20260603 Rvst coalitieakkoord BIJLAGE 'Voor een Heerlen in balans en bloei'

Zo bouwen we stap voor stap aan ons stadscentrum als bron van trots en aantrekkingskracht voor inwoners, ondernemers én bezoekers. Acties: • We vertalen de onlangs vastgestelde nota van uitgangspunten ‘Richtinggevend Pionieren: Het kompas voor een krachtig Heerlen Centrum’ naar een Gebiedsvisie Heerlen-Centrum, voorzien van een uitvoeringsagenda met duidelijke prioriteiten, fasering, financiële afwegingen. We koppelen deze verscherping van de inhoudelijke koers en planning aan organisatorische doorontwikkeling. Bij zowel visievorming als uitvoering zorgen we voor goede communicatie richting partners, inwoners en ondernemers. Net als bij het vroegere bidboek Heerlen-Centrum brengen we in deze visie in beeld hoe we het centrum (nog) sterker positioneren voor investeringen, partnerschappen en externe financiering; • Onderwijs naar het centrum blijft een topprioriteit - te beginnen met de komst van de Universiteit Maastricht naar de Promenade en de verankering van de RWTH en het New Regional Bauhaus. • Het programma Heerlen-Centrum richt zich vanzelfsprekend op de CBS-buurt Heerlen-Centrum. Tegelijkertijd zien we binnen en vanuit dit gebied toe op goede ontsluiting en aansluiting richting omliggende gebieden - met name de beekdalen en de noordkant van het spoor, dat nu nog te hard gescheiden is van het centrum.

Ook kan qua plaatsing van centrumprojecten net buiten de buurt Heerlen-Centrum gemotiveerd worden afgeweken van deze gebiedsafbakening; • We rollen de rode loper uit voor culturele en economische initiatieven die de levendigheid van het centrum verrijken en vernieuwen, zoals zogeheten brede winkelconcepten en blurring. We denken mee met initiatiefnemers en passen waar nodig maatwerk toe; • We versterken wonen in en rond het centrum, waarbij we ambities rondom Wonen boven Winkels gericht gevolg geven en afwegen tegen grotere (transformatie)projecten; • We blijven leegstand en verloedering met innovatieve strategieën aanpakken, met name bij kwetsbare plinten en onaantrekkelijke gevels; • Het Maankwartier is een parel die méér glans verdient. Daarom heeft het Maankwartier extra aandacht bij leegstandsbestrijding; • We streven ernaar het succesvolle model van de BIZ Heerlerheide ook toe te passen in Heerlen-Centrum; • We zetten deze periode in op realisatie van een fietsenstalling bij het station; • We willen deze periode een buurtsteunpunt in Heerlen-Centrum toevoegen; • We zetten deze periode in op realisatie van drie beeldbepalende erfgoedprojecten: het Romeins Museum, de Royal (inclusief RoyalStudios) en de synagoge.

Bij de laatstgenoemde gaat het in eerste instantie om bescherming en verwerving, om te faciliteren dat het gebouw ontsloten wordt en een nieuw leven krijgt met respect voor het joodse karakter; • We hanteren transparante communicatie over planning, hinder, participatie, financiële keuzes en voortgang van centrumprojecten;

26

Heerlens Akkoord 2026–2030

• De ambitie voor een doelgroepenbad in het centrum staat fier overeind. Wel maken we op dit vlak deze bestuursperiode eerst een pas op de plaats. We gaan terug naar de tekentafel, verkennen en vergelijken verschillende opties qua locatie en multifunctionele combinaties, en koersen op een go/no go moment vóór het einde van de bestuursperiode. Uitgangspunt is en blijft een doelmatige, financieel verantwoorde invulling van deze ambitie die de ontwikkeling van het centrum optimaal versterkt. 2.3.2: Hoensbroek-Centrum Principes: Het centrumplan Hoensbroek staat in de komende bestuursperiode volledig in het teken van uitvoering, integraliteit en zichtbare resultaten. De basis ligt er; nu zetten we gericht door, versterken we de samenhang en bouwen we aan een stevige uitvoeringsorganisatie met duidelijke sturing op voortgang en transparante communicatie. Daarbij behouden en versterken we de identiteit en het historische karakter van Hoensbroek. We ontwikkelen Hoensbroek-Centrum verder als een levendige, inclusieve plek waar wonen, economie, veiligheid, infrastructuur en openbare ruimte samenkomen. We kiezen voor een compact en toekomstbestendig centrum met ruimte voor kwalitatief wonen, ondernemerschap, ontmoeting, cultuur en groen. Investeringen in de openbare ruimte, bereikbaarheid en voorzieningen dragen bij aan leefbaarheid, sociale samenhang en een sterker economisch fundament.

Daarbij werken we integraal samen met bewoners, ondernemers en maatschappelijke partners en verbinden we centrumontwikkeling met bredere opgaven in Hoensbroek. Acties: • We voeren het centrumplan Hoensbroek uit als integraal programma, met duidelijke prioriteiten, fasering, communicatie en programmasturing. We betrekken Hoensbroekse bewoners en ondernemers actief bij fasering, tijdelijke maatregelen, structurele keuzes en voortgang; • We benutten actief kennis, innovatie en onderzoek, waaronder inzichten van studenten, bij de uitvoering van het centrumplan Hoensbroek; • We concentreren winkels en voorzieningen op kansrijke locaties en transformeren minder kansrijke plekken naar andere functies, zoals wonen; • We realiseren en openen het Zorg- en Veiligheidshuis in het centrum van Hoensbroek; • We onderzoeken en bereiden een passende, toekomstbestendige voorziening voor cultuur en verenigingen in het centrum van Hoensbroek voor; • We zetten Kasteel Hoensbroek in als (tijdelijk) onderkomen voor verenigingen; • We vergroenen de openbare ruimte, verbeteren de veiligheid en richten deze aantrekkelijker in; • We versterken verbindingen tussen het centrum, Kasteel Hoensbroek en omliggende buurten; • We onderzoeken aantrekkelijke aansluitingen tussen Hoensbroek-Centrum en de Parkstadroute en benutten zo kansen voor bereikbaarheid, recreatie en toerisme; • We versterken de samenwerking

met woningcorporaties, ontwikkelaars en ondernemers om het investeringsprogramma voor Hoensbroek-Centrum uit te breiden; • We verzilveren samen met partners kansen op subsidies van Rijk en Provincie.

27

Heerlens Akkoord 2026–2030

2.3.3: Sterke kernen Principes: Sterke steden bestaan uit sterke buurten. Niet iedere inwoner leeft vanuit Heerlen-Centrum of HoensbroekCentrum. Voor veel mensen bepalen juist de voorzieningen, ontmoetingsplekken en ondernemers in hun eigen wijk hoe leefbaar hun omgeving is. Daarom investeren we niet alleen in grote centrumontwikkeling, maar ook in vitale buurtkernen. Heerlerheide-Centrum illustreert iedere dag wat gerichte investeringen en samenwerkingsvormen als bedrijfsinvesteringszones (BIZ) kunnen opleveren: meer kwaliteit, meer aantrekkingskracht en een sterker maatschappelijk en economisch knooppunt voor de wijk. Die lijn zetten we door. We willen buurtkernen versterken als plekken voor ontmoeting, dagelijkse voorzieningen en lokale economie. Goede bereikbaarheid hoort daarbij. Fiets- en wandelroutes, aantrekkelijke openbare ruimte en parkeerbeleid moeten niet alleen praktisch zijn, maar ook bijdragen aan levendige buurtcentra waar inwoners graag komen en ondernemers perspectief houden. Niet iedere buurt vraagt hetzelfde, maar iedere wijk verdient een sterk hart.

