20260603 Rvst coalitieakkoord BIJLAGE 'Voor een Heerlen in balans en bloei'

Heerlens Akkoord 2026-2030 OPH, PRO/PvdD, SP, JPH & D66 1

2

blik richting licht blik opgericht van glanzend zwart naar sterrenlicht hartslag uit een kolenschacht een ontoombaar ritme de lucht blaast bol van ruwe klanken, crescendo - een nieuwe melodie blik richting licht

3

Scan de QR-code of ga naar www.leessimpel.nl en lees dit coalitieakkoord in eenvoudige taal. Met de Leessimpel app wordt de tekst automatisch omgezet naar een duidelijke en begrijpelijke versie. Zo maken we het akkoord toegankelijker voor iedereen.

4

VOOR EEN HEERLEN IN BALANS EN BLOEI 1: VOOR EEN SOCIAAL, VEILIG EN GEZOND HEERLEN 1.1: Volksgezondheid en welzijn 1.1.1: Volwaardige ziekenhuiszorg 1.1.2: Positieve gezondheid en preventie 1.1.3: Zorg en welzijn: coöperatief en integraal 1.2: Sociaal domein 1.2.1: Armoedebestrijding 1.2.2: Beschermd wonen & maatschappelijke opvang 1.2.3: Ouderenbeleid 1.2.4: Jongerenbeleid 1.2.5: Jeugdzorg 1.3: Veiligheid 1.3.1: Criminaliteitsbestrijding & openbare orde 1.3.2: Positieve veiligheid & Inclusie 1.3.3: Crisisbeheer 2: VOOR EEN BLOEIEND, VERNIEUWEND EN VERBONDEN HEERLEN 2.1: Onderwijs, werk & economie 2.1.1: Kennisstad 2.1.2: Werkgelegenheid & participatie 2.1.3: Onderwijs 2.1.4: Economie 2.2: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 2.2.1: Volkshuisvesting 2.2.2: Ruimtelijke ordening 2.2.3: Grondpolitiek

3: VOOR EEN DUURZAAM, GROEN EN SCHOON HEERLEN 3.1: Duurzaamheid 3.1.1: Energie 3.1.2: Klimaat & milieu 3.1.3: Circulariteit 3.1.4: Dierenwelzijn 3.2: Groen- en waterbeheer 3.3: Onderhoud & reiniging 4: VOOR EEN BETROUWBAAR, DIENSTBAAR EN BETROKKEN HEERLEN 4.1: Heerlen-Noord 4.2: Burgerparticipatie & buurtgericht werken 4.2.1: Burgerparticipatie 4.2.2: Buurtgericht werken 4.3: Financiën, bestuur en organisatie 4.3.1: Financieel kader 4.3.2: Bestuurscultuur 4.3.3: Dienstverlening 4.3.4: Digitalisering 4.3.5: Organisatieontwikkeling 4.3.6: Samenwerking & lobby 4.4: Portefeuilleverdeling

2.3: Centra-ontwikkeling 2.3.1: Heerlen-Centrum 2.3.2: Hoensbroek-Centrum 2.3.3: Sterke kernen 2.4: Sport, cultuur & recreatie 2.4.1: Cultuur & erfgoed 2.4.2: Sport & sportevenementen 2.5: Verkeer en vervoer

5

6

Heerlens Akkoord 2026–2030

Beste Heerlenaren, 27 mei, 2026 “Blik richting licht.” Die woorden op de derde pagina van dit akkoord raken een wezenlijk kenmerk van onze stad. Heerlen is een stad die diep ging, maar steeds weer opstond. Een stad die leerde dat vooruitgang niet vanzelf komt, maar groeit uit veerkracht, solidariteit en de bereidheid om opnieuw te beginnen. Heerlen is er weleens van beticht een stad zonder plan te zijn. Maar Heerlen is geen stad zonder plan. Heerlen is een stad met een wil. Een stad die zich niet neerlegt bij achterstand of stilstand. Die blijft zoeken naar nieuwe perspectieven en de moed heeft om keuzes te maken wanneer de omstandigheden daarom vragen. Want de opgaven zijn groot. Verschillen tussen buurten en kansen tussen generaties zijn hardnekkig. Tegelijkertijd veranderen klimaat, technologie, economie en geopolitiek de wereld om ons heen sneller dan ooit. Dat vraagt om een stadsbestuur dat niet afwacht, maar richting geeft. Met dit akkoord kiezen wij voor een Heerlen in balans en bloei. Een opdracht om verder te bouwen aan een stad waarin vooruitgang niet aan enkelen is voorbehouden, maar voor iedereen tastbaar en zichtbaar is. Wij vormen samen een coalitie die kan bogen op een ruime meerderheid van de Heerlense volksvertegenwoordiging. Maar onze ambitie reikt verder. Wij willen een stadsbestuur zijn voor alle Heerlenaren.

Dat vraagt om een open en dienstbare houding richting inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en bondgenoten in onze stad. En om een constructieve samenwerking met de voltallige gemeenteraad als democratisch gekozen afvaardiging van onze stad. In dit akkoord geven we langs vier lijnen richting aan onze opdracht: Voor een sociaal, veilig en gezond Heerlen, waarin bestaanszekerheid, gelijke kansen en gezondheid niet afhangen van de wijk waarin je opgroeit of de omstandigheden waarin je geboren wordt. Voor een bloeiend, vernieuwend en verbonden Heerlen, waarin cultuur, onderwijs, economie, wonen en stedelijke ontwikkeling bijdragen aan trots, ontmoeting en perspectief. Voor een duurzaam, groen en schoon Heerlen, waarin de energietransitie sociaal is, de leefomgeving gezonder wordt en we verantwoordelijkheid nemen voor volgende generaties en de natuur waarvan wij deel uitmaken. En voor een betrouwbaar, dienstbaar en betrokken Heerlen, waarin financiën op orde zijn, bestuur en organisatie doen wat zij beloven, inwoners serieus worden genomen en samenwerking de basis vormt onder vooruitgang. Dat laatste hoofdstuk sluit dit akkoord af, maar vormt misschien wel de belangrijkste voorwaarde voor succes. Want grote ambities vragen om een overheid die betrouwbaar is, partners die verantwoordelijkheid nemen en een organisatie die levert.

Heerlen heeft vaker laten zien dat we ons opnieuw kunnen uitvinden. Van Romeinse nederzetting tot middeleeuws landsfort. Van deftig stadje tot industriële groeimagneet. En van de pijn van de mijnsluitingen tot een stad die weer durft te bouwen, vernieuwen en geloven in haar toekomst. Misschien is dat wel onze meest bijzondere eigenschap: dat wij telkens opnieuw vooruit durven kijken, juist wanneer de omstandigheden daarom vragen. De komende jaren zullen niet zonder uitdagingen zijn. Maar wij pakken onze klus op met vertrouwen. Vertrouwen in de veerkracht van onze inwoners. Vertrouwen in de kracht van samenwerking. En vertrouwen in een stad die keer op keer bewijst sterker te zijn dan de uitdagingen die op haar afkomen. Wij hopen dat u meedoet. Met ideeën, betrokkenheid, initiatief - en natuurlijk met constructieve kritiek. Want Heerlen maken we samen. OPH, PRO, PvdD, SP, JPH, D66

7

8

1

Voor een sociaal, veilig en gezond Heerlen

9

Heerlens Akkoord 2026–2030

1: VOOR EEN SOCIAAL, VEILIG EN GEZOND HEERLEN 1.1: Volksgezondheid en welzijn Wij geloven in een zorgzaam Heerlen. Een stad waarin gezondheidszorg – of die nu in het ziekenhuis of thuis geboden wordt – toegankelijk en van goede kwaliteit is. Tegelijk weten we dat gezondheid niet voor iedereen vanzelfsprekend is: verschillen in inkomen, bestaanszekerheid, wonen, onderwijs en leefomgeving leiden nog te vaak tot gezondheidsachterstanden en ongelijke kansen. Daarnaast vergrijst onze stad de komende jaren in rap tempo met daaraan gekoppeld een hoog gezondheidsrisico. Daarom kiezen we voor een integrale benadering van volksgezondheid en welzijn, waarin preventie, positieve gezondheid, samenwerking in de zorg en ondersteuning dichtbij inwoners centraal staan. 1.1.1: Volwaardige ziekenhuiszorg Principes: Wij staan vierkant achter de tienduizenden inwoners, tientallen organisaties en vele experts die al jaren strijden voor behoud van volwaardige ziekenhuiszorg in onze stad en streek. Dit is voor een regio van zo’n 300.000 inwoners méér dan een kwestie van basale morele rechtvaardigheid. Het is, gezien de grote gezondheidsachterstanden waar we al decennia mee kampen, een kwestie van sociaal-medische noodzaak.

