3. Conceptnotulen gemeenteraadsvergadering 26 juni 2024

Conceptnotulen raadsvergadering

Presentielijst Aanwezig: Vergadering:

Gemeenteraad Heerlen Vergaderdatum:

26 juni 2024 Tijdstip vergadering:

17.00 uur

Leden: K. Adema, S. Bayraktar, M.M.M. van den Berg, J.P. Bertholet, M.T. Bosch, S. Bottenberg-Brylka, M.T.A. Butink, F.W.S. Daamen, T. Dragstra, J.L.M. Ermers, E.A.N.M. Géron, T.G.M.M. de Groot, J.A. Heine-van Dartel, J.T.M. Hendriks, A.M.G. Hendriks-Berg, P.E.J. Hoogers, S. Jacobs, A.L.B. Janssen, B. Karabacak, P.C.C. Kastrop, A.W.A. Keulen, R.J.A. Kockelkorn, R.H.F. Leers, T. Nefjodov, M. van Oosterhout, A. Oulad Lmaroudia, P.A. Pauwels, T. Reijnders, R.W.T.A. Rozestraten, A.A.W.G.M. Santegoeds, M.H. Schreurs, A.A.M. Stöcker-Bus, P.S.G.M. VaessenStollman, I.J. Vermeulen-Klamerek, H.M.A.M. Verreck en P.M.A. van Zutphen Wethouders: M.E.E. De Beer, J.M.M. Clemens, C. Gelderblom, M.P.G.M. Peters en A.E.H.T. Vrusch Voorzitter: R. Wever Griffier: T.W. Zwemmer Verslaglegging: O.H.M.H. Toirkens-Geurts

Afwezig: Leden: A. Damen

Pagina 2 van 92

Agenda 1. Opening en vaststellen agenda

3

2. Vragenuur

3

3. Vaststellen notulen raadsvergadering d.d. 29 mei 2024

3

4. Vaststellen van de ingekomen stukken en de wijze van afdoening

3

5. Jaarrekening 2023

4

6. Zomernota 2024

32

7. Kaderbrief 2025

43

8. Realisatie Het Romeins Museum, Cinema Royal en het Stadsbad

63

9. Verzelfstandiging huidig Thermenmuseum en oprichting stichting Het Romeins Museum

77

10. Wmo-verordening 2024

79

11. Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024-2028

80

12. Zienswijze Jaarrekening 2023, bijgestelde begroting 2024, begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 GR Het Gegevenshuis

86

13. Zienswijze 1e begrotingswijziging 2024, begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 GR Historisch Centrum Limburg (HCL) 86 14. Zienswijze begroting 2025 en jaaroverzicht 2023 GR GGD Zuid Limburg

86

15. Zienswijze jaarstukken 2023 en begroting 2025 GR Veiligheidsregio Zuid-Limburg

86

16. Zienswijze 1e begrotingswijziging 2024, begroting 2025 en meerjarenperspectief GR Zorgen Veiligheidshuis Parkstad 86 17. Zienswijze begroting 2025 GR Reinigingsdiensten Rd4

86

18. Zienswijze jaarverslag en jaarrekening 2023, 1e begrotingswijziging 2024 en begroting 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028 GR Omnibuzz 86 19. Benoeming (plaatsvervangend) lid raadscommissies en lid WFA

87

20. Motie 'vreemd aan de orde van de dag' VVD/D66/SP/CDA/PHB/PvdA/GL/PvdD inzake 'aansluiten bij coalitie aanpak opgevoerde fatbikes'

87

21. Motie 'vreemd aan de orde van de dag' OPH inzake 'stakeholdersoverleg retailimpuls centrum

90

Pagina 3 van 92

1. Opening en vaststellen agenda De voorzitter Dames en heren, we gaan beginnen. De vergadering is geopend. Welkom allemaal. Het is een mooie avond. Goed om Peter Kastrop weer te zien, mag ik namens ons allen zeggen. Peter, wat zie je er een stuk beter uit dan een paar maanden geleden. Geweldig dat je dit weer kan. Als het niet meer gaat, kan je er weer uit gaan. Zo simpel maken we het ook even, maar je weet dat het goed is bedoeld. Loek Damen is afwezig. Mevrouw Santegoeds en mevrouw Vaessen komen iets later. We gaan beginnen. We hebben afgesproken aan de voorkant dat we geen vragenuur doen, maar deze week krijgt u de antwoorden op de schriftelijk gestelde vragen. Die komen voor het weekend bij u binnen. Ik ga even met u de agenda langs. Kunt u met deze agenda instemmen? Dat is het geval. Dan gaan we even verder kijken. Kunnen we de notulen van de raadsvergadering van 29 mei vaststellen? Dat is het geval. Dank u wel. Dan kom ik bij de lijst van ingekomen stukken. Die bespreken we. Dan de jaarrekening, de zomernota, de kaderbrief. Bespreken. De realisatie van het Romeins museum. Bespreken. De verzelfstandiging van het huidige Thermenmuseum en de oprichting van de stichting. Bespreken. De Wmo-verordening. Bespreken. Dit wordt 23.00 uur. Het beleidskader. Bespreken.

De zienswijze van de jaarrekening, de bijgestelde begroting van 2024-2025 en de meerjarenraming 2026-2028 van het Gegevenshuis. Vastgesteld. De zienswijze van de eerste begrotingswijziging 2024, de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 van het historisch centrum Limburg. Vastgesteld. De zienswijze op de begroting 2025 en het jaaroverzicht 2023 van de GGD Zuid-Limburg. Vastgesteld. De zienswijze jaarstukken 2023 en de begroting 2025 van de veiligheidsregio Zuid-Limburg. Vastgesteld. De zienswijze van de eerste begrotingswijziging 2024, de begroting 2025 en meerjarenperspectief GR Zorgen Veiligheidshuis. Vastgesteld. De zienswijze van de begroting 2025 van de GR Reinigingsdiensten rd4. Vastgesteld. De zienswijze van het jaarverslag en de jaarrekening 2023, de eerste begrotingswijziging 2024, de begroting 2025 en het meerjarenperspectief 2026-2028 Omnibuzz. Vastgesteld. De benoeming van een commissielid en een lid WFA. Vastgesteld. Dan hebben we nog twee moties vreemd aan de orde van de dag. 2. Vragenuur De vragen worden schriftelijk beantwoord. 3. Vaststellen notulen raadsvergadering d.d. 29 mei 2024 Hamerstuk. 4. Vaststellen van de ingekomen stukken en de wijze van afdoening De voorzitter Ik begin bij het vaststellen van de lijst van ingekomen stukken. Ik geef het woord aan de heer Leers. De heer Leers, Hart-Leers Meneer de voorzitter, dank u wel.

Ik pak ze er even bij. Ik heb een aantal punten. Punt 14, Vincio Wonen, de brief van 1 mei inzake te koop aanbieden van een pand. Ik heb begrepen dat het pand inmiddels te koop is aangeboden en ook al verkocht is. De vraag is: wat moet je dan met een brief? Dit is dan volgens mij oud nieuws. Punt 17 gaat over E.H.C. De Dem. Daar staat bij: “ter kennisname”. Ik zou het interessant vinden om kennis te nemen van de reactie daarop. Punt 19. Daar gaat het over een handhavingsvoornemen op de Spoordamstraat 9. Dat is een brief met bijlage en die bijlage is interessant genoeg om wellicht een keer in de raadscommissie aan de orde te stellen. Dus dat ter interesse voor eenieder die dat mogelijk deelt. Bij punt 29

Pagina 4 van 92

staat “naar het college ter afdoening”. Ik zou ook graag een afschrift krijgen van hoe het college dat gaat afdoen. Als allerlaatste, wat de brief die we onlangs kregen wat betreft de Stichting Plus en de samenwerking met Omroep Landgraaf nu precies betekent. We hebben er al twee keer een raadsbesluit over genomen. Het college gaat hierover adviseren. Ik zou graag kennis willen nemen van dat advies. Dank u wel. De voorzitter Dank u wel, meneer Leers. Zelfs op oud nieuws zullen wij als college af en toe moeten reageren, als het over punt 14 gaat. Bij die andere punten gaan we daar waar mogelijk u in de commissies adviseren. Ik wijs er nu nog even op dat we in het presidium - als u nog niks gezien heeft in de tussentijd - even met elkaar moeten opletten of we het in de commissie agenderen. Zullen we het zo afspreken? Verder nog iemand over de lijst? Nee? Dan is dat daarmee ook afgehandeld. 5. Jaarrekening 2023 De voorzitter Mevrouw Heine, aan u het woord. Eerste termijn Mevrouw Heine-van Dartel, CDA Dank u, voorzitter. Voorzitter, wij zijn akkoord met de jaarrekening. We hebben alleen een paar kleine vragen. Ten eerste, het aantal drugsmisdrijven is ten opzichte van 2022 verdubbeld.