Acties: • We betrekken bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actief bij de ontwikkeling van buurtkernen; • We wenden zaken als woningbouw en investeringen in de openbare ruimte aan als kans om buurt- en wijkcentra tegelijkertijd ook op andere manieren te versterken; • We verbeteren waar nodig en mogelijk fiets- en wandelverbindingen naar buurtkernen en zorgen voor parkeeroplossingen die passen bij hun functie en schaal; • We willen gelijke behandeling van buurtcentra waar het gaat om parkeerbeleid. Vanuit dat perspectief nemen we het thema parkeren nadrukkelijk mee in de integrale ontwikkeling van het Willemskwartier; • We nemen het cluster rond de Van Weerden Poelmanstraat mee in het herstructureringstraject van De Hees; • We realiseren het woon-winkel cluster Giesen-Bautsch als het nieuwe, duurzame hart voor Heerlerbaan; • We zetten vol in op het realiseren van een vernieuwd cluster rond de Lidl in Molenberg als plek voor voorzieningen, wonen en ontmoeting; • We stellen een visie én uitvoeringsprogramma Mooie Buurten op, waarin we in afstemming met inwoners en partners vaststellen langs welke principes wij in Heerlen moeten bouwen aan sterke, leefbare en aantrekkelijke buurten. Het gaat daarbij om de drie tastbare aspecten uit de breed gedragen drieslag SchoonHeel-Veilig.

Het uitvoeringsprogramma bundelt interventies op deze thema’s in de drie focuswijken HeerlenNoord, gefinancierd uit (in ieder geval) reguliere budgetten die in samenhang méér voel- en zichtbare impact opleveren en voorzien van een plus om het kwaliteitsniveau voelbaar te verhogen. 2.4: Sport, cultuur & recreatie 2.4.1: Cultuur & erfgoed Principes: Cultuur is meer dan vrije tijd. Cultuur geeft betekenis aan een stad, verbindt mensen en vormt een bron van identiteit, trots en verbeelding. Heerlen heeft met hard werk, lef en pioniersgeest een uitzonderlijke positie verworven in het culturele landschap van Nederland en de Euregio. Onze culturele kracht zit in kroonjuwelen als Kasteel Hoensbroek, SCHUNCK en unieke evenementen, maar evenzeer in buurten, verenigingen, erfgoed, amateurkunst, popcultuur, de Limburgse taal, carnaval en lokale makers. Die rijkdom koesteren en consolideren we. Daarom kiezen we voor cultuurbeleid dat zichtbaar is op grote podia én voelbaar in de wijken, waarin ruimte blijft voor experiment en vernieuwing, maar we ook maatschappelijke meerwaarde, toegankelijkheid en spreiding bewaken. Acties: • We zien het huidige culturele aanbod van Heerlen als een solide basis waarop instellingen, evenementen, makers, verenigingen en liefhebbers samen onze stad verrijken. Die basis willen we deze periode uitstekend onderhouden in huidige vorm, maar niet uitbreiden.

We koesteren dragende culturele instellingen en evenementen zoals Parkstad Limburg Theater, carnaval, Nieuwe Nor, Cultura Nova, IBE en het Mijnmuseum; • We brengen cultuur dichter bij inwoners via buurtgerichte initiatieven als de Reuringregeling; • We ondersteunen verenigingen, amateurkunst, carnaval, lokale tradities, de Limburgse taal en startende makers

28

Heerlens Akkoord 2026–2030

als dragers van ontmoeting, identiteit en sociale samenhang; • We zorgen dat cultuur toegankelijk blijft voor alle inwoners, ongeacht leeftijd, achtergrond of wijk. Zo stimuleren we laagdrempelige toegang tot musea en culturele instellingen voor kinderen en jongeren en versterken samenwerking tussen scholen, bibliotheken en culturele instellingen; • We maken kleine cultuursubsidies toegankelijker en ondersteunen culturele initiatieven waar nodig en mogelijk bij het aantrekken van externe fondsen; • Cultuurbeleid is sociaal beleid. Samen met partners stimuleren we cultuureducatie, muziekonderwijs, erfgoededucatie, leesbevordering als motor voor kansengelijkheid en talentontwikkeling; • We integreren wijkgeschiedenis in de inmiddels herkenbare erfgoedlijn waarin Romeins verleden, middeleeuwen, mijnverleden en immaterieel erfgoed samenkomen; • We verbeteren de zichtbaarheid en beleefbaarheid van erfgoed, ook digitaal, en benutten erfgoed nadrukkelijker voor educatie, toerisme en lokale economie.

Speciale aandacht gaat hierbij uit naar de positie van Kasteel Hoensbroek, waarvoor we benodigdheden voor duurzame exploitatie als maatschappelijke functie en toeristisch kroonjuweel in beeld brengen; • We herijken het cultuursubsidiekader, met duidelijke keuzes tussen structurele subsidies, projectsubsidies en incidentele ondersteuning, en toetsen subsidies op maatschappelijke waarde, publieksbereik, spreiding, samenwerking en financiële noodzaak; • We beschouwen cultuur als een maatschappelijk goed. Ter ondersteuning zoeken we wel actiever naar sponsoring en aanvullende fondsen voor grote evenementen en culturele projecten, zonder inhoudelijke afhankelijkheid te creëren; • We versterken urban cultuur en jong talent als onderscheidende kracht van Heerlen en verbinden deze aan onderwijs, evenementen en jongerenbeleid; • We zien grote kansen in positionering van Heerlen-Parkstad als mogelijke Europese Culturele Hoofdstad. Randvoorwaardelijk voor voortzetting van dit traject is een breed gedragen aanpak op Parkstad-niveau, inclusief duidelijk bestuurlijk en financieel commitment vanuit gemeenten (volgens de gebruikelijke Parkstedelijke verdeelsleutel), de Brede Maatschappelijke Coalitie en de Provincie. 2.4.2: Sport & sportevenementen Principes: Wij vinden sport van grote waarde voor Heerlen.

Het draagt bij aan de gezondheid en het welzijn van inwoners, versterkt de leefbaarheid in wijken en verbindt mensen van verschillende leeftijden en achtergronden. Heerlen zet daarom in op een sterke en toegankelijke sportinfrastructuur, met ruimte voor zowel breedtesport als talentontwikkeling. Verenigingen vormen de maatschappelijke ruggengraat van het sportleven, en verdienen dan ook onze ondersteuning. Tegelijkertijd stimuleren we bewegen in de openbare ruimte, zodat sport voor iedereen dichtbij en laagdrempelig is. Samen met onze partners willen we financiële en sociale drempels voor sportdeelname zo veel mogelijk wegnemen. Iedere inwoner moet wat ons betreft kunnen sporten, ongeacht inkomen, leeftijd, beperking of achtergrond. We zoeken daarom de samenhang met onderwijs, positieve gezondheid, en gebiedsontwikkeling, zodat sport bijdraagt aan bredere maatschappelijke doelen. Sportevenementen leveren een belangrijke bijdrage aan het imago, de economische vitaliteit en de sociale samenhang van Heerlen. De stad koestert en trekt aansprekende (top)sportevenementen aan zoals Limburgs Mooiste, de Eredivisie Beachvolleybal en de Obvion Run. Evenementen zorgen niet alleen voor bezoekers en economische meerwaarde, maar inspireren ook inwoners om zelf in beweging te komen en versterken de trots op de stad.

