Noord. Zodat het voor de levenskansen en gezondheid van de volgende generaties niet uitmaakt of je in Heerlen-Noord of ergens anders in Nederland geboren wordt. Gelijke kansen voor iedereen. Een programma met een ongekende ambitie en een voorbeeld voor het land. Ons centrum is de economische motor van een regio met meer dan 250.000 inwoners, en is daarmee de sleutel om de zo gewenste economische schaalsprong in onze stad en regio te maken. Een schaalsprong waarvoor de voorwaarden in alle facetten aanwezig lijken. Denk daarbij aan het ongekende onderwijsaanbod in onze regio en de interesse vanuit de onderwijsinstellingen voor ons centrum met voorop de Rheinisch Westfahlische Technische Hochschule die inmiddels een vestiging heeft in het oude IBA gebouw aan de Promenade. Een stap die, zo denken wij, gevolgd gaat worden door vele andere onderwijsinstellingen.

Denk aan ‘Limburg Centraal’ met ongekende ambities rondom woningbouw in de buurt van ons Maankwartier. Denk aan de MedTech sector en de medische logistiek die nergens in Europa zo sterk vertegenwoordigd is als hier bij ons om de hoek. Denk aan de investeringen die wij doen, en nog gaan doen in ons centrum zoals de rigoureuze vergroening, het Romeins Museum, de Royal en het stadsbad. Denk aan de mogelijkheden binnen Zuid-Limburg, de campussen, de Einstein Telescoop, Chemelot en de economische Euregionale verbindingen die wij zien tussen Eindhoven en Aken/Keulen en tussen Aken en Leuven, waarbij we voor

onze regio groeimogelijkheden voorzien voor onszelf en voor vele nieuwe Parkstedelingen op het gebied van wonen, werk en onderwijs. We gaven het al aan. Het belang van het centrum en de daarbij te genereren economische vitaliteit is van levensbelang, maar ook in 2026 staan de wijken bij ons prominent op het netvlies. Denk aan de plannen die wij hebben voor het centrum, Hoensbroek en Heerlerbaan. Ook blijven we onze verantwoordelijkheid nemen door bij te dragen aan de landelijke transitieopgaven op het gebied van energie, klimaat en wonen.

Financiën De opgave waar wij voor stonden was om de begroting meerjarig sluitend te krijgen. Dat beloofden wij u immers ruim drie jaar geleden in ons coalitieakkoord ‘uit liefde voor onze stad’. We kunnen u nu laten weten dat wij ons aan onze afspraak kunnen houden. We kunnen u een meerjarig sluitende begroting voorleggen. Oftewel een begroting die of in het eerste jaar, of in het vierde jaar, geen negatief saldo heeft. Dit heeft geresulteerd in de volgende saldo’s voor de meerjarenbegroting 2026-2029:

TOTAAL

2026

2027

2028

2029

324

-5.277

Bedragen x € 1.000

We hebben bezuinigd zodat we kunnen blijven investeren. Het totale pakket aan bezuinigingen afgezet tegen de bezuinigingspakketten van de afgelopen jaren, viel qua hoogte mee. Het lukte ons vervolgens om de pijn in de stad te beperken door een groot gedeelte van de bezuinigingen te realiseren binnen financieel technische onderdelen van de begroting. Voorbeelden hiervan zijn het laten vervallen van reserves (monumentenbeleid, scoutingaccommodatie en ISV-middelen), een voordeel op de rentelasten en het begroten van een grondstoffenreserve binnen ons eigen vastgoed en niet bebouwde omgeving.

Tot slot Het blijft ons steeds weer verbazen hoe overweldigend en uniek het Heerlense Verhaal is. Het is het verhaal van een stad met een ziel, met een verleden vol pieken en dalen en met een veelbelovende toekomst. Laten we niet stoppen om dat Verhaal de komende jaren zelfbewust en met trots te blijven vertellen. En laat dat Verhaal ons blijven inspireren om door te gaan op de ingeslagen weg. Op weg naar een stad waar elke Heerlenaar telt.