Over wat voor soort misdrijven hebben we het dan? De armoede van gezinnen in de bijstand is verminderd, maar toch loopt de wachtlijst voor de voedselbank op en maken veel meer mensen gebruik van de fietsen- en jarige job-regeling. Wat moet ik mij daar dan bij voorstellen? Vanaf 1 januari maken we geen gebruik meer van de gemeenschappelijk regeling kredietbank. Is er al inzicht of de burgers vlugger geholpen gaan worden bij de schuldproblematiek? Voorzitter, bij de aanbestedingsrechtmatigheid geeft u aan dat er voor 3,5 miljoen euro bij de inhuur onrechtmatige uitgaven hebben plaatsgevonden. Er zal een verbeterplan worden opgesteld. Ik vraag mij af wat dan die onrechtmatige uitgaven zijn. Voorzitter, dan nog de stemlokalen. Er wordt gezorgd dat ze goed begaanbaar zijn en inclusief. Maar als wij er steeds op blijven hameren dat iedereen moet gaan stemmen, moeten wij er zeker voor zorgen dat de ouderen die willen stemmen ook kunnen stemmen. Dat kan door vooral de stemlokalen in de zorginstellingen weer te realiseren en vooral met Sevagram hierover te gaan spreken. Dan nog het ouderenbeleid, voorzitter. Hoeveel ouderen hebben van het gratis bibliotheekabonnement gebruikgemaakt? Het budget is helemaal opgemaakt. Wat zijn de nieuwe plannen voor de ouderen? Als laatste, voorzitter, er zijn vorig jaar 15.300 boetes uitgeschreven voor het inrijden in het centrum.

Dat is een leuk bedrag voor de overheid, want wij krijgen er niks van en lijden hier schade door. De burgers die van buiten Heerlen komen, zullen niet vlug terugkomen. De wethouder heeft er alles aan gedaan om de afsluiting zichtbaar te maken, maar van onze fractie mogen de palen terugkomen. Dank u, voorzitter. De voorzitter Ik heb de indruk dat het wel heel veel commissievragen waren. Klopt dat? Ja. Dank u. De heer van Zutphen.

Pagina 5 van 92

De heer Van Zutphen, SP Voorzitter. Opnieuw een positief resultaat in de jaarrekening voor de zoveelste keer achter elkaar. Daar kunnen het college en de raad trots op zijn. Te meer, omdat het positieve resultaat eigenlijk nog veel groter is. We hebben immers bij de begroting van dit jaar, toen we die in de herfst vorig jaar vaststelden, al aan zien komen dat er bij bijstandsuitkeringen en bij beschermd wonen grote overschoten zouden zijn. Die hebben we voor een deel toen al afgerond om daar de begroting van dit jaar mee te dekken. Bij elkaar is dat nog eens 6 miljoen euro. Dus eigenlijk is het positief resultaat voor dit jaar 6 miljoen euro hoger. Het feit dat we voor bijstand en beschermd wonen veel meer budget krijgen van het rijk dan we uitgeven, toont aan dat investeren in sociaal beleid loont. Uiteraard voor de mensen die het betreft voor onze stad, maar ook voor de financiën. Dan een paar opmerkingen over de inhoud van de jaarrekening. Op de eerste plaats zien wij op allerlei plekken, zowel binnen de jaarrekening van onze eigen gemeente, maar ook binnen de GR’s, allerlei reserves. Een van die punten is de bestemmingsreserve risico’s grondexploitatie. Daar wordt een potentiële winst van 3,5 miljoen euro toch nog maar achter de hand gehouden. We hebben overwogen als SP-fractie om daar eventueel met een abonnement of een motie over te komen. Dat doen we niet.

Dat geld loopt niet weg, maar we willen wel uitdrukkelijk aan het college vragen om bij de voorbereiding van de begroting voor volgend jaar ook te kijken naar dood geld binnen onze eigen gemeentes. U heeft een dergelijke toezegging ook al eerder gedaan rond gemeenschappelijke regelingen. Die toezegging staat een beetje vaag geformuleerd. Dat zou ik toch graag wat strakker geformuleerd willen hebben. Dat we dus ook voor de begrotingsbehandeling van volgend jaar meer inzicht hebben hoe het nu met het dode geld zit bij de gemeenschappelijke regelingen. Bij gesubsidieerde instellingen kan hetzelfde gelden, namelijk dat zij behoorlijke reserves hebben. Daar zijn regels voor wanneer wij zeggen: “eet eerst maar die reserves op”. Maar die regels zijn misschien wat aan de ruime kant. Dus ook bij gesubsidieerde instellingen zou er misschien gekeken kunnen worden of we aan hen kunnen vragen om wat in te teren op reserves, omdat niemand gebaat is bij dood geld. Voor de rest is het goed dat we in de jaarrekening het doorschuiven van geld vanwege de overlopende werkzaamheden enzovoort zien. Waar het aan de orde is, moet dat en gebeurt dat ook, maar het is wel aanzienlijk beperkt ten opzichte van de voorgaande jaren. Dat is ook goed. We zien wat dat betreft toch een vreemde eend in de bijt. Dat is beslispunt zeven.

Daarin wordt aan de raad voorgesteld om zomaar een fors bedrag, of dat nu 1,5 of 1,05 miljoen euro is, toe te leiden naar uitgaven voor 2025, het Programma duurzaamheid, zonder dat de raad echt in positie was en is om daar iets over te zeggen. Ik denk dat een overgrote meerderheid van de raad als zodanig achter duurzaamheid staat en daar ook graag geld voor wil vrijmaken. Om zomaar 1,05 miljoen daarvoor vrij te maken, via de jaarrekening nota bene, zonder dat we echt weten wat de inhoud is, dat wringt toch. We hebben gelukkig twee dagen geleden op maandagmorgen de inhoud van het programma bekeken. Dat is iets van 44 pagina’s. Die zien er goed uit, maar die hebben we hooguit even diagonaal kunnen lezen. Daarnaast is er natuurlijk ook de kwestie van die 1,5 of 1,05 miljoen euro. Beide zaken zijn voor ons aanleiding om een amendement in te dienen. Vanwege het belang van duurzaamheid stemmen wij in met het opzij zetten van die 1,05 miljoen euro voor dit goede doel. Maar we vinden wel dat de raad in de positie moet zijn om daar eerst met het college over te spreken. Dat staat in het amendement met opzet een beetje vaag geformuleerd in de zin van “spreken over”. Het is de vraag of het een collegebevoegdheid of raadbevoegdheid is. Zo heel erg spannend vinden wij dit niet, want het college en de raad hebben een harmonieuze samenwerking. Dus daar komen we wel uit.

Maar we vinden wel dat de raad in de positie moet zijn om daar wat over te zeggen. Duurzaamheid kunnen hele goede

Pagina 6 van 92

dingen zijn. Bijvoorbeeld woningen van mensen die voor de vogeltjes stoken isoleren. Daar staan wij juichend voor op de banken. Als de inhoud zou zijn om privézwembaden duurzaam te maken, dan zeggen wij dat u dat maar in Wassenaar doet. Daar hoeft Heerlen … De voorzitter Interruptie van de heer Jacobs. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Ik heb een vraag aan de heer Van Zutphen. Ik vind het een heel sympathiek amendement. Ik kan daar ook wel mee leven. Maar waarom is er niet voor gekozen om het in de algemene reserve te stoppen? Dan kun je de raad niet passeren. De voorzitter Meneer Van Zutphen. De heer Van Zutphen, SP Dat zou op zijn minst de indruk wekken dat wij zouden overwegen om het programma duurzaamheid af te knijpen. Daar is kennelijk voor 2025 helemaal geen dekking voor, althans maar 200.000 euro. Dat is bij ons absoluut niet de bedoeling. Maar we willen wel dat de raad kan meepraten over de concretisering ervan. Daar kregen we in eerste instantie een raadsinformatiebrief over. Daar kon je alle kanten mee uit, zowel de goede als de slechte kant. Wij vinden dat de raad uitdrukkelijk moet kunnen meebepalen dat we de goede kant uitgaan. De voorzitter Interruptie van mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) Begrijp ik de heer Van Zutphen goed dat wat nu wordt weggezet volgens de SP voor duurzaamheid blijft staan. Daar staan ze achter.

