Document · PDF

2. Begroting 2022 DEF versie inclusief verw. amendementen.pdf

Raadsvergadering . (video) 3 november 2021, gemeente HeerlenBij agendapunt: Begroting 202223.696 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Begroting 2022

Gemeente Heerlen Begroting 2022

Inhoudsopgave BEGROTING IN 1 OOGOPSLAG

Raadsvoorstel

Raadsbesluit

Leeswijzer

Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders

BELEIDSBEGROTING

Bestuurssamenvatting begroting 2022

Opgaves

2.1 Heerlen-Noord

2.2 Onderwijs naar de binnenstad

2.3 Omgevingswet

2.4 Dienstverlening / Digitalisering

2.5.1 Rode draad: Duurzaamheid

2.5.2

Rode draad: Burgerbetrokkenheid en Lokale democratie

Programma’s

3.1.0

Programma Bestuur en ondersteuning

Kernthema Bestuurskracht

Kernthema Dienstverlening

Kernthema Middelen en heffingen

3.1.1

Programma Veiligheid

Kernthema Crisisbeheer

Kernthema Veiligheid

3.1.2

Programma Verkeer en Vervoer

Kernthema Mobiliteit

Kernthema Wegen, straten en pleinen

3.1.3

Programma Economie

Kernthema Economie

Kernthema Economische promotie

3.1.4

Programma Onderwijs

Kernthema Onderwijs 3.1.5

Programma Sport, Cultuur en Recreatie

Kernthema Sport

Kernthema Cultuur

Kernthema Cultureel erfgoed

Kernthema Groen

3.1.6

Programma Sociaal Domein

Kernthema Sociale basisvoorzieningen

104

Kernthema Jeugd maatwerkvoorzieningen

107

Kernthema Volwassenen maatwerkvoorzieningen

109

Kernthema Arbeidsmarktbeleid

112

Kernthema Inkomensondersteuning

114

Kernthema Buurtgericht werken

116

Kernthema Integraal ouderenbeleid

118

3.1.7

Programma Volksgezondheid en Milieu

125

Kernthema Volksgezondheid

127

Kernthema Riool, afval en milieubeheer

128

Kernthema Begraafplaatsen

131

3.1.8

Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV)133

Kernthema Ruimtelijke ordening

136

Kernthema Centrum

138

Kernthema Herstructurering

139

Kernthema Wonen

141

3.2 Algemene dekkingsmiddelen

143

3.2.1 Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is

144

3.2.2 Gemeentefonds

145

3.2.3 Dividenden

147

3.2.4 Saldo van de financieringsfunctie

148

3.3 Overzicht overhead

149

3.4 Bedrag heffing vennootschapsbelasting

151

3.5 Onvoorzien

153

Paragrafen

155

4.1 Lokale heffingen

155

4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing

165

4.3 Onderhoud kapitaalgoederen

177

4.4 Financiering

179

4.5 Bedrijfsvoering

185

4.6 Verbonden partijen

191

4.7 Grondbeleid

229

4.8 Demografische ontwikkelingen

233

4.9 Subsidies

235

4.10 IBA (Internationale Bau Ausstellung)

237

4.11 Bestuursprogramma’s

239

FINANCIËLE BEGROTING

251

5.1 Uitgangspunten financiële meerjarenbegroting 2022-2025

251

5.2 Ontwikkelingen

253

5.3 Overzicht baten en lasten

255

5.4 Uiteenzetting van de financiële positie en meerjarenraming

261

5.5 Financiële status en weerbaarheid

267

5.6 Bijlage baten en lasten per taakveld 2022

271

5.7 Bijlage meerjarig overzicht baten en lasten per taakveld 2022-2025

273

5.8 Bijlage berekening rentepercentage GREX

275

BEGROTING IN 1 OOGOPSLAG

Raadsvoorstel gemeenteraad

Onderwerp: Begroting 2022

Voorstel: De raad voor te stellen: 1. De begroting 2022 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Programma Bestuur en Ondersteuning Programma Veiligheid Programma Verkeer en Vervoer Programma Economie Programma Onderwijs Programma Sport, Cultuur en Recreatie Programma Sociaal Domein Programma Volksgezondheid en Milieu Programma Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing (VHROSV)

