2026 1e Halfjaarrapportage JENS
Tekst van het document
In de tweede helft van 2026 ligt de focus op: • Dataduiding verdiepen (Therapieland ↔ HBC trends) en gerichte bijstu- ring. • Wachtlijstondersteuning standaardiseren (werkafspraken, meetset). • Gelijkgestemdengroep hoogbegaafdheid actief in oktober. • Verkennen van mogelijkheden van aanbod bewegend leren binnen de andere gebieden.
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 33 • Cultuur divers werken verder verkennen Status: op koers. Het merendeel van de KPI’s is behaald, waardoor de ver- wachting is dat we op koers blijven om het doel te behalen. 5 Overige ontwikkeldoelen De meeste ontwikkeldoelen van 2025 zijn in de organisatie ingebed. Voor een aantal doelen is in de eerste helft van | 2026 echter aanvullende aandacht en doorontwikkeling nodig geweest. Deze punten lichten we in het onderstaande overzicht nader toe. 5.1 | In de gebieden en gebied overstijgend Opdracht | Doel | Status De ambitie om de samenwer- Per 31-12-2024 hebben we | king met de Wmo verder te de samenwerking en af- | versterken blijft onverminderd spraken van het integraal | van kracht. De gemeente Heer- Integraal werken | expertise- en instroomteam | len heeft ervoor gekozen de re- jeugd, gemeente en Wmo | gierol hierin zelf op te pakken; geëxpliciteerd en verfijnd. | JENS sluit hierbij aan en volgt de koers die de gemeente uit- zet. Iedere medewerker is in sa- menwerking met een gedrags- Elk gebiedsteam scoort | wetenschapper aan de slag ge- 95% op aantoonbaar | gaan met het gemaakte plan SMART geformuleerde doe- | van aanpak om doelgericht Doelgericht werken | len in de ondersteunings- | werken te verbeteren. plannen. | Q1 2026 norm 90% - realisatie 80%. Q2 2026 norm 90%- realisatie 88%.
5.2 | Businesscases JENS werkt sinds 2021 met businesscases (BC’s) als instrument voor de ontwik- keling van nieuwe vormen van begeleiding, behandeling en ondersteuning. Met deze werkwijze worden initiatieven getoetst aan de inhoudelijke visie van JENS, de gewenste maatschappelijke effecten en de beschikbare financiële kaders. Het doel blijft om ondersteuning zo dicht mogelijk bij jeugdigen en gezinnen te orga- niseren, de kracht van het voorliggende veld te versterken en, waar dat mogelijk is, de afhankelijkheid van specialistische en uitbestede zorg te verminderen. In de afgelopen jaren is deze werkwijze stapsgewijs doorontwikkeld en verbreed. Inmiddels worden businesscases niet alleen ingezet bij nieuwe initiatieven, maar vormen zij een belangrijk onderdeel van de sturing binnen de gebiedsteams. Daarbij worden medewerkers actief betrokken bij het formuleren van doelen, | de beoogde resultaten en de wijze waarop effecten zichtbaar worden gemaakt. JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 | 34 JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 35 In de eerste helft van 2026 is verder gewerkt aan het versterken van deze resul- taatgerichte manier van werken. Businesscases worden gebruikt als praktisch sturingsinstrument, waarbij per team concrete doelstellingen worden gekoppeld aan meetbare indicatoren.
Hierdoor ontstaat inzicht in de bijdrage van activitei- ten aan de transformatie-opgaven, de kwaliteit van ondersteuning en de beheer- sing van zorgkosten. De voortgang wordt gevolgd via de maandelijkse Balanced Score Card (BSC), waarin inhoudelijke, operationele en financiële resultaten samenkomen. Door deze informatie te verbinden aan de reguliere management- en financiële rap- portages ontstaat een integraal beeld van de behaalde resultaten, mogelijke knelpunten en kansen voor bijsturing. Daarmee dragen de businesscases bij aan een lerende organisatie die zowel op maatschappelijke impact als op doelmatige inzet van middelen stuurt. Evaluatie en actualisatie In 2026 volgt en evalueert JENS 32 BC's. We doen dit in de periode van juni 2026 t/m dec 2026. De BC’s vormen samen met de jaarlijkse actualisatie een cyclisch sturingsinstru- ment en volgen de PDCA-cyclus. In elke afzonderlijke BC is te lezen hoe de in- houdelijke en financiële doorvertaling er concreet uit ziet. Monitoring en verantwoording BC’s worden intern én extern gemonitord. De voortgang wordt besproken in: • De Werkgroep Inhoud (gemeenten en JENS). • Het Accountteam, aangevuld met de financiële adviseurs van de drie ge- meenten. In deze bijlage staat het overzicht van alle BC’s die in 2026 zijn opgesteld of ge- actualiseerd, met per BC het doel, de KPI en de status op 30-06-2026.
De financiële effecten van de BC’s die betrekking hebben op zorg kunnen relatief nauwkeurig worden berekend. Voor de BC’s binnen het voorliggend veld hante- ren we bewust een terughoudende benadering. Hierdoor zijn de gepresenteerde effecten eerder een onder- dan een overschatting van de werkelijke impact. Bij deze berekeningen houden we geen rekening met drie belangrijke factoren: 1. Duur van de ondersteuning Binnen JENS wordt actief gestuurd op de duur van hulptrajecten. Hierdoor ontvangen jeugdigen gemiddeld korter ondersteuning binnen een hulpvorm dan in veel vergelijkbare situaties. Dit effect is niet meegenomen in de bere- keningen van de BC’s. De daadwerkelijke besparing kan daardoor hoger uit- vallen dan nu zichtbaar wordt gemaakt. JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 36 2. Prijsverschillen tussen aanbieders In de BC’s vergelijken we de inzet van JENS met de eigen tarieven. In de praktijk zouden vergelijkingen ook kunnen worden gemaakt met tarieven van omliggende regio's, zoals Maastricht, waar voor vergelijkbare vormen van hulp vaak hogere tarieven gelden. Ook hierdoor wordt de financiële impact van de BC’s eerder voorzichtig dan maximaal weergegeven. 3. Effect van triage aan de voorkant JENS beoordeelt iedere hulpvraag zorgvuldig voordat deze wordt gekoppeld aan een vorm van zorg.
Daarbij wordt gekeken welke ondersteuning al aan- wezig is, of een vraag voorliggend kan worden opgepakt en of daadwerkelijk sprake is van een jeugdhulpvraag. Hierdoor worden hulpvragen niet automa- tisch doorgeleid naar een zorgaanbieder. In veel andere gemeenten wordt een hulpvraag na verwijzing direct bij een aanbieder belegd, waarna deze binnen een zorgtraject wordt opgepakt. Het effect van deze zorgvuldige tri- age op het voorkomen van zorginzet is niet opgenomen in de berekeningen van de BC’s. Gezamenlijk zorgen deze factoren ervoor dat de financiële en maatschappelijke effecten van de voorliggende voorzieningen naar verwachting groter zijn dan in de BC’s zichtbaar wordt gemaakt. De gepresenteerde resultaten geven daarmee een conservatieve inschatting van de werkelijke impact van de transformatie en het principe ‘Voorliggend, tenzij’. In 2026 hebben we de BC doorontwikkeld en komen de volgende onderwerpen specifiek terug per BC: • Doelrealisatie bij de BC's zorg met uitzondering van ambulant. • De vraag ‘Waarom doen we dit?’ komt specifiek terug, zodat we goed blijven kijken naar de reden van de aanwezigheid van de BC binnen JENS en dat wat we ermee willen bereiken. • Daarnaast betrekken we steeds meer medewerkers bij het maken en door- ontwikkelen van de BC’s.