De heer Van Zutphen, SP Ja. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren (interruptie) De tweede opmerking. Ik denk dat de heer Van Zutphen een grapje maakte toen hij zei dat het kan worden gebruikt voor het verduurzamen van zwembaden. Ik denk dat de collegeleden dat niet in de zin hebben. Klopt dat? De heer Van Zutphen, SP Ik denk het ook. Ik ken de collegeleden en daar zit een hartstikke goede club, maar in theorie is het niet uitgesloten. Wij vinden dat duurzaamheid het verdient om goede plannen te hebben. Als de raad en het college daarover praten, komt daar vast iets goeds uit. Er ligt nu gelukkig een document van 40 pagina’s wat veel concreter is dan die raadsinformatiebrief waar je vroeger alle kanten mee uit zou kunnen. Dat was een beetje cirkels zijn rond, gras is groen en geloof ons maar. Daarnaast is er dat verschil tussen 1,5 en 1,05 miljoen euro. Er zijn in theorie twee mogelijkheden. Dat verschil zat er van tevoren, voor het erratum, in en dat was helemaal niet gedekt. Dan blijft er nu geen geld over. Er is ook nog een andere mogelijkheid. Ik heb van de portefeuillehouder begrepen dat die aan de orde is, namelijk dat er nu 450.000 euro over is.

Pagina 7 van 92

Vreemd genoeg staat in het erratum niet wat daarmee moet gebeuren. Vandaar dat wij dat maar in het amendement hebben gezet. Dus dat die 450.000 euro nu de algemene reserves gaan. Dat heeft een mooi voordeel. Daarmee komt de algemene reserve op 1,0 te staan. Daarmee slaan we twee vliegen in een klap. Het is een beetje knullig hoe het gegaan is, maar eind goed al goed zullen we maar zeggen. Dan nog een punt waar we ook een motie over indienen. Dat gaat over de waterafsluiting. We lezen in de jaarrekening dat er in het afgelopen jaar in Heerlen 29 waterafsluitingen zijn geweest. Dat is naar aanleiding van de zogenaamde feitelijke vragen die wij als SP-fractie een beetje hebben genuanceerd met de mededeling dat daar ook bedrijven en gesloten woningen onder vallen. Maar uit die beantwoording blijkt ook dat er nog wel degelijk sprake is geweest van waterafsluitingen. Je hoort het goed: waterafsluitingen bij bewoonde woningen. Dus mensen wonen in een huis, maar ze kunnen niet meer de kraan openzetten, niet meer douchen en niet meer de wc doorspoelen. Dat gebeurt door de Watermaatschappij Limburg, waar wij als gemeente ook aandeelhouder van zijn. Wat ons betreft is iedere waterafsluiting van een bewoonde woning er een te veel.

Nu begrijpen we uit de beantwoording dat onze gemeente en onze wethouder weldegelijk inspanningen ondernomen hebben bij de WML, maar wij zouden via deze motie willen dat het nog wat scherper gebeurt. Via de motie vragen we dat u echt in de algemene vergadering van aandeelhouders - dat is de plek waar we het woord kunnen voeren - een formeel voorstel indient en daarover laat stemmen. Waarna een lijstje openbaar gemaakt wordt waarin staat welke aandeelhouders voor en tegen hebben gestemd. De aandeelhouders zijn de gemeenten en de provincie. Degene die dan tegenstemmen, en met andere woorden zeggen dat waterafsluitingen nog steeds mogelijk moeten zijn, moeten zich vreselijk schamen als het gaat over de volksgezondheid en de hygiëne van de mensen die het betreft, en zelfs van de omgeving. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, dank u wel. Ik heb de motie gelezen. Ik vroeg mij het volgende af. Bij de laatste punten staat onder andere te laten registreren welke aandeelhouders, Limburgse gemeenten en de provincie Limburg voor en tegen dit voorstel stemmen. Er wordt afgesloten met: “en de resultaten van deze stemming actief in de openbaarheid te brengen”. Ik ga ervan uit dat van een dergelijke vergadering gewoon een verslag wordt gemaakt en dat dit verslag dan ook openbaar is.

Valt daar dan niet gewoon uit af te leiden wat uit een stemming voortgekomen is? Als dat niet zo is, dan is dit duidelijk. Als dat wel zo is, dan hoeven die punten wellicht niet in deze motie te staan. De heer Van Zutphen, SP Die verslagen worden vaak pas na vele maanden of zelfs pas na een jaar openbaar. Er staat niet voor niets “actief openbaar maken”. Dus onze vertegenwoordiger in de algemene vergadering van aandeelhouders kan bij wijze van spreken de dag daarna een bericht rondsturen met welke gemeentes voor of tegen hebben gestemd. Dat is een soort schaamlijst. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Meneer de voorzitter, via u aan de heer Van Zutphen. Dat kan op elk punt natuurlijk altijd als hetgeen besloten geheime vergaderingen zijn. Ik vraag mij af wat u hiermee wil bereiken, want als het signaal is dat men niet hoeft te betalen omdat men toch niet wordt afgesloten, zou dat ook een signaal kunnen zijn. Ik denk dat we dat juist niet willen bereiken. Dat is dan misschien nog een punt dat gedurende dit punt verduidelijkt moet worden, want dat begrijp ik niet helemaal.

Pagina 8 van 92

De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, in de motie staat ook dat de WML bij wanbetaling heel veel instrumenten heeft om het geld alsnog binnen te halen. In de motie staat ook dat wij zo nodig daar als gemeente een actieve rol in kunnen spelen. Maar op zich zijn waterrekeningen een paar tientjes per maand. In vergelijking met ziektekostenverzekeringen, energie, huur enzovoorts zijn dat maar hele lage bedragen. We gaan natuurlijk ook niet bij mensen die het rioolrecht niet betalen het riool afsluiten. Ik denk dat het middel en doel met elkaar in verband moeten staan. Als middelen ten koste gaan van de volksgezondheid passen we dat middel niet toe. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Dank u, voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Van Zutphen. Het ligt een beetje in de lijn van de laatste opmerking van de heer Leers. Ik neem aan dat de heer Van Zutphen het met ons allemaal eens is dat we allemaal per definitie onze rekeningen moeten betalen. Ik hoor de heer Van Zutphen ook zeggen dat er heel veel mogelijkheden en maatregelen zijn en afspraken zijn gemaakt met WML. U bent zelf ook nog eens aandeelhouder in dat overleg, of participant. Het zijn geen 29 particulieren, maar minder als ik u goed hoor.

Zou het niet veel meer voor de hand liggen om met name in te zoomen op die incidentele gevallen, die allemaal goed onder de loep te nemen en te toetsen of daar inderdaad alles gedaan is om tot een oplossing te komen? Anders dan de stelling, zo van: per definitie mag nooit een waterleiding worden afgesloten. Hoe denkt de heer Van Zutphen daarover? De heer Van Zutphen, SP Voorzitter, onze fractie is van mening dat per definitie in een bewoonde woning mensen hun toilet moeten kunnen doorspoelen en water moeten kunnen drinken uit de kraan. Daar mag u van mij alles doen met beslag en weet ik wat allemaal. Je moet natuurlijk al die dossiers heel goed volgen. De oplossing om dan maar mensen hun toilet niet meer te kunnen laten doorspoelen, is voor ons inderdaad onbespreekbaar. De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik heb een vraag aan de heer Van Zutphen. Is een schaamlijst, zoals hij dat noemt, niet wat overbodig? De heer Van Zutphen, SP Gezien er toch een fiks aantal waterafsluitingen zijn geweest in 2023 en 2022 vinden wij dat zo’n schaamlijst wel degelijk nodig is. Dat zijn aanzienlijk meer waterafsluitingen dan in de jaren daarvoor, want in de jaren daarvoor waren het maar twee of drie waterafsluitingen per jaar. De voorzitter Ik geef het woord aan de heer Bertholet. De heer Bertholet, Ouderenpartij Heerlen Dank u wel, voorzitter. Laat ik beginnen met een erratum.