€ 250.123.000 -€ 13.052.000 -€ 11.248.000 -€ 6.205.000 -€ 12.409.000 -€ 30.146.000 -€ 161.346.000 -€ 4.818.000 -€ 10.901.000

Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 4.688.000, beschikbaar te stellen in de begroting 2022.

De bestaande investeringskredieten te verschuiven in de tijd: o voor een totaalbedrag van € 13.764.000 van 2021 naar 2022; o voor een totaalbedrag van € 10.172.000 van 2022 naar 2023 t/m 2025.

2. Het saldo 1 januari 2021 van de bestemmingsreserve coronagelden ad. € 1,7 mln. vrij laten vallen ten gunste van de incidentele dekking 2022. 3. Het ondernemersfonds de komende vier jaar te continueren en in 2023 een tussentijdse evaluatie plaats te laten vinden. 4. Het college van burgemeester en wethouders autorisatie te verlenen tot bestedingen van de bedragen per programma.

Voorstel gemeenteraad

Heerlen,

Vergadering:

gemeenteraad Heerlen Vergaderdatum:

Registratienummer:

Agendapunt:

Onderwerp Begroting 2022 Inleiding/aanleiding Conform artikel 190 van de Gemeentewet biedt het college jaarlijks, tijdig voor de in artikel 191, eerste lid, bedoelde vaststelling, de raad een ontwerp aan voor de begroting met toelichting van de gemeente en een meerjarenraming met toelichting voor ten minste drie op het begrotingsjaar volgende jaren. Artikel 191, eerste lid, stelt dat de raad de begroting vaststelt in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient. Begroting 2022 Het college biedt de raad ook dit jaar weer een sluitende begroting aan. Ondanks flinke financiële tegenwind en onzekerheden door de demissionaire status van het kabinet presenteren wij een begroting voor 2022 waarmee we kunnen blijven investeren in Heerlen. Met deze begroting kan volgend voorjaar ook het nieuw aan te treden college, ondanks de tegenslagen waarmee wij net als andere gemeenten te maken hebben, komend jaar met hart en ziel de schouders onder de stad zetten. Dat is dan ook nog ons motto voor het komend jaar: schouders eronder! De begroting geeft de beleidsmatige en budgettaire kaders aan voor het komende jaar 2022. Daarbij wordt er een doorkijk gegeven naar de drie volgende jaren. De opgaven en richtinggevende kaders voor deze begroting zijn door de raad aangegeven in de Kadernota 2022.

Het is ons gelukt om in de begroting 2022 te voldoen aan de financiële eisen in het herstelplan: een begroting met een weerstandsvermogen binnen de met de raad afgesproken kaders. De programma overstijgende opgaven die vanuit de kadernota zijn benoemd zijn verder geconcretiseerd in diverse opdrachten. Daarnaast start deze opgavengerichte begroting voor de leesbaarheid met een “begroting in één oogopslag” en bieden wij u de begroting zowel digitaal als (eind oktober) in boekwerk aan. Mede door de goede economische vooruitzichten en daardoor de extra financiële middelen uit het gemeentefonds1 hebben wij de begroting sluitend kunnen maken, zonder daarbij onze ambities voor de stad uit het oog te verliezen. Omdat de veerkracht en de potentie die in onze stad zit, het verdient om juist ook in deze onzekere tijden de schouders eronder te blijven zetten.