Dit draagt bij aan het gezamenlijk analyseren van de informatie, het gezamenlijk vooruitkijken naar verbeteringen en het geza- menlijk vertalen naar gedragen doelen en KPI's. • Ook willen we per BC ophalen waar we als team trots op zijn, zoals waarom deze tak van welzijn of zorg ertoe doet en welke voorbeelden / ervaringen we opmerken. Dit draagt bij aan het ervaren van ‘het waarom’ van wat we doen en aan ‘storytelling’. • Koppeling met de kansen en mogelijkheden van Therapieland / gezonde boel. • Steekproef op duurzaamheid. In de eerste helft van 2026 kunnen we nog geen uitspraken doen over de uit- komsten van de BC's, omdat de BC’s vanaf juli 2026 worden geëvalueerd. 5.3 Voorbereiding aanvullende (toekomstige) doelen Volgens de afspraken uit de nieuwe werkwijze die op 11-03-2025 zijn gemaakt met de gemeenten, treft JENS aanvullende beheersmaatregelen om financiële stabiliteit en tijdige besluitvorming te borgen. Deze maatregelen – waaronder het gericht inzetten op draaiknoppen, het per kwartaal beoordelen van eventuele meerkosten, de verdere ontwikkeling van het dashboard en het periodiek JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 37 toetsen van BC’s – worden besproken en verankerd binnen de bestaande over- legstructuren (Accountteam HLV- JENS, Bestuurlijk Overleg en Werkgroep In- houd).
De voortgang op de aanvullende beheersmaatregelen wordt schriftelijk vastge- legd en periodiek opgevolgd. De BC’s worden gemonitord via de BSC, zoals op- genomen in bijlage 4. In de tweede helft van 2026 worden alle BC’s geëvalueerd en geactualiseerd; op basis daarvan volgt een nieuwe BSC waarin de stand van zaken, de behaalde resultaten en eventuele bijsturingsmaatregelen opnieuw worden verwerkt. Daarnaast wordt de voortgang op de SWOT-analyse en de bijbehorende draai- knoppen ieder kwartaal bijgehouden en besproken in het Accountteam. Daarbij gaat het onder meer om de sturing op de draaiknoppen, de kwartaalbeoordeling van eventuele meerkosten, de verdere ontwikkeling en benutting van het dash- board en de periodieke toetsing van de BC’s. Op deze manier wordt de voort- gang van de op 11 maart 2025 afgesproken beheersmaatregelen expliciet onder- deel van de schriftelijke rapportage en van de reguliere overleg- en verantwoor- dingscyclus. 5.4 SWOT-analyse en draaien aan de juiste knoppen Voor JENS werd een SWOT-analyse uitgevoerd waarin de sterkten, zwakten, kan- sen en bedreigingen in kaart zijn gebracht. Op basis van deze uitkomsten is een pakket van maatregelen opgesteld om anders om te gaan met zorg en de inzet daarvan.
Als vervolg op 2025 heeft JENS, mede op basis van de uitgevoerde SWOT-ana- lyse, gericht gestuurd op het versterken en versnellen van de transformatieop- gave. De analyse bood richting bij beleidskeuzes en maakte duidelijk waar ver- dere samenwerking en bijsturing noodzakelijk zijn. Hieronder worden de belang- rijkste ontwikkelingen van de eerste zes maanden van 2026 samengevat. 5.4.1 Thuiszitters en onderwijszorg Er is de afgelopen periode fors geïnvesteerd in inzicht en sturing op thuiszitters en jeugdigen die zorg ontvangen, aanvullend aan of in plaats van onderwijs. Met het intern dashboard is integraal zicht op aantallen, duur en kosten (zie hoofd- stukken 7.2 en 7.3). Binnen de programmalijn Met plezier naar school is het ge- deelde beeld met onderwijs en zorgpartners versterkt (zie hoofdstuk 4.3.1). De eerste nulmeting eind 2025 laat zien dat de beoogde daling van het aantal thuis- zitters en de duur van thuiszitten nog niet is gerealiseerd; het aantal onderwijs- zorgarrangementen is juist toegenomen (zie hoofdstukken 8.1 en 8.2). Dit bena- drukt de noodzaak van een gezamenlijke, domein overstijgende aanpak. In de eerste zes maanden van 2026 hebben we vanuit JENS de eerste stappen gezet naar deze aanpak. In stap één hebben we de cijfers geanalyseerd van tot op schoolniveau. Met deze informatie zijn we in gesprek gegaan met de verschillende scholenkoepels.
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 38 Voorbeeld: We zien dat een grote groep jeugdigen van vier tot vijf jaar onderwijsrijp is, maar nog niet volledig kan deelnemen aan het reguliere onderwijs en gebruik- maakt van het aanbod van zorgaanbieders. Voor deze jeugdigen is de overgang naar school vaak groot, terwijl een passende tussenvoorziening ontbreekt. Om deze jeugdigen beter te ondersteunen, ontwikkelt JENS samen met de Ca- tharinaschool een Kantelklas. Dit is een voorziening binnen de onderwijssetting waarin onderwijs en zorg integraal samenwerken. De begeleiding wordt geza- menlijk vormgegeven door een leerkracht en een zorgprofessional, met als doel jeugdigen stapsgewijs en succesvol te laten instromen in het onderwijs. Met deze aanpak verwachten we onderwijsdeelname te bevorderen, uitval te voorkomen en de behoefte aan zwaardere ondersteuning te verminderen. De start van de Kantelklas staat gepland voor na de herfstvakantie van 2026. 5.4.2 Normaliseren en demedicaliseren De beleidsmatige beweging naar normaliseren en demedicaliseren is ook in de eerste helft van 2026 verder versterkt en verankerd binnen de werkwijze van JENS. Initiatieven zoals GGZ Connect zijn structureel ingebed in de ge- biedsteams en het trainingsaanbod wordt in afstemming met ggz-partners door- ontwikkeld en ingezet (zie hoofdstuk 4.2 en 4.3.4).
De resultaten van deze ontwikkeling zijn zichtbaar in zowel de uitvoering als de communicatie. Via ervaringsverhalen en podcasts is de visie achter deze bewe- ging gedeeld met inwoners en samenwerkingspartners (zie hoofdstuk 2.2). Daarnaast laat de ontwikkeling van de inzet in de gebieden zien dat steeds meer ondersteuning dichtbij en zo licht mogelijk wordt georganiseerd. Hoewel hierin sprake is van maandelijkse fluctuaties, bevestigen de resultaten de ingezette transformatierichting van JENS (zie hoofdstuk 4.3.3 en 7.2). 5.4.3 Sturing en kapitalisering via BC’s Om de SWOT acties duurzaam te borgen, is de afgelopen jaren sterk ingezet op borging binnen de via BC’s en KPI’s. De BC’s worden periodiek geëvalueerd en, daar waar dat nodig is, bijgesteld. De voortgang wordt vervolgens terugkerend besproken met gemeenten, waardoor inhoudelijke keuzes direct worden verbon- den aan financiële effecten (zie hoofdstuk 5.w en bijlage 5). Deze werkwijze wordt ook in de tweede helft van 2026 voortgezet en verder verdiept. Conclusie De SWOT-analyse heeft in de eerste helft van 2026 opnieuw richting gegeven aan scherpere beleidskeuzes en gerichte sturing. JENS heeft belangrijke stappen gezet in inzicht, samenwerking en borging van de transformatie. Tegelijkertijd laten de ontwikkelingen rond thuiszitters, onderwijs en zorg zien dat de opgave groot blijft en gezamenlijke actie vereist.
De opgedane inzichten vormen een so- lide basis om de ingezette koers in de tweede helft van 2026 voort te zetten. JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 39 5.4.4 Draaiknop: minder stapelen Deze draaiknop is gericht op het inzetten van maximaal twee gelijktijdig lopende zorgtrajecten, tenzij het belang van de jeugdige in gevaar komt. Kwantitatief De draaiknop voor 2026 is op basis van de ervaringscijfers over 2025 herijkt, waarbij de verwachte ‘ontstapeling' van HBC’s eerder te ambitieus is ingeschat. Als stuurindicator wordt het aantal kansen gevolgd: het aantal lopende trajecten met meer dan twee HBC’s per jeugdconsulent. De nulmeting bedraagt gemiddeld 137 kansen in 2025, gewaardeerd op €500 per traject per maand. Uitgaande van een maandelijkse daling van 1% zou dit op jaarbasis een positief financieel effect van circa €42.000 opleveren. De realisatie tot en met juni 2026 laat echter zien dat het aantal kansen om- vangrijker is dan is begroot. Er zijn méér cliënten met meer dan twee gelijktijdig lopende zorgtrajecten én we zien een lichte relatieve groei van drie naar vier ge- lijktijdige zorgtrajecten per unieke client. Hierdoor blijft de realisatie €52.000 achter ten opzichte van de begrote opbrengst.