We hebben al een erratum gehad, maar bij het lezen van het stuk kwam ik nog een fout tegen. Die betreft dan de bestemmingsreserve ter afdekking van de risico’s grondexploitatie. Daar is voor het berekenen van de ratioweerstandsvermogenbelasting, op bladzijde 143, een bestemmingsreserve gebruikt van 5,6 miljoen euro. Maar op bladzijde 209 staat dat die 5,1 miljoen euro is. Dat betekent dus dat de teller een half miljoen euro lager komt. Helaas voor de heer Van Zutphen wordt de ratio weerstandsvermogen dan toch niet 1, maar 0,94. Maar ik neem aan dat de heer De Beer dit nog gaat controleren en ons alsnog een tweede erratum doet toekomen.

Pagina 9 van 92

Dan de inhoud van de jaarstukken 2023. Zo positief als de heer Van Zutphen is, ben ik niet, want hij had het over een feitelijk overschot van 6,2 miljoen euro. In feite is het, zoals de accountants ook terecht vermelden, een tekort van 8,5 miljoen euro. Door inderdaad ongeveer 14 miljoen euro uit de bestemmingsreserves te halen, komen we dan weer op een overschot uit van 6,2 miljoen euro, kosmetisch. Maar goed, vorig jaar was dat bijvoorbeeld ook al een veel groter overschot. Ik ben bang dat onze financiële situatie toch een stuk minder wordt. Dat blijkt uit een aantal indicaties. Uit het ratio weerstandsvermogen blijkt het nu nog niet, maar als je eraan denkt dat we op dit moment allerlei commercieel vastgoed aan het acquireren zijn op de Promenade, zitten daar ook behoorlijk wat financiële risico’s aan. Dan gaat volgend jaar het bedrag onder de streep, de noemer behoorlijk omhoog, waardoor het weerstandsvermogen onder die beoogde 0,8 miljoen euro komt vrees ik. Maar goed, ik loop vooruit. Dat geef ik toe. Duidelijker zijn een aantal andere kengetallen die genoemd worden, ook in de stresstest op bladzijde 263. Dan zie je gewoon dat we, simpel gezegd, vorig jaar drie rode kengetallen hadden in de categorie attentiewaarde risicovol. Dit jaar zijn het er vijf. Met name als het gaat om de schuldenpositie hollen we achteruit. Ik kan al die kengetallen wel gaan verklaren.

De meest gebruikte is de solvabiliteit. Die was al heel laag in Heerlen, vorig jaar 12,5 en nu 10,4. Dat is dus landelijk gewoon heel laag. Ik wil niet zeggen te laag, maar wel heel laag. Als ik het gewoon simpel zeg, zo staat het ook in de jaarrekening op een van die bladzijden: “De gemiddelde schuld per inwoner in Nederland is ongeveer 1900 euro. In Heerlen zitten we op 4.520 euro per inwoner aan schuld.” Dat betekent met het oog op allerlei grote projecten waar we massaal in willen gaan investeren, en waar we ook vreemd vermogen willen gaan aantrekken en geld moeten gaan lenen, dat ik vrees dat die situatie nog slechter wordt. We hebben vorig jaar van BDO een 1 gekregen. De wethouder heeft dat terecht deels gecorrigeerd. Door een verandering van de meetmethode zijn wij op een laag punt uitgekomen. Te meer omdat wij ook dat tekort in 2026 van 25 miljoen euro meegenomen hebben, in tegenstelling tot andere gemeenten die dat niet gedaan hebben. Maar goed, ik denk wel dat die verslechterde financiële situatie een punt van aandacht is. De accountants constateren dat ook. Trouwens ook de Werkgroep financial audit heeft ons daar het nodige in medegedeeld. We hebben dit jaar alleen een goedkeurende verklaring voor getrouwheid. We hebben geen goedkeuring van de accountant gekregen voor rechtmatigheid.

De accountant adviseert ons met klem om er aan te gaan werken, omdat het ontbreekt aan een geactualiseerde en geformaliseerde gemeentebreed frauderisicobeleid en -analyse. We zullen dus inderdaad een beleid moeten ontwikkelen om fraude, bijvoorbeeld met uitkeringen, tegen te gaan, of we het nou leuk vinden of niet. Nogmaals, het is een verzoek met klem. De werkgroep financial audit vraagt ook het college om op die hele accountantsverklaring te reflecteren. Dat is in de commissie EBF niet gebeurd. Ik denk ook dat dit de meer geschikte plek daarvoor is om er iets over te zeggen. Ik hoop dus dat het college ons kan toezeggen dat daar aan gewerkt gaat worden. Ik heb de belangrijkste punten de revue laten passeren, maar nogmaals de jaarrekening is net als de begroting en net als een sterrenhemel: hoe langer je ernaar kijkt, hoe meer je ziet. Wat dat betreft mijn eerste termijn. De voorzitter Het is aan ieder om te denken waar die liever naar kijkt trouwens. Toch? Meneer Janssen, aan u het woord. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen

Pagina 10 van 92

Dank u wel, voorzitter. De jaarrekening is helaas maar ten dele besproken in de commissie EBF. Het ontbrak ons daar aan spreektijd. Dat is een beperking die tijdens het presidium is vastgelegd, met name door de coalitiepartijen PvdA en de VVD. Die is overigens opgelegd voor de gehele agenda. We moeten dan ook constateren dat wij de stukken tijdens die commissievergadering onvoldoende hebben kunnen bespreken. Dit zult u wellicht wel merken aan onze bijdrage. Bij voorbaat onze excuses daarvoor. De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik zou de heer Janssen erop willen wijzen dat een presidium gewoon ‘one man, one vote’ is. Daar wordt gestemd over de spreektijden. Het is een beetje kinderachtig om dat nu aan twee partijen te linken. Ik denk dat u misschien een keer moet langskomen, dan ziet u hoe dat werkt. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Er is helemaal niks mis mee om duidelijk aan te geven hoe daar in het presidium mee om is gegaan. Wij hebben er in de commissie al duidelijk notie van gemaakt dat het ontzettend zonde was. Ik ga ervan uit dat de partijen die het niet nodig hadden, het vandaag ook niet nodig hebben. Na de eerste bijdrages merken we dat er toch wel wat vragen ontstaan. Wel hebben wij heel veel dank voor de ambtenaren. Wij hebben daarover vooraf een hoop schriftelijke vragen ingestuurd, het zoals een aantal andere partijen.

Ze hebben de moeite genomen om die tijdig, ordelijk en goed te beantwoorden. Dus heel veel dank daarvoor. Dan ten aanzien van de jaarrekening is duidelijk dat we een positief resultaat kunnen overleggen. Dat zal helaas voorlopig de laatste keer zijn, vrezen wij. We begrijpen dat dit college – ik hoor het de heer Van Zutphen net ook zeggen - de verbetering van de Heerlense financiën probeert te claimen als een succes of als resultaat van met name verstandig financieel beleid. Maar volgens ons ligt het wat genuanceerder en ligt het vooral aan de meevallers in financiële zin van de afgelopen jaren. Die meevallers waren de middelen voor de energiecrisis, de coronagelden en de extreem lage rente uit het verleden. Dat zijn voor ons de hoofdredenen waarom de Heerlense financiën de afgelopen jaren zijn verbeterd. Dat is ook deels terug te zien in het resultaat van 2023. We zien ook geen directe aanleiding om dat op die manier aan te passen in het erratum anders dan wat de heer Van Zutphen terecht vermeldt, die 1,05 of 1,5, en doen we dan de rest naar de bestemmingsreserve. Maar dat horen we straks van het college.

We vinden het wel positief - dat hebben wij wel heel nadrukkelijk in de commissie EBF van de wethouder Financiën gehoord dat het college van plan is om die adviezen van die accountant ter harte te nemen en onder andere aan de slag gaat met een beter fraudebeleid over de hele linie. Daar hebben we het met name in de commissie uitvoerig over gehad. We zijn benieuwd wanneer wij dat fraudebeleid voorgelegd krijgen en of dat vooraf ook met de accountant besproken kan worden, zodat er ook een beleid is waar een accountant mee uit de voeten kan, voordat u het bij ons ter tafel brengt. Kan de wethouder aangeven hoe dit proces zal verlopen? We constateren ook … De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Voorzitter, ik hoor de heer Janssen tot mijn grote vreugde als het gaat over fraudebeleid nu heel algemeen spreken naar aanleiding van de accountantsrapportage. Want die accountantsrapportage gaat met name over fraude intern, althans het frauderisico. Hij heeft ook echt gecontroleerd of er ook echt fraude gepleegd is. Dat was dus niet het geval. Maar het frauderisico wordt onvoldoende beheerst. Dan gaat het bij wijze van spreken over rekeningen zonder tegenprestatie, gedoe met aanbestedingen enzovoorts.