2. Programma’s 2.1.0 Programma Bestuur en ondersteuning Portefeuillehouders: Roel Wever, Casper Gelderblom, Wil Houben Wat willen we bereiken? Vanuit het kernthema bestuurskracht creëren we de randvoorwaarden ten behoeve van de ontwikkeling van onze collectieve gemeentelijke samenwerkings-, uitvoerings- en organisatiekracht. Dat doen we voor onszelf, maar vooral ook voor en samen met de regiogemeenten, met de eerste focus nadrukkelijk op Parkstad Limburg. Onze strategische partners, zoals de provincie, de Tripool steden, de ministeries en onze Duitse buurgemeenten verwachten dat ook van ons. Het gewenste maatschappelijk effect van ons beleid willen we zo snel mogelijk terugzien voor de Heerlense burgers, bedrijven en instellingen. Samen met de stad blijven wij intensief samenwerken met partners waarmee we gezamenlijke doelen hebben, zodat we de beschikbare middelen maximaal kunnen benutten. Onze ambities en opgaven zijn groot, wij hebben de afgelopen jaren bij diverse partners een goed imago opgebouwd en we hebben onze netwerken flink uitgebreid. De resultaten hiervan zijn overal zichtbaar in de stad. Dit heeft geleid tot nog meer en nog ambitieuzere afspraken. Denk daarbij aan de programma’s Heerlen-Noord en de ontwikkeling van het Centrum.

Het in de toekomst nog succesvoller worden in het verwerven van externe middelen en samenwerkingspartners is afhankelijk van ons vermogen om de lopende afspraken waar te maken. Als wij in de uitvoering niet kunnen waarmaken wat wij afspreken dan daalt het vertrouwen in ons en daarmee onze mogelijkheden om te blijven werken aan de grote ambities van onze stad en regio.

Wat mag dat kosten?

Programma 0 - Bestuur en ondersteuning Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2024 -95.843 398.949 303.106 -4.815 7.663 305.954

2025 -75.255 390.597 315.341 -9.823 3.429 308.948

2026 -75.008 407.000 331.993 -325 -44 331.623

Meerjarenraming

2027 -79.068 414.140 335.072 -2.061 -28 332.984

2028 -84.582 412.297 327.715 0 -125 327.590

2029 -87.179 423.998 336.819 0 1.936 338.755

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Bestuurskracht (Communicatie en regionale samenwerking) Dienstverlening Middelen en heffingen Bestemming Totaal

Meerjarenraming

2024 -5.667

2025 -5.404

2026 -5.693

2027 -5.799

2028 -5.888

2029 -5.974

-1.863 310.637 2.848 305.954

-1.776 322.522 -6.394 308.948

-2.142 339.827 -369 331.623

-2.255 343.127 -2.089 332.984

-2.099 335.703 -125 327.590

-2.099 344.892 1.936 338.755

Bedragen x € 1.000

Risico’s • Onverwachte gebeurtenissen, lokaal of elders, die van invloed zijn op de veiligheid in Heerlen of het veiligheidsgevoel van burgers; • Capaciteit veiligheidspartners staat onder druk (politie, brandweer, OM); • Toenemende polarisatie; • Geopolitieke onzekerheden wereldwijd; • Gevolgen oorlog Oekraïne – Rusland; • Gevolgen opvangcrisis asielzoekers; • Bezuinigingen en/of beperkte financieringsmogelijkheden van (lokale) veiligheidsaanpakken.

Beleidsindicatoren

Bestuur en Ondersteuning

Beleidsindicatoren

Kernthema Bestuurskracht Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? We onderhouden continu stevige bestuurlijke en ambtelijke netwerken, waarbij we externe financieringsstromen actief bewaken. Daarbij dragen we met overtuiging het Heerlen-verhaal uit, zowel naar binnen als naar buiten, en zorgen we voor samenhang tussen interne ontwikkelingen en externe kansen. Met beperkte middelen streven we naar maximaal effect, conform gemaakte afspraken met de stad en onze partners. Onze lobby in Den Haag, Düsseldorf en Brussel versterken we steeds meer in samenwerking met (eu)regionale partners, waarbij we koersvast en vastberaden blijven opereren. Juist samenwerking op Zuid-Limburgs en grensoverschrijdend niveau levert duidelijke meerwaarde op. Met zelfbewuste, positieve communicatie laten we zien welke inspanningen mooie resultaten opleveren. De stad en regio slagen er herhaaldelijk in om SPUK-uitkeringen bij het Rijk los te krijgen, wat een belangrijke bron van externe financiering blijft. Tegelijk zien we dat het kabinet steeds vaker kiest voor verstrekking via het gemeentefonds in plaats van SPUK-constructies, maar onze proactieve en onderscheidende positie krijgt onverminderd aandacht vanuit Den Haag—zoals blijkt uit recente signalen in jaarverslagen en tussentijdse rapportages.