Kwalitatief De hogere stapeling hangt samen met een toenemende instroom van jeugdigen en gezinnen met complexe hulpvragen, waarbij vaker meerdere HBC’s noodzake- lijk zijn om passende ondersteuning te bieden. Ondanks actieve sturing op het beperken van stapeling blijkt de inzet in het merendeel van de gevallen inhoude- lijk noodzakelijk te zijn. Jeugdigen met een cumulatie van HBC’s staan boven- dien vaak onder regie van de gemeente of een gecertificeerde instelling (GI) en vragen langdurige, intensieve ondersteuning. Om beter inzicht te krijgen in de beïnvloedbare factoren worden in de tweede helft van 2026 aanvullende analyses uitgevoerd. Hierbij wordt de instroom na- drukkelijk betrokken in de RTO-gesprekken, naast of als de rol van de procesre- gisseur. Ook wordt onderzocht in hoeverre de duur van trajecten samenhangt met de aanwezigheid van meerdere hulpvormen binnen één klantreis. Daarnaast
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 40 wordt het aandeel jeugdigen met meer dan twee HBC’s langer dan één jaar in kaart gebracht en wordt inzichtelijk gemaakt welke partij de procesregie voert (JENS, gemeente, GI of anders). Hiermee ontstaat een beter beeld van de mo- gelijkheden om stapeling duurzaam te verminderen. 5.4.5 Draaiknop: minder verlengingen op behandelingstrajecten Bij deze draaiknop maken we de vertaling naar minder behandeltrajecten in zorg, doordat we de duur verkorten resp. verleningsaanvragen kritisch beoorde- len op doelrealisatie, eigen kracht en noodzakelijke duur. Kwantitatief De uitgangspunten voor deze draaiknop zijn in 2026 herijkt op basis van de er- varingscijfers uit 2025. De norm is gebaseerd op 995 jeugdigen met een lopend behandeltraject, waarbij rekening is gehouden met een verwachte maandelijkse afname van twaalf jeugdigen. Het financiële effect wordt berekend op basis van het werkelijke aantal jeugdigen met een behandeltraject, gewaardeerd op €750 per traject per maand. De realisatie over de periode januari tot en met juni 2026 laat zien dat het aan- tal jeugdigen met een behandeltraject hoger ligt dan is begroot. Hierdoor blijft de beoogde afbouw van behandeltrajecten achter op de prognose en ontstaat een negatief financieel effect van €87.000 ten opzichte van de begrote bespa- ring.
Kwalitatief Vanuit de gebiedsteams en de instroom wordt zichtbaar dat zorgaanbieders re- gelmatig en onderbouwd verlengingen van behandeltrajecten aanvragen, ook wanneer de oorspronkelijke opdracht vanuit JENS is afgerond. JENS toetst voort- durend de noodzaak van verdere inzet, onderzoekt welke ondersteuning binnen het eigen netwerk of vanuit de basisstructuur kan worden opgepakt en stimu- leert, waar dat mogelijk is, afschaling van specialistische zorg.
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 41 Om de regie op uitbestede zorg te behouden, worden indicaties bewust voor een beperkte periode afgegeven en periodiek opnieuw beoordeeld. Deze werkwijze draagt bij aan doelmatige inzet van zorg, maar vraagt tegelijkertijd om inten- sieve afstemming met verwijzers en aanbieders. In de praktijk ervaren we weer- stand van een aantal aanbieders die betrokken willen blijven, ook wanneer de hulpdoelen aantoonbaar zijn behaald. Dit leidt regelmatig tot aanvullende ge- sprekken met gezinnen en ouders. Hoewel hierbij soms onvrede of onzekerheid wordt uitgesproken, blijkt in de meeste gevallen dat ouders begrip hebben voor de gemaakte afweging zodra de noodzaak van verdere zorg zorgvuldig wordt toegelicht.
In de tweede helft van 2026 wordt verder ingezet op versterking van de regie door actief aan te sluiten bij RTO-overleggen vanuit de instroom, heldere afspra- ken te maken over de omvang en duur van zorginzet, scherper te sturen op sa- menwerking en afbouw van uitbestede zorg en consequent het uitgangspunt te hanteren dat verlenging van zorg niet vanzelfsprekend is, maar steeds opnieuw inhoudelijk wordt beoordeeld op noodzaak en toegevoegde waarde 5.4.6 Draaiknop: Hoogbegaafdheid De draaiknop hoogbegaafdheid (HB) zorgt voor een domein zuivere werkwijze: scholen en ouders zijn primair verantwoordelijk voor HB-vragen, terwijl jeugd- hulp alleen wordt ingezet wanneer sprake is van emotionele, gedragsmatige of dubbele problematiek. Deze afbakening voorkomt onnodige diagnostiek en lang- durige trajecten, verkort de duur van ondersteuning en versterkt de rol van ou- ders en onderwijsvragen. De nulmeting van 2024 laat zien dat HB-trajecten vaak te lang duren en regelmatig onderwijsvragen bevatten. Daarom zet JENS in 2025 en 2026 in op kortere en minder trajecten, een scherpere afbakening tus- sen onderwijs en jeugdhulp, meer eigen kracht bij ouders, gerichte ggz-inzet en versterking van expertise bij medewerkers.
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 42 Kwantitatief Binnen deze draaiknop wordt gestuurd op de maandelijkse kosten van uitbe- stede zorgtrajecten bij twee gespecialiseerde aanbieders voor hoogbegaafde jeugdigen. De interventies die begin 2025 zijn ingezet, hebben geleid tot een aanzienlijke kostenreductie, waarbij in de loop van 2025 een stabiel minimumni- veau in de uitgaven is bereikt. De doelstelling voor 2026 is gericht op het vast- houden van dit bereikte kostenniveau en het voorkomen van nieuwe groei in de uitbestede zorgkosten. De monitoring over de eerste zes maanden van 2026 laat zien dat de gereali- seerde kosten worden afgezet tegen zowel de begroting als het scenario waarin geen interventies zouden zijn uitgevoerd. Hiermee blijft inzicht bestaan in het gerealiseerde effect van de ingezette sturingsmaatregelen en de mate waarin het bereikte kostenniveau wordt behouden. Kwalitatief De resultaten bevestigen dat de in 2025 ingezette interventies structureel effect hebben gehad op de inzet van specialistische hoogbegaafdheidszorg. JENS blijft actief sturen op een passende en doelmatige inzet van ondersteuning, waarbij kritisch wordt beoordeeld welke hulpvragen binnen de eigen basisstructuur kun- nen worden opgepakt en wanneer specialistische inzet daadwerkelijk noodzake- lijk is.
Door de opgebouwde expertise binnen de teams en een strakkere beoordeling van aanvragen wordt voorkomen dat specialistische trajecten onnodig worden ingezet of verlengd. Tegelijkertijd blijft gespecialiseerde ondersteuning noodzakelijk voor jeugdigen met complexe hulpvragen. De focus in de tweede helft van 2026 ligt daarom op het borgen van de bereikte resultaten, het volgen van de instroomontwikkeling en het beheersen van de inzet van uitbestede zorg. Hiermee sturen we op tijdige en passende ondersteuning, terwijl een nieuwe stijging van de uitbestede zorg- kosten zoveel mogelijk wordt voorkomen. 5.4.7 Draaiknop: ‘Nieuw Ouderschap’ (echtscheidingen) De draaiknop Nieuw Ouderschap zorgt voor een domein zuivere aanpak van aan scheiding gerelateerde hulpvragen. Jeugdhulp richt zich uitsluitend op het kind, terwijl ouders eerst zelf stappen zetten via bemiddeling, juridische ondersteu- ning of volwassenenzorg. Deze werkwijze verkort trajecten, voorkomt onnodig zware jeugdhulproutes en zorgt voor één geïntegreerde aanpak per gezin. Belangrijkste uitgangspunten • Jeugdhulp ondersteunt kinderen bij coping, emoties en hun positie in de scheidingssituatie. • Ouders worden verwezen naar passende volwassenenzorg of gemeentelijke loketten voor hun eigen traject.