Vindt u het met terugwerkende kracht niet een beetje vreemd dat u in de commissie, met als aanleiding dat frauderapport, vervolgens begon over uitkeringsfraude? Daar gaat dat accountantsrapport helemaal niet over.

Pagina 11 van 92

Ik begrijp dat u een soort preoccupatie heeft, namelijk het idee dat die uitkeringen wel fraude zouden zijn. Maar was dat niet op zijn minst de verkeerde aanleiding? De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Net zoals ik in die commissie die preoccupatie van meneer Van Zutphen van mij afwierp en dat ook totaal onterecht vond, is de aanleiding waarom ik met name ingezoomd heb op fraude op basis van uitkeringen, waaronder de bijstand, heel logisch in mijn redenering. Ik roep u op om even naar onze begroting te kijken, te kijken waar het meeste geld aan uitgegeven wordt en waar het meeste geld naartoe gaat. Dat is een kwestie van de macht van de grote getallen. Heb daar dan ook aandacht voor en zorg dat je een juist fraudebeleid hebt. Dus daar waar het meeste geld potentieel weglekt, of dat nu intern in de organisatie of op een andere manier gebeurt. Zeker met die uitkeringen gaat het om enorme bedragen. Daar kan ook enorm veel misgaan. We hebben in het verleden daar uitvoeringscapaciteit voor vrijgemaakt. Daar heeft u zelf ook nog technische vragen over gesteld. U heeft gezien hoeveel van die fraudeonderzoeken er gedaan zijn. Dat viel in mijn beleving ontzettend tegen. Misschien dat u daar anders tegenaan kijkt. Er werd op de veelheid van de dossiers niet zo veel fraudeonderzoek gedaan. Ik denk dat daar meer ruimte voor is.

Daar heeft die accountant ook niet veel anders over gezegd dan dat. Als we laten zien dat we dat op orde hebben - ik ga ervan uit dat het college daar dadelijk mee komt - dan ben ik er ook van overtuigd dat we daar op een goede manier mee om kunnen gaan in de toekomst. U wilt ook niet dat er ten onrechte misbruik gemaakt wordt van de schaarse middelen van Heerlen. Die zetten we liever in voor mensen die het echt nodig hebben. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Uiteraard ben ik tegen fraude. Om te beginnen bijvoorbeeld bij dividendstrippen, Cum-Ex, tientallen miljarden. Om te beginnen bij het bedrijf dat hier vlakbij is gevestigd. Dat bedrijf heeft 700 miljoen euro belastinginkomsten geroofd met slimme trucs enzovoorts. Maar uiteraard moeten we ook bijstandsuitgaven controleren op fraude. Dat doet men door te beginnen met preventie. Je zegt tegen mensen wat hun rechten en plichten zijn. De voorzitter We zijn elkaar aan het interrumperen, dus laten we het kort houden. De heer Van Zutphen, SP (interruptie) Voorzitter, het is echt framing. Laat ik de heer Janssen een vraag stellen. Kent u het Rapport blind voor mens en recht? De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Nee, ik ken dat rapport expliciet niet. Maar als u mij echt als mens kent, ziet u dat ik absoluut niet blind ben voor de mensen om mij heen, zeker niet voor het recht. Zo kennen de mensen om mij heen mij ook.

Dat is ook een van de redenen waarom ik een oproep doe om juist dat fraudebeleid goed op orde te houden. Ik denk dat we daar allemaal mee kunnen leven. Dat u refereert aan allemaal macro-economische effecten en grote bedrijven die zich op een onrechtmatige manier verrijken, snap ik. Maar wij gaan hier over onze jaarrekening, over onze begroting, over de middelen waar wij regie over hebben. Dan kunt u met uw verhaal vanuit uw partij-DNA wel hiermee komen, maar daar heb ik natuurlijk niet zo veel aan. Ik moet hier zorgen dat ik de boel op orde heb en dat verlang ik ook van dit college. Dat is mijn rol. Ik hoop dat u dat kunt begrijpen. Dan kan ik doorgaan met mijn verhaal. De heer Van Zutphen, SP (interruptie)

Pagina 12 van 92

Voorzitter, heeft de heer Janssen ook gezien dat er gemeenten zijn die illegale methoden gebruikt hebben waar ze mee moeten stoppen? Bijvoorbeeld het feit dat je een aanhangwagen hebt, was al een reden voor een fraudeverdenking. Dat soort methodes heeft Heerlen niet gedaan en daar kunnen we trots op zijn. Weet u dat? De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Ja, daar ben ik mij zeker bewust van. Maar de accountant roept op tot een ordelijk fraudebeleid. Ik ga ervan uit dat ze dat op een manier doen waarop wij elkaar ook recht in de spiegel aan kunnen kijken. Ik geloof ook in de capaciteiten en kracht van dit college en de ambtenaren die hier werken. Ik weet niet of u dat vertrouwen misschien niet heeft. Maar wij nemen natuurlijk deze zaak wel absoluut serieus. Wat mij betreft hoeven we niet op aanhangwagens te controleren. Als u mij toestaat … De voorzitter Gaat u verder met uw betoog. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Ja, ik ga verder met mijn betoog. We constateren namelijk dat de belastingen per inwoner verminderen in een periode waarin de kosten fors oplopen. Dat terwijl de vaste schuld per inwoner wel oploopt, wetende dat het aantal inwoners ook nog eens gegroeid is. Dat is overigens wel een positief teken, vind ik zelf. Dus per saldo ontstaat er een scheefgroei tussen inkomsten en uitgaven. Dat was in het verleden sympathiek en logisch naar onze burgers toe.

Inmiddels zien we dat het inkomen van veel mensen fors omhoog is gegaan, terwijl met name de middeninkomens het nog best wel pittig hebben. Terecht vragen veel mensen zich af of werken wel voldoende loont als met dat werk alle toeslagen wegvallen. Daarnaast staan de financiën van Heerlen het ook niet meer toe om al te royaal te zijn. Wij constateren dat dit college inkomenspolitiek via de heffingen heeft bedreven en daarin logischerwijze de laagste inkomens heeft ontzien. De wethouder gaf aan dat hier geen sprake van was, maar als je kwijtscheldingen van riool en afvalstoffenheffingen maximaal toepast en je keert ambtshalve subsidies zoals de Fit en Fun regeling uit, dan kun je niet anders dan constateren dat dit een vorm van inkomenspolitiek is. We hebben al vaker aangegeven dat dit soort ingrepen een gevoel van onrechtvaardigheid oproept bij Heerlenaren met gewone, normale banen en die hiervoor niet in aanmerking komen. Wat ons betreft worden die mensen te vaak vergeten.

Bent u nog altijd van mening dat u gezien de penibele financiële situatie in combinatie met uw ambitie om meer werkenden en draagkrachtigen aan onze gemeente te binden, de luxe heeft om dit beleid te blijven continueren? Kunt u het gevoel van veel van die werkende Heerlenaren begrijpen? Wat gaat u doen om de ongetwijfeld stijgende gemeentelijke lasten niet vooral bij deze werkende Heerlenaren neer te leggen? Wat ons betreft moet u vooral het statement van de SP en de commissie vergeten dat u het van de rijken kunt halen, want dat gaat ons in Heerlen niet lukken. Die zijn er namelijk amper in Heerlen, namelijk 1,1% en dat is bijna het laagste van heel het land. Als u als college graag wilt dat er meer draagkrachtige mensen naar onze stad komen om zich hier te vestigen, zijn dat soort uitspraken geen goede marketingcampagne volgens ons. Hoe gaat u …

De heer Reijnders, SP (interruptie) Via de voorzitter aan de heer Janssen. Hij ontkent net heel stellig dat hij een preoccupatie heeft

Pagina 13 van 92

met de mensen met de allerkleinste beurs in onze stad. Rondom dat fraudeverhaal stelt hij gericht alleen vragen over uitkeringsfraude, waar dat rapport niet over spreekt. Nu doet hij een vurig appel om het geld toch vooral daar te gaan halen waar dit het minste gemist kan worden. Ik schrik hiervan en ik vraag me echt af hoe de heer Janssen met droge ogen kan stellen dat hij geen preoccupatie heeft met uitkeringsgerechtigden, want ik vind het vrij zorgelijk wat ik hier hoor. De heer Janssen (interruptie) De heer Reijnders luistert volgens mij niet goed. Als hij goed naar mijn verhaal luistert, dan hoort hij dat ik vooral een groot hart heb voor gewoon normale werkende mensen. Geen gekke dingen, gewoon ieder dag naar je werk voor een normaal modaal inkomen. Daar doe ik een appel aan. De eenzijdige politiek van de SP kennen we inmiddels wel. Ik snap dat heel veel mensen hulp nodig hebben. Daar sta ik ook hartstikke sympathiek tegenover, maar er zijn meer inwoners in Heerlen dan alleen de mensen met de laagste sociale inkomens. Die hulp hebben ze nodig en kunnen ze wat ons betreft ook krijgen. Wij vragen alleen niet meer en niet minder dan dat u de lasten, die ongetwijfeld zullen stijgen aan het einde van het jaar, niet alleen maar laat binnenkomen bij de mensen die keihard werken. De politieagent, de verpleegkundige, de mensen die we hier zo graag willen houden.