Wij zijn ervan overtuigd dat behoud mogelijk is wanneer stakeholders - van huisartsen tot het maatschappelijk middenveld, van overheden tot zorgverzekeraars en Zuyderland zelf - de handen ineenslaan. Met gedeelde vastberadenheid, creativiteit en innovatiekracht moet het mogelijk zijn het tij te keren. Daarom willen wij de komende jaren samen met bondgenoten binnen en buiten de regio een ultieme inspanning verrichten om acute spoedeisende hulp, intensive care en geboortezorg in Heerlen te behouden. Dat doen we assertief waar het moet en constructief waar het kan. Deze lijnen vloeien de komende jaren samen in de voortzetting van een krachtige, brede maatschappelijke lobby voor behoud van volwaardige ziekenhuiszorg. Acties: • Heerlen voert regie op de inspanningen voor behoud van volwaardige ziekenhuiszorg, zowel via de Ziekenhuisalliantie als via andere kanalen.

Bij deze inspanningen hanteren we een assertieve én een constructieve lijn; • Assertiviteit leggen we aan de dag waar het gaat om, bijvoorbeeld, transparantie vanuit Zuyderland ten aanzien van kosten-batenanalyses of prognoses over de maatschappelijke en medische gevolgen van verschraling; • Constructiviteit leggen we aan de dag waar het gaat om, bijvoorbeeld, het gezamenlijk benutten van kansen die voortkomen uit zorginnovatie of vernieuwend arbeidsmarktbeleid - denk aan uitbreiding van de campagne Baan met een Sleutel; • Inzet en kosten ten bate van de Ziekenhuisalliantie delen we met onze partnergemeenten; • We brengen behoud van volwaardige ziekenhuiszorg in als Heerlens en Parkstedelijk topprioriteit in (Zuid-) Limburgse lobby-verbanden richting het Rijk; • We verrichten (inter)nationaal actie-onderzoek en verkennen de mogelijkheden die concepten als een ouderenhospitaal, een Nationaal Geboortecentrum en vernieuwende ziekenhuismodellen bieden. 1.1.2: Positieve gezondheid en preventie Principes: Wij vinden dat gezondheid méér is dan de afwezigheid van ziekte. Het is, in essentie, het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen om te gaan, en regie te voeren op hun eigen leven. Zowel de impact als de oorsprong van gezondheidsproblemen reikt voor veel Heerlenaren namelijk verder dan louter hun medische situatie.

Factoren als stress, zwaar werk en eenzaamheid hangen nauw samen met de lagere levensverwachting en ongezonde leefstijl waar te veel Heerlenaren al decennia mee kampen. Die trend willen wij doorbreken. Daarbij laten wij ons leiden door de wijsheid dat voorkomen beter is dan genezen. Preventie zetten wij daarom de komende jaren nóg sterker in als strategie om gezondheidsproblemen terug te dringen - en, als gevolg daarvan, om zorgkosten voor zowel inwoner als samenleving beheersbaar te houden. Hierbij trekken we nauw op met onze partners en stellen we altijd het belang van de inwoner centraal.

10

Heerlens Akkoord 2026–2030

Acties: • We zetten nog sterker in op vroegsignalering en investeren in de bekendheid en toegankelijkheid van zowel welzijns- als zorgvoorzieningen, zodat meer mensen al bij beginnende zorgproblemen de weg weten te vinden naar hulp. De vroegst mogelijke signalering heeft de grootste preventieve werking: we continueren en trekken lering uit programma’s als Stevig Ouderschap, Centering Zwangerschap, Nu Niet Zwanger en Kansrijk van Start voort; • We investeren samen met partners in een stevige sociale basis die samenredzaamheid bevordert door drempels weg te nemen voor ontmoeting en ondersteuning. Vrijwilligers, mantelzorgers, buurtkrachten, consulenten, welzijnswerkers en partijen als Buurtteams Heerlen spelen hierbij een onmisbare rol. Daarom zetten we onder meer onze bijdrage aan het project PlusWIJk Hoensbroek-Noord voort en dragen we het Mantelzorgcompliment actief uit.

• We zetten nog sterker in op preventieve aanpakken als valpreventie-cursussen en breiden leefstijlprogramma’s uit, onder meer door een stimuleringsplan rondom gezonde voeding; • We wenden afspraken met contractpartijen aan om preventie en informele zorg resultaatgerichter te verankeren; • We stimuleren gebruik van slimme, gebruiksvriendelijke technologie die mensen langer zelfstandigheid biedt en het contact met zowel hun sociale omgeving als zorgverleners verbetert; • We benutten koppelkansen tussen (positieve) gezondheid en andere domeinen. Denk bijvoorbeeld aan klimaatadaptatie die hittestress vermindert en zo gezondheid bevordert. 1.1.3 Coöperatief en integraal zorg- en welzijnsbeleid Principes: In onze stad gaat samenwerking boven marktwerking. Gezondheid en toegang tot zorg zijn immers mensenrechten, geen product. We koesteren dan ook de coöperatieve grondslag van zorg- en welzijnswerk in onze stad, en stellen ons tot doel deze te bestendigen. We hebben vertrouwen in zorgprofessionals en de kracht van gezamenlijkheid, en bewaken vanuit die grondhouding de doelmatige besteding van zorggeld aan zorg. Vanuit diezelfde basis mijden en bestrijden we zorgcowboys en zorgfraude. Dat is ook nodig.

Malafide zorgpartijen proberen munt te slaan uit relatief goedkoop vastgoed in buurten waar de leefbaarheid onder druk staat, waardoor de al bestaande overconcentratie van kwetsbare (woon)zorgvoorzieningen dreigt toe te nemen. Wij willen een omgekeerde beweging in gang zetten: afstapeling van dit type voorzieningen in kwetsbare buurten. Dit voorbeeld illustreert het bredere belang van een integrale benadering van zorg en welzijn. Zorg en huisvesting hangen nauw samen, net als zorg en thema’s als bestaanszekerheid, veiligheid, inclusiviteit en leefomgeving. Wij herkennen en erkennen die integrale verbindingen en geven ze een prominente plek in onze aanpak. Dat betekent dat we niet redeneren vanuit de systeemwereld, maar vanuit de leefwereld: wat heeft een persoon of een gezin met uitdagingen nodig om (weer) gezond te functioneren? Daartoe willen we bureaucratische blokkades doorbreken, en maatwerk organiseren dat logisch, correct én maatschappelijk rendabel is.

11

Heerlens Akkoord 2026–2030

Acties: • We bouwen de Doorbraakmethode uit en brengen de mogelijke structurele baten van deze aanpak in beeld. We bespreken de collectieve inzet van deze baten met alle partners die hier voordeel van hebben; • Bij het beleggen van zorg- en welzijnstaken worden de mogelijkheden die wettelijke kaders als de Aanbestedingswet biedt om coöperaties, lokale partijen en de eigen organisatie in positie te brengen standaard in kaart gebracht; • We koppelen zorg en welzijn actief aan armoedebestrijding, en hebben oog voor de zorgmijding waar armoede(schaamte) toe kan leiden. Daarom brengen we ondersteuningsmogelijkheden rondom bijvoorbeeld mondzorg actief onder de aandacht, en streven we ernaar zowel het bereik als de kwaliteit van de collectieve zorgpolis te verbeteren; • We gebruiken het Uitvoeringsprogramma Wonen, Welzijn en Zorg als basis om te sturen op stadsbrede én regionale afstapeling en het inrichten van woonzorgcirkels.