We realiseren ons dat behaalde successen geen garantie voor toekomstige subsidies zijn, en daarom is onze lobbystrategie adaptief ingericht, met een koers die voortdurend wordt afgestemd op het actuele rijksbeleid. Drie prioritaire lijnen sturen ons lobbywerk: de opstelling van een investerings- en kansenagenda; gerichte aandacht voor wonen en bereikbaarheid; en focus op bestaanszekerheid, veiligheid en brede welvaart. Deze lijnen sluiten naadloos aan op de drie sporen van de Agenda Zuid-Limburg, die ons een stevig kader bieden: de transformatie naar een grensoverschrijdende kenniseconomie; het toekomstbestendig maken van ons landschap; en het actief aanpakken van achterstanden binnen onze regio. Specifieke dossiers waarvoor we kansen zien omvatten lopende trajecten zoals IC-Randstad– Aken, het Romeins Museum en het onderwijscentrum, kansrijke thema’s als woningbouw, Zuyderland, veiligheid en leefbaarheid, en unieke dossiers die onze grenspositie benutten, met name het programma Heerlen-Noord. Gemeenten, bedrijven en maatschappelijke instellingen weten elkaar steeds beter te vinden; die verbinding is essentieel voor structurele versterking, zoals bij internationale spoorverbindingen, verduurzaming van Chemelot en het Einstein-telescoopprogramma. We blijven actief betrokken in Zuid-Limburgse en Euregionale netwerken en stedelijke platforms zoals de VNG en G40.

De brede bestuurlijke rol van de burgemeester binnen de VNG versnelt de aandacht voor lokale en regionale thema’s bij het nieuwe kabinet, waaronder de versterking van de lobby rondom het ravijnjaar. Communicatie vormt de belangrijke schakel tussen gemeente en stakeholders—inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Dit maakt zichtbaar dat we trots zijn op onze stad en successen, en dat we met lef en daadkracht bouwen aan Heerlen. Daarom hebben we samen met de stad een nieuwe stadsmarketingaanpak ontwikkeld. In de eerste helft van 2024 is het brede stadsmerk geïnspireerd door het Urban Canvas gedragen en verankerd; dit krijgt nu organisatorische vorm via een publiek-private marketingorganisatie, ondersteund door lokale ondernemers en prominente promotoren van Heerlen. Met een eerlijke, proactieve en transparante communicatiestrategie—online en offline—bouwen we vertrouwen bij inwoners, ondernemers en partners. Bestuurlijke dilemma’s, overwegingen en verantwoordingsmomenten worden helder gecommuniceerd, zowel bij besluitvorming als bij dossiers van regionaal belang, zoals de samenwerking met Zuyderland. Onze strategische communicatie is proactief geïntegreerd in beleidsvoorbereiding, waarmee we duidelijk maken dat de gemeente in verbinding staat met haar omgeving en dat we openstaan voor samenwerking.

Zo ondersteunen en bevorderen we dat Heerlen meer bezoekers, inwoners, investeerders en studenten aantrekt én proactief zichtbaar blijft in Den Haag, Brussel, Duitsland en bij de provincie.

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Onderzoeken Tripool; • Agenda Zuid-Limburg; • Convenant Aken Heerlen; • Samenwerkingsovereenkomst Stedenband Amsterdam; • Regiodeal Parkstad 1 en 2; • Strategische agenda Parkstad; • NOVI (Nationale Omgevingsvisie) uitvoeringsprogramma; • MAHHL (Maastricht Aken, Hasselt, Heerlen, Luik) jaarplan 2021; • Strategische beleids- /ambitiedocumenten van andere kernthema’s o.a.: Bidboek centrum.