In 2022 wordt de “samen trap op trap af” systematiek in de algemene uitkering van het gemeentefonds weer toepast. In 2020 en 2021 was sprake van een “bevriezing” vanwege Corona. 1

Toetsingskaders Bij het opstellen van deze begroting is rekening gehouden met de algemene toetsingscriteria van de provincie. Het financieel herstelplan, zoals afgesproken met de provincie Limburg, ligt op koers. Uitgangspunt bij de provinciale toetsing zijn de kaders en criteria genoemd in de Gemeentewet, de Algemene wet bestuursrecht, het Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten, het provinciale Gemeenschappelijke financieel toezichtkader 2021 en de begrotingscirculaire van het voorjaar 2021. Concreet zijn met name de volgende criteria gehanteerd bij het opstellen van deze begroting: • De begroting dient in 2022 naar het oordeel van de provincie structureel en reëel in evenwicht te zijn of als dat niet het geval is, dient de meerjarenraming aannemelijk te maken dat dit evenwicht in het laatste jaar van de meerjarenbegroting uiterlijk tot stand zal worden gebracht; • Geen opschuivend meerjarenperspectief; • De provincie beoordeelt de begroting, inclusief de verwerkingen van de meicirculaire. Wij hebben echter een goed gebruik om u onze begroting inclusief de septembercirculaire voor te leggen. Op deze wijze hebt u een reëel en actueel beeld van onze financiële situatie;  We voldoen aan het in de begroting 2019 opgenomen herstelplan; • De financiële risico’s binnen o.a. het sociaal domein en onze grondexploitaties moeten beheersbaar zijn.

Kernthema Alle kernthema’s Bevoegdheid Raad

Voorstel 1. De begroting 2022 vast te stellen met daarin het volgende; De programmatotalen inclusief resultaatbestemming: 0. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

€ 250.123.000 -€ 13.052.000 -€ 11.248.000 -€ 6.205.000 -€ 12.409.000 -€ 30.146.000 -€ 161.346.000 -€ 4.818.000 -€ 10.901.000

Nieuwe investeringskredieten voor een totaalbedrag van € 4.688.000, beschikbaar te stellen in de begroting 2022: Nieuwe kredieten meerjarig in € 1.000 Pr Kernthema Omschrijving Jaren 2 Wegen, straten en pleinen Civieltechnische kunstwerken

2022

Actieplan fiets

5 Groen 6 Sociaal domein 7 Riool, afval, milieubeheer 7 Begraafplaatsen

Parkeerplaats en voorterrein Gezondheidscentrum Hoensbroek Dierenverblijf hertenpark Vervangingsbudget groen Gymzaal Heksenberg (Bruinkoolweg 2) scouting

2024

2025

138

115

286

250

750

250

350

1.238

1.215

886

100 125 350 162

Vervanging pompen en gemalen

Trekker

Padenstructuur begraafplaats Randweg

Minigraver

Kniklader

Oplegger

Overkapping tbv graafmachines Investeringstotalen cumulatief 4.688:

2023

25 1.349

De bestaande investeringskredieten te verschuiven in de tijd: o voor een totaalbedrag van € 13.764.000 van 2021 naar 2022 o voor een totaalbedrag van € 10.172.000 van 2022 naar 2023 t/m 2025

Doorgeschoven kredieten meerjarig in € 1.000

Investeringen 2022-2025 Omschrijving Archiefbewaarplaats St Janscollege renovatie Leisure Lane / Mijnspoor Romeins Museum Nieuwe Nor Overkapping Romeins badhuis Uitbreiding De Tovercirkel Aldenhofpark Parkeerapparatuur Gras Kloosterstr 2A vh BBS Voeegelsjtang

Begroting Meerjarenraming totale doorgeschoven 2022 2023 2024 2025 krediet krediet naar 10.285 7.128 22 7.128 16.000 1.800 22 4.400 23 4.670 4.400 2.551 1.225 22 1.225 23 1.225 1.225 1.026 4.373 1.032 100 7.200 831 22 3.106 23 tm 25 3.740 1.015 22 1.015 714 500 841 100 2.400 955 22 1.441 23 tm 25 1.260 600 600 22 1.154 158 103 22 65 65 65 22 42 42 42 22