Daar refereert u zelf ook zo vaak aan. De voorzitter Mag ik hier overigens aan toevoegen dat ik dit debat al in de commissie heb gehoord. Het is niet de bedoeling dat we de commissie nog eens overdoen in de raad. De heer Reijnders, SP (interruptie) Ik heb een zeer korte reactie. Ik begrijp dat de heer Janssen nu heel graag werkende mensen tegenover uitkeringsgerechtigden zet, want dat helpt. Dan kan hij ons daar plaatsen en zichzelf daar. Dat is allemaal niet aan de orde. Het is ook nog niet aan de orde dat er allerlei lastenverzwaringen komen. Dat weten we allemaal niet. Wij zitten hier voor alle Heerlenaren, namelijk voor die mensen die een baan hebben en mensen die een kleine beurs hebben. De wijze waarop de heer Janssen deze twee groepen nu tegenover elkaar zet en dat ook hier politiek probeert uit te nutten, is helemaal niet de weg. Daarmee doen we allerlei mensen onrecht. De heer De Groot, Ouderenpartij Heerlen (interruptie) Ik heb een vraag aan de heer Reijnders. Kan de heer Reijnders zich herinneren dat we nog niet zo lang geleden informatie hebben ontvangen van het college, waar ook nog een uitgebreid artikel over in de Limburger heeft gestaan dat we een bezuinigingsopgave hebben van 25 miljoen euro. Het college denkt eraan om die 25 miljoen euro met name in de gemeentelijke belastingen te halen, exclusief de mensen met de kleine beurzen.

Waarbij ik moet zeggen dat wij namens de OPH absoluut voorstander zijn om mensen die die last niet kunnen dragen te ontzien. Daarin steunen wij absoluut de visie van de SP en ook die van anderen. Maar kent de heer Reijnders deze informatiebrief? De heer Reijnders, SP (interruptie) Dank u wel, voorzitter. Ik weet dat er bezuinigingen aan komen. Ik weet niet precies hoe hoog die zijn. Dat wordt nog allemaal uitgerekend, maar ik heb nergens gelezen dat er al bepaald zou zijn waar er allemaal zijn beslag krijgt en hoe dat zal neerslaan. Ik ben daar ook nieuwsgierig naar en zie dat graag tegemoet. Maar ik kan mij geen artikel voor de geest halen waarin het college zou zeggen dat het alle lasten gaat verzwaren om de bezuinigingen te redden. Dat artikel bestaat niet, maar misschien kan ik mij vergissen en dan hoor ik het graag.

Pagina 14 van 92

De voorzitter Ik ga de heer Janssen zijn betoog laten afmaken. De heer Janssen. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Ik bespaar me de reactie hierop. Ik denk dat mijn bijdrage wel duidelijk was. Wat wij wel positief vinden, is dat de middelen vanuit de energiematrix overgeheveld worden naar het programma duurzaamheid, en dan vooral dat er wordt ingezet op structurele verbeteringen in plaats van pleisters plakken. Maar de toon waarin men sprak over een doelgroep en dan aangeeft dat het mensen zijn die moeite hebben met energiekosten, had voor ons duidelijker mogen zijn. U zou bijvoorbeeld kunnen zeggen dat wij deze middelen inzetten bij particuliere huiseigenaren of huurders van particulier bezit, omdat u bijvoorbeeld het volste vertrouwen heeft dat de woningcorporatie dermate veel woningen gaat verduurzamen en nieuw bouwen, dat u daar wat minder focus op heeft. Kunt u deze doelgroep misschien eens wat beter duiden? Het mag duidelijk zijn dat het wat ons betreft dan ook niet per se voor het subsidiëren van dure zwembaden is. Dan ten aanzien van het amendement. Wij kunnen dit in zoverre volgen. Het hangt er ook een beetje van af of er wel sprake is van dat restantbedrag. We horen dadelijk van het college of dat zo is. Dat begrepen we net wel, dus laat het dan maar in die algemene reserve landen.

Wat ik wel belangrijk vind, is dat, als wij ons niet vergissen, er op 9 april een raadscommissie is geweest, waarin het Programmaplan duurzaamheid uitvoerig besproken is. In februari heeft een bijeenkomst over de Transitievisie Warmte 2.0 plaatsgevonden. Daarnaast heeft er pas geleden een raadsinformatieavond van de stadsregio Parkstad plaatsgevonden, waarin ook ontzettend veel duidelijk werd over de stappen voor duurzaamheid. Maar daar waren alleen een lid van de Jongerenpartij en twee andere raadsleden aanwezig. Dat had ook wellicht wat kennis gescheeld. Misschien hebben de indieners dat niet meer vers in het geheugen of zijn ze het vergeten. Wellicht kan het college die beide presentaties nog eens doorsturen. Dan hoeft dat wat ons betreft ook nog niet eens door de raad behandeld te worden. Wij waren namelijk best wel positief over de uitvoerige presentatie en de details van de voorbereiding van de ambtenaren die dat gepresenteerd hebben. We hebben daar ook de nodige vragen kunnen stellen en we hebben antwoorden gekregen. Wat ons betreft is dat deel van de motie dan ook echt overbodig. Wij willen wellicht wel op de hoogte worden gehouden in 2025. Dan ga ik ervan uit dat de indieners van deze motie dan ook aanwezig zijn als dit wordt ingediend. De heer Reijnders, SP (interruptie) Dank u, voorzitter. Dit is overigens geen motie, maar een amendement. Maar dat terzijde.

Ten tweede ontkent niemand het dat het goed is dat er informatiebijeenkomsten zijn. Dat is echt iets anders dan wat de gemeente Heerlen in 2025 gaat doen met de middelen voor duurzaamheid die de raad verstrekt. Dat lijkt met echt volstrekt losstaan van de hoeveelheid raadsinformatiebijeenkomsten en Google-rapporten die je hebt gelezen. Dat is wat wij moeten doen met zijn allen, namelijk goed kijken naar plannen en goed kijken naar wat we daarvan vinden. Volgens mij is dit een schijntegenstelling, want het moet beide gebeuren. Voorzitter Meneer Janssen als u geïnterrumpeerd wordt, krijgt u gewoon het woord terug. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen De notie om Google rapporten gelijk te trekken met een serieuze commissievergadering waarin te uit en te na uitgelegd wordt wat men van plan is met die middelen, is aan de heer Reijnders.

Pagina 15 van 92

Dan een aantal vragen met betrekking tot - wellicht is dit dan wel een motie - de waterafsluitingen. Die klinkt in eerste instantie sympathiek, maar roept wel wat vragen op. Het college heeft aangegeven dat waterafsluitingen soms het gevolg zijn van bijvoorbeeld het aantreffen van een wietplantage of andere misstanden. Men houdt daarnaast vanaf nu ook rekening met of er wel of geen kinderen in huis zijn. In die gevallen gaat men niet meer afsluiten. Dat stond in de beantwoording van de technische vragen die de SP heeft gesteld. Kan het college daar wat meer over vertellen? Uiteraard vindt de Jongerenpartij dat wanneer er kinderen in het spel zijn, die afsluitingen ook echt niet zouden moeten kunnen.