Evenementen worden ondersteund wanneer zij bijdragen aan sportparticipatie, citymarketing en economische spin-off. Daarnaast hebben we aandacht en waarderen we onze lokale sporthelden en bieden we hen een podium ter inspiratie van anderen. Acties: • We werken Sportpark De Varenbeuk uit als prioritaire gebiedsontwikkeling in Heerlen-Noord, waar sport, gezondheid, ontmoeting en maatschappelijke functies samenkomen in een moderne, duurzame en multifunctionele omgeving. De ontwikkeling wordt ingebed in bredere gebiedsontwikkeling — waaronder de verbinding met vrijkomende locaties zoals het Emma-gebied — zodat investeringen bijdragen aan leefbaarheid,

29

Heerlens Akkoord 2026–2030

efficiënt ruimtegebruik en ruimtelijke kwaliteit in heel Heerlen-Noord. • Om sportvoorzieningen toekomstbestendig te houden, stellen we in afstemming met inwoners en partners een Integraal Huisvestingsprogramma Sport (IHPS) met doorkijk naar 2040. Dit IHPS brengt de ontwikkeling van behoefte en gebruik in beeld, en biedt een strategisch kader om investeringen in sportaccommodaties te prioriteren, faseren en af te stemmen op integrale maatschappelijke opgaven. • We ondersteunen verenigingen bij samenwerking, vrijwilligersbeleid, kaderontwikkeling, continuïteit en multifunctioneel gebruik, met een optimale match tussen behoefte, gebruik en efficiënte inzet van middelen als doel; • We benutten de koppelkansen tussen sport, (positieve) gezondheid, welzijn en onderwijs. Zo trekken we lering uit de Sportpas waarmee de Alliantie Heerlen-Noord pioniert en streven we ernaar dit soort initiatieven langjarig en stadsbreed uit te bouwen; • We spelen in op de groeiende behoefte aan sportvormen in de openbare ruimte met de realisatie van een Urban Sports Park, het faciliteren van sport-ontmoetingsplekken als The Promise, en de integratie van beweegroutes en beweegtuinen in gebiedsontwikkeling; • We koesteren waardevolle sportevenementen en zetten in op duurzame verbinding aan onze stad.

2.5: Verkeer en vervoer Principes: Goede bereikbaarheid, verkeersveiligheid en degelijk openbaar vervoer zijn van bepalende invloed voor de leefbaarheid van Heerlen als centrumgemeente in Parkstad. Bereikbaarheid dient bovendien economische ontwikkeling, laagdrempelige zorg en verbondenheid tussen verschillende delen van stad en (Eu)regio. Daarom kiezen we voor verkeer- en vervoersbeleid dat inwoners helpt om zich veilig, makkelijk, betaalbaar en duurzaam van A naar B te verplaatsen. Mobiliteitskeuzes moeten aansluiten op hoe mensen dagelijks leven: van schoolroutes tot woon-werkverkeer en van doelgroepenvervoer tot regionale verbindingen. We blijven daarom investeren in verkeersveiligheid, betrouwbare verbindingen en betere routes voor lopen en fietsen, terwijl we tegelijk oog houden voor automobiliteit en praktisch parkeerbeleid. Niet iedere wijk of doelgroep vraagt dezelfde oplossing. Daarom kiezen we voor maatwerk, gekoppeld aan woningbouw, gebiedsontwikkeling en verbetering van ons vestigingsklimaat. Acties: • We informeren inwoners tijdig over werkzaamheden, planning en gevolgen en organiseren participatie bij ingrepen met grote impact.

Ook zetten we in op degelijke participatie en verbinding met de omgeving; • We blijven samen met regionale partners lobbyen voor de intercityverbinding Eindhoven–Heerlen–Aken, als strategische ruggengraat voor een kansrijke kenniscorridor én onze positionering als springplank naar Europa; • We zetten ons in voor betere, betrouwbaardere OV-verbindingen tussen buurten, buurgemeenten en richting Maastricht en Aken. We voorkomen verdere afbouw van buslijnen en spannen ons in voor sterkere verbindingen voor studenten, ouderen en inwoners met een zorgvraag; • We verbeteren de aansluiting tussen openbaar vervoer, doelgroepenvervoer en andere mobiliteitsvoorzieningen en houden Omnibuzz betrouwbaar, toegankelijk en betaalbaar. Onze overkoepelende ambitie is een volledig rolstoeltoegankelijke infrastructuur én openbaar vervoer; • We geven fiets- en OV-vriendelijkheid van Heerlen deze bestuursperiode een impuls. Dit doen we niet alleen tussen wijken, maar ook van woonwijken naar natuur en economische clusters als Avantis en Trilandis. We werken hiervoor samen met partners aan het ontwikkelperspectief Verbonden Stad onder de vlag van de Alliantie Heerlen-Noord; • Gevaarlijk verkeersgedrag van fatbikes, scooters en andere voertuigen moeten straf aangepakt worden.

Wel verruilen we het recente besluit om fietsen in de gehele binnenstad tijdens winkeluren te weren voor een gerichtere aanpak, waarbij beperkingen zich concentreren op drukke winkelstraten en voldoende ruimte blijft voor bereikbaarheid, veiligheid en een levendig stadscentrum; • We breiden 30 km/u-zones uit waar dit aantoonbaar bijdraagt aan veiligheid en leefbaarheid. We kijken hierbij prioritair naar verkeersveiligheid voor spelende kinderen en lopende of fietsende scholieren en ouderen. Ook onderzoeken we in hoeverre aanloopstraten naar Heerlen-Centrum zoveel mogelijk ingericht kunnen worden als 30 km/u zones; • We nemen mobiliteit standaard mee in integrale gebiedsontwikkeling, met name gekoppeld aan wonen, stedenbouw, groen en openbare ruimte;

30

• We prioriteren herstel en verbetering van trottoirs, oversteekplaatsen en routes voor kwetsbare verkeersdeelnemers; • We blijven regionaal inzetten op verbetering van de N281 en andere strategische verbindingen; • We evalueren ons parkeerbeleid met oog voor praktische effecten voor bewoners, bezoekers, ondernemers en werknemers, maar ook voor initiatiefnemers die in onze stad willen ontwikkelen. We bieden hierbij maatwerk waar verantwoord; • We omarmen deelmobiliteit als waardevolle aanvulling op openbaar vervoer, lopen en fietsen. Vooral in en rond Heerlen-Centrum benutten we kansen waar deelmobiliteit de bereikbaarheid vergroot, ruimte vrijspeelt en bijdraagt aan een aantrekkelijker stedelijk milieu; • We breiden laadvoorzieningen uit al naargelang de behoefte zich ontwikkelt, en houden hierbij rekening met netcongestie; • We sturen mobiliteitsprojecten scherper op planning, budget en uitvoeringskracht.

Heerlens Akkoord 2026–2030

32

3

VOOR EEN DUURZAAM, GROEN EN SCHOON HEERLEN

33

Heerlens Akkoord 2026–2030

3: VOOR EEN DUURZAAM, GROEN EN SCHOON HEERLEN 3.1: Duurzaamheid Wij geloven in sociaal duurzaamheidsbeleid. Een agenda waarin verduurzaming niet leidt tot nieuwe ongelijkheid, maar juist bijdraagt aan lagere lasten, gezondere leefomgevingen en meer grip op de toekomst. We zien duurzaamheid niet als rem op ontwikkeling, maar als voorwaarde voor ontwikkeling die standhoudt - met oog voor volgende generaties, voor de soorten waarmee wij onze leefomgeving delen en voor de verantwoordelijkheid om onze omgeving veerkrachtiger achter te laten dan wij haar aantroffen. Voor ons is duurzaamheid dan ook geen geïsoleerd beleidsterrein, maar de erkenning dat welvaart alleen houdbaar is wanneer zij binnen de grenzen van samenleving en natuur tot stand komt. 3.1.1: Energie Principes: De energietransitie slaagt alleen wanneer duurzaamheid en solidariteit hand in hand gaan. Wij blijven daarom vanuit Heerlen de strijd aanvoeren tégen energiearmoede, en vóór energierechtvaardigheid: een betaalbare energierekening, een leefbare woonkamertemperatuur en een houdbare ecologische voetafdruk. Deze koers is niet alleen een investering in duurzaamheid als zodanig, maar vooral ook in betaalbaar wonen en ondernemen. De groenste én goedkoopste energie blijft namelijk de energie die niet verbruikt wordt. De urgentie van vraagstukken rondom energie wordt de komende tijd alleen maar groter door netcongestie.