Wat gaat dat kosten? KT Bestuurskracht (Communicatie en regionale samenwerking) Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2024 -5.875 208 -5.667

2025 -5.288 -116 -5.404

Bedragen x € 1.000

2026 -5.693 0 -5.693

Meerjarenraming

2027 -5.799 0 -5.799

2028 -5.888 0 -5.888

2029 -5.974 0 -5.974

Kernthema Dienstverlening Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? De visie ‘Met oog voor de Heerlenaar’ vormt het fundament voor de verdere ontwikkeling van onze gemeentelijke dienstverlening, waarbij we, ondanks de toegenomen digitalisering, de mens centraal blijven stellen. We zorgen voor toegankelijke en betrouwbare dienstverlening, waarbij goede bereikbaarheid via telefoon en balie, begrijpelijke taal en transparantie over onze werkwijze standaard zijn. Daarnaast zetten we actief in op digitale innovatie die de dienstverlening efficiënter en doelgerichter maakt, bijvoorbeeld via een persoonlijke internetpagina waar inwoners de status van hun aanvragen kunnen volgen, WhatsApp -en livechat-ondersteuning, en de doorontwikkeling van het meldingen-programma Signalen. In lijn met de richtlijnen van ‘Heldere Taal’ zijn standaardbrieven in het sociaal domein aangepast, zijn zaaksystemen bij burgerzaken geoptimaliseerd, en worden facturen binnen twee weken afgehandeld. Onze nieuwe, gebruiksvriendelijke website is ontworpen vanuit het perspectief van inwoners en ondernemers, voldoet aan de actuele privacy-, veiligheids- en archiveringsvereisten, en is bedoeld om onze telefonie en balie te ontlasten en wachttijden verder te verminderen.

Door deze maatregelen sluiten we aan bij de standaarden van dienstverlening uit het coalitieakkoord en de leidraad ‘Met oog voor de Heerlenaar’, waarbij we continu servicenormen formuleren, delen en monitoren via tevredenheidsonderzoeken. Zo waarborgen we dat onze dienstverlening doelgericht, toegankelijk, betrouwbaar en efficiënt is, en blijvend inspeelt op de behoeften en verwachtingen van de Heerlenaren, nu en in de toekomst. Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Verordening BRP 2014; • Paspoortwet; • Wet BRP; • Regeling briefadres 2024; • Kieswet; • Wet Digitale Overheid; • Wet Digitale toegankelijkheid; • Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk verkeer; • Omgevingswet.

Wat gaat dat kosten? KT Dienstverlening Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2024 -4.364 2.501 -1.863

2025 -4.050 2.274 -1.776

Bedragen x € 1.000

2026 -4.441 2.299 -2.142

Meerjarenraming

2027 -4.554 2.299 -2.255

2028 -4.398 2.299 -2.099

2029 -4.398 2.299 -2.099

Kernthema Middelen en heffingen Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Binnen dit kernthema gaat het over het beschikbaar krijgen van voldoende middelen om de doelen en de daarbij horende maatschappelijke effecten, zoals beschreven in de diverse programma’s, te realiseren en deze middelen vervolgens doelmatig te besteden. Belangrijkste taken binnen dit kernthema zijn het: • uitvoering geven aan de treasury-functie (onder andere financieringsinstrumenten en risicobeheersing); • scheppen van kaders voor de heffing en inning van lokale belastingen (zie paragraaf Lokale heffingen); • beheer en de advisering rondom verworven aandelenkapitaal van de gemeente Heerlen en het jaarlijks te genereren dividend; • verhogen van inkomende subsidies; • beheer van en de advisering rondom het gemeentefonds (zie paragraaf Gemeentefonds). Het kernthema Middelen en heffingen gaat over diverse onderwerpen. Deze onderwerpen worden verder uitgewerkt in de paragrafen. We kiezen ervoor, in het kader van duidelijkheid en transparantie, om de onderwerpen in één keer geheel uit te werken in plaats van deze opgesplitst te beschrijven onder de programma’s en een gedeelte onder de paragrafen. Hieronder staan de onderwerpen met verwijzing naar de betreffende paragraaf.

Onderwerp Financiën (inclusief Planning & Control) Coördinatie deelnemingen Bedrijfsvoering Procesoptimalisatie Burgerzaken, belastingen en heffingen Gemeentefonds, dividenden Onderhoud kapitaalgoederen Risicomanagement Vastgoed, gronden en beheer Grondexploitatie

Paragraaf Financiering Verbonden partijen Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering Lokale heffingen Algemene dekkingsmiddelen Onderhoud kapitaalgoederen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Grondbeleid Grondbeleid

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Financiële verordening 2024; • Nota Risico’s en weerstandsvermogen 2012; • Treasury statuut 2010; • Nota Reserves en voorzieningen 2018; • Beleidsnota Lokale heffingen; • Nota Verbonden partijen 2017; • Kaders voor het fonds Economische cultuurversterking; • Legesverordening 2024.