We doorvoelen de urgentie van afstapelen voor veiligheid(sbeleving) in kwetsbare buurten, en benutten vormen als zorgbuurthuizen om capaciteitsverspilling (bijvoorbeeld door zorgconcurrentie) te verkleinen; • We voorkomen ondoelmatig en/of onrechtmatig gebruik van zorgmiddelen door de op coöperatie gerichte manier waarop we de zorg organiseren, en aanvullend met behulp van toezichthouding; • We vertalen succesvolle lessen uit praktische innovaties en pilots rondom bijvoorbeeld Hulp in de Huishouding naar structureel beleid; • We maken zo veel mogelijk samen met partnerorganisaties en/of samenwerkingen als Parkstad en de Alliantie Heerlen-Noord, werk van een data-ondersteund welzijns- en zorgbeleid. 1.2: Sociaal domein Het sociale domein gaat over de vraag of mensen overeind blijven wanneer het leven tegenzit. Over opgroeien met kansen, oud worden in waardigheid, kunnen rekenen op ondersteuning en niet tussen wal en schip belanden wanneer problemen zich opstapelen. Dat is een voorwaarde voor een samenleving die bij elkaar blijft. Wij geloven namelijk dat vrijheid alleen écht bestaat wanneer mensen voldoende zekerheid hebben om hun leven zelfstandig vorm te geven. Daarom kiezen we voor een sociaal domein dat uitgaat van solidariteit, vertrouwen en de overtuiging dat ondersteuning geen gunst is, maar een teken van beschaving.

Juist in het sociale domein worden maatschappelijke verschillen het meest zichtbaar. Financiële onzekerheid, eenzaamheid, overbelasting, schulden of een gebrek aan passende ondersteuning staan zelden op zichzelf en werken vaak generaties door. Daarom begint sterk sociaal beleid voor ons niet pas bij zorg of opvang, maar bij bestaanszekerheid, vroege ondersteuning en het voorkomen dat kleine problemen uitgroeien tot blijvende achterstanden. 1.2.1: Armoedebestrijding Principes: We leggen ons nóóit neer bij armoede. Te veel Heerlenaren hebben iedere dag te maken met de gevolgen van financiële onzekerheid: aanhoudende geldzorgen, kinderen die niet vanzelfsprekend mee kunnen doen en gezinnen voor wie onverwachte uitgaven direct tot problemen leiden. Dat beperkt niet alleen wat mensen kunnen besteden, maar ook de vrijheid om vooruit te kijken, kansen te benutten en regie te houden over het eigen leven. Armoede is daarmee niet alleen een individueel probleem, maar vooral ook een maatschappelijke opgave. Een stad is namelijk zo sterk als de positie van haar meest kwetsbare inwoners. Daarom is investeren in bestaanszekerheid niet alleen een kwestie van solidariteit, maar ook van verstandig beleid: talent blijft onbenut wanneer mensen vooral bezig zijn met overleven in plaats van vooruitkomen.

Armoedebestrijding is wat ons betreft dus óók een investering in zelfontplooiing, talentontwikkeling en de economische toekomst van onze stad. Heerlen is niet voor niets een sociale stad. Dat koesteren we. Daarom blijven we investeren in ondersteuning die niet alleen problemen verzacht, maar inwoners helpt om duurzaam vooruit te komen. Tegelijkertijd hebben we een scherp oog voor doelmatige besteding van budgetten; ieder euro te veel naar bureaucratie, bijvoorbeeld, is wat ons betreft een verloren euro. We kiezen voor vroegsignalering, maatwerk en - waar mogelijk geholpen door technologie - minder overhead, zodat inwoners niet verdwalen tussen loketten of afhaken door ingewikkelde voorwaarden. Extra aandacht gaat uit naar kinderarmoede, generatiearmoede, stille armoede, werkende armen en inwoners die door taalvaardigheid, achtergrond of complexe omstandigheden minder snel gebruikmaken van ondersteuning. In Heerlen moeten regelingen begrijpelijk zijn, hulp toegankelijk en ondersteuning menselijk.

12

Heerlens Akkoord 2026–2030

Acties: • We ontwikkelen een uitvoeringsprogramma bij het recent vastgestelde beleidsplan Zekerheid als Vertrekpunt, en verbinden armoedebestrijding met onderwijs, werk, en zorg; • We verbeteren de communicatie over regelingen en ondersteuning, zodat inwoners sneller begrijpen waar zij wel of niet recht op hebben en hoe zij hulp kunnen krijgen. Een cruciale stap hierin is de ontwikkeling van integrale toegang tot het sociaal domein, waar we deze periode samen met partners mee aanvangen; • We zetten in op vroegtijdige signalering en duurzame oplossingen, zodat problemen eerder worden aangepakt en minder vaak terugkeren.

De principes van de Doorbraakmethode passen we breed toe en we benutten de ogen en oren in buurten, zoals scholen, huisartsen, thuiszorg, welzijnswerk en vrijwilligers; • We geven de aanpak van kinderarmoede en generatiearmoede prioriteit en werken daarbij samen met onderwijs, jeugdhulp en maatschappelijke organisaties; • We innoveren op het gebied van schuldhulpverlening met pilot naar voorbeelden als het Arnhems Model; • We ontwikkelen een afwegingskader voor ondersteuning in dierenartskosten voor minima, waarbij we strak bewaken dat we geen onverantwoorde situaties faciliteren; • We vergroten de financiële weerbaarheid, onder meer via voorlichting over schulden, online aankopen en ‘koop nu, betaal later’-constructies; • We waarderen en ondersteunen maatschappelijke initiatieven die armoede bestrijden en inwoners bereiken die buiten beeld blijven. Samenwerking tussen partijen die dergelijke ondersteuning bieden is wel een voorwaarde voor steun; • We voeren richting het Rijk een assertieve lobby vóór eenvoudigere toeslagen en inkomensregelingen en tégen maatregelen die onze inwoners disproportioneel hard raken. 1.2.2: Beschermd Wonen & maatschappelijke opvang Principes: Een beschaafde stad laat mensen niet aan hun lot over.

Daarom zorgen we voor opvang en ondersteuning die menswaardig, veilig en passend is voor inwoners die tijdelijk of langdurig extra bescherming nodig hebben. Beschermd wonen en maatschappelijke opvang moeten niet alleen stabiliteit bieden, maar ook perspectief op herstel, zelfstandigheid en deelname aan de samenleving. Heerlen draagt als centrumgemeente een grote verantwoordelijkheid op het gebied van opvang en beschermd wonen. Een groeiende vraag naar opvang en ondersteuning vraagt om regionale solidariteit op Parkstad én Zuid-Limburgs niveau: eerlijke spreiding en passende financiering. Daarbij kijken we naar de draagkracht en veerkracht van buurten, zodat ondersteuning evenwichtiger wordt verdeeld en concentratie van kwetsbaarheid wordt voorkomen. Acties: • We betrekken cliëntenraden en ervaringsdeskundigen structureel bij beleidsontwikkeling- en evaluatie; • We houden vast aan een eerlijke regionale spreiding van alle kwetsbare zorg-gerelateerde (woon) voorzieningen. Provinciale verantwoordelijkheid in het sturen op eerlijke spreiding is randvoorwaardelijk voor (Zuid-)Limburgse samenwerking op dit vlak; • We sturen scherper op instroom, doorstroom en uitstroom, zodat inwoners sneller kunnen doorstromen naar passende woonvormen.

We werken met woningcorporaties en zorgpartners aan voldoende uitstroommogelijkheden richting zelfstandig wonen; • We geven waar mogelijk de voorkeur aan kleinschalige woonvormen die zelfstandigheid bevorderen en overlast beperken. We onderzoeken daarom alternatieven voor voorzieningen zoals Skaeve Huse, passend bij verschillende ondersteuningsbehoeften; • Bij opvang zorgen we er, wanneer redelijkerwijs mogelijk, voor dat mens en huisdier niet gescheiden hoeven te worden, zodat dit geen drempel vormt om hulp te zoeken; • We besteden in Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen meer aandacht aan participatie en talentontwikkeling.

13

Heerlens Akkoord 2026–2030

1.2.3: Ouderenbeleid Principes: Ouder worden mag niet betekenen dat de wereld steeds kleiner wordt. Integendeel: ouderen hebben met hun levenservaring onze stad en samenleving veel te bieden! Daarom willen we dat ouderen ondersteund worden om actief te blijven, zo lang mogelijk zelfstandig, veilig en waardig kunnen wonen, en mee te doen in de samenleving. Dat vraagt niet alleen om goede zorg, maar ook om passende woningen, bereikbare voorzieningen, digitale vaardigheden, mantelzorgondersteuning en buurten waarin mensen naar elkaar omkijken. Het aantal ouderen neemt toe en daarmee ook de druk op wonen, zorg en ondersteuning. Daarom kiezen we voor een samenhangende aanpak waarin preventie, ontmoeting en zelfstandigheid centraal staan. Het Heerlens Ouderenakkoord vormt hiervoor de basis.