16.643 10.499

1.872

200 44.696 13.764

10.172

Argumenten 1.1 De begroting is structureel en reëel in evenwicht Uit de begroting moet duidelijk zijn welke geraamde baten en lasten structureel zijn en welke incidenteel. Het begrotingstotaal van de gemeente Heerlen vertoont een structureel evenwicht in de begroting 2022 e.v. Regelgeving geeft tevens aan dat er een overzicht moet zijn van beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves (artikel 19 BBV), en een overzicht van geraamde incidentele baten en lasten is opgenomen met toelichting (artikel 19 c BBV). Deze verplichte overzichten zijn opgenomen in de begroting 2022. 1.2 De begroting voldoet aan de gestelde eisen conform herstelplan De provincie Limburg heeft eisen gesteld aan de (financiële) beheersbaarheid door middel van het herstelplan. In onze begroting zijn deze onderdelen meegenomen om zo te voldoen aan de gestelde eisen. 1.3 De financiële risico’s zijn beheersbaar De gemeente dient grote financiële risico’s beheersbaar aan te tonen. In de risicoparagraaf is deze beheersbaarheid middels maatregelen aangetoond. 1.4 Borging begrotingsrechtmatigheid. Conform de regels uit de financiële verordening is de raad bevoegd om alle mutaties van de baten en de lasten per taakveld goed te keuren. Onze ervaringen de afgelopen jaren leren dat dit niet werkbaar is voor de raad en het college.

Het detailniveau (taakniveau) maakt de sturende en controlerende rol van de raad lastiger mede omdat de taakvelden in onze administratie zijn verweven en niet op dit niveau in de begroting worden weergegeven.

1.5 Investeringen en kredieten. Deze investeringen en kredieten zijn noodzakelijk om de voorgenomen beleidsintenties te realiseren en af te schrijven 2.1 Het saldo 1 januari 2021 van de bestemmingsreserve coronagelden ad. € 1,7 mln. vrij laten vallen ten gunste van de incidentele dekking 2022. Uit oogpunt van prudent financieel beleid zijn vorig jaar de rijksgelden voor corona ad. 1,7 mln. “geparkeerd” op een bestemmingsreserve. Voor dit jaar zullen we naar verwachting nog zo’n 3 mln. aan rijksgelden voor corona toe gaan voegen aan deze bestemmingsreserve. De corona uitgaven, waar we steeds meer zicht op hebben, zullen binnen deze toevoeging blijven. We denken dat het verantwoord is om deze geparkeerde gelden vanuit 2020 ad 1,7 mln. in te gaan zetten als éénmalige dekking voor de opgaven uit 2022. 3.1 Ondernemersfonds continueren Volgens afspraak heeft het fonds een evaluatie uitgevoerd dit jaar. Uit deze evaluatie is naar voren gekomen dat ondernemers het fonds van meerwaarde vinden en positief beoordelen. Vandaar dat het voorzetten van dit fonds wenselijk is. Het fonds kent ook in 2022 een omvang van € 1 miljoen. In 2023 zal een tussentijdse evaluatie plaats vinden. 4.1. Conform financiële verordening (art.5) autoriseert de raad, met het vaststellen van de begroting, de lasten en de baten per programma.

De gemeenteraad is het algemeen bestuur, stelt beleidskaders vast en controleert het college van B&W. De gemeenteraad stelt de doelstelling vast en geeft het college de opdracht om deze te realiseren. Het college van B&W neemt de dagelijkse besluiten. Afwijkingen op budgetten zoals deze in de begroting door de raad zijn toegekend, worden gedurende het jaar 2022 via een begrotingswijziging aan de raad voorgelegd.