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 43 • Domein zuiver werken: ieder domein pakt het deel op dat binnen de eigen verantwoordelijkheid valt. • De samenwerking tussen jeugdhulp, Wmo, zorgverzekeraars, GI, Veilig Thuis en gemeenten wordt versterkt om versnippering te voorkomen. Resultaten en inzichten (o.b.v. nulmeting 2024) • De huidige trajecten duren lang (gemiddeld tweeëntwintig maanden; uit- schieters tot vijfenveertig maanden). • Een aanzienlijk deel van de trajecten betreft ouderbegeleiding die feitelijk niet onder jeugdhulp thuishoort. • Door gebruik van de draaiknop wordt gestuurd op verkorting van zorgduur, inzet van passender ondersteuning en vermindering van uitbestede, hoog-in- tensieve trajecten. Beoogde effecten voor de tweede helft van 2026 • Snellere, gerichtere inzet van jeugdhulp, met focus op het kind. • Meer inzet van gemeentelijke en volwassenenzorg voor ouders. • Efficiëntere trajecten met kortere doorlooptijden. Kwantitatief Voor deze draaiknop wordt gestuurd op zowel het aantal uitbestede trajecten als de gemiddelde gewogen intensiteit van de ingezette ondersteuning (HBC-indica- tie 1 t/m 5). Op basis van de realisatie in 2025 is voor 2026 de doelstelling vast- gesteld om het aantal uitbestede trajecten met gemiddeld zes trajecten per maand te laten afnemen.
Daarnaast is een verlaging van de gemiddelde intensi- teit (hoogte van de HBC) voorzien van 3,98 (realisatie 2025) naar 3,77 (dec. 2026). In de realisatie cijfers zien we dat het aantal uitbestede zorgtrajecten gerela- teerd aan echtscheidingen en de hieraan verbonden kosten hoger zijn dan is be- groot. De score van intensiteit (gemiddelde hoogte van de HBC) heeft in maart
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 44 2026 een boost gekregen door de instroom van nieuwe cliënten met de hoogste HBC's. Vanaf mei zien we weer een premature daling van deze score. De cijfermatige ontwikkeling past in het beeld van relatief veel echtscheidingen in ons werkgebied. Op deze draaiknop werd een inverdieneffect t/m juni 2026 voorzien van €5.000. De werkelijke kosten liggen echter door de genoemde ontwikkeling €43.000 bo- ven de begroting. Kwalitatief JENS stuurt actief op deze draaiknop door het betrekken van de gedragsweten- schapper Nieuw Ouderschap (GW NO) bij alle aanvragen voor uitbestede trajec- ten. Ondanks deze intensieve regie zien we een stijging van het aantal gerechte- lijke UHA-trajecten. Daarnaast wordt zichtbaar dat verwijzers na afronding van trajecten vaker doorverwijzen naar externe aanbieders en dat de verlengings- graad bij deze aanbieders hoog blijft. Hoewel de GW NO stevig stuurt op de noodzaak, duur en omvang van de inge- zette hulp, blijkt het lastig deze ontwikkeling te keren. Met name binnen gerech- telijke kaders en bij dwingende adviezen vanuit de rechtbank is de beïnvloe- dingsruimte van JENS beperkt. Hierdoor wordt specialistische ondersteuning lan- ger ingezet dan vanuit het perspectief van afschalen gewenst is.
In de tweede helft van 2026 blijft de focus liggen op het versterken en positione- ring van de gedragswetenschappers binnen de keten. Daarbij wordt actief ge- stuurd op het voorkomen van onnodige doorverwijzingen na afronding van tra- jecten, wordt meer inzicht ontwikkeld in verlengingspatronen bij externe aanbie- ders en wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de mate waarin de ontwikke- ling beïnvloedbaar is binnen gerechtelijke kaders. Hiermee wordt beoogd meer grip te krijgen op zowel het volume als de intensiteit van uitbestede trajecten. JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 45 6 Human Resources In de eerste helft van 2026 heeft Human Resources verder gebouwd aan een toekomstbestendige organisatie. De focus lag op werkgeluk, duurzame inzet- baarheid, samenwerking binnen de coöperatie en de verdere professionalisering van HR-processen. Hiermee draagt HR bij aan de strategische doelstellingen van JENS, waarin eigenaarschap, samenwerking en het optimaal benutten van talent centraal staan. Naast de ondersteuning van medewerkers, leidinggevenden en management heeft HR haar rol als strategisch gesprekspartner verder versterkt. Door signalen uit de organisatie actief op te halen en te vertalen naar verbeteracties, levert HR een bijdrage aan de ontwikkeling van JENS als lerende organisatie. Daarbij wordt steeds vaker gestuurd op basis van data, analyses en praktijkervaringen.
6.1 Werkgeluk en duurzame inzetbaarheid Werkgeluk en duurzame inzetbaarheid blijven belangrijke speerpunten binnen JENS. De eind 2025 opgerichte werkgroep Werkgeluk heeft in de eerste helft van 2026 een plan van aanpak uitgewerkt en de eerste onderzoeksfase uitgevoerd. Binnen Gebied 3 is een verdiepend onderzoek uitgevoerd naar de factoren die bijdragen aan werkgeluk. De enquête kende een respons van ruim 65% en is aangevuld met groepssessies en verdiepende gesprekken met medewerkers. Uit het onderzoek blijkt dat medewerkers positief zijn over de collegiale samen- werking, de professionele ruimte en de betrokkenheid van collega's en leidingge- venden. Daarnaast waarderen medewerkers de aandacht voor hun persoonlijke situatie, het delen van successen en de mogelijkheid om hun expertise in te zet- ten. Deze resultaten bevestigen de sterke basis van JENS als werkgever. Tegelijkertijd zijn verbeterpunten benoemd op het gebied van interne communi- catie, verbinding tussen teams, samenwerking met de moederorganisaties en de ondersteuning van werkprocessen. Op basis hiervan zijn concrete acties uitge- zet, waaronder structurele check-ins, versterking van de interne communicatie, vergroting van de zichtbaarheid van leidinggevenden en het verder versterken van de JENS-identiteit. Werkgeluk wordt daarmee structureel onderdeel van de organisatieontwikkeling.
6.2 Samenwerking binnen de coöperatie Om de samenwerking binnen de coöperatie verder te versterken, zijn in de eer- ste helft van 2026 de HR-processen en verantwoordelijkheden opnieuw beoor- deeld en geactualiseerd, daar waar dat nodig was. HR-documenten zijn herzien zodat voor medewerkers, leidinggevenden en moe- derorganisaties duidelijker is welke verantwoordelijkheden bij JENS liggen en welke bij de moederorganisaties. Hiermee wordt gewerkt aan meer eenduidig- heid, transparantie en voorspelbaarheid binnen de samenwerking. JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 46 De uitkomsten van het werkgelukonderzoek bevestigen het belang hiervan. Me- dewerkers geven aan dat duidelijkheid over rollen, verantwoordelijkheden en communicatie bijdraagt aan een sterkere verbinding binnen de coöperatie. 6.3 Leren van uitstroom Ook van vertrekkende medewerkers blijft JENS leren. Daarom zijn de resultaten van de off boarding over 2025 geanalyseerd. De uitkomsten bevestigen het positieve beeld van JENS als werkgever. Vertrek- kende medewerkers waarderen vooral de collegiale samenwerking, de werksfeer, de sociale veiligheid en de ondersteuning door leidinggevenden. Daarnaast geeft een groot deel van de oud-medewerkers aan open te staan voor een terugkeer naar JENS. De analyses laten ook ontwikkelmogelijkheden zien.
Medewerkers benoemen kansen om werkprocessen verder te vereenvoudigen, focus aan te brengen in werkzaamheden en administratieve processen te optimaliseren. Deze inzichten zijn meegenomen in de verdere ontwikkeling van het HR-beleid. Daarnaast is het off boardingproces verder aangescherpt, waardoor HR structu- reel betrouwbare informatie verzamelt en ontwikkelingen tijdig kan signaleren. 6.4 Professionalisering van HR In de eerste helft van 2026 zijn diverse HR-processen geactualiseerd en, daar waar dat nodig bleek, opnieuw beschreven. Hierdoor zijn verantwoordelijkheden duidelijker vastgelegd en worden medewerkers en leidinggevenden beter onder- steund bij de uitvoering van het HR-beleid. Daarnaast is geïnvesteerd in de verdere ontwikkeling van stuurinformatie. Door inzichten uit het werkgelukonderzoek, de off boarding, personeelsgegevens en signalen uit de organisatie met elkaar te verbinden, ontstaat een beter inzicht in factoren die bijdragen aan duurzame inzetbaarheid en organisatieontwikkeling. Hiermee ontwikkelt HR zich steeds verder van een ondersteunende functie naar een strategische partner die actief bijdraagt aan de ontwikkeling van medewer- kers én van de organisatie. 6.5 Formatieve inzet JENS werkt in het eerste halfjaar van 2026 met 255 medewerkers in het pri- maire proces, verdeeld over 175,5 fte.