Acties: • We werken het Heerlens Ouderenakkoord in samenspraak met doelgroep uit in een uitvoeringsprogramma Ouderenbeleid langs de lijnen Bewegen, Betrekken, Boeien en Bewonen, met concrete maatregelen, planning, verantwoordelijkheden, dekking en monitoring; • We laten de Heerlense Seniorenacademie, in samenwerking met Buurtteams Heerlen, de expertise van ouderen de Bovengrondse Vakschool verrijken; • We ontwikkelen beweegprogramma’s voor ouderen gericht op fitheid, zelfredzaamheid en ontmoeting; • We stimuleren levensloopbestendige woningen, zorgzame woonvormen en zorgbuurthuizen, zodat ouderen langer zelfstandig in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen; • We ondersteunen mantelzorgers beter, zodat overbelasting wordt voorkomen; • We helpen ouderen praktischer bij en met digitale vaardigheden, zodat zij beter toegang houden tot informatie, diensten en contact; • We zetten sterker in op ontmoeting en het tegengaan van eenzaamheid, als onderdeel van bredere inzet op leefbare buurten en sociale samenhang; • We benutten beschikbare middelen vanuit landelijke programma’s waar deze bijdragen aan waardig ouder worden en zelfstandig wonen. 1.2.4: Jongerenbeleid Principes: Jongeren zijn niet alleen de toekomst van Heerlen, maar ook een belangrijk deel van het Heerlen van nu. Daarom willen we dat jongeren zich in onze stad kunnen ontwikkelen, ontmoeten en verbonden voelen.

Tegen de achtergrond van vergrijzing is het van belang dat Heerlen aantrekkelijk blijft voor jongeren en studenten: niet alleen als plek om te leren, maar ook om te wonen, werken en een toekomst op te bouwen. Goed jongerenbeleid gaat verder dan voorzieningen alleen. Het vraagt om ruimte voor ontmoeting, talentontwikkeling, cultuur, sport en betrokkenheid bij de stad. Daarom werken we samen met jongeren aan beleid dat aansluit bij hun leefwereld. Omdat jongerenbeleid meerdere beleidsterreinen raakt, werken we toe naar een integraal programma voor jeugd-, jongeren- en studentenbeleid, gericht op samenhang, uitvoering en meetbare resultaten. Acties: • We ontwikkelen een integraal programma voor jeugd-, jongeren- en studentenbeleid, gericht op samenhang, uitvoering en meetbare resultaten; • We betrekken jongeren actiever bij beleid dat hen raakt; • We blazen het Kindercollege nieuw leven in; • We geven de Jongerenadviesraad een sterkere rol en zorgen voor ruimte om ideeën daadwerkelijk uit te voeren; • We investeren in het studentenklimaat, zodat Heerlen aantrekkelijk blijft als stad om te studeren, wonen en vervolgens ook te blijven werken; • We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een levendig studentenleven en sterkere verbinding tussen onderwijsinstellingen, studenten en de stad;

14

Heerlens Akkoord 2026–2030

• We evalueren bestaande instrumenten zoals het Jongereninformatiepunt Enne?! en zetten deze voort waar zij aantoonbaar bijdragen aan bereik en effect; • We zorgen voor voldoende veilige, toegankelijke en goed onderhouden speel- en ontmoetingsplekken voor jongeren; • We verbeteren communicatie over voorzieningen, activiteiten en mogelijkheden voor jongeren in Heerlen. 1.2.5: Jeugdzorg Principes: Ieder kind in Heerlen moet veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien. Wanneer problemen ontstaan, moeten kinderen en gezinnen kunnen rekenen op hulp die tijdig beschikbaar is, passend bij de situatie en zo dichtbij mogelijk wordt georganiseerd. Daarom investeren we niet alleen in zorg, maar vooral in een sterke omgeving rond kinderen. De druk op de jeugdzorg vraagt om zorgvuldige afwegingen in constructief overleg met partners. We zetten in op preventie, vroegsignalering en lichtere ondersteuning waar dat kan, terwijl specialistische hulp beschikbaar blijft voor kinderen en gezinnen die deze echt nodig hebben. Daarbij hanteren we het uitgangspunt van normaliseren in plaats van problematiseren: niet ieder probleem vraagt direct om specialistische zorg. We kijken eerst wat kinderen, gezinnen, scholen, sociale netwerken en ondersteuning dichtbij huis zelf kunnen opvangen of versterken.

Dat betekent niet dat problemen worden gebagatelliseerd, maar juist dat ondersteuning eerder, dichterbij en passender wordt ingezet. Specialistische jeugdzorg blijft beschikbaar wanneer die noodzakelijk is. We houden daarbij vast aan de koers van samenwerking boven marktwerking en vertrouwen in professionals boven bureaucratie. Acties: • We houden ook op het gebied van jeugdzorg vast aan vertrouwen in zorgprofessionals en de coöperatieve grondslag van het Heerlense sociale beleid; • We zetten Kansrijk van Start en de aanpak rond de eerste 1.000 dagen voort en versterken deze waar mogelijk; • We investeren in een sterke sociale basis rond kinderen en gezinnen, via onderwijs, gezondheid, sport, cultuur, welzijn en jongerenwerk. We zorgen ook hier voor aanhaking met Buurtteams Heerlen; • We organiseren toegang, triage en lichte ondersteuning eenvoudiger en overzichtelijker, met zo veel mogelijk één herkenbaar aanspreekpunt; • We dringen onnodig lange trajecten, versnippering en bureaucratie in de jeugdzorg terug.

We koppelen jeugdzorg zodra het kan aan de ontwikkeling van integrale toegang; • We zetten qua financiële inrichting van de jeugdzorg in op een optimale balans tussen sociale rechtvaardigheid, effectiviteit, doelmatigheid, en (bij)sturingsmogelijkheden; • We zetten de Zuid-Limburgse samenwerking rond specialistische en residentiële jeugdzorg voort, en zetten ook via deze weg in op samenwerking boven marktwerking.

15

Heerlens Akkoord 2026–2030

1.3: Veiligheid Veiligheid en leefbaarheid zijn basisvoorwaarden voor een sterke stad. Inwoners moeten zich veilig voelen in hun buurt, op school, in de openbare ruimte, online en thuis. Daarom kiest Heerlen voor een brede veiligheidsaanpak waarin handhaving, preventie, sociale samenhang, crisisbeheersing en een zichtbare overheid op het gebied van veiligheid elkaar versterken. We stellen duidelijke grenzen waar nodig, maar investeren ook in vertrouwen, perspectief en sterke buurten. 1.3.1: Openbare orde en criminaliteitsbestrijding Principes: Inwoners en ondernemers moeten kunnen rekenen op een veilige leefomgeving. Overlast, ondermijning, intimidatie, criminaliteit, woonoverlast, mensenhandel, uitbuiting en fraude tasten het vertrouwen in de samenleving aan en vragen om een zichtbare en daadkrachtige aanpak. De gemeente neemt hierin verantwoordelijkheid, maar vervangt politie en justitie niet. Veiligheid vraagt om gerichte inzet waar de druk het grootst is. Daarom verbinden we handhaving aan gebiedsontwikkeling, wonen, openbare ruimte en leefbaarheid. We benutten moderne instrumenten zorgvuldig en proportioneel, met aandacht voor privacy, transparantie en uitvoerbaarheid.

Acties: • We verbeteren terugkoppeling en opvolging richting inwoners en ondernemers over veiligheidsmeldingen; • We sturen actief aan op organisatieontwikkeling en grotere zichtbaarheid op straat van handhaving; • We maken vaker gebruik van de mogelijkheden die de Wet Bibob (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) biedt om ondermijning te bestrijden; • We schuwen bestuurlijke handhaving bij verloedering en onveilige plekken niet, en zorgen intensiveren de samenhang tussen de Veiligheid, Toezicht en Handhaving-keten enerzijds en bestuurlijke prioriteiten als Grip op Wonen en het tegengaan van afvaldumping anderzijds; • We borgen de ethische inzet van AI en andere technologie, evalueren pilots met technologie en sturen op basis van zowel praktische als ethische afwegingen waar nodig bij. Technologie is een middel, maar mag niet leiden tot doorgeslagen surveillance; • We zetten cameratoezicht gericht in om zaken die het veiligheidsgevoel sterk ondermijnen - denk aan verwarde personen en straatintimidatie - assertiever te bestrijden naar aanleiding van meldingen.