Steeds vaker zet dit probleem een rem op woningbouw en economische ontwikkeling. Juist daarom kiezen we voor een actieve rol in het ontwikkelen en faciliteren van lokale oplossingen en collectieve energieen warmtesystemen. Net als in de zorg doen we dit zo veel mogelijk op basis van publieke waarden en coöperatieve grondslag. Acties: • We intensiveren het Heerlens Verduurzamingsoffensief, met zowel stadsbrede als buurtgerichte inzet op isolatie en energiebesparing als eerste prioriteit in de strijd tegen energiearmoede en hoge lasten; • We pakken deze periode flink door met de campagne Lokale Aanpak Isolatie, koersen op zo veel mogelijk geïsoleerde woningen in Vrieheide en Eikenderveld, en brengen dezelfde buurtgerichte aanpak naar Beersdal en Schaesbergerveld; • We verweven aanpakken op het gebied van verduurzaming, klimaatadaptatie, warmtetransitie en mijnschade nauw met elkaar, zodat inwoners één herkenbaar aanbod krijgen voor verbetering van hun woning; • We zetten onze inzet inzake het Verbond en de Stedenbond voor Energierechtvaardigheid voort; • We gaan vol door op de ingeslagen weg met het samenwerkingsverband BronsGroen, dat we samen met onze energiecoöperaties uit willen bouwen tot een publiek-coöperatief energiebedrijf.

We betrekken hier ook ondernemers, bedrijven en andere partijen bij die willen investeren en participeren; • We benutten gemeentelijk vastgoed en gronden voor coöperatieve energieopwek; • We brengen deze periode in ieder geval één energietuin richting realisatie, maar niet in beschermde natuurgebieden. We zetten vol in op het OER-perceel nabij Avantis. Zonne-energie ligt hier het meest voor de hand, hoewel we het staande beleid rondom Windenergie Parkstad Zuid eveneens willen doorzetten als de provincie hier ruimte voor biedt; • We ontwikkelen een Aanvalsplan tegen Netcongestie, waarbij we middelen en capaciteit vrijmaken om te voorkomen dat Heerlen op slot gaat; • We zetten in op energiehubs, opslag, collectieve (rest)warmte en andere innovatieve oplossingen om de druk op het energienet te verminderen; • Om de druk op het net te verzachten, inwoners te laten profiteren van energie-efficiënte, en ontwikkelingen mogelijk te maken willen we toewerken naar buurtbatterijen in alle stadsdelen, waarbij betaalbaarheid een randvoorwaarde is en blijft. We zetten ons pionierwerk met de energiecoöperatie in Douve Weien voort.

34

Heerlens Akkoord 2026–2030

3.1.2: Klimaat & milieu Principes: Klimaatbeleid gaat niet alleen over houdbare CO2-emissies, maar ook over hoe leefbaar onze stad blijft tijdens hittegolven, droogte en extreme regenval. De afgelopen jaren hebben ons geleerd hoe heftig de bijvoorbeeld tijdens de zware overlast die onder meer de Hoensbroek, de binnenstad en natuurlijk de Oliemolen en het Caumerbeekdal trof. Een klimaatbestendige stad is koeler, groener, gezonder en beter voorbereid op verandering. Daarom maken we klimaatadaptatie tot een vanzelfsprekend onderdeel van ruimtelijke ontwikkeling en gemeentelijk handelen. Bescherming van biodiversiteit en verbetering van de leefomgeving - van bodem tot luchtkwaliteit zijn daarbij geen bijkomstigheid, maar randvoorwaarde voor een leefbare, gezonde stad.

Acties: • Met het Soorten Management Plan bevorderen faciliteren we (ver)bouwplannen van inwoners en initiatiefnemers én borgen we natuurinclusiviteit; • We maken klimaatadaptatie, duurzaamheid en diervriendelijkheid vaste waarden in aanbestedingen, gebiedsontwikkeling en gemeentelijke bedrijfsvoering; • We ontwikkelen Groen- en Biodiversiteitsbeleid, met daarin specifieke aandacht voor biodiverse corridors door de stad, inheemse en biologische begroeiing, en zo veel mogelijk gifvrij, ecologisch maaibeheer waar in planvorming al rekening mee wordt gehouden; • We koppelen subsidies voor groene daken, gevelgroen en waterberging actiever aan het Verduurzamingsoffensief en initiatieven als Steenbreek.

Ook benutten we koppelkansen tussen gelijktijdige vergroening in de openbare ruimte en op particuliere gronden, bijvoorbeeld door bij de aanleg van een plantsoen ook de vergroening van voortuinen te stimuleren; • We volgen een integrale aanpak tegen hittestress; • We blijven werk maken van emissieloos bouwen als strategie tegen stikstofproblematiek; • We benoemen een stadsecoloog die vanuit haar/zijn expertise meedenkt in beleid en uitvoering; • In alle stadsdelen ondersteunen we ten minste één voorbeeld van stadslandbouw deze periode, waar mogelijk in samenwerking met de Groene Golf; • Waar veilig en verantwoord dringen we lichtoverlast door overbodige verlichting (en daarmee onnodige kosten) terug; • We hebben meer oog voor de impact van houtstook op gezondheid en leefomgeving, en dragen bij aan bewustzijn op dit vlak. 3.1.3: Circulariteit Principes: Een economie die eindeloos nieuwe grondstoffen verbruikt en afval produceert, loopt uiteindelijk tegen haar grenzen aan. Daarom houden we vast aan de ambitie om uiterlijk in 2050 volledig circulair te zijn. Circulariteit gaat voor ons over meer dan afvalscheiding alleen: het gaat over slimmer ontwerpen, bouwen, produceren, hergebruiken en repareren. Over een economie waarin grondstoffen waardevol benut blijven worden en nieuwe kansen ontstaan voor werkgelegenheid, innovatie en vakmanschap.

Heerlen heeft alles in huis om hierin voorop te lopen: kennisinstellingen, ondernemers, de bouwsector en een traditie van stedelijke vernieuwing die teruggaat tot de Romeinen. We bouwen daarom verder aan onze positie als centrum voor circulaire bouw en transformatie. Circulariteit zien we niet als niche, maar als nieuwe economische logica die zichtbaar moet worden in gebiedsontwikkeling, woningbouw, inkoop en het dagelijks leven van inwoners. Acties: • We benutten de grote economische, sociale en ecologische voordelen die (modulaire) fabrieksbouw, automatische losmaakbaarheid en materialenpaspoorten bieden; • We nodigen inwonersinitiatieven en organisaties uit om aan te haken bij de lijnen van de Circulaire Routekaart en het Uitvoeringsplan Parkstad Circulair, die de basis blijven voor circulariteit in Heerlen; • We positioneren Heerlen en Parkstad als ideaal laboratorium voor circulaire bouw, transformatie en gebiedsontwikkeling, en ijveren voor de komst van een circulaire, modulaire woningbouwfabriek naar onze stad of streek;

35

Heerlens Akkoord 2026–2030

• We nemen circulariteit standaard mee als norm binnen de gemeentelijke aanbestedingen en inkoopprocessen; • We versterken sectorale samenwerking met bouw- en industriesector rond biobased en circulair bouwen; • We steunen de verdere ontwikkeling van het Europees Centrum voor Circulaire Bouw en Transformatie als aanjager van innovatie, kennisdeling en economische ontwikkeling; • We zetten de succesvolle samenwerking met RD4 op het gebied van circulaire economie en samenleving voort, van bewustwording en educatie tot initiatieven als vintagewinkel VIND. We koesteren de samenwerking rond het circulair ambachtscentrum ROND. en bezien samen met partners of behoefte bestaat aan vergelijkbare initiatieven in andere delen van de stad of regio. 3.1.4: Dierenwelzijn Principes: Wij geloven dat beschaving niet alleen zichtbaar wordt in hoe mensen met elkaar omgaan, maar ook in hoe wij omgegaan met dieren, natuur en de leefomgeving waar wij allemaal deel van uitmaken. Dieren hebben een eigen waarde, los van hun nut voor mensen. Daarom streven we naar een natuurinclusieve stad waarin dierenwelzijn, biodiversiteit en bescherming van leefgebieden vanzelfsprekende, dragende waarden zijn.