Door de coöperatieve opzet van JENS en haar leden varieert de contractomvang van medewerkers van enkele uren per week tot fulltime dienstverbanden. Deze flexibiliteit maakt het mogelijk specia- listische expertise in te zetten, terwijl professionals daarnaast werkzaam blijven bij hun moederorganisatie. De gemiddelde contractomvang per medewerker laat, net als in voorgaande ja- ren, een stabiel beeld zien. Hiermee beschikt JENS over een flexibele én stabiele JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 47 personele basis die aansluit bij de ondersteuningsvragen binnen de verschillende gebieden. In het eerste halfjaar van 2026 is de personele omvang met gemiddeld 175,3 fte vergelijkbaar met de gemiddelde formatieve omvang in geheel 2025 (175,0 fte). We zien daarbij een verschuiving van zorgprofessionals uit het gebiedsteam (ge- richt op zorg) naar het voorliggend veld (gericht op preventie en welzijn). Deze ontwikkeling sluit aan bij de verdere groei van de organisatie en de uitvoering van de transformatieopgaven, waaronder de bijsturing op ‘Voorliggend, tenzij’. Om een beeld te geven van de functies per ‘segment’ verwijzen wij naar de af- beeldingen hieronder, waarin per segment de functieopbouw is weergegeven op de peilmomenten juni 2025, december 2025 en juni 2026.
De verdeling per segment (gemiddelde in 2026) ziet er als volgt uit: 6.6 Verloop en verzuim JENS blijft investeren in een gezonde en duurzame personeelsbezetting. Daarbij ligt de focus op werkgeluk, duurzame inzetbaarheid, zelfzorg en een cultuur waarin medewerkers verantwoordelijkheid nemen voor zichzelf én voor elkaar. Hiermee werken we aan het behoud van ervaren professionals en de continuïteit binnen de teams. In het eerste halfjaar van 2026 bleef het personeelsverloop beperkt. Hierdoor bleef kennis en ervaring behouden binnen de organisatie en konden vacatures grotendeels worden voorkomen of tijdig worden ingevuld. Ook het verzuim wordt continu gemonitord. Samen met de moederorganisaties zet JENS in op het versterken van duurzame inzetbaarheid en het bieden van
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 48 passende ondersteuning aan medewerkers. Daarbij worden inzichten uit het werkgelukonderzoek en de off boarding actief benut om ontwikkelingen vroegtij- dig te signaleren en, waar dat nodig is, gerichte interventies in te zetten. Deze integrale aanpak van preventie, begeleiding en organisatieontwikkeling draagt bij aan een stabiele personele basis. In het onderstaande overzicht is tot en met het tweede kwartaal een dalende trend zichtbaar, gevolgd door een lichte stijging. Door de continue monitoring en de korte overleglijnen met de moederorganisaties kunnen ontwikkelingen tijdig worden geduid en, als dat no- dig is, direct worden opgepakt. 6.7 Medewerkerstevredenheid Het Medewerkers Tevredenheid Onderzoek (MTO) wordt eind 2026 opnieuw uit- gevoerd, met specifieke aandacht voor het thema ‘werkgeluk’. De uitkomsten bieden een meetbare onderbouwing voor het ingezette HR-beleid en vormen in- put voor de verdere ontwikkeling van HR-instrumenten in 2026. 6.8 Social Return On Investment (SROI) Social Return on Investment (SROI) betekent dat bij de inkoop van diensten, werken en leveringen, sociale voorwaarden worden meegenomen. Alle leden van JENS dragen hieraan actief bij.
Volgens de contractafspraken wordt 2% van de omzet van de JENS leden ingezet voor SROI-doelgroepen, zodat de participatie van mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt wordt versterkt. De leden leggen hierover rechtstreeks verantwoording af aan WSP Parkstad via het digitale systeem WIZZR. In het eerste halfjaar van 2026 is de uitvoering van de SROI-verplichting gecontinueerd. JENS blijft samen met haar leden investe- ren in een diverse en inclusieve organisatie.
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 49 6.9 Vervolg en borging In de tweede helft van 2026 ligt de focus op het borgen van de ingezette HR-ontwikkelingen. De verbeteracties uit het werkgelukonderzoek worden staps- gewijs uitgevoerd, met specifieke aandacht voor interne communicatie, de zicht- baarheid van leidinggevenden en de verbinding tussen medewerkers, JENS en de moederorganisaties. Daarnaast worden de geactualiseerde HR-processen en werkafspraken definitief vastgesteld en in de organisatie verankerd. Hiermee ontstaat meer duidelijkheid over rollen, verantwoordelijkheden en samenwerking binnen de coöperatie. Ook blijft HR sturen op duurzame inzetbaarheid door de resultaten van het werk- gelukonderzoek en de off boarding structureel te volgen en desgewenst te verta- len naar gerichte verbeteracties. Op deze manier blijft een continue verbetercy- clus bestaan waarin signalen uit de organisatie leiden tot concrete aanpassingen en evaluatie. Tot slot wordt ingezet op de verdere professionalisering van HR. Daarbij ligt de nadruk op datagedreven werken, het versterken van de ondersteuning aan lei- dinggevenden en de verdere ontwikkeling van HR als strategische partner. Hier- mee draagt HR bij aan een gezonde, lerende en toekomstbestendige organisatie.
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 50 7 Indicatoren en verantwoording De opdracht van JENS bevat concrete doelstellingen en beoogde resultaten. Om de voortgang hierop inzichtelijk te maken, worden de bijbehorende KPI’s staps- gewijs ontwikkeld en verder verfijnd. Deze indicatoren vormen een belangrijk in- strument voor het volgen van de transformatie en het onderbouwen van de ge- maakte keuzes. Waar dat mogelijk is, worden de KPI’s automatisch ontsloten vanuit Pluriform, het cliëntregistratiesysteem van JENS. Via Power BI worden deze gegevens ver- werkt tot dashboards die managers inzicht geven in ontwikkelingen, trends en resultaten op zowel programma- als gebiedsniveau. Hierdoor kan gericht worden gestuurd op de transformatiedoelen en op de specifieke opgaven binnen de ver- schillende gebieden. De dashboard data zijn op samenvattend niveau beschikbaar voor vertegen- woordigers van de gemeenten Heerlen, Landgraaf en Voerendaal. In deze jaar- rapportage wordt een deel van de beschikbare data ondersteund door grafische weergaven gepresenteerd. 7.1 Verloop klantreis Onder de klantreis verstaan we het volledige traject dat een jeugdige of gezin doorloopt vanaf het eerste contact met JENS tot en met de afsluiting van de on- dersteuning. De onderstaande grafieken geven inzicht in de ontwikkeling van de klantreis en de hierover gemaakte afspraken.
Hierbij is het belangrijk op te merken dat JENS de klantreis benadert vanuit het totale ondersteuningsproces. Dit wijkt af van de wijze waarop het CBS hierover rapporteert. In de CBS-cijfers worden trajecten geregistreerd volgens landelijke definities en registratieregels, waardoor de duur en omvang van een traject an- ders kunnen worden weergegeven dan binnen de sturingsinformatie van JENS. De onderstaande resultaten moeten daarom worden gelezen vanuit het perspec- tief van de integrale klantreis zoals die binnen JENS wordt gevolgd en gemoni- tord.
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 51 Start klantreis: van aanmelding tot terugkoppeling Verwijzers: Het bovenstaande diagram laat zien dat de meeste hulpaanvragen (63,5%) bin- nenkomen via de zelfverwijzer. Hiermee bedoelen we de verwijzers waarvan JENS onderdeel uitmaakt, zoals het jongerenwerk, het schoolmaatschappelijk werk, vindplekken in het onderwijs en de hulpvragen en / of verlengingen via zorgaanbieders die door JENS worden getriageerd. In vergelijking met voor- gaande (half)jaarlijkse peilmomenten zien we een stabilisatie van het aandeel ‘zelfverwijzer’ (60,9% ultimo 2024, 63,3% ultimo 2025 en 65,6% in juni 2026). Deze relatieve verdeling past binnen de transformatie naar de vindplekken, de actieve inzet van voorliggende voorzieningen en de aanwezigheid in de wijken. Zorgtraject: van verwijzing tot terugkoppeling Met deze KPI brengen we de doorlooptijd in beeld van aanmelding tot zorgmatch en terugkoppeling aan de verwijzer. Onder zorgmatch verstaan we de toewijzing van de hulpvraag aan een gebiedsteam en / of uitbestede zorgaanbieder. De daadwerkelijke start van de zorg is afhankelijk van de benodigde expertise en de wachttijden binnen het gebied en / of bij de zorgaanbieder.