Tegenargumenten en risico’s N.v.t. Kosten en dekking Zie het boekwerk Begroting 2022. Communicatie Persconferentie, Persbericht, (Stads)krant Evaluatie Conform planning- en control cyclus door middel van afwijkingenrapportages (zomernota, novembernota) en jaarrekening 2022. Planning, procedure en uitvoering  Digitale verspreiding naar de raadsleden op 7 oktober 2021;  Hard-copy naar de raadsleden op 29 oktober 2021;  Technische toelichting op de begroting op 13 oktober 2021;  Vraag & antwoord technische raadsvragen van 8 oktober tot en met 26 oktober;  Algemene beschouwingen op 3 november 2021;



Verzending naar gedeputeerde staten (toezichthouder) vóór 15 november 2021.

Bijlagen Meegezonden (digitaal) boekwerk Begroting 2022.

Burgemeester en wethouders van Heerlen,

de secretaris a.i., L. Schouterden

de burgemeester, drs. R. Wever

Raadsbesluit

De raad der gemeente Heerlen; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. registratienummer; gezien het advies van de raadscommissie; besluit:

Aldus besloten tijdens de vergadering van de raad van de gemeente Heerlen van 3 november 2021.

de griffier,

de voorzitter,

drs. T.W. Zwemmer

drs. R. Wever

Leeswijzer Deze opgavengerichte begroting heeft betrekking op het vierde en laatste jaar van het Meerjarig Bestuurlijk Programma (MBP) 2019-2022. In deze begroting geven we over de jaren 2022 tot en met 2025 zowel financieel als inhoudelijk inzicht in onze plannen. Bij het maken van deze begroting zijn de richtlijnen en wettelijke voorschriften gevolgd zoals ze beschreven zijn in de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording). Het document is opgebouwd uit een beleidsbegroting (hoofdlijn en detail) en een financiële begroting. De beleidsbegroting bestaat uit de begroting in één oogopslag, de opgaven, het programmaplan en de paragrafen. De begroting in één oogopslag en de hoofdlijn geven de lezer de kans om in korte tijd een totaalbeeld te krijgen over wat er allemaal in de gemeentelijke praktijk speelt. Dit willen we versterken door de begroting digitaal beschikbaar te stellen. Daarnaast zijn de volgende opgaven in de begroting opgenomen: 1. Heerlen-Noord 2. Onderwijs naar de binnenstad 3. Omgevingswet 4. Dienstverlening/digitalisering 5. Rode draden: Duurzaamheid (1) en Burgerbetrokkenheid en lokale democratie (2) Deze opgaven zijn programma overstijgend en gericht op ketensamenwerking. Vandaar dat per opgave het maatschappelijk effect, doel en de tijdsscope is beschreven. Evenals de omgeving met samenwerkingspartners en afhankelijkheden.

Verder zijn concrete opdrachten beschreven en de relatie daarvan met de programma’s en de paragrafen. Per opgave zijn de eventuele risico’s nader belicht. In het programmaplan zijn vervolgens de volgende 9 programma’s opgenomen: 0. Bestuur en Ondersteuning 1. Veiligheid 2. Verkeer en vervoer 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. VHROSV (volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing) We volgen bij de opbouw van deze begroting de structuur van de 3 W-vragen:  Wat willen we bereiken? (=maatschappelijk effect dat we willen)  Wat gaan we daarvoor doen? (=acties om dit voor elkaar te krijgen)  Wat mag het kosten? (=financiële implicaties van die acties) Op programmaniveau beantwoorden we de vragen ‘Wat willen we bereiken?’ en ‘Wat mag het kosten?’ in combinatie met de beleidsindicatoren en de risico’s. Deze indicatoren geven we nu grafisch en meerjarig weer (in plaats van in tabelvorm). Per kernthema beantwoorden wij vervolgens de vragen ‘Wat gaan we daarvoor doen?’ en ‘Wat gaat dat kosten?’ en geven we een overzicht van de investeringen. Dat doen wij alleen wanneer dat daadwerkelijk van toepassing is. In de financiële tabellen presenteren we de cijfers in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor ontstaan mogelijk afrondingsverschillen in totaaltellingen, saldi en dergelijke.