Acties: • We actualiseren de Nota Dierenwelzijn; • We geven dierenwelzijn een zichtbaardere plek in handhaving en hebben actiever oog voor signalen van dierenmishandeling; • We zetten in op ondersteunende samenwerking met dierenopvang en relevante hulporganisaties; • De inzet van dieren als vermaak bij evenementen staan we als vuistregel niet toe; • We besteden meer aandacht aan in het wild levende dieren in de stad, onder meer via inrichting van de openbare ruimte en het aanbieden van zwerfvoedsel. 3.2: Groen- en waterbeheer Principes: De kwaliteit van groen in de openbare ruimte en het watersysteem bepaalt voor een belangrijk deel hoe buurten worden ervaren. Goed onderhouden plantsoenen, bermen, en riolering hebben grote invloed op de leefbaarheid van een wijk. Daarom zien we groen-, water- en rioolbeheer als een belangrijke kerntaak waarop we zichtbaar resultaten moeten boeken voor onze buurten en wijken - zeker daar waar het onderhoudsniveau al te lang achterblijft. Acties: • We prioriteren het onderhoudsniveau van groenvoorzieningen waar achterstanden zichtbaar zijn en de kwaliteit van buurten onder druk staat.

Ook verscherpen we de controle op kwaliteit en uitvoering van groenonderhoud; • We organiseren groenonderhoud waar mogelijk meer in eigen regie, wanneer dit leidt tot hogere kwaliteit of doelmatiger uitvoering; • We volgen ecologische maai- en beheermethoden uit het nieuw te ontwikkelen Groen- en Biodiversiteitsbeleid; • We benutten een deel van de rioolheffing voor investeringen in klimaatadaptatie om o.a. de (financiële) druk op onze afwatering te verlichten. Prioritering en besteding organiseren we in coproductie met het programma Duurzaamheid; • We beheren beken, watergangen en andere waterstructuren zorgvuldig, passend bij hun functie voor omgeving en leefbaarheid; • We zoeken effectievere oplossingen voor plaagdieren, met aandacht voor leefbaarheid, volksgezondheid en ecologisch evenwicht; • We vergroten de bewustwording rond watergebruik en duurzaam omgaan met de leefomgeving We geven als gemeente het goede voorbeeld door in te zetten op hergebruik van water binnen beheer en onderhoud van de openbare ruimte; • We ondersteunen inwoners en ondernemers die willen bijdragen aan buurtgroen of geadopteerde plantsoenen.

36

3.3: Onderhoud & reiniging Principes: Mensen zien iedere dag of hun buurt op orde is. Een kapotte stoep, zwerfafval of achterstallig onderhoud zegt iets over hoeveel aandacht een wijk krijgt. Andersom zorgen schone straten en goed onderhouden openbare ruimte ervoor dat mensen zich prettiger voelen en eerder verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving. Daarom behandelen we beheer en onderhoud niet als sluitpost, maar als een kerntaak van de gemeente. Heerlen moet schoon, heel en veilig zijn. Dat vraagt om zichtbaar onderhoud, snelle opvolging van meldingen en duidelijke keuzes in prioriteiten. Ook afvalbeleid hoort daarbij. We houden afvalinzameling toegankelijk en betaalbaar, maken goed gedrag makkelijker en pakken afvaldumping en vervuiling steviger aan. Dit doen we zij aan zij met onze inwoners. Acties: • We zetten in op prioritaire verhoging van het onderhoudsniveau van de openbare ruimte daar waar achterstanden de kwaliteit van buurten zichtbaar onder druk zetten; • We verbeteren de opvolging van meldingen via onder meer de BuitenBeter-app en communiceren duidelijker over afhandeling en planning.

Ook zorgen we dat medewerkers in Beheer en Onderhoud zichtbaar en aanspreekbaar zijn in wijken en buurten; • We benutten koppelkansen tussen onderhoud en veiligheid, zodat problemen in samenhang kunnen worden aangepakt; • We blijven handelen in het besef dat onze samenleving en economie in 2050 volledig circulair moeten zijn. • We benaderen afval dan ook zo veel mogelijk als grondstoffen die hergebruikt kunnen worden; • We bewaken dat afvaltarieven voor alle inwoners en bedrijven betaalbaar blijven; • We versterken samen met scholen en andere partners de bewustwording rond afvalvermindering, hergebruik en afvalscheiding, zodat duurzaam gedrag al op jonge leeftijd vanzelfsprekender wordt; • We plaatsen extra afvalbakken op plekken waar dit helpt om zwerfafval terug te dringen; • We treden steviger op tegen afvaldumping en vervuiling van de openbare ruimte. Boetes voor afvaldumping gaan conform raadsbesluit fors omhoog; • We ondersteunen bewonersinitiatieven die bijdragen aan een schonere en beter onderhouden buurt.

37

Heerlens Akkoord 2026–2030

38

4

VOOR EEN BETROUWBAAR, DIENSTBAAR EN BETROKKEN HEERLEN

39

Heerlens Akkoord 2026–2030

4: VOOR EEN BETROUWBAAR, DIENSTBAAR EN BETROKKEN HEERLEN Een sterke stad ontstaat niet alleen door wat er gebouwd, ontwikkeld of geïnvesteerd wordt, maar ook door de manier waarop inwoners, overheid en partners samen optrekken. Daarom gaat dit hoofdstuk over meer dan bestuur of organisatie alleen. Het gaat over de structuren, samenwerkingen en keuzes die bepalen of Heerlen in staat is langdurig vooruitgang vast te houden. Het Nationaal Programma Heerlen-Noord laat bij uitstek zien wat mogelijk wordt wanneer overheden, maatschappelijke organisaties, onderwijsinstellingen, inwoners en andere partners samen verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst van een gebied en haar bewoners. Dat geldt breder. De grote opgaven van deze tijd vragen om een overheid die betrouwbaar is, dienstbaar handelt en de uitvoeringskracht heeft om ambities waar te maken. Een sterke lokale democratie, gezonde bestuurscultuur, begrijpelijke dienstverlening, een lerende organisatie, gerichte samenwerking en een duidelijke financiële koers zijn geen bijzaken, maar bepalend voor wat Heerlen de komende jaren kan bereiken. Daarom sluit dit akkoord hiermee af: niet omdat deze thema’s minder belangrijk zijn, maar juist omdat zij mede bepalen of al het voorgaande werkelijkheid wordt. 4.1: Heerlen-Noord Principes: De verschillen binnen onze stad zijn te groot.

In delen van Heerlen-Noord staan gezondheid, bestaanszekerheid, onderwijs, leefbaarheid, veiligheid en de kwaliteit van de woningvoorraad onder druk. Dat accepteren we niet. De omstandigheden waarin iemand opgroeit mogen niet bepalend blijven voor de kansen die iemand krijgt. We blijven ons dan ook vol overtuiging verbinden aan de Alliantie en het Nationaal Programma HeerlenNoord, dat we zien als één van de belangrijkste strategische keuzes voor de toekomst van onze stad: een generatielange inhaalrace op het gebied van wonen, werken, leren, veiligheid en gezondheid. Die opgave is te groot voor afzonderlijke organisaties, en vraagt om langdurige samenwerking, gezamenlijke verantwoordelijkheid en meerjarige inzet van alle partners — inhoudelijk én financieel. Zo’n inhaalrace vraagt echter om meer dan middelen en programma’s alleen. Zij vraagt ook om vertrouwen, eigenaarschap en voldoende brandstof om langdurig vol te houden. Daarom vinden wij het essentieel om, naast de uitdagingen die onverminderd aandacht vragen, juist ook vooruitgang, succesverhalen en de kracht van inwoners, buurten, partnerorganisaties en hun initiatieven zichtbaar centraal te stellen. Niet om problemen te verbloemen, maar omdat trots, herkenbare resultaten en vertrouwen in verandering onmisbaar zijn om een generatielange beweging gaande te houden.