Daarbij maken we gebruik van zowel vaste als mobiele camera’s; • We dragen in samenspraak met de politie gerichte veiligheidsacties actief uit; • We passen waar nodig lik-op-stukbeleid toe bij ernstige of terugkerende overlast; • We nemen signaleren van dierenleed expliciet op in het Handhavings Uitvoeringsplan; • We zetten boa’s, straatcoaches en interventieteams gebiedsgericht in onder duidelijke gemeentelijke regie; • We blijven investeren in de samenwerking met politie, justitie, RIEC, woningcorporaties, zorgpartners en buurgemeenten; • We lobbyen voor structurele rijksmiddelen voor voldoende politiecapaciteit. Bij uitblijven daarvan pleiten we voor gerichte, verantwoorde uitbreiding van bevoegdheden van boa’s, inclusief passende vergoeding voor gemeentelijke veiligheidsinzet. 1.3.2: Positieve veiligheid & Inclusie Principes: Naar analogie met het thema gezondheid beschouwen wij veiligheid als méér dan de afwezigheid van criminaliteit. Veiligheid betekent ook dat inwoners zichzelf kunnen zijn en vertrouwen hebben in hun omgeving. Daarom kiest Heerlen voor positieve veiligheid: een benadering waarin preventie, sociale samenhang, inclusie, gezondheid, kansengelijkheid en leefbare buurten bijdragen aan een veiligere stad.

We erkennen dat onveiligheid vaak samenhangt met bestaansonzekerheid, uitsluiting, discriminatie, zorgproblematiek, armoede, sociale isolatie en beperkte toekomstperspectieven. Daarom zetten we sterk in op preventie. We investeren, zoals ook elders terug te lezen is, vroegtijdig in jongeren, sterke buurten, ontmoeting en weerbaarheid. Veiligheid ontstaat niet alleen door handhaving, maar ook door (zelf) vertrouwen, verbondenheid en gelijke kansen.

16

Heerlens Akkoord 2026–2030

Iedere inwoner moet zich veilig voelen om zichzelf te zijn. Discriminatie, intimidatie en uitsluiting - op basis van bijvoorbeeld afkomst, beperking, geloof, genderidentiteit of seksuele oriëntatie - horen op geen enkele manier thuis in Heerlen en zijn voor ons dan ook onaanvaardbaar. Daarom verbinden we positieve veiligheid aan inclusie, toegankelijkheid en wederzijds respect. Acties: • We zetten in op structurele borging van effectieve aanpakken onder de vlag van Sociaal Veilig en Preventie met Gezag, waarbij we rekenen op voortgezette steun van het Rijk; • We zien investeringen in een stabiele thuissituatie, een veerkrachtige buurt en weerbaarheidsvaardigheden (van fysiek tot digitaal) als cruciale bijdragen aan veiligheid, en zoeken in dit licht integrale samenwerkingen op - bijvoorbeeld tussen ouderbetrokkenheid, welzijnswerk, onderwijs, politie, sportverenigingen en zorgpartners; • Als onderdeel van integrale samenwerking brengen we in beeld welke systeempartijen structureel baat hebben bij verbeterde veiligheid, zodat we in gesprek kunnen over het aanwenden van deze baten als investering in positieve veiligheid; • We zetten zowel onder professionals, vrijwilligers en inwoners in op bewustwording rond discriminatie, LHBTIQ+-acceptatie, inclusie van inwoners met een beperking, online intimidatie en gelijke behandeling.

Zo versterken we ook meldingsbereidheid rond discriminatie, racisme, intimidatie, geweld en onveiligheid; • We beijveren de gelijkwaardige participatie van eenieder, ongeacht beperking of belemmering of andersoortige maatschappelijke positionaliteit, in de publieke ruimte en samenleving, en vertalen deze ambitie naar een nieuwe Lokale Inclusie Agenda; • We investeren in jongerenwerk en straatcoaches om afglijden naar overlast of criminaliteit te voorkomen; • We verkennen mogelijkheden voor een publiek eerbetoon aan zwarte soldaten die bijdroegen aan onze bevrijding van de nazi’s; • In het belang van positieve veiligheid van álle inwoners van onze stad nemen we afstand van het negatieve klimaat ten aanzien van AZC’s en haar bewoners. We zijn trots op de bijdrage die Heerlen met het AZC in Imstenrade al decennia levert aan de opvang van vluchtelingen, en zijn content dat we ruim voldoende invulling geven aan onze verantwoordelijkheid op dit vlak. Tegelijkertijd zien we dat als Heerlen op dit punt nóg meer verantwoordelijkheid neemt, gemeenten die binnen en buiten onze regio hun verantwoordelijkheid ontlopen worden beloond voor hun gebrek aan solidariteit. Daarom hanteren we een helder principe: we beperken onze asielopvang tot de huidige locatie zolang Heerlen met het AZC voldoet aan onze opgave.

1.3.3: Crisisbeheer Principes: Een weerbare stad bereidt zich voor op crises voordat zij zich voordoen. Digitale dreigingen, klimaatcalamiteiten als overstromingen, energie-uitval, maatschappelijke onrust, pandemieën en veiligheidsincidenten vragen om een overheid én inwoners die voorbereid zijn en elkaar snel weten te vinden in tijden van nood. Crisisbeheersing vraagt dan ook niet alleen om professionele respons, maar ook om maatschappelijke veerkracht. Daarom investeren we in samenwerking, voorbereiding en duidelijke communicatie, zodat inwoners weten wat zij kunnen verwachten wanneer zich een crisis voordoet. Acties: • We versterken via de Veiligheidsregio de voorbereiding op crises, rampen en langdurige ontwrichting; • We actualiseren crisisplannen periodiek en toetsen deze op uitvoerbaarheid, met een nadruk op publiekscommunicatie; • We oefenen met scenario’s rond uitval, maatschappelijke onrust, klimaatincidenten en digitale dreigingen; • We blijven investeren in digitale weerbaarheid en cyberveiligheid binnen de gemeentelijke organisatie; • We vergroten samen met partners in stad en streek de weerbaarheid van vitale voorzieningen en dienstverlening.

17

18

2

VOOR EEN BLOEIEND, VERNIEUWEND EN VERBONDEN HEERLEN

19

Heerlens Akkoord 2026–2030

2: VOOR EEN BLOEIEND, VERNIEUWEND EN VERBONDEN HEERLEN 2.1: Onderwijs, Werk & Economie Onderwijs, werk en economie vormen de basis voor bestaanszekerheid en een sterke toekomst voor Heerlen. We willen een stad zijn waar talent zich kan ontwikkelen, ongeacht afkomst, wijk of opleidingsniveau, en waar onderwijs, innovatie, ondernemerschap en werk elkaar versterken. Daarom verbinden we investeren in mensen met investeren in de economie: van peuteropvang tot universiteit, van vakopleiding tot kennisontwikkeling, van eerste baan tot leven lang ontwikkelen. Zo bouwen we aan een stad die kansen biedt, talent behoudt en economische groei verbindt met sociale vooruitgang. 2.1.1: Kennisstad Principes: Heerlen ontwikkelt zich verder als kennisstad, waarin onderwijs, onderzoek, ondernemerschap en innovatie elkaar versterken. De komst van de Universiteit Maastricht (UM) naar de Promenade vormt hierin een strategische topprioriteit, parallel aan de verdere verankering van de RWTH en partnerschap met vertrouwde partners als Zuyd Hogeschool, VISTA college en de Open Universiteit (OU). We benutten de positie van Heerlen in Parkstad en de Euregio om samenwerking tussen onderwijsinstellingen, kennispartners en bedrijven te versterken en verbinden kennisontwikkeling met economische groei, talentbehoud en stedelijke ontwikkeling.

Kennis moet niet alleen leiden tot economische groei, maar ook bijdragen aan maatschappelijke vooruitgang. Daarom verbinden we de kenniscampus en kennisinstellingen met vraagstukken rond gezondheid, verduurzaming, digitalisering, leefbaarheid en de arbeidsmarkt van de toekomst. Heerlen investeert in een aantrekkelijk studenten- en innovatieklimaat, zodat talent niet alleen hier wordt opgeleid, maar ook kiest om hier te wonen, werken en ondernemen. Daarbij nemen we regie over het specifieke profiel van Heerlen als kennisstad, met nadruk op duurzame sociaal-stedelijke transformatie die nauw aansluit bij economische groeikansen als Medlands en Brightlands.