Wat gaat dat kosten? KT Middelen en heffingen Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2024 -85.603 396.240 310.637

2025 -65.917 388.438 322.522

2026 -64.874 404.702 339.827

Meerjarenraming

2027 -68.715 411.842 343.127

2028 -74.296 409.998 335.703

2029 -76.806 421.699 344.892

Bedragen x € 1.000

Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving

Begroting 2026

Gevel stadhuis

1.800

Autohoogwerker

Meerjarenraming 2027

2028

2029

600

130

Totaal

1.930

Bedragen x € 1.000

600

2.1.1 Programma Veiligheid Portefeuillehouder: Roel Wever Wat willen we bereiken? Het is onze ambitie te zorgen voor veilige en leefbare wijken. Daarin is geen plek voor ernstige overlast en (ondermijnende) criminaliteit. De landelijke programma’s en financieringsimpulsen waarin veiligheid een belangrijke plek heeft, zoals het Nationaal Programma Heerlen-Noord, Regiodeal en Preventie met Gezag, helpen ons om het verschil tussen Heerlen-Noord en Heerlen-Zuid te verkleinen en de veiligheid in Heerlen verder te versterken. De politieformatie en de bezetting ervan is in Heerlen al jaren structureel te laag. Dat maakt onze veiligheidsopgave extra uitdagend. Om goed aan de veiligheidsopgave te werken is een structurele en toekomstbestendige investering in veiligheid nodig, met nadrukkelijk meer oog voor preventie. Dat doen we met in de wijk verankerde aanpakken en netwerken, innovatieve interventies en effectieve samenwerkingsverbanden. Bij de ambitie om Heerlen zo veilig mogelijk te maken en te houden, hoort ook dat we de (toekomstige) risico’s kennen en daarop voorbereid zijn. Allereerst met onze eigen crisisbeheersing, maar vooral ook samen met inwoners, bedrijven en instellingen. Daarbij zetten we in op zelfredzaamheid, veerkracht en weerbaarheid.

Voor de voorbereiding op toekomstige en langdurige crises zetten we in op verdere versterking van het fundament van de veiligheidsregio en de gemeentelijke crisisbeheersing. Onze inspanningen zijn daarbij ook in 2026 gericht op het verbeteren van onze eigen operationele continuïteit en het verlenen van informatie over risico’s aan inwoners. Zo beperken we leed en schade zoveel als mogelijk en herstellen we verstoringen van het openbare leven zo snel mogelijk bij incidenten of crises.

Wat mag dat kosten?

Programma 1 - Veiligheid Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2024 -19.145 3.819 -15.326 0 435 -14.891

2025 -15.574 1.323 -14.250 0 0 -14.250

2026 -17.828 180 -17.648 0 0 -17.648

Meerjarenraming

2027 -18.337 179 -18.157 0 0 -18.157

2028 -18.681 179 -18.501 0 0 -18.501

2029 -19.069 179 -18.889 0 0 -18.889

Bedragen x € 1.000

Specificatie kernthema's (saldo) Rekening Bijgestelde Begroting begroting 2024 -8.505 -6.821 435 -14.891

Crisisbeheer Veiligheid Bestemming Totaal

2025 -8.525 -5.725 0 -14.250

2026 -8.640 -9.008 0 -17.648

Meerjarenraming

2027 -8.925 -9.233 0 -18.157

2028 -9.258 -9.244 0 -18.501

2029 -9.601 -9.289 0 -18.889

Bedragen x € 1.000

Risico’s • Onverwachte gebeurtenissen, lokaal of elders, die van invloed zijn op de veiligheid in Heerlen of het veiligheidsgevoel van burgers; • Capaciteit van onze eigen organisatie en die van veiligheidspartners staat onder druk (politie, brandweer, OM, Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad); • Toenemende polarisatie; • Geopolitieke onzekerheden wereldwijd, de daarmee gepaard gaande dreigingen en de nog onbekende omvang van de voorbereidingen daarop; • Gevolgen oorlog Oekraïne – Rusland; • Gevolgen opvangcrisis asielzoekers; • Bezuinigingen en/of beperkte financieringsmogelijkheden van (lokale) veiligheidsaanpakken.