De voorgaande cirkeldiagrammen weerspiegelen of de processtappen, van het eerste cliëntcontact na verwijzing, tot beoordeling, zorgmatch en terugkoppeling aan de verwijzer, worden doorlopen binnen de gestelde tijdsnorm. Op alle onder- delen is de score van 90% of meer binnen de norm gerealiseerd. Voor het zesde opeenvolgende halfjaarlijkse peilmoment zien we dat de scores boven de 90% liggen en daarmee goed geborgd zijn.
Elk gezin met meervoudige problematiek heeft een gezinsplan De gedragswetenschappers voeren, samen met medewerkers, per kwartaal bin- nen JENS een audit uit naar de aanwezigheid en de kwaliteit van het analysever- slag en het gezinsplan, tot aan de doelen en de afronding van de zorg. Per kwar- taal toetsen ze zestig dossiers. In de eerste zes maanden van 2026 zien we dat 85% van de meervoudige casussen een gezinsplan | heeft (tegenover 75% in 2024 en 83% in 2025). Als we enkel naar de analyseverslagen van JENS kijken, komen we uit op 95%. 95% van de dossiers heeft een actueel | ondertekend ana- lyseverslag, dat is opgesteld met ouders en een medewerker van JENS | . Extra aandacht hebben we voor gezinsplannen die afgeschaald worden van com- plexe regie naar meervoudige ondersteuning. We zien dat bij de overdracht vaak geen gezinsplan aanwezig is zodat JENS opnieuw moet starten met een gezins- plan. Duur & reden beëindiging klantreis Van de klantreizen die tussen juli 2025 en juni 2026 zijn afgesloten, was de cli- ent gemiddeld 492 dagen in zorg. In de vergelijkbare periode in 2025 waren dit nog gemiddeld 475 dagen. De duur van klantreizen lijkt na een lichte daling in 2025 dus weer toe te nemen.
Tijdens de klantreis heeft de cliënt jeugdhulp ont- vangen van één of meerdere zorgaanbieders en | / of gebiedsteams, waarbij we het aantal dagen tellen vanaf aanmelding tot einddatum volledig uit zorg bij JENS. Ten opzichte van de eerder gehanteerde norm van dertien maanden blijft de ge- middelde klantreis binnen JENS met 492 dagen binnen de gestelde norm. Daar- bij is het belangrijk om deze uitkomst juist te duiden. JENS meet de volledige klantreis: vanaf aanmelding tot het moment waarop een jeugdige volledig uit zorg is bij JENS. Binnen die klantreis kunnen meerdere aanbieders of hulpvor- men gelijktijdig of opeenvolgend betrokken zijn. De landelijke CBS-cijfers meten daarentegen de duur van afzonderlijke trajecten bij één aanbieder. Het CBS rap- porteert voor jeugdhulp zonder verblijf een gemiddelde trajectduur van 425 da- gen. Omdat hierbij niet de volledige klantreis over meerdere aanbieders heen wordt gemeten, is er geen één-op-één vergelijkbare landelijke benchmark be- schikbaar voor de manier waarop JENS deze KPI volgt. De stijging van 475 naar 492 dagen vraagt wel om blijvende duiding en monito- ring. Een mogelijke verklaring is dat JENS een groeiend aantal lichtere en voor- liggende hulpvragen eerder in het voorliggend veld en in de gebieden opvangt JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 | 52 JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 53 (zie ook paragraaf 8.1).
Door de voorliggende inzet, blijven binnen de formele zorgregistratie relatief vaker de zwaardere en complexere hulpvragen over. Deze trajecten vragen doorgaans meer tijd, intensievere afstemming en vaker inzet van meerdere hulpvormen of aanbieders. Dit heeft niet alleen invloed op de ge- middelde duur van de klantreis, maar ook op de financiële druk binnen de Basis- hulp Jeugd. In de tweede helft van 2026 onderzoeken we daarom gerichter welke factoren bijdragen aan langere klantreizen en welke beïnvloedbare onder- delen kunnen worden benut om tijdiger af te schalen of af te ronden. Verder zien we dat de realisatie vervuild wordt door bijvoorbeeld deeltijdpleeg- zorg: voor de jeugdige wordt dit namelijk altijd geborgd tot zijn / haar 21e ver- jaardag. We gaan in de tweede helft van 2026 onderzoeken hoe we deze KPI zinvoller kunnen inzetten, onder andere door een kwalitatief onderzoek uit te voeren naar dossiers met lopende en / of afgesloten klantreizen van meer dan 450 dagen in zorg. Op basis van de uitkomsten zullen we deze KPI herijken. Beëindiging klantreis Van de klantreizen die in de afgelopen twaalf maanden zijn afgesloten, werd 73,5% volgens plan beëindigd. In 2025 was dat 70,8%. Hiermee laten we een mooie ontwikkeling zien.
Deze verbetering komt mede doordat er relatief minder wijzigingen van woonplaatsbeginsel zijn geweest (categorie geïnitieerd door de gemeente) en minder trajecten voortijdig zijn afgesloten. Mate van doorbroken klantreis Van alle cliënten die in zorg zijn, is 53,5% voor het eerst in zorg (was 57,6% in 2025). We zien dus dat ca. 46,5% van de cliënten die nu in zorg zijn, eerder een zorgtraject binnen JENS (gebiedsteams en / of uit- bestede zorg) doorliepen. Vanuit de gedachte van ei- gen kracht is het niet erg als een jeugdige terugkomt in zorg. Dit past immers bij het op eigen kracht en met vallen en opstaan opgroeien. We monitoren de cliënten die opnieuw in zorg komen op basis van het aantal dagen dat tussen uitstroom en hernieuwde instroom ligt. Dit wordt weergeven in het onderstaande cirkeldia- gram. Hierbij zien we dat 48% van de cliënten al meer dan een jaar uit zorg in de gebiedsteams en / of uitbestede zorg zijn geweest.
Deze scores sluiten daarmee prima aan bij onze visie van eigen kracht van de jeugdigen en de faciliteiten en preventieve activiteiten van het voorliggend veld en de plusvoorzieningen. De jeugdigen die hier (tijdelijk) gebruik van maken, worden voor deze ondersteuning niet geregistreerd als unieke cliënt in zorg. 7.2 | Hulp zo dichtbij en laagdrempelig als mogelijk Procentuele verdeling zorg op basis van de gerealiseerde uitgaven 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Juni-26 Gebiedsteams | 44,1% | 45,4% | 47,1% | 47,7% | 48,0% Uitbestede zorg | 55,9% | 54,6% | 52,9% | 52,3% | 52,0% In deze tabel zijn de uitgaven voor de gebiedsteams, inclusief voorliggend veld en plusvoorzieningen, afgezet tegen d | e totale zorgkosten (gebiedsteams en uit- bestede zorg). We zien daarbij dat de uitgaven in de gebiedsteams jaarlijks een lichte groei la- tent zien. JENS realiseert alleen groei in de gebiedsteams als | er een positieve BC aan ten grondslag ligt. We zien echter dat de uitbestede zorg op dit moment niet te verplaatsen is naar de gebieden. Dit heeft uiteenlopende redenen, zoals het niet beschikbaar krijgen van specifiek personeel om de zorg te bieden of een te kleine omvang van de specifieke gewenste zorgvorm om deze op de schaal van het gebied te kunnen organiseren.