De kaders die we hanteren bij het realiseren van onze doelen zijn opgenomen in de paragrafen. In de paragrafen worden onderwerpen die versnipperd staan in de begroting gebundeld in een kort overzicht zodat voldoende inzicht wordt verkregen. De verplichte paragrafen conform het BBV zijn lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoe-

ring, verbonden partijen en het grondbeleid. Daarnaast hebben we ervoor gekozen om de onderwerpen demografische ontwikkelingen, subsidies, IBA en de bestuursprogramma’s in aparte paragrafen op te nemen. De 50 door de BBV verplichte taakvelden zijn als zodanig niet zichtbaar in het programmaplan, maar hebben wij opgenomen in de financiële begroting hoofdstuk 5.

Gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders Aan het hoofd van de gemeente staat de gemeenteraad. De leden van de Raad worden elke 4 jaar direct gekozen door de bevolking en treden namens hen op. Zij hebben een kaderstellende taak. Dat wil zeggen dat zij het beleid maken en de stad op hoofdlijnen besturen. De gemeenteraad heeft ook een controlerende taak: de raad controleert of burgemeester en wethouders hun werk goed uitvoeren. Tenslotte hebben de gemeenteraadsleden een volksvertegenwoordigende taak: taak om alle belangen mee te nemen en de belanghebbenden te betrekken bij de besluitvorming. Het aantal raadsleden binnen een gemeente is afhankelijk van het aantal inwoners en kan variëren van minimaal 7 tot maximaal 45 raadsleden. De gemeenteraad van Heerlen heeft 37 raadsleden. De zetels in de Raad van de gemeente Heerlen zijn als volgt verdeeld: • Socialistische Partij (SP) 10 zetels • Ouderenpartij Heerlen (OPH) 7 zetels • Christen Democratisch Appèl (CDA) 4 zetels • Hart-Leers (HL) 3 zetels • Partij Hoensbroeks Belang (PHB) 3 zetels • Partij voor de Dieren (PvdD)2 zetels • Het Alternatief (Stadspartij) 2 zetels • Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) 2 zetels • Democraten 66 (D66) 1 zetel • Fractie Tijdeman (FT) 1 zetel • Partij van de Arbeid (PvdA) 1 zetel • Fractie Diederen (FD) 1 zetel

De gemeenteraad heeft vier commissies ingesteld: • Commissie Maatschappij en Financiën (MF) • Commissie Ruimtelijke Ontwikkeling (RO) • Commissie Leefomgeving (LO) • Commissie Economische Stimulering (ES) In de commissies wordt het vooroverleg gevoerd voorafgaand aan de raadsvergadering. Werkgroep Financial Audit (WFA) De verordening op de raadscommissies stelt dat de commissie Maatschappij en Financiën ook de taak heeft om advies te geven over de verantwoording van het door het College gevoerde bestuur. Het College legt onder andere verantwoording af in de jaarrekening en het jaarverslag, zoals bedoeld in artikel 197 van de Gemeentewet. Met de voorbereiding van dit advies wordt de Werkgroep Financial Audit belast. College van burgemeester en wethouders Het College is het dagelijks bestuur van de gemeente Heerlen en bestaat uit burgemeester Roel Wever en zes wethouders: Peter van Zutphen, Loek Damen, Martin de Beer, Adriane Keulen, Jordy Clemens en Charles Claessens. De wethouders behandelen ieder een bepaald aantal zaken. Die zijn vastgelegd in de portefeuilleverdeling. De gemeentesecretaris Lieve Schouterden staat het college van burgemeester en wethouders bij de uitoefening van hun taak terzijde en is daarnaast algemeen directeur van de ambtelijke organisatie. Die ambtelijke organisatie geeft uitvoering aan het beleid en de besluiten van het bestuur.