Beleidsindicatoren

Veiligheid NL

Beleidsindicatoren

Heerlen

Kernthema Crisisbeheer Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Omdat het dreigingslandschap snel verandert en crises steeds langduriger zijn, richten we de crisisorganisatie toekomstbestendig in en versterken we de inzetbaarheid van betrokken functionarissen. Belangrijk hierbij zijn de beheersing van risico’s (voorkomen, beperken) en de gezamenlijke multidisciplinaire voorbereiding op mogelijke incidenten. Hierbij wordt het begrip “incident” breed opgevat. Het gaat niet alleen om het incident zelf maar ook om de dreiging ervan of de aankondiging van een gebeurtenis. Het kan ook gaan om incidenten of verstoringen die op zichzelf geen ramp of crisis zijn maar die (mogelijk) de openbare orde en veiligheid bedreigen, zoals thema’s die maatschappelijke onrust tot gevolg kunnen hebben. Door onze aansluiting binnen de Veiligheidsregio Zuid-Limburg kunnen we ons goed voorbereiden op (regionale) incidenten, maar staan we ook klaar om regionaal én internationaal op dit vlak effectief samen te werken. Crisisbeheersing en rampenbestrijding blijft de komende jaren volop in beweging. Enerzijds zijn er de meer traditionele risico’s waar we op voorbereid moeten blijven en bij moeten acteren. Anderzijds komen er steeds meer nieuwe risico’s bij, waarbij ontwikkelingen elkaar snel opvolgen. Dit zorgt voor een dynamische agenda.

Zoals geopolitieke ontwikkelingen, waarbij we moeten denken aan (de effecten van) militaire dreiging en uitval van vitale infrastructuren. Dit vraagt om een andere kijk op voorbereiden en een breed inzetbare crisisorganisatie die ook op deze scenario’s kan acteren. Hier gaan we in 2026 verder mee aan de slag. Daarbij hoort ook dat we verder inzetten op de maatschappelijke weerbaarheid van Heerlen. Daardoor zijn mensen in geval van crisis of ramp meer in staat voor zichzelf en hun omgeving te zorgen. Dit thema heeft landelijk veel aandacht en samen met andere gemeenten en de Veiligheidsregio Zuid-Limburg zullen we hierop verdergaand samenwerken. Daarbij is de verbinding belangrijk; landelijke initiatieven en ontwikkelingen monitoren we, we zoeken contact met onze regionale partners en we benutten vooral ook de al bestaande in- en externe netwerken en kracht van inwoners en bedrijven. Verder zullen wij in 2026 doorgaan met de doorontwikkeling van ons risicoprofiel naar een dynamisch risicoprofiel op o.a. het gebied van brand, ongeval, overstroming en incidenten op evenementen. Op deze manier kunnen wij ook sneller inspelen op de veranderende risico’s en dreigingen en onze advisering en integrale voorbereiding hierop verstevigen.

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid 2024 – 2027; • Samen Veilig – Meerjarenbeleidsplan Veiligheidsregio Zuid-Limburg 2024 – 2027; • Crisisplan Veiligheidsregio Zuid-Limburg 2024 – 2027; • VTH-Beleid Omgevingsrecht 2023-2026 (Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving Omgevingsrecht).

Wat gaat dat kosten? KT Crisisbeheer Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2024 -8.642 137 -8.505

2025 -8.757 231 -8.525

Bedragen x € 1.000

2026 -8.640 0 -8.640

Meerjarenraming

2027 -8.925 0 -8.925

2028 -9.258 0 -9.258

2029 -9.601 0 -9.601

Kernthema Veiligheid Wat gaan we ervoor doen om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? In 2026 bouwen we voort op de koers uit de Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid, waarmee we investeren in een preventieve en integrale benadering van maatschappelijke veiligheid en leefbaarheid. Het bijbehorende uitvoeringsprogramma concretiseert de speerpunten uit deze nota en zet in op duurzame samenwerking met partners zoals politie, OM, RIEC, Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad en de woningcorporaties. Met dit doel zetten we ook in op de verdere professionalisering van Team Toezicht en Handhaving. De aanpak ‘Sociaal Veilig’, geïnspireerd op Operatie Hartslag, blijft richtinggevend in het verbinden van zorg, veiligheid, preventie en handhaving. Bij toekenning van middelen uit de Regiodeal kan de aanpak Sociaal Veilig in Heerlen-Noord in 2026 blijven doordraaien. Als dat niet het geval is, dan komt de aanpak te vervallen en moet deze teruggebracht worden naar de drie focuswijken Vrieheide, Hoensbroek en GMS. Als verdieping binnen Sociaal Veilig wordt de doorbraakmethode ingezet. Dat wordt in 2026 voortgezet om kwetsbare huishoudens te ondersteunen en kennis te delen met Europese steden. De preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit in Heerlen-Noord krijgt extra gewicht via het programma Preventie met Gezag, met speciale aandacht voor veilige schoolomgevingen.