Daarnaast zien we binnen de businesscases wel een forse groei in aantallen be- geleidingsvraagstukken in het voorliggend veld, die niet naar zorg gaan en die dus ook niet worden meegeteld in de bovenstaande cijfers. In de bovenstaande cijfers maken we een verdeling tussen gebiedszorg en uitbe- stede zorg. Het gaat om casussen met een dossier in Pluriform (de casussen zijn dus in zorg). Deze cijfers bevatten niet het aantal hulpvragen van jeugdigen die voorliggend zijn aangemeld en voorliggend zijn opgepakt. Denk hierbij aan alle jeugdigen en gezinnen die hun vragen stellen bij de jeugdconsulenten, plusvari- anten, het jeugd- en jongerenwerk enz. Deze jeugdigen en gezinnen hebben JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 | 54 JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 55 geen dossier en zijn daarom in deze telling niet meegenomen. In 2025 en 2026 gaat het om circa 3.500 jeugdigen die met voorliggende ondersteuning zijn be- reikt en daarom niet in deze cijfers zijn opgenomen. Dit aantal is onderbouwd vanuit de businesscases en omvat onder meer ondersteuning door jeugdconsu- lenten van JENS, plusvarianten, jeugd- en jongerenwerk, DGA en de Startklas. Een vrijval in uitbestede zorgkosten vormt de financiële basis voor het bekosti- gen van een versnelde groei in de preventieve, voorliggende voorzieningen.
De relatieve verdeling is alleen gebaseerd op de uitgaven en zegt daarmee niet zo- veel over het aantal jeugdigen dat wordt bediend. We herkennen een gestaag dalende lijn in aantallen. In de voorliggende, preventieve voorzieningen worden jeugdigen niet geregistreerd om een laagdrempelige toegankelijkheid te creëren en de administratieve last te minimaliseren voor jeugdigen, ouders én professio- nals. Uit intern onderzoek blijkt dat zonder deze investeringen, het aantal jeug- digen in zorg met ruim 500 zou toenemen. De hiermee verbonden extra kosten bedragen ca. €2,4 miljoen. De genoemde aantallen en financiële effecten moeten zorgvuldig worden geduid. Het aantal van ruim 500 jeugdigen is gebaseerd op een gemeten periode van 5 maanden (feb. - juli 2026) binnen de gemeente Landgraaf, waarbij jeugdconsu- lenten aan het begin van het proces hebben geregistreerd welke hulpvragen zij oppakken, hoe deze hulpvragen bij hen terechtkomen en of de jeugdige vervol- gens buiten zorg blijft. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen vragen die ont- staan vanuit de vindplek, vragen van ouders en vragen die via een officiële ver- wijzing bij JENS binnenkomen. Deze meting geeft daarmee een concreet beeld van het aantal hulpvragen dat door inzet van jeugdconsulenten voorliggend wordt opgepakt en niet leidt tot formele zorginzet.
Deze cijfers zijn naast de meetmomenten van het Jeugd- en Jongerenwerk gelegd, daarmee is het aantal van 500 jeugdigen te verantwoorden. In paragraaf 8.1 lichten we de metingen toe. De financiële vertaling van circa €2,4 miljoen betreft geen gerealiseerde uitgave, maar een raming/indicatie van de mogelijke extra kosten wanneer deze hulpvra- gen niet voorliggend zouden zijn opgepakt en alsnog tot formele zorginzet had- den geleid. Daarmee is het bedrag bedoeld als onderbouwing van de potentiële financiële betekenis van de voorliggende inzet, niet als exact gemeten bespa- ring. In de tweede helft van 2026 gaat JENS deze onderbouwing verder aan- scherpen door middel van werkkaarten voor jeugdconsulenten. Daarmee wordt per gemeente systematischer vastgelegd welke vragen worden opgepakt, via welke route deze binnenkomen, welke ondersteuning wordt geboden en of de jeugdige daadwerkelijk buiten zorg blijft. Op basis daarvan ontstaat een scher- per en meer vergelijkbaar beeld over Heerlen, Landgraaf en Voerendaal (zie vol- gende pagina). Verhouding uitbestede zorg tot totale zorgkosten in €000 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 1e halfjaar 2026 Uitbestede zorg €17.829 | €19.405 | €20.278 | €21.121 | €10.802 Totaal | €31.918 | €35.540 | €38.339 | €40.401 | €20.753 zorgkosten % uitbestede zorg t.o.v. totale 55,9% | 54,6% | 52,9% | 52,3% | 52,0% kosten * excl. PGB en overige initiatieven.
Grootste aanbieders uitbestede zorg De grafiek op de volgende pagina geeft | de zeven grootste zorgaanbieders aan binnen Heerlen, Landgraaf en Voerendaal, op basis van het aantal (maande- lijkse) zorgtrajecten in juni 2026. We krijgen hiermee inzicht in het aanbod op lokaal niveau en kunnen de transformatiebeweging volgen. Hoewel we stap voor stap zorg naar de gebieden brengen | , blijven we bijvoorbeeld voor specialistische ggz-behandeling, dyslexie en logeren afhankelijk van deze aanbieders. We zien een redelijk stabiel totaalbeeld. ‘Incidentele contracten’ omvat een rest- groep van ca. dertig á veertig aanbieders. Deze zijn niet ‘structureel’ gecontrac- teerd, maar bij hen worden individuele hulpvragen uitgezet met incidentele over- eenkomsten als de hulpvraag niet (tijdig) bij de gecontracteerde zorgaanbieders kan worden ondergebracht. We zien dat deze groep incidentele contracten / zorgaanbieders groeit in aantal- len en zorgtrajecten. Dit is noodzakelijk om de enorme toename van de onder- wijs-zorg gerelateerde zorg aan te kunnen. De capaciteit bij de gecontracteerde zorgaanbieders is onvoldoende om de benodigde zorg bij deze hulpvragen tijdig te kunnen borgen. Door deze werkwijze kunnen we de wachttijden voor de jeugdigen beperken. Voor alle zorgaanbieders gelden overigens dezelfde JENS Hulpvraag Bekostigings Combinatie (HBC) tarieven.
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 | 56 JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 57 7.3 Intensiteit zorgtrajecten De intensiteit van de zorgtrajecten is een indicator voor de zwaarte van de hulp- vraag en de daarvoor benodigde inzet. De inschatting van de zwaarte vindt plaats door middel van triage. De definities van laag, midden en hoog zijn geba- seerd op het aantal in te zetten contactmomenten of dagdelen zorg. In 2026 zien we een relatieve daling van het aandeel hoog intensieve trajecten (32,9%), in 2025 was dit nog 35,0%, in 2024 zo'n 36,6%. Mede door deze verschuiving nam het aandeel ‘intensiteit midden’ met 1,3% toe. Een deel van deze categorie schoof naar ‘intensiteit laag’. Deze gunstige én beoogde beweging past in het beeld van de gerealiseerde transformatie en met name de aanpak ‘voorliggend, tenzij'. 7.4 Aanbod door kleine aanbieders In het eerste halfjaar van 2026 heeft JENS 7,61% van het budget besteed aan kleine jeugdhulpaanbieders (organisaties waar maximaal 10 personen werkzaam zijn). Hiermee wordt ruimschoots voldaan aan de minimumeis van 4% uit het programma van eisen in de aanbesteding. 7.5 Waarborgen veiligheid Om de veiligheid van gezinnen en kinderen te waarborgen worden deze afspra- ken ook in de eerste helft (en in de verdere toekomst) nageleefd (zie volgende pagina):
Afspraak | Norm | Status Organiseer twee keer per | De aandachtsfunctionarissen laten dit on- jaar twee themabijeenkom- | 2x | derwerp tweemaal per jaar in hun team sten over veiligheid. | aan bod komen. De aandachtfunctionarissen huiselijk ge- Aanwezigheid van medewer- | weld en kindermishandeling (meldcode) kers JENS bij themabijeen- | > 80% | zorgen ervoor dat dit thema tweemaal per komsten huiselijk geweld en | jaar op de agenda staat van het werkover- kindermishandeling. | leg. De norm is hiermee behaald (aanwe- zigheid van 80% van de medewerkers) | . Onderzoek alle casussen waar de meldcode NIET is | 100% | 100% gevolgd terwijl dat wel had gemoeten. 100% Sinds april 2023 hanteren we het nieuwe Elk gezin met meervoudige | proces toeleiding naar zorg en worden alle problematiek heeft een vast | 95% | nieuwe vragen getriageerd op enkel | vou- aanspreekpunt bij JENS. | dige, meervoudige of complexe problema- tiek. Alle nieuwe meervoudige casussen krijgen bij de start een vast aanspreek- punt. Iedere melding van Veilig | 100% | 100% Thuis wordt opgevolgd | . Onderzoek alle casussen waar de melding van Veilig | 100% | Niet van toepassing. Thuis NIET is opgevolgd. Waar dat nodig is, nemen we alle aanbevelingen van de Inspectie Gezondheids- zorg en Jeugd mee.