Wat vinden de indieners wel legitiem als water afgesloten wordt wanneer er sprake is van bijvoorbeeld diefstal, manipulatie van een watermeter of ondermijning in een situatie waarin nadrukkelijk geen kinderen in huis wonen? Kan het college duiden welke oorzaken vaak ten grondslag liggen aan een afsluiting en wat men van tevoren allemaal heeft geprobeerd om de situatie niet zover te laten komen? Dan vroeg ik mij af, maar dat was misschien de tone of voice, wat die motie doet met het vertrouwen van WML en aandeelhouders? Mogen we er niet van uitgaan dat ze alles op alles hebben gezet om afsluiting te voorkomen? De beantwoording van de schriftelijke vragen van de SP is wat ons betreft duidelijk. Die zou eigenlijk zeggen: kunnen we die motie weglaten? Hoe kijkt het college daar tegen aan? Daar horen we graag meer over. Dank u wel. De heer Reijnders, SP (interruptie) Laat ik een poging wagen om even kort antwoord te geven. Het vertrouwen in WML vinden wij prachtig, maar vinden wij uiteindelijk veel minder belangrijk - daar zit ook het antwoord in op de vraag die de heer Janssen stelde - dan het recht op schoon water voor mensen. Dat is zo fundamenteel. Het maakt niet uit hoeveel kinderen er zijn en wat ze gedaan hebben.

Als ze allerlei schulden en nare dingen doen, moeten ze daar op allerlei manieren verantwoording voor afleggen, maar wij gaan niet bij particulieren, bij ménsen, het water afsluiten. Dan is volgens mij het einde zoek. Dan maakt het niet uit of dat het imago van de WML geen goed doet of dat er kinderen zijn. Dat overschrijdt de menswaardigheid. Volgens ons kan dat niet. De heer Janssen, Jongerenpartij Heerlen Volgens mij richten mijn vragen zich vooral op situaties waarin op een ondermijnende manier met watergebruik wordt omgegaan. Als je nog weleens om je heen luistert, dan hoor je ook verhalen over wietplantages en waterlekkages. Dat is een grote bende met een hoop schade tot gevolg. In die situaties vind ik het niet vreemd dat er op een gegeven moment water wordt afgesloten. Als de SP dat niet wil, dan is dat zo. Maar dan hoor ik graag van het college hoe ze daarover denken. De heer Reijnders, SP (interruptie) Het is goed dat u er zo op reageert. Dat geeft mij de gelegenheid om het nog wat nader te duiden. Panden die bijvoorbeeld gedwongen zijn gesloten omdat daar wietplantages hebben plaatsgevonden, zijn panden die ontruimd zijn. Daar kan prima het water worden afgesloten. Dat geldt ook voor als het ander soortige panden zijn.

Maar daar waar particulieren wonen, een dak boven hun hoofd moeten hebben en schoon water zullen moeten hebben voor de meest basale en ook hygiënische gezondheidsnormen, zeggen wij dat het gewoon niet kan. In de voorbeelden die de heer Janssen geeft, heeft meestal al ontruiming plaatsgevonden en is het pand gesloten. Daar kan het water prima worden afgesloten. De voorzitter Ik ga door naar de heer Jacobs.

Pagina 16 van 92

De heer Jacobs, Forum voor Democratie Dank u wel, voorzitter. Ik kreeg het verzoek niet meer zo hard te praten in de microfoon. Ik ga dat proberen. Ik weet ook niet hoe het komt, maar ik ga proberen mijn stem iets in toom te houden. De voorzitter Er is niets tegen duidelijkheid. De heer Jacobs, Forum voor Democratie Voorzitter, ik was die jaarstukken van 2023 vorige week hier aan het voorbereiden. Toen zag ik een positief resultaat van 6,2 miljoen euro. Ik ben zelf wat gaan rekenen en ik dacht dat het resultaat toch wat minder rooskleurig was. Meneer Van Zutphen kwam als eerste aan de beurt en die bevestigde dat het resultaat zo positief was. Dus dan ga je twijfelen aan jezelf. Toen werd ik wat rustiger na het verhaal van meneer Bertholet. Dat zit namelijk helemaal op mijn lijn. We kunnen zeggen dat we 6,2 miljoen euro winst hebben en dat het er allemaal heel goed uit ziet. Maar als je vervolgens gaat kijken naar de afname van de reserves, dan komen we inderdaad op die 8,5 miljoen euro die we eigenlijk als verlies hebben. Dan hebben we nog wat posten, zoals bijvoorbeeld de opvang van de Oekraïners, wat 1,1 miljoen euro was wat we over hebben als we dat nog eens erbij tellen.

Als ik in de jaarrekening zie dat in een winstjaar mijn eigen vermogen van 70 miljoen euro naar 61,7 miljoen gaat, en zie dat als je vooruitloopt op de zomernota en de kaderbrief en vervolgens in het ravijnjaar komt, dan is mijn voorspelling dat over drie jaar die reserves op zijn. Het is dadelijk misschien ook goed als we eens kijken naar wat voor risico we lopen met grote projecten. Ik zal er even heel kort over zijn. Dadelijk komen we daarop terug. Dan is het risico volgens mij wel enorm. Ik denk dat we zaken niet rooskleuriger moeten voorspiegelen dan ze zijn. Ik hoorde meneer Van Zutphen net zeggen dat we een positief resultaat hebben over 2024. Dan komt er nog iets bij, dus we halen positief. Ik denk dat meneer Van Zutphen dan wel vergeet dat we 11 juni een raadsinformatiebrief hebben gehad waarin wordt gezegd dat we minimaal 5,6 miljoen extra kwijt zijn aan jeugdhulp. Die zou ik daar weer vanaf willen trekken. Als ik de raadsinformatiebrief goed interpreteer, geldt dat ook voor het jaar 2025. Als ik het dan doortel - niemand kan natuurlijk in de toekomst kijken - dan zijn inderdaad mijn algemene reserves over drie jaar op. Misschien ben ik een doemdenker, maar ik zie de zaken wat minder positief dan het grotendeel van de raad hier. Tot slot, dan stop ik mijn verhaal voor dit punt betreft. De heer Leers, Hart-Leers (interruptie) Een vraag aan de heer Jacobs.

Het feit is toch dat u accountant bent? Is het zo dat accountants normaal moeten kunnen duiden hoe de cijfers in elkaar zitten? Of heb ik het dan mis? De heer Jacobs, Forum voor Democratie U hebt het mis. Ik ben fiscalist. Het klinkt misschien een beetje arrogant, maar ik denk wel dat ik wat verstand heb van cijfers. Ik denk wel dat ik die cijfers goed duid. Nogmaals, meneer Bertholet heeft mij een beetje gerustgesteld. Hij denkt er precies hetzelfde over. Ik denk dat ik het goed zie. Als de wethouder dadelijk een andere mening is toegedaan, dan hoor ik dat graag. Even nog kort, ik vind het altijd fijn dat we bij een jaarrekening de kerncijfers krijgen van de afgelopen jaren. Ik denk dat iedereen wel weet hoe mijn partij staat tegenover een grote overheid. Ook ik heb het liefst een zo klein mogelijke overheid. Als je dan kijkt naar de financiële structuur van onze gemeente, zie je dat van 2019 tot 2023 onze uitgaven met 103 miljoen euro zijn gestegen. Als je dan vervolgens gaat kijken waar dat vandaan komt, zie je dat een deel uit

Pagina 17 van 92

belastingheffing komt. Onze burgers hebben 5,6 miljoen euro ten opzichte van 2019 naar 2023 meer belasting moeten betalen. Onze vaste schuld is van 2019 naar 2023 met 48,8 miljoen euro toegenomen. Laat het even bezinken: 48,8 miljoen euro. We hebben dadelijk die grote projecten waar we over moeten beslissen. De schuldratio is 86,3%. De accountant zegt dat die kwetsbaar is. Wellicht kan de wethouder daar dadelijk antwoord op geven. Op het moment dat die projecten er komen, wordt onze schuldenlast natuurlijk nog groter. Wat heeft dat voor invloed op de schuldratio en op onze kwetsbaarheid? Daar wilde ik het in de eerste termijn even bij laten. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Schreurs. Mevrouw Schreurs, Partij Hoensbroeks Belang Dank u, voorzitter. Als eerste willen we het college en de ambtenaren bedanken voor de antwoorden op de vele vragen die gesteld zijn in de commissie. Daarbij vonden we het uiteraard heel mooi dat wethouder Clemens een onderzoek gaat doen naar hoe de bijgebouwen van kasteel Hoensbroek verder kunnen worden geëxploiteerd en ook gekeken wordt naar samenwerking met Cultura Nova, om het evenementenaanbod te vergroten. Helaas kon er nog geen antwoord worden gegeven op de rare conclusietekst waarin stond dat de bijstandspopulatie in Heerlen ten tijde van corona een stijging kende, terwijl de andere gemeenten die werden aangehaald juist een daling lieten zien.