Acties: • We geven prioriteit aan de komst van de Universiteit Maastricht naar de Promenade en de verankering van de RWTH Aachen in de binnenstad, en verbinden deze ontwikkelingen met centrumontwikkeling, studentenleven, economie en woningaanbod; • We versterken de samenwerking tussen onderwijsinstellingen, kennispartners en bedrijven, waaronder behalve de UM en RWTH ook onze gewaardeerde partners Zuyd Hogeschool, de Open Universiteit, VISTA college, Brightlands en Euregionale partners; • We benutten de BrightLands campus als verbindende plek tussen onderwijs, onderzoek, ondernemerschap en arbeidsmarkt, en borgen de aansluiting tussen de campus en de ontwikkelingen in het centrum; • We versterken het studentenklimaat door aandacht voor wonen, voorzieningen en binding met de stad; • We stimuleren start-ups, scale-ups en innovatieve bedrijvigheid die bijdragen aan de ontwikkeling van Heerlen als kennisstad; • We verbinden kennisontwikkeling actief aan onze maatschappelijke opgaven, in lijn met de ambitie van de Universiteit Maastricht om Heerlen niet als overloopgebied te beschouwen, maar zich in de stad en samenleving te nestelen als vijfde-generatie-universiteit. In aansluiting daarop voorzien we onze ontwikkeling als kennisstad van een herkenbaar, trots Heerlens profiel - bijvoorbeeld door verbinding met het “sociaal-ruimtelijke” gedachtegoed van de Heerlense denker Nic.

Tummers.

20

Heerlens Akkoord 2026–2030

2.1.2: Werkgelegenheid & participatie Principes: Werk biedt meer dan inkomen alleen. Werk geeft perspectief, eigenwaarde, sociale verbinding en bestaanszekerheid. Wij zien dat het begrip “arbeidsmarkt” soms onvoldoende recht doet aan die werkelijkheid; arbeid is immers veel meer dan een kwestie van vraag en aanbod. Werk is een fundamentele drager van individuele én collectieve talentontwikkeling, maatschappelijke verbondenheid en menselijke waardigheid. Daarom waarderen we werk niet alleen in economische, maar vooral ook in sociale zin, en zetten we in op een inclusieve “arbeidsmarkt” waarin iedereen kansen krijgt en participatie breder wordt gezien dan betaald werk alleen. Participatie betekent voor ons: bijdragen waar dat kan, met ruimte voor maatwerk en een focus op waardigheid, ontwikkeling en perspectief. De wereld van werk verandert snel door vergrijzing, krapte, digitalisering en verduurzaming. Dat vraagt om investeringen in scholing, begeleiding en een betere aansluiting tussen onderwijs en werk. Tegelijkertijd liggen er grote kansen en die willen we pakken. De inzet van Heerlen is dan ook helder: we willen meer mensen aan betekenisvol werk, een hogere kwaliteit van banen en meer werkgelegenheid die aansluit bij ons ontwikkelende economisch profiel. Dit vraagt om een samenhangende aanpak waarin werk, economie, onderwijs en woon- en leefomgeving elkaar versterken.

Acties: • We vergroten de uitstroom naar werk vanuit participatie- en re-integratietrajecten en zien toe op resultaatgerichtheid; • We versterken de Bovengrondse Vakschool als route naar duurzaam werk in sectoren zoals zorg, techniek, bouw, verduurzaming en digitalisering, met een strakke focus op de kerntaak. In regionaal verband werken we samen aan de ontwikkeling van werkhubs; • We richten extra aandacht op jongeren, langdurig werkzoekenden, statushouders, inwoners met taalachterstanden en mensen zonder startkwalificatie. Samen met onderwijs, werkgevers en kennispartners werken we samen aan stages, leerwerkplekken, afstudeeropdrachten, traineeships, omscholing en praktijkgerichte routes naar werk; • We voeren het programma Van School naar Duurzaam Werk Zuid-Limburg 2026–2029 uit; • Arbeidsmarktbeleid sluit aan op de doorontwikkeling van woon-werk-arrangementen waarin onderwijs, werk, wonen en voorzieningenstructuur elkaar versterken; • We investeren in beschut werk, aangepaste werkplekken en sociale werkvoorzieningen; • We benutten kansen voor grensoverstijgende arbeid via samenwerking in Parkstad, Zuid-Limburg en de Euregio, met een duidelijke focus op Aken e.o.; • Gevoed door ons mijnverleden waarderen we arbeidsmigratie die onze regio versterkt, maar verzetten we ons tegen misstanden als uitbuiting en slechte huisvesting.

We hanteren het stevige beleidspakket dat we op dit vlak de afgelopen jaren hebben ontwikkeld op basis van het Rapport Roemer, en zetten integraal in op arbeidsmigratie die zowel samenleving als economie duurzaam versterkt; • We breiden samen met het COA, AZC, werkgevers en anderen trajecten als Beyond uit, waarbij we de energie van statushouders (en waar mogelijk ook asielzoekers) zo snel mogelijk aan werk verbinden. We koppelen dit aan onze aanpak op het gebied van woon-werk-arrangementen en de BvS zodat we talenten optimaal benutten en statushouders uitsluitend via reguliere wegen kunnen laten deelnemen aan de woningmarkt. 2.1.3: Onderwijs Principes: Onderwijs is de motor van kansengelijkheid, talentontwikkeling en maatschappelijke vooruitgang. Ieder kind verdient goed en toegankelijk onderwijs, ongeacht achtergrond, wijk, onderwijsvorm of levensbeschouwing. Daarom kiezen we voor een brede onderwijsagenda waarin onderwijs wordt verbonden met gezondheid, sport, cultuur, bestaanszekerheid en leefbaarheid. We investeren in een doorlopende ontwikkellijn: van voorschoolse educatie en basisvaardigheden tot beroepsonderwijs, hoger onderwijs, volwasseneneducatie en leven lang ontwikkelen. Scholen zijn meer dan onderwijsinstellingen alleen; waar mogelijk ontwikkelen zij zich tot brede voorzieningen die bijdragen aan ontmoeting, ouderbetrokkenheid en wijkkracht.

21

Heerlens Akkoord 2026–2030

Acties: • We steunen scholen en andere betrokken partners bij Voor- en Vroegschoolse Educatie, taalontwikkeling, rekenen, digitale vaardigheden, burgerschap en ouderbetrokkenheid. Eveneens in samenwerking met partners zetten we in op betaalbare peuteropvang, volwasseneneducatie, een actieve aanpak van laaggeletterdheid, bevordering van digitale vaardigheden en vroege signalering én aanpak van schooluitval, verzuim en leerachterstanden; • We koppelen het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHPO) waar mogelijk aan integrale gebiedsontwikkeling, bijvoorbeeld door basisscholen te ontwikkelen tot brede wijkvoorzieningen en ontmoetingsplekken; • We behandelen basisscholen gelijkwaardig bij nieuwbouw, renovatie en capaciteitsvraagstukken; • We betrekken inwoners en stakeholders met transparante communicatie bij criteria, planning en besluitvorming rond onderwijshuisvesting; • We koesteren en trekken lering uit de Rijke Schooldag waarmee de Alliantie Heerlen-Noord pioniert, en passen lessen breed toe; • We houden koers waar het gaat om bibliotheekfuncties als basisvoorziening voor taal, lezen, digitale vaardigheden en ontmoeting. 2.1.4: Economie Principes: Heerlen bouwt aan een toekomstbestendige economie waarin kennis, innovatie, ondernemerschap en brede welvaart centraal staan.

Economische groei is voor ons geen doel op zichzelf, maar een middel om werkgelegenheid, bestaanszekerheid en leefbaarheid te versterken. Daarom investeren we in een economie die talent aantrekt én behoudt, waarin bestaande werkgevers worden gekoesterd en nieuwe bedrijvigheid ruimte krijgt. Onze ligging in Parkstad en de Euregio biedt kansen. We benutten strategische ontwikkelingen rondom innovatie, medische logistiek, AI, de Einstein Telescoop en Euregionale samenwerking om de economische positie van Heerlen structureel te versterken. Tegelijk blijven sterke winkelgebieden, toerisme, horeca en lokale ondernemers in het midden- en kleinbedrijf essentieel voor een levendige stad.