In Hoensbroek is het veiligheidscentrum in voorbereiding en opent naar verwachting halverwege 2026. We verbinden daar het werk van zorg- en veiligheidspartners onder één dak om zo de zichtbaarheid in de wijk te vergroten en onderlinge samenwerking te bevorderen. Datagedreven werken blijft een pijler van ons beleid. Het Informatieknooppunt Leefbaarheid en Veiligheid Heerlen wordt verder uitgebouwd, onder andere met geavanceerde analyse-instrumenten. In 2026 gaan we met het project Pulse Twin inzetten op AI ter ondersteuning van het werk omtrent leefbaarheid en veiligheid in de wijken. Verder wordt via de Veiligheidsbeelden richting gegeven aan de inzet van ons interventieteam en wordt de inzet van Team Toezicht en Handhaving op het thema Veiligheid ondersteund. Vanuit de lokale ondermijningsinzet trekken we op sommige ondermijningsthema's samen op met het Regionaal Interventieteam Parkstad om onze slagkracht te vergroten. We versterken de bestuurlijke en juridische instrumenten waarmee we misstanden voorkomen en bestrijden. Het toepassen van de Wet Bibob blijft een kerninstrument om misbruik van vergunningen, subsidies en vastgoedtransacties te voorkomen. Daarbij zetten we in op bewustwording bij inwoners en ondernemers over signalen van ondermijning met gerichte communicatiecampagnes en geven we trainingen aan professionals.

Samenwerking met private partijen is onmisbaar om barrières op te werpen tegen criminele activiteiten. Voor de aanpak van uitbuiting, illegale prostitutie en huiselijk geweld werken we samen met ketenpartners in het zorg- en veiligheidsdomein en zetten we actief in op signalering, nazorg en uitvoering van de Wet tijdelijk Huisverbod. Bij demonstraties houden we veiligheid en facilitering van het demonstratierecht in balans. Op openbare orde-problematiek, veiligheid en overlast in woonwijken, bijvoorbeeld door jeugd, drugs of geluid, zetten we stevig in. Dat doen we onder meer door inzet van politie, boa's, toezichthouders, jeugdboa's, straatcoaches, het interventieteam en via de toepassing van de Wet Aanpak Woonoverlast. Buurtbemiddeling is ook in alle wijken beschikbaar en vormt een belangrijk instrument om beginnende conflicten vroegtijdig te dempen. We blijven betrokken bij het Experiment gesloten coffeeshopketen dat in juni 2024 is gestart. Ook in 2026 monitoren we de effecten nauwgezet en treden we op tegen straathandel. Evenementen vinden plaats binnen duidelijke veiligheidskaders, met een evaluatie achteraf en met toepassing van het evenementensanctiebeleid bij overtredingen. Toezicht en handhaving heeft een belangrijke rol in de integrale aanpak van leefbaarheid en veiligheid.

Deze rol wordt op de verschillende beleidsvelden uitgevoerd door toezichthouders en buitengewoon opsporingsambtenaren in de teams Toezicht en Handhaving, Sociale Veiligheid en Buurtregie, Bouwen Milieutoezicht en Bodem en Vergunningen. We voeren het toezicht uit in de openbare ruimte en handhaven daar waar nodig. Tevens voeren we risicogerichte controles uit bij bedrijven en bouwprojecten.

Ook bereiden we ons – hoewel daar nog geen extra middelen of capaciteit door het Rijk voor zijn vrijgemaakt - voor op het landelijke vuurwerkverbod, startend bij de jaarwisseling 2026/2027. Tot slot versterken we onze weerbaarheid met gerichte interventies. Zo trainen we professionals in het signaleren van radicalisering, maken we inwoners en ondernemers bewust van de gevaren van cybercrime, bereiden we ons voor op de aanbesteding van een nieuw en innovatief camerasysteem in de stad en zorgen we voor een kwalitatieve uitrusting van onze handhavers.