Acties: • We blijven ons als gemeente langdurig committeren aan de Alliantie en het Nationaal Programma HeerlenNoord. We werken collegebreed zeer nauw samen met het Nationaal Programmabureau Heerlen-Noord en ondersteunen via ons gemeentelijk Opgaveteam het Programmabureauin zijn rol als verbinder en facilitator binnen de brede Alliantie Heerlen-Noord; • De komende 4 jaar verwachten we alleen al aan onderhoud van de openbare ruimte en vastgoed bij benadering 10 miljoen per jaar te investeren in Heerlen-Noord. Daarbovenop investeren we alleen al via lopende trajecten nog eens zo’n 23 miljoen extra in woningen en de woonomgeving in Heerlen-Noord; • We bezien, in lijn met het Uitvoeringsprogramma Mooie Buurten, hoe deze inzet, mét extra inzet, sterker kan worden geconcentreerd in focuswijken; • Tegelijk bezien we Heerlen-Noord in de context van de héle stad. Prioriteit geven aan gebieden waar de opgaven het grootst zijn betekent niet dat andere buurten uit beeld verdwijnen. We zoeken steeds naar een balans tussen gerichte investeringen waar de nood het hoogst is en het behouden of versterken van kwaliteiten elders in Heerlen; • We geven in deze bestuursperiode in iedere focuswijk ten minste één integrale gebiedsontwikkeling prioriteit, waarin fysieke, sociale, economische en gezondheidsopgaven in samenhang worden aangepakt.

Daarbij richten we ons in ieder geval op het ON-Park in GMS, de (gebieds)ontwikkeling Varenbeuk in Vrieheide-De Stack en de herstructurering van de Kasteelkolonie in Kasteelbuurt - Hoofdstraat-West; • We blijven gemeentelijke aanjaagmiddelen inzetten om capaciteit en vernieuwende projecten mogelijk te maken, met als doel aanvullende investeringen van partners, Rijksprogramma’s en andere financiers te versterken en te versnellen;

40

Heerlens Akkoord 2026–2030

• We leren als organisatie van de initiatieven die wij en anderen ontplooien als onderdeel van het Nationaal Programma en streven ernaar geleerde lessen stadsbreed toe te passen; • We verwachten van alle alliantiepartners dat ambities worden ondersteund door zichtbare inzet van capaciteit, middelen en bestuurlijke aandacht, passend bij de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de opgave; • We ontwikkelen samen met het Nationaal Programmabureau Heerlen-Noord integrale dashboards voor cruciale dossiers zoals de Parkstadwet, zodat effecten en voortgang en knelpunten beter zichtbaar worden en beleidskeuzes kunnen verrijken; • We besteden niet alleen aandacht aan uitdagingen, maar brengen samen met inwoners en partners ook vooruitgang, successen en inspirerende voorbeelden uit Heerlen-Noord nadrukkelijker onder de aandacht, omdat zichtbare resultaten en trots bijdragen aan vertrouwen, betrokkenheid en het volhouden van de generatielange opgave; • We blijven resultaten monitoren, maar kijken verder dan cijfers alleen: uiteindelijk moet vooruitgang merkbaar worden in het dagelijks leven van inwoners. 4.2: Participatie & buurtgericht werken Een sterke lokale democratie vraagt meer dan verkiezingen alleen. Zij vraagt om inwoners die betrokken kunnen zijn, buurten die mede richting geven aan hun omgeving en een overheid die helder is over invloed, verwachtingen en verantwoordelijkheid.

Daarom investeren we in participatie die besluitvorming versterkt én in buurten waar gemeenschapskracht kan groeien. 4.2.1: Burgerparticipatie Principes: Participatie is geen formaliteit achteraf, maar onderdeel van hoe besluiten tot stand komen. Inwoners moeten weten waar zij invloed op hebben, wat al vaststaat en hoe hun inbreng wordt gewogen. Daarbij streven we naar betrokkenheid die breder reikt dan de mensen die de weg naar inspraak vanzelf weten te vinden. We waken voor schijnparticipatie en voorkomen dat de luidste stemmen automatisch de meeste invloed krijgen. Representativiteit, democratische legitimiteit en zorgvuldigheid blijven leidend; participatie verrijkt besluitvorming, maar vervangt de verantwoordelijkheid van gekozen volksvertegenwoordigers niet. Tegelijk zien we dat participatie in reguliere democratische processen in Heerlen jarenlang afnam. We koesteren de licht gestegen opkomstcijfers bij de raadsverkiezingen, en spannen ons maximaal in om van die stijging een trend te maken. Ook zien we de potentie van deliberatieve democratie, waarin inwoners gezamenlijk informatie wegen, perspectieven uitwisselen en bijdragen aan beter doordachte keuzes. Acties: • We ontwikkelen een plan dat in ieder geval over 4 jaar wederom tot hogere opkomstcijfers bij de verkiezingen moet leiden.

We nemen in dit plan ook andere verkiezingen mee; • We passen participatie bewuster toe, met vooraf heldere afspraken over invloed, verwachtingen en terugkoppeling; • We organiseren een jaarlijks G-debat; • We verkennen de mogelijkheid van een vervolg op het Burgerberaad, waarbij we ook kijken naar doorvertaling op wijk- of buurtniveau. Hierbij letten we bijzonder goed op de geschiktheid van vraagstukken; • We bewaken actief dat participatie een diverse groep inwoners bereikt en voorkomen dat steeds dezelfde stemmen de boventoon voeren; • We benutten de Omgevingswet als kans om participatie eerder en zorgvuldiger onderdeel te maken van ruimtelijke initiatieven; • We wijzen initiatiefnemers op hun verantwoordelijkheid voor participatie bij plannen die de leefomgeving raken en bewaken als gemeente de kwaliteit daarvan.

41

Heerlens Akkoord 2026–2030

4.2.2: Buurtgericht werken Principes: Sterke buurten ontstaan niet alleen door beleid vanuit het stadhuis, maar vooral door inwoners, netwerken en organisaties die hun omgeving dragen. Daarom werken we buurtgericht: dichtbij inwoners, met oog voor verschillen tussen wijken en ruimte voor lokale oplossingen. Buurtgericht werken helpt signalen eerder op te vangen, gemeenschapskracht te versterken en ondersteuning beter aan te laten sluiten op de dagelijkse werkelijkheid van inwoners. Acties: • We versterken buurtgericht werken als eigenstandig spoor binnen de gemeentelijke organisatie, maar zoeken juist ook nauwere verbindingen met andere domeinen op; • We brengen alle ontmoetingsplekken en buurtpunten van maatschappelijke partners in beeld en analyseren zo in welke buurten en wijken nog gaten zitten.