7.6 | Tevredenheid In dit hoofdstuk geven we aan hoe we de | ervaringen in beeld hebben gekregen van zowel hulpvragers aan JENS (in de individuele trajecten) als | van de mede- werkers binnen JENS. 7.6.1 Cliënten In 2024 hebben we met de gemeenten afgesproken een continu doorlopende steekproefsgewijze meting naar de cliënttevredenheid te laten uitvoeren door bureau Dimensus. In 2025 zijn voor het Cliënt ervaringsonderzoek Jeugd 1.421 respondenten benaderd voor het onderdeel ‘proces vooraf’ en 321 cliënten voor het onderdeel ‘kwaliteit en effect van de hulp’. Uiteindelijk zijn met 189 respon- denten gesprekken gevoerd over het proces. Van deze respondenten h | ad het merendeel (86%), oftewel circa 163 respondenten, het gesprek over de hulp- vraag met JENS. In deze samenvatting geven we de resultaten van het onder- zoek, die we in de eerste helft van 2026 hebben ontvangen, | weer. JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 | 58 JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 59 De rol van JENS in het proces vooraf In 2025 is het gesprek om de hulpvraag te verhelderen in veruit de meeste ge- vallen gevoerd met JENS (86%). Dit aandeel is verder toegenomen ten opzichte van 2024 (76%). Het aandeel gesprekken dat met de gemeente of een andere partij werd gevoerd, nam juist af. Daarmee is JENS voor het overgrote deel van de cliënten en ouders de primaire toegang tot jeugdhulp.
Deze positie maakt dat de uitkomsten van het cliënt ervaringsonderzoek over het proces vooraf in belangrijke mate betrekking hebben op de manier waarop JENS het verhelderingsgesprek voert, afrondt en opvolgt. Ervaringen met het verhelderingsgesprek Respondenten zijn overwegend positief over het verloop van het gesprek. Zij ge- ven aan zich vooral serieus genomen te voelen (88%) en ervaren dat er goed is geluisterd (78%). Ook wordt gewaardeerd dat er aandacht is voor wat cliënten en hun netwerk zelf kunnen doen (77%). In de toelichtingen worden met name de persoonlijke benadering, betrokkenheid en luistervaardigheid van medewer- kers genoemd. Deze elementen dragen bij aan het gevoel van samenwerking en maatwerk. Tegelijkertijd is er in 2025 sprake van een lichte daling van het gemiddelde rap- portcijfer voor het gesprek (7,3 tegenover 7,6 in 2024). In open antwoorden richten kritische geluiden zich vooral op de communicatie na afloop van het ge- sprek en op het als traag ervaren vervolg. Dit wijst erop dat niet alleen het ge- sprek zelf, maar juist ook de periode direct erna bepalend is voor de totale erva- ring van cliënten en ouders. Advies en opvolging na het gesprek Ruim een derde van de respondenten geeft aan naar aanleiding van het gesprek geen concreet advies te hebben ontvangen (36%).
Daarnaast is bijna een kwart doorverwezen naar professionele hulp zonder verdere handvatten (23%). Tege- lijkertijd kan een grote meerderheid zich volledig of deels vinden in het uiteinde- lijke advies (86%). Deze combinatie laat zien dat het advies inhoudelijk vaak passend wordt gevon- den, maar dat de vorm en explicitering ervan niet altijd als zodanig wordt her- kend. Voor cliënten en ouders blijken een duidelijke samenvatting, concrete ver- volgstappen en zicht op het vervolg minstens zo belangrijk als de inhoud van het advies zelf. Informatievoorziening en cliëntondersteuning De bekendheid van de onafhankelijke cliëntondersteuner blijft toenemen en is in 2025 uitgekomen op 31%. Slechts een klein deel van de respondenten heeft hier daadwerkelijk gebruik van gemaakt (7%), maar opvallend is dat, achteraf be- zien, 37% aangeeft hier mogelijk of zeker gebruik van te hebben willen maken. Dit aandeel ligt aanmerkelijk hoger dan in eerdere jaren. JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 60 Dit suggereert dat het moment en de wijze waarop deze informatie wordt ge- deeld van invloed zijn op het daadwerkelijke gebruik. Het verhelderingsgesprek biedt hierbij een logisch aanknopingspunt.
Samenhang met wachttijden en vervolgtrajecten Een deel van de ervaren knelpunten in het proces vooraf hangt samen met fac- toren buiten de directe invloedssfeer van JENS, zoals wachttijden tot de start van uitbestede hulp. Bijna vier op de tien respondenten geven aan dat de hulp (nog) niet is gestart en bijna de helft wacht langer dan drie maanden. Respon- denten die tijdens deze periode weinig of geen contact hebben ervaren, benoe- men met name een gebrek aan informatie, terugkoppeling en steun. Hoewel deze aspecten keten-breed zijn, werken zij wel door in de ervaren kwali- teit van het proces vooraf. Dit benadrukt het belang van afstemming, verwach- tingsmanagement en regie in de overgang van verheldering naar daadwerkelijke hulp. Ontwikkelrichting De uitkomsten over 2025 laten zien dat de basis van het verhelderingsgesprek stevig is: cliënten en ouders voelen zich gehoord en serieus genomen. Tegelij- kertijd ligt er een duidelijke ontwikkelopgave in het versterken van de communi- catie en opvolging na het gesprek, het explicieter maken van advies en vervolg- stappen en het beter benutten van het moment om cliënten te informeren over beschikbare ondersteuning, zoals onafhankelijke cliëntondersteuning.
Deze aandachtspunten sluiten aan bij de centrale rol die JENS vervult in de toe- gang tot jeugdhulp en bij de ambitie om het proces vooraf zo duidelijk, voorspel- baar en ondersteunend mogelijk te laten zijn voor cliënten en gezinnen. We for- muleren dan ook actiepunten uit dit onderzoek, waarbij ook wordt aangesloten bij de input van enkele klachtgesprekken. Eén van de actiepunten zal dan ook gericht zijn op het visueel maken van het proces, met als doel nog duidelijker te communiceren en verwachtingen af te stemmen. Bij de start van 2025 hebben we, vanuit de cliëntadministratie, een standaard beantwoording ingericht waarin de procescommunicatie is opgenomen. Maar daarnaast gaan we een tijdlijn van het proces visualiseren, waarin de status van de verschillende momenten uit het proces is opgenomen. Deze visualisatie kan dan in de eerste contacten worden besproken met de hulpvrager. In september 2026 zal dit operationeel en onderdeel van de klantreis zijn. Uiteraard zal JENS de medewerkers in deze aanpak meenemen. Ook zal de aanpak binnen 'Voorliggend, tenzij' een bijdrage leveren aan het kun- nen bieden van handvatten en het aanwezig blijven van een contactpersoon in de vraag-verhelderende fase. We zullen in de visualisatie opnemen hoe de rol van de jeugdconsulent eruit kan zien.
JENS – 1e halfjaarrapportage 2026 61 7.6.2 Stakeholders Zoals in hoofdstuk 3.4 van deze rapportage te lezen is, hebben we de input van de stakeholdersbijeenkomst van eind 2024 meegenomen in de geformuleerde doelen van de programmalijnen. Daarnaast is en wordt nieuwe input, zoals al is beschreven, bij de stakeholders opgehaald. 7.6.3 Medewerkers In het begin van 2025 heeft JENS een Medewerkers Tevredenheid Onderzoek (MTO) uitgevoerd over 2024. Het betrof een compact onderzoek met twee geslo- ten vragen en twee open vragen, identiek aan het MTO over 2023. De resultaten zijn zowel op JENS-niveau als per gebied geanalyseerd. De vragen waren: • In welk gebied werk je? • Met hoeveel sterren beoordeel je het werken voor JENS? • Noem één element dat positief bijdraagt aan jouw tevredenheid. • Noem één aandachtspunt binnen je team dat jouw tevredenheid kan vergro- ten. De gemiddelde medewerkerstevredenheid kwam uit op 7,5. Het doel in 2025 was de bevindingen te benutten en gericht bij te sturen. Zoals in hoofdstuk 6 is beschreven, zijn drie belangrijke aandachtspunten opgepakt. De werkgroep Werkgeluk is opgericht om de verbinding binnen teams en met de organisatie te versterken, zowel in onderlinge samenwerking als in de zichtbaar- heid van JENS. Daarnaast is blijvend ingezet op heldere en transparante communicatie, een te- rugkerend aandachtspunt in de MTO-resultaten.