Over welk bestaand beleid beschikken we om dit te realiseren? • Algemene Plaatselijke Verordening (APV); • Kadernota Leefbaarheid en Veiligheid 2024 – 2027; • Evenementenbeleid facilitering en locaties; • Damoclesbeleid Heerlen (2025); • Verordening bestuurlijke boete handhaving overlast in de openbare ruimte 2024; • Beleidsregels dwangsommen straathandel drugs en meevoeren inbrekerswerktuigen; • Horecasanctiebeleid; • Beleidsregels beoordeling norm slecht levensgedrag; • Beleidsregels verdeling exploitatievergunningen coffeeshops Heerlen; • Coffeeshopbeleid Heerlen (2025); • Handhavingsbeleid Digitaal Opkopers Register Heerlen 2019; • Sanctiebeleid Heerlen - (illegale) seksinrichtingen, escortbedrijven en thuisprostitutie; • BIBOB-beleid; • Handhavingsbeleid Experiment gesloten coffeeshopketen; • VTH-Beleid Omgevingsrecht 2023-2026, Alcoholwet en APV met betrekking tot Wet op de kansspelen en terrasvergunning); • Plan van Aanpak Preventie met Gezag juni 2026-2029.

Wat gaat dat kosten? KT Veiligheid Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal

2024 -10.503 3.682 -6.821

2025 -6.817 1.092 -5.725

2026 -9.188 180 -9.008

Meerjarenraming

2027 -9.412 179 -9.233

2028 -9.423 179 -9.244

2029 -9.468 179 -9.289

Bedragen x € 1.000

Welke investeringen gaan we daarvoor doen? Omschrijving

Begroting 2026

Meerjarenraming 2027

Bodycams

2028

2029

Totaal

Bedragen x € 1.000

2.1.2 Programma Verkeer en vervoer Portefeuillehouder: Marco Peters Wat willen we bereiken? Binnen het programma ‘Verkeer en vervoer’ leggen we deze MBP-periode de nadruk op het optimaliseren van de multimodale bereikbaarheid, maar vooral op het verbeteren van de verkeersveiligheid. Dit laatste heeft deze coalitieperiode de allerhoogste prioriteit, waarbij er – conform de Mobiliteitsvisie ‘Heerlen in Beweging’ – gestreefd wordt naar 0 ernstige verkeerslachtoffers per jaar. Hieronder vallen onder andere het verkeersveilig inrichten van onze infrastructuur en het verbeteren van de fietsinfrastructuur. In lijn met de landelijke aanpak ‘Strategisch Plan Verkeersveiligheid’ zetten we in op de verbetering van de verkeersveiligheid via een risicogestuurde aanpak. Deze verkeersveiligheidsaanpak is niet langer alleen gericht op het verbeteren van locaties waar ongevallen hebben plaatsgevonden, maar juist op het voorkomen van ongevallen. Daarnaast streven we ernaar om o.a. de snelheid(soverschrijdingen) op de Heerlense wegen – zowel op 30 km/u-wegen als op 50 km/u-wegen – tot een bepaald maximum te beperken en het verkeersveiligheidsgevoel bij de burgers te vergroten. Ook willen we een continuïteit leggen in de aanpak om schoolomgevingen verkeersveiliger te maken.

Door een combinatie van infrastructurele aanpassingen, gedragsbeïnvloeding en bewustwording willen we de leerlingen (alsook hun ouders) en het schoolpersoneel meenemen op weg naar het uiteindelijke doel: een autoluwe en veilige schoolomgeving. Aanvullend op de verkeersveiligheidsaanpak zetten we in op het stimuleren van duurzame vervoerswijzen. Hiermee bevorderen we tevens de leefbaarheid en gezondheid. Tenslotte werken we aan het verbeteren van de bereikbaarheid van de bedrijventerreinen AvantisTrilandis, zowel voor logistiek alsmede ter optimalisering van de baanbereikbaarheid.

Wat mag dat kosten?

Programma 2 - Verkeer en vervoer Rekening Bijgestelde Begroting begroting

Lasten Baten Totaal saldo van baten en lasten Toevoeging reserves Onttrekking reserves Resultaat

2024 -16.490 3.578 -12.912 -863 0 -13.775

2025 -16.476 1.783 -14.692 0 0 -14.692

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=a4cf0232-d021-4ebc-ac24-1f4ed65e4d44