Ons doel is een dekkend netwerk van laagdrempelige plekken voor ondersteuning, signalering en gemeenschapsvorming, waarbinnen partners waar nodig en passend gebruik maken van elkaars voorzieningen; • We ondersteunen minder sterke buurtorganisaties, zodat verschillen in organisatiekracht niet leiden tot ongelijke kansen tussen buurten; • We organiseren toegang tot ondersteuning rond zorg, inkomen en participatie herkenbaarder in samenhang met wijkvoorzieningen en andere laagdrempelige ondersteuning; • We hebben bijzondere aandacht voor ouderen, jongeren, inwoners met een migratieachtergrond en anderen die minder vanzelfsprekend bereikt worden. 4.3: Financiën, bestuur en organisatie 4.3.1: Financieel kader Principes: Heerlen kiest voor een koers waarin ambitie en realiteitszin hand in hand gaan. De stad wil blijven investeren in haar inwoners, wijken en economische toekomst, met aandacht voor onder meer wonen, sociale ontwikkeling, onderwijs, duurzaamheid, leefomgeving en veiligheid. Tegelijkertijd onderkennen we dat deze ambities alleen waardevol zijn wanneer ze ook daadwerkelijk uitvoerbaar en financieel houdbaar zijn. Dat vraagt om duidelijke keuzes, focus en bestuurlijke discipline.

Investeren blijft noodzakelijk om de structurele opgaven in de stad aan te pakken en kansen voor groei en ontwikkeling te benutten, maar gebeurt binnen kaders die recht doen aan de financiële positie én aan de uitvoeringskracht van de organisatie. Een begroting is wat ons betreft geen boekhoudkundige exercitie, maar een vertaling van politieke keuzes en publieke verantwoordelijkheid. De komende jaren vragen om scherpte zonder onszelf de put in te praten. Veel kan, veel moet, maar niet alles gaat tegelijkertijd. We vragen een maximale inspanning van de organisatie en brengen zelf focus en fasering aan. Nieuwe ambities toetsen we behalve op maatschappelijke meerwaarde, ook op structurele dekking, risico’s, beheerlasten en uitvoeringskracht. Financieel gezond beleid betekent voor ons niet minder ambitie, maar juist zorgen dat ambities standhouden.

Acties: • We vertalen dit coalitieakkoord in een meerjarig bestuurlijk programma 2027–2030, waarin ambities, dekking, en uitvoeringscapaciteit in onderlinge balans worden omgezet in een samenhangend overkoepelend bestuurlijk plan voor de komende jaren; Daarbij ordenen we onze ambities en prioriteiten in een Heerlense Ontwikkelagenda met drie lijnen: Oogsten, Groeien en Zaaien, respectievelijk voor projecten waarvan de realisatie deze periode aanvangt (Oogsten), projecten waarin we substantiële stappen richting uitvoering zetten (Groeien), en projecten die we deze periode op gang brengen (Zaaien); • Bij ombuigingen en bezuinigingen hanteren we de Ladder van Lodewijks. Dat betekent concreet: eerst efficiënter werken, vervolgens anders organiseren, daarna temporiseren of versoberen, daarna lasten verhogen en tot slot pas maatregelen nemen die kwetsbare inwoners raken. Bij het doorlopen van de Ladder van Lodewijks kan per trede ieder onderwerp aan de orde komen. Er zijn per trede geen heilige huisjes; • We blijven inzetten op subsidies en samenwerking met Rijk, provincie en regio, en nemen ruimte op voor cofinanciering zodat we grote kansen kunnen verzilveren wanneer ze zich voordoen; • We nemen taakstellingen alleen op wanneer deze concreet onderbouwd zijn;

42

Heerlens Akkoord 2026–2030

• We communiceren financiële keuzes actief en begrijpelijk naar raad, stad en partners; • We houden de weerstandsratio binnen de bandbreedte van 0,8-1,2. 4.3.2: Bestuurscultuur De bestuurscultuur bepaalt uiteindelijk of goede bedoelingen ook in goed bestuur worden. Daarom kiezen we voor een cultuur waarin integriteit, openheid en verantwoordelijkheid vanzelfsprekend zijn. Hoge standaarden voor openbaar bestuur zijn geen formaliteit, maar randvoorwaarde voor vertrouwen. Dat vraagt om zorgvuldige besluitvorming, transparantie over belangen en geen ruimte voor cliëntelisme of oneigenlijke beïnvloeding. Wij delen de overtuiging dat een gezonde bestuurscultuur begint bij respect voor de lokale democratie. Het college bestuurt niet namens een coalitie alleen, maar draagt verantwoordelijkheid voor de hele stad en opereert in dienst van de volledige gemeenteraad: coalitie én oppositie. Dat vraagt om tijdige informatie, openheid richting de raad en het besef dat controle onderdeel is van goed bestuur. Daarbij erkennen we de belangrijke rol van de griffie als onafhankelijke ondersteuner van de raad en als onmisbare schakel in een zorgvuldig samenspel tussen gemeenteraad, college en organisatie. Wij geloven samen in collegiaal bestuur: een college dat als team opereert, elkaar aanvult, successen samen viert en verantwoordelijkheid deelt wanneer het moeilijk wordt.

Loyale tegenspraak, een gezonde aanspreekcultuur en ruimte voor verschillende perspectieven maken besluiten beter. Goed bestuur vraagt tot slot om een open en constructieve houding richting inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers, initiatiefnemers en de ambtelijke organisatie. We gaan uit van goede intenties, luisteren voordat we oordelen en durven keuzes te heroverwegen wanneer nieuwe inzichten daarom vragen. Leiderschap is daarbij in de eerste plaats dienstbaar: gericht op samenwerking, vertrouwen en maatschappelijke resultaten. 4.3.3: Dienstverlening Principes: De gemeente is er voor inwoners, ondernemers en organisaties — niet andersom. Dienstverlening moet begrijpelijk, toegankelijk en betrouwbaar zijn. Mensen moeten weten waar zij aan toe zijn, wie hun aanspreekpunt is en wat er gebeurt met hun vraag of aanvraag. Online opties hebben heel veel potentie, maar mogen niet leiden tot grotere afstand. Bij zowel analoog als digitaal contact staat of valt goede dienstverlening met duidelijke communicatie. Als inwoners gemeentelijke informatie niet begrijpen, ligt het probleem in de regel niet bij hen, maar bij ons. Begrijpelijke taal, aandacht voor laaggeletterdheid en ruimte voor persoonlijk contact zijn dan ook geen extra service, maar onderdeel van een betrouwbare overheid.

Acties: • We zetten in op hybride dienstverlening: altijd persoonlijk waar nodig of gewenst, digitaal waar mogelijk; • We breiden het Inwonersportaal verder uit, inclusief track-and-trace voor gemeentelijke diensten, meldingen en aanvragen; • We houden vast aan het begrip mensgerichtheid in plaats van klantgerichtheid: inwoners zijn geen klanten met wie we handel drijven, maar de mensen voor wie we het doen; • We communiceren begrijpelijk, beperken jargon en hebben expliciet aandacht voor laaggeletterdheid en anderstaligheid; • We bieden inwoners altijd de mogelijkheid om gemeentelijke communicatie mondeling toegelicht te krijgen wanneer deze onvoldoende duidelijk is; • We brengen fysieke dienstverlening in buurten en wijken actiever onder de aandacht, juist voor inwoners voor wie digitale toegang minder vanzelfsprekend is; • We ontwikkelen de Stadskrant door als laagdrempelig communicatiekanaal, en verkennen daarbij hoe we de verlaagde frequentie met fysieke communicatiemiddelen kunnen compenseren; • We leren van de zaterdagopenstelling van Burgerzaken.

43

Heerlens Akkoord 2026–2030

4.3.4: Digitalisering Principes: Digitalisering verandert de manier waarop gemeenten werken. Heerlen benut technologie om dienstverlening, beleidsvorming en uitvoering slimmer, sneller en kostenefficiënter te organiseren, maar menselijke regie blijft altijd uitgangspunt. Digitale innovatie moet publieke waarden versterken, niet vervangen. Als thuisstad van de Brightlands campus heeft Heerlen de positie én verantwoordelijkheid om op ethische wijze voorop te lopen op het gebied van data en AI. Daarbij horen ook digitale veiligheid, strategische autonomie en kritische keuzes over afhankelijkheid van internationale technologiebedrijven.