Acties: • We versterken de economische samenwerking binnen Parkstad, Zuid-Limburg en de Euregio; • Omdat economie om meer draait dan verdienvermogen, hebben en houden we oog voor social return, ecologische draagkracht, en werken we onverminderd toe naar een circulaire economie; • We gaan samen met Brightlands vol door op de ingeslagen weg rondom data en AI, en faciliteren waar mogelijk strategische verbindingen met (Eu)regionale kansen als de AI Gigafactory in Jülich; • We pakken kansen op het gebied van medische logistiek, zorginnovatie en strategische ontwikkelingen zoals de Einstein Telescoop; • We ondersteunen bestaande werkgevers en creëren ruimte voor nieuwe bedrijvigheid; • We transformeren leegstaande kantoorruimte en bedrijventerreinen waar nodig naar nieuwe economische functies; • We versterken samen met onder meer het Ondernemersfonds, MKB Parkstad en Brightlands het midden- en kleinbedrijf.

We ondersteunen ondernemerschap, familiebedrijven, start-ups en scale-ups; • We zetten in op verzilvering van de strategische kansen van Trilandis, Avantis én op regionaal vlak BrunssumOost; • We richten winkelgebieden compacter en vitaler in en versterken de economische positie van centra; • We benutten toerisme, recreatie, cultuur en sportevenementen als economische kracht; • We voeren actief lobby richting Rijk, Provincie en Europa om de positie van grensregio’s te versterken; • We maken ons richting Den Haag sterk voor de concurrentiepositie van ondernemers tegen nadelige effecten van grensverschillen in beleid.

22

Heerlens Akkoord 2026–2030

2.2: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing De gebouwde omgeving is de neerslag van keuzes over wie ruimte krijgt, wat we belangrijk vinden en hoe we samen willen leven. Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening gaan daarom over meer dan bouwen alleen. Zij bepalen mede of een stad verschillen vergroot of juist verkleint, of gemeenschappen sterker worden en of toekomstige generaties dezelfde kansen krijgen als wij. Stedelijke vernieuwing gaat daarbij niet alleen over stenen stapelen, maar vooral over het bouwen van sterke gemeenschappen die verbonden zijn met elkaar én met hun leefomgeving. Daarom bouwen we niet alleen aan meer stad, maar vooral aan een duurzame en solidaire gemeenschap. Met publieke regie, oog voor kwaliteit en de overtuiging dat ruimtelijke ontwikkeling uiteindelijk in dienst moet staan van brede welvaart: van mensen, maar ook van natuur, landschap en de draagkracht van onze leefomgeving. Niet iedere ontwikkeling is vooruitgang; vooruitgang ontstaat wanneer groei ook leidt tot sterkere gemeenschappen en een stad die haar sociale en ecologische fundamenten rijker doorgeeft aan volgende generaties. 2.2.1: Volkshuisvesting Principes: Wonen is een absolute topprioriteit de komende periode.

Het verlammende geloof dat Heerlen gedoemd is te krimpen ligt achter ons, we durven weer vooruit te kijken met een gebalanceerde groeiambitie naar 100.000 inwoners in 2050. Groei is in Heerlen geen doel op zich, maar een middel dat bijdraagt aan een bloeiende stad. Onze woningbouwplannen stellen ons namelijk niet alleen in staat om een fijn thuis te bieden aan mensen die onze stad voortstuwen, maar ook om sterkere gemeenschappen te bouwen. Daarom spelen we aan de hand van het Woonfundament gericht in op de woonbehoefte: we verbeteren en verruimen onze woningvoorraad zónder inwoners te verdringen. Dat doen we met stevige publieke regie. Wonen is net als gezondheid en waardig werk in eerste plaats een mensenrecht, en dus geen doorsnee marktproduct. Misstanden op de woningmarkt pakken we assertief aan en we sturen transparant op gewenste kwaliteit en spreiding van de juiste soorten woningen. Tegelijkertijd werken we enthousiast samen met marktpartijen die samen met ons willen bouwen aan de aantrekkelijke woon- en leefstad die Heerlen steeds meer wordt. Ook hier geldt: Heerlen is open for business, en daar gaan we in nauwe samenwerking met bondgenoten met evenveel openheid als duidelijkheid naar handelen. Acties: • We starten een Heerlens Woningbouwoffensief om de ambitie van minimaal 7000 extra woningen tot 2050 te realiseren.

We investeren in positieve communicatie over dit offensief en over Heerlen als woonstad; • We zetten de Taskforce Woningbouw voort en ontwikkelen ons verder tot een betrouwbare en proactieve partner voor woningcorporaties, ontwikkelaars en maatschappelijke initiatiefnemers, met duidelijke aanspreekpunten, transparante processen en meer voorspelbaarheid en snelheid in samenwerking en besluitvorming. Tegelijkertijd zijn we met het oog op kwaliteit en zorgvuldigheid duidelijk over wat (nog) niet kan; • We blijven op het thema wonen zeer nauw samenwerken in Parkstad-verband; • We houden vast aan het Woonfundament en de Nieuwe Woonpijlers. Het aandeel corporatiehuur in onze woningvoorraad blijft stabiel, terwijl we flink toevoegen in (idealiter levensloopbestendige) middenhuur- en koopwoningen, met name in segmenten waar Heerlen nu te weinig van aanbiedt; • We introduceren conform het Woonfundament een vereveningsmechanisme om beter te kunnen sturen op de spreiding van woonsegmenten over de stad; • We zetten onze assertieve lobby-koers rondom het binnenhalen van (rijks)subsidies ten bate van onze woningbouwopgave onverminderd voort; • We zoeken vanuit het thema wonen nadrukkelijk de verbinding met andere domeinen. Zo hebben we speciale aandacht voor zowel levensloopbestendigheid en doorstroom als studentenhuisvesting.

Een goed voorbeeld van dit type verbinding is de Uitvoeringsagenda Wonen, Welzijn & Zorg, dat vanuit wonen getrokken wordt maar nauw aansluit bij volksgezondheid en het sociaal domein; • We gaan vol door op de ingeslagen weg van Grip op Wonen, met nadruk op implementatie van de Parkstadwet in nauwe samenhang met andere sturingsinstrumenten. We zetten daartoe een Integraal Woonhandhavingsteam op dat toeziet op naleving van het beleidspakket Grip op Wonen, met prioriteit voor

23

Heerlens Akkoord 2026–2030

buurten in het noorden én zuiden van de stad waar de leefbaarheid onder druk staat; • In samenwerking met de Alliantie Heerlen-Noord bouwen we een integraal data warehouse rondom het thema wonen, ter ondersteuning van slimme woningbouwprogrammering, evaluatie van beleid, en effectieve handhaving; • We operationaliseren het Woonfonds langs drie hoofdlijnen. Subsidies en garantstellingen om anderszins onrendabele woningbouwprojecten mogelijk te maken (i), woon-werk-arrangementen waarmee we werkgevers en werknemers naar het model Baan met Sleutel met aantrekkelijke woningen binden aan de stad (ii) en een publiek-privaat samenwerkingsmodel om gezamenlijk te ontwikkelen (iii). Bij die derde lijn zetten we in op toepassing van het Public-Private-People-Partnership principe; • We blijven het Woonfonds, als motor van onze sociaal-ruimtelijke transformatie als stad, structureel voeden vanuit het Parkstadwet-dividend; • We standaardiseren woon-werk-arrangementen en verkennen mogelijkheden deze integraal te verrijken met het Heerlense onderwijsaanbod en onze voorzieningenstructuur; • We verzilveren kansen die de ontwikkeling van Heerlen als kennisstad met zich meebrengt op het gebied van studentenhuisvesting; • We continueren de starterslening en brengen deze actief onder de aandacht; • We maken Prestatieafspraken met corporaties scherper op m.n.

aantallen, verduurzamingsdoelen, betaalbaarheid en kwaliteit van onderhoud; • We ontwikkelen samen met woningcorporaties en huurdersbelangenverenigingen een Heerlens Participatiekader rondom sloop, nieuwbouw en/of renovatietrajecten. 2.2.2: Ruimtelijke ordening Principes: Ruimtelijke ordening gaat over de omgeving waarin huidige én toekomstige generaties wonen, werken en leven. Daarom laten we ruimtelijke ontwikkeling in Heerlen niet aan het toeval over, maar sturen zeer actief op kwaliteit, samenhang en publieke waarden. Iedere gebiedsontwikkeling moet bijdragen aan een duurzamer, socialer en mooier Heerlen. Wij kiezen dan ook voor een stad die groeit zonder haar historische en ecologische karakter te verliezen. Integendeel, we zien stedelijke vernieuwing als een kans om dit karakter te herstellen en versterken. Dat betekent: éérst zorgvuldig verdichten waar dat kan, beschermen wat waardevol is, natuur en water nog beter meenemen in ruimtelijke keuzes en nieuwe ontwikkelingen gebruiken om buurten sterker, gezonder en toekomstbestendiger te maken. We ontlenen daarbij inspiratie uit de ideële wortels van de tuinstadgedachte, die bepalend is geweest voor de ontwikkeling van onze mooie stad. In essentie: aantrekkelijke woonkernen omzoomd en dooraderd door biodivers groen en kabbelend blauw.