Roel Wever Burgemeester • Veiligheid en openbare orde • (Inter-)nationale samenwerking • Strategie en lobby • Personeel en Organisatie • Krimp • Parkstad • Communicatie • Stadsmarketing Peter van Zutphen (SP) Wethouder Welzijn, Armoedebestrijding en Centrumontwikkeling • Welzijn • WMO • Volksgezondheid • Armoedebestrijding • Centrumontwikkeling • Locoburgemeester • Buurtwethouder van Maria-Gewanden, Molenberg en Zeswegen-Nieuw Husken Loek Damen (OPH) Wethouder Middelen, Ruimtelijke Ordening en Herstructurering • Middelen • Ruimtelijke Ordening (inclusief IBA) • Herstructurering  Omgevingswet • Buurtwethouder van GMS, Heerlerbaan en Hoensbroek Centrum-De Dem Adriane Keulen (OPH) Wethouder Integraal Ouderenbeleid, Buurtgericht Werken, Publieke Informatisering • Integraal Ouderenbeleid • Buurtgericht Werken • Publieke Dienstverlening • Informatiemanagement • Buurtwethouder van Caumerveld-Douve Weien, Heksenberg en Mariarade

Dienstverlening

Martin de Beer (VVD/D66) Wethouder Economie, Arbeidsmarkt en Sport • Economie • Arbeidsmarkt • Participatie • Sport • Buurtwethouder van Aarveld- Bekkerveld, Nieuw-Lotbroek en Welten-Benzenrade

Jordy Clemens (SP) Wethouder Onderwijs, Jeugd, Cultuur, Erfgoed en Wonen • Onderwijs • Jeugd • Cultuur • Erfgoed • Wonen (inclusief wijkvoorzieningen) • Buurtwethouder van Vrieheide-De Stack, Heerlen-Centrum en Beersdal-Rennemig

Charles Claessens (CDA) Wethouder Beheer en Onderhoud, Mobiliteit, Duurzaamheid & Milieu • Beheer en Onderhoud • Mobiliteit • Duurzaamheid & Milieu • Afval • Dierenwelzijn • Buurtwethouder van Eikenderveld, Heerlerheide-Passart en MSP

BELEIDSBEGROTING 1.

Bestuurssamenvatting begroting 2022

Algemeen Voor u ligt de begroting 2022-2025. Het is de laatste begroting van de huidige coalitie. Zoals u weet zijn er op 16 maart 2022 nieuwe gemeenteraadsverkiezingen en zal een nieuw bestuur het stokje van ons overnemen. Maar dat betekent niet dat wij aan het afronden zijn. Integendeel, wij staan als college nog midden in onze opdracht en opgave die door u als raad aan ons is opgedragen. Daarnaast zijn we vol ambitie om de stad in dit laatste coalitiejaar nog beter en nog sterker te maken. Parallel daaraan stellen we met vreugde vast dat de ontwikkelingen rondom onze stad de afgelopen jaren ongekend dynamisch zijn en ons steeds weer nieuwe perspectieven en kansen voor de toekomst bieden. Immers, toen u als raad het coalitieakkoord en vervolgens het Meerjarig Bestuurlijk Programma vaststelde in 2018, kregen we al snel te maken met die dynamiek. Het was met name het succes van onze lobby die onverwacht prachtige vruchten begon af te werpen. Het lukt ons steeds beter om de specifieke problematieken en thema’s van onze regio op de Rijksagenda te krijgen. Zo wisten we als regio voor het maximale bedrag de hand te leggen op een Regiodeal. Ook kregen we als Zuid-Limburg de status van NOVI gebied (Nationale Omgevingsvisie) naast zeven andere gebieden in Nederland. Maar de grootste opsteker was het perspectief dat wij kregen voor HeerlenNoord.

Naast 15 andere stadswijken in Nederland werd Heerlen-Noord tot stedelijk vernieuwingsgebied benoemd. Hierdoor is er uitzicht gekomen op een programmatische, generatielange aanpak in dit gebied in Heerlen. Een gebied dat die aandacht nodig heeft en verdient. Maar