Acties: • We zetten automatisering, data en AI verantwoord in om dienstverlening en uitvoering slimmer en efficiënter te organiseren; • We bouwen een digitale tweeling van Heerlen, zodat ruimtelijke ontwikkelingen integraal inzichtelijker worden voor bestuur, organisatie én inwoners; • Het is onze ambitie om op termijn voor ieder domein data warehouses te ontwikkelen die beleid en uitvoering ondersteunen en in de vorm van dashboards verantwoorde transparantie richting inwoners te vergroten; • We versterken digitale veiligheid en strategische digitale autonomie door waar mogelijk te kiezen voor Nederlandse of Europese standaarden en aanbieders; • We versterken samenwerking met Brightlands en andere kennispartners op het gebied van ethische digitale innovatie. 4.3.5: Organisatieontwikkeling Principes: Een sterke organisatie ontstaat wanneer politieke ambitie en ambtelijke uitvoeringskracht in balans zijn. Bestuur en organisatie zijn geen tegenovergestelde werelden, maar partners met een gezamenlijke verantwoordelijkheid: zorgen dat maatschappelijke ambities daadwerkelijk gerealiseerd worden. Dat vraagt enerzijds om realisme over capaciteit en ruimte voor professionele tegenspraak, en anderzijds om resultaatgerichtheid, voortdurende ontwikkeling van competenties en talentgerichte (door)selectie.

Organisatieontwikkeling gaat dan ook primair niet over groei of krimp, maar over aansluiting tussen opgaven, beschikbaarheid en competenties. Acties: • We investeren gericht in ontwikkeling van medewerkers en versterken ontbrekende competenties waar maatschappelijke opgaven daarom vragen. Talent, motivatie en toewijding koesteren en belonen we, externe inhuur zetten we alleen in wanneer deze aantoonbaar noodzakelijk is; • We waarderen en stimuleren loyale, onderbouwde tegenspraak als onderdeel van professioneel openbaar bestuur; • We vertalen het coalitieakkoord via het Meerjarig Bestuurlijk Programma naar werkstructuren die optimaal aansluiten op bestuurlijke prioriteiten; • We blazen het traject Heerlen van Morgen nieuw leven in en richten ons hierbij naast goed werkgeverschap ook op meetbare vooruitgang in de match tussen opgave en zowel kwantitatieve als kwalitatieve capaciteit.

De aanpak van de Taskforce Woningbouwversnelling dient hierbij als voorbeeld; • We monitoren structureel of capaciteit, competenties en opgaven voldoende op elkaar aansluiten en maken dit bespreekbaar met organisatie, raad en bestuur; • We zetten in op maximale efficiëntie, geholpen door zowel de hierboven beschreven monitoringsinstrumenten als ethische, slimme toepassing van technologie als AI; • We organiseren centraal, integraal inkoopoverzicht en zorgen dat onze inzet Fair Trade Gemeente en ondertekenaar van het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Ondernemerschap en Inkopen versterken niet langer vrijblijvend is. We monitoren en rapporteren onze voortgang; • We sturen scherper op maatschappelijke resultaten, uitvoeringskracht en eigenaarschap, en gaan daarbij waar nodig het goede gesprek over herpositionering niet uit de weg; • We werken en redeneren van buiten naar binnen, en verminderen met het oog op zowel werkplezier als resultaatgerichtheid vergaderdruk en administratieve belasting, zodat meer ruimte ontstaat voor uitvoering; • We versterken programmatisch en projectmatig werken, ondersteund door interdisciplinaire samenwerking.

44

Heerlens Akkoord 2026–2030

4.3.6: Samenwerking & lobby Principes: Heerlen realiseert haar ambities niet alleen. Regionale samenwerking, Euregionale verbindingen en gerichte lobby zijn noodzakelijk om investeringen, kennis en invloed naar de stad te halen. Tegelijk geldt: samenwerking is geen doel op zich, maar moet aantoonbaar bijdragen aan inwoners, natuur en de toekomst van onze stad. Als centrumstad nemen we verantwoordelijkheid, maar bewaken we ook dat regionale afspraken en centrumregelingen in verhouding blijven tot de lasten die Heerlen draagt. Samenwerking vraagt wederkerigheid. Acties: • We versterken onze strategische lobby- en communicatiekracht met een integrale lobbystrategie gericht op verschillende relevante arena’s: het Nationale Programma Leefbaarheid en Veiligheid, Parkstad, het Nationaal Programma Vitale Regio’s en (dus) Zuid-Limburg, Den Haag, Brussel en de Euregio; • We benutten regionale samenwerking nadrukkelijker om uitvoeringskracht te vergroten, bijvoorbeeld via gezamenlijke expertise en expert pools; • We volgen verbonden partijen scherper op effectiviteit, uitvoeringskracht en maatschappelijke meerwaarde.

We nemen daarom zowel ambtelijk als bestuurlijk actief deel aan initiatieven als Samen Grip op Verbonden Partijen om democratische controle en kostenefficiëntie te versterken; • Het is onze wens om deze periode bancair integraal over te stappen naar de Bank Nederlandse Gemeenten; • Dat Heerlen “open for business” is dragen we binnen en buiten de stadsgrenzen mede krachtig uit door middel van stadsmarketing. Dit doen we met een voor onze inwoners en partners herkenbaar, historisch geworteld, uniek Heerlens profiel. Voortbordurend op de ingezette weg op dit vlak zetten we de komende periode de frisse, op kwaliteit georienteerde pioniersgeest van onze stad nog beter in de markt. Dat doen we als stadsbestuur niet alleen, maar samen met onze partners; • In het licht van de misstanden in de wereld van arbeidsmigratie heroverwegen wij de positie van Heerlen als gemeente met een loket Registratie Niet-Ingezetenen. We bepleiten zij aan zij met kritische partijen als de SER landelijke stelselverandering; • We benutten historische en culturele verbindingen met andere postindustriële regio’s om internationale samenwerking, kennisuitwisseling en zelfbegrip als opbloeiende mijnstad te versterken.

We ondersteunen stedenbanden en internationale samenwerking wanneer deze hieraan bijdragen; • Buiten Parkstad en binnen Zuid-Limburg zien we unieke kansen via de zogeheten “Tripool”-samenwerking met Maastricht en Sittard-Geleen, zowel waar het gaat om gedeelde stedelijke doelen binnen de regio als om gecoördineerde belangenbehartiging richting het Rijk en de Europese Unie.

45

46

4.4: Portefeuilleverdeling Theo de Groot 1e locoburgemeester Wethouder Centrumontwikkeling (inclusief Stadsmarketing), Cultuur, Erfgoed, Ziekenhuisdossier & HeerlenNoord (beiden coördinerend) Lid Alliantiebestuur Heerlen-Noord Stadsdeelwethouder Heerlen-Stad Casper Gelderblom 2e locoburgemeester Wethouder Volkshuisvesting, Duurzaamheid, Ruimtelijke Ordening & Dierenwelzijn Lid Alliantieraad Heerlen-Noord Stadsdeelwethouder Heerlen-Zuid Timoer Reijnders 3e locoburgemeester Wethouder Armoedebestrijding, Onderwijs, Jeugdzorg en Inclusie Stadsdeelwethouder Heerlerheide Trudy Janssen 4e locoburgemeester Wethouder Volksgezondheid, WMO, Ouderenbeleid, Beheer & Onderhoud, Mobiliteit Alain Janssen 5e locoburgemeester Wethouder Jongerenbeleid, Economie, Financiën, Sport & Sportevenementen Stadsdeelwethouder Hoensbroek Tom Dragstra 6e locoburgemeester Wethouder Arbeidsmarkt, Buurtgericht werken, Lokale Democratie, Dienstverlening & Digitalisering Burgemeester Openbare orde en veiligheid Integrale handhaving (Eu)regionale samenwerking Strategie en lobby Personeel en organisatie Communicatie Juridische Zaken

47

48