Acties: • Onze topprioriteit is om samen met onze partners lopende ruimtelijke ontwikkelingen als Slakhorst, de transformatie van het DSM-pand en Aldenhofpark zo vlot mogelijk te realiseren. Ook geven we deze periode, naast de in hoofdstukken 2.3 en 2.4(.2) opgenomen gebieden, in ieder geval prioriteit aan de volgende lopende integrale gebiedsontwikkelingen: Oranje Nassau Park, Willemskwartier, De Hees, Groevegebied & Versiliënbosch. Daarnaast behandelen we Limburg Centraal en de Handelings- en Ontwikkelperspectieven voor de focuswijken van Heerlen-Noord eveneens als integrale gebiedsontwikkelingen; • We zetten in op het herstellen van verrommelde zones in de stad, onder meer door leegtes in woonlinten en andere kwetsbare gebieden doelgericht te transformeren of te bebouwen; • We benutten gebiedsontwikkeling en ruimtelijke kaders om levendigheid, ontmoeting, gezondheid, en vergroening te versterken en een leefbare spreiding en toedelingen van voorzieningen en veerkracht te bewaken; • We bestrijden leegstand en overlastpanden met een integrale ProbleemPandenPloeg die actief werkt aan herbestemming van leegstaand of problematisch vastgoed naar functies die bijdragen aan de buurt.

Zo faciliteren we de transformatie van het ING-kantoor aan de Geerstraat naar mooie appartementen; • We zien de enorme ecologische en recreatieve potentie van de Sibelcogroeve en streven ernaar deze samen met partners eindelijk te verzilveren. Hier hoort een zwemfunctie hoe dan ook bij. De Zuidplas blijft onze voorkeur houden. Tegelijkertijd beseffen we dat ontwikkeling in dit gebied om samenwerking vraagt met verschillende partners, en dus om pragmatisme en consensusgerichtheid; • We betrekken partijen die aantoonbaar baat hebben bij integrale gebiedsontwikkelingen, maar traditioneel niet tot de investeerders in dergelijke ontwikkelingen behoren - denk aan zorgverzekeraars – actief via integrale

24

Heerlens Akkoord 2026–2030

business cases. Zeker voor leden van de Alliantie Heerlen-Noord ligt het wat ons betreft voor de hand om, waar mogelijk en passend, mee te investeren in gebiedsontwikkelingen; • We brengen samenhang aan in ruimtelijke ontwikkelingen in Meezenbroek, de Kop van Heerlerbaan, verkennen mogelijkheden om De Putgraaf steviger te positioneren als studentenhuisvestingsstrip, werken de blauw-groene corridor tussen Maankwartier en Brunssummerheide verder uit als ruimtelijke drager voor klimaatadaptatie, natuur en recreatie, met scherp oog voor haalbaarheid en uitvoerbaarheid van te ontwikkelen scenario’s; • We benaderen herstructurering vanuit een gebalanceerde afweging tussen behoud, vernieuwing, leefbaarheid en toekomstige woonbehoeften: • We stellen een Mijnkolonie-visie op basis van het principe “renovatie, tenzij” en met historiserende terugbouw als harde voorwaarde voor sloop-nieuwbouw.

Ook richten we in samenhang met het Woonfonds een Mijnkolonie-fonds op om kwalitatieve transformatie van deze buurten te ondersteunen; • We vernieuwen de Nota Welstand rondom de notie van een Heerlense Stijl 2.0, om Heerlen van een duidelijker, hoogwaardig, herkenbaar, consistent architectonisch en stedenbouwkundig kader te voorzien waarin stijl en materiaalgebruik aansluit bij ons erfgoed en landschap; • Om latere knelpunten en kosten te voorkomen, betrekken we water, bodem, biodiversiteit en netcapaciteit eerder in ruimtelijke keuzes. Met dat doel voeren we het beleid Natuurinclusief Bouwen uit, en ontwikkelen we door naar Klimaatadaptief en Energiepositief Bouwen. Daarbij borgen we randvoorwaardelijk dat onze kaders redelijkerwijs haalbaar en uitvoerbaar zijn, en dat de gemeente meedenkt en beweegt waar nodig. 2.2.3: Grondpolitiek Principes: Wie grond bezit, beïnvloedt de ontwikkeling van een stad. Daarom is grondpolitiek voor ons geen administratief vraagstuk, maar een strategisch instrument voor publieke doelen. Actieve grondpolitiek maakt het mogelijk om sneller en samenhangender te ontwikkelen, publieke waarden te beschermen en sterker te sturen op kwaliteit.

Acties: • We revitaliseren het grondbedrijf en geven actieve grondpolitiek opnieuw een prominente rol bij woningbouw, gebiedsontwikkeling en strategische projecten; • We zetten onze strategische inpond-agenda onverminderd voort, en verbinden deze aan zowel het Verduurzamingsoffensief als het Woningbouwoffensief. Ook experimenteren we in dit kader met het concept van kluswoningen; • We inventariseren gemeentelijke vastgoed- en grondposities en maken per locatie bewuste keuzes: behouden, tijdelijk benutten, ontwikkelen of tenderen. De optie behoud blijft in de regel voorbehouden aan onze kernportefeuille. Al het andere vastgoed doorloopt zo snel mogelijk een route richting ontwikkeling of tendering. Ten aanzien van de Oude Muziekschool in Hoensbroek is onze keuze duidelijk: snelle verkoop via tender; • Door te faciliteren en waar gepast te participeren zetten we in op zogeheten (Park)stadshuwelijken: parallelle ontwikkelingtrajecten die op meerdere locaties tegelijk wenselijke ontwikkelingen mogelijk maakt; • We wenden grondpolitiek aan om te komen tot AfstapelPacten: het gericht afbouwen en beter spreiding van kwetsbare (woon)zorgvoorzieningen in samenwerking met zorgpartijen, woningcorporaties, en ontwikkelaars.

25

Heerlens Akkoord 2026–2030

2.3: Centra-ontwikkeling 2.3.1: Heerlen-Centrum Principes: Heerlen-Centrum is niet alleen het economische en culturele hart van Heerlen en Parkstad, maar ook hét symbool van positieve ontwikkeling die onze stad sinds de eeuwwisseling heeft doorgemaakt. We komen van ver, maar zijn al jaren op de goede weg. Wie van het Maankwartier naar de Akerstraat wandelt, kan de opbrengst van de kwaliteitsimpuls van de afgelopen decennia onmogelijk ontgaan. Die koers zetten we voort, waarbij we ons realiseren dat niet alles tegelijkertijd kan. De focus deze periode komt dan ook te liggen op realisatie en behapbare aanvullende ambitie. Kortom: in Heerlen-Centrum blijft de verbeelding aan de macht, maar verschuift de nadruk van vernieuwing naar verankering. We zetten de komende jaren vol in op een nog levendiger, toekomstbestendig centrum waarin cultuur, ondernemerschap, onderwijs, wonen en hoogwaardige investeringen in de openbare ruimte elkaar versterken. Het geheel moet daarbij méér zijn dan de som der delen. We bewaken of herstellen waar mogelijk esthetische consistentie in bestrating en architectuur, en versterken de stedenbouwkundige samenhang en inbedding van het centrum in de stad als geheel. Ook zetten we alle ramen en deuren open voor creatieve, innovatieve initiatieven in het centrum. Heerlen is open for business en iedereen mag het weten.