De wethouder heeft toegezegd dit nog verder te laten onderzoeken, maar wij vinden het nog veel belangrijker dat we onze werkprocessen eens goed onder de loep gaan nemen om te zien wat wij beter kunnen doen, zodat we minder kosten maken als het gaat over re-integratievoorzieningen en meer succes behalen. Zoals de Ladder van Lodewijks aangeeft, moeten we vooral kijken naar efficiënter en doelmatiger werken. Dat zou op dit dossier, waar heel veel geld in rondgaat, heel goed zijn. De wethouder heeft toegezegd dit in het najaar met de raad op te pakken. We zijn wel nieuwsgierig in welke vorm hij dit gaat doen. Wethouder Peters bevestigde nogmaals dat de eerste stappen worden gezet inzake Hoensbroek Centrum. In het najaar zal de visie vorm krijgen. Hij wil op korte termijn verbeteringen snel zichtbaar maken. Wij zijn uiteraard nieuwsgierig naar welke stappen reeds zijn gezet en wat we de komende drie maanden nog kunnen verwachten. Ook willen we weten hoe hij dit met de Hoensbroekenaren gaat communiceren. De burgers willen duidelijk weten welke concrete stappen en middelen worden ingezet. Het duurt voor hun gevoel erg lang voordat zij iets zien. Het is cruciaal dat de gemeente transparant en proactief communiceert en dat de concrete actieplannen worden gepresenteerd. Dit zal bijdragen aan een betere betrokkenheid van de inwoners en het succes van de aanpak in de komende jaren.

We hadden nog een technische vraag. Ik durf hem amper nog te stellen, gezien de discussie net over fraude. Maar bij de jaarrekening op pagina 168 staat dat in 2023 fraudevorderingen zijn geconstateerd ter waarde van 419.000 euro. Wij vroegen ons af waar dit precies over ging en wilden hier graag wat toelichting op hebben. Verder willen wij zeggen dat wij de motie inzake de waterafsluitingen uiteraard van harte mee-indienen. Wij stonden nog niet zo op het concept dat hierin staat. Maar we zijn het 100% met de SP eens. Als je gezondheid op één hebt staan, wil je niet dat gezinnen niet over schoon water kunnen beschikken. Ik vind dat in Nederland een onmogelijkheid. Vandaar dat wij dat van harte mee indienen. De voorzitter Dank u wel. Mevrouw Géron. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren

Pagina 18 van 92

Dank u, voorzitter. Ik heb vragen over de motie waar mevrouw Schreurs het net over had. Ik begrijp het niet helemaal. Ik heb vragen. Laat ik het zo zeggen. Water is een basisvoorziening. Hoe kunnen we dat dan toch afsluiten? Ik denk dat we dat moeten onderzoeken. Naar mijn idee stemt de strekking van deze motie daar niet mee overeen. Ik zou graag de oorzaak hebben en die uitdiepen in plaats van het gevolg. Ten slotte gaat het om samenwerking tussen mensen in de schuldhulpverlening en dat water is het laatste en laagste bedrag. Dus er zijn grotere problemen. Daar moet men naartoe. Over de jaarrekening 2023 heb ik een paar puntjes in het algemeen met name over de informatieplicht Wet gemeenschappelijke regelingen. Sinds juli 2022 is er een actieve informatieplicht voor bestuur naar gemeenteraden. Dat is bij wet geregeld. Hoe hebben wij dat bij onze GR’en geregeld? Het kan zijn dat het via het college van burgemeester en wethouders naar de gemeenteraad gaat. Dan kun je dus een situatie krijgen dat gemeenteraden in een of andere gemeente weer andere informatie hebben dan weer andere gemeenteraden, naar mijn idee. Dan is de vraag of de actieve informatieplicht bij het bestuur van de GR’en neergelegd kan worden. Een tweede punt. Een GR is een gemeenschappelijke regeling en is dus een verzameling van deelnemers die afspraken met elkaar maken over een onderlinge samenwerking.

Alle deelnemers willen en moeten ieder voor zich aandacht besteden aan duurzaamheid. In dit kader vraagt de Partij voor de Dieren of het op enigerlei wijze mogelijk is dat GR’en rapporteren over hun inzet op duurzaamheid. Bijvoorbeeld, als ik Omnibuzz pak, hoeveel van de vele kilometers die ze rijden, wordt met een elektrisch voertuig gedaan? Hoe milieuvriendelijk is een GR? Hoe mensvriendelijk is een GR over de inzetbaarheid van hun mensen et cetera? De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik heb even een vraag aan mevrouw Géron. Als je die gemeenschappelijke regelingen over het algemeen ziet, dan zie je dat die kosten steeds meer de spuigaten uitlopen. Wilt u nou ook nog administratieve lasten erbovenop gaan zetten om bij te houden hoeveel kilometers iedereen rijdt in het kader van duurzaamheid? Sorry hoor, maar dan gaan we hier echt binnen gemeenschappelijke regelingen geld weggooien naar mijn mening. Bent u die mening niet toegedaan? Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Meneer Jacobs, ik begrijp uw bezorgdheid over de kosten. Er staat een hele tabel in de jaarrekening over het aantal kilometers dat gereden wordt. Ik denk dat met een formule kan worden berekend hoeveel duurzame kilometers er zijn geweest met een elektrisch voertuig. Ik ben geenszins van plan om de gemeenschappelijke regelingen op kosten te jagen.

De heer Verreck, PvdA (interruptie) Ik weet niet of de heer Jacobs bekend is met de nieuwe regeling die vanaf aanstaande maandag ingaat. We moeten vanaf aanstaande maandag de CO₂ -uitstoot gaan bijhouden bij bedrijven met meer dan 100 medewerkers. Ik heb geen idee hoeveel medewerkers en vrijwilligers Omnibuzz nu heeft. Dus in die zin is dat al helemaal afgedekt. Die inzichten krijgen, is niet meer dan een druk op de knop. Dus dat is helemaal geregeld. We hoeven niks extra’s te doen. Is de heer Jacobs dat met mij eens? De heer Jacobs, Forum voor Democratie (interruptie) Ik ben het niet met u eens, want ik denk dat u ook het krantenartikel heeft gelezen over de kritiek die de ondernemersorganisaties hebben op wat voor een administratieve lasten er weer op onze ondernemers afkomen. Dat zal bij gemeenschappelijke regelingen niet anders zijn. Inderdaad geldt het vanaf honderd werknemers, maar de ondernemers klagen steen en been,

Pagina 19 van 92

omdat ze nog een administratieve last erbij krijgen. De voorzitter We gaan terug naar mevrouw Géron om lekker over de jaarrekening te praten. Mevrouw Géron, Partij voor de Dieren Voorzitter. Ik kan de heugelijke mededeling doen dat ik klaar ben met mijn betoog. De voorzitter Dan ben ik rond. Dan is het woord aan het college. Ik wijs u erop dat een beetje gesprek een uur per eerste rondje duurt. Als we dit volhouden, weet u waar u uitkomt. Wethouder De Beer. Wethouder De Beer Ik loop even de bijdragen af. Dan hebben we weer hetzelfde punt. Ik heb u dat al een keer uitgelegd. Ik moet op een heel klein icoontje klikken en ik heb daar te dikke vingers voor. Dan komt mijn aantekening niet tevoorschijn. Dat kan heel lang duren. De voorzitter Het lijkt op Tetris, maar het is net anders. Wethouder De Beer Hij is er. Mevrouw Heine vroeg wat de onrechtmatige uitgaven zijn die de accountant heeft geconstateerd. Dat is een veelheid. Die worden altijd gerapporteerd richting de gemeente en een gedeelte met de WFA. Die zaten dus met name in het stuk van inkoop en aanbesteding. We hebben bepaalde normen op het gebied van inkoop en aanbestedingen. We houden ons daar soms, vaak met een reden, niet aan. Vanwege het belang van de voortgang van bepaalde projecten wijken we af van het beleid. Het zit met name in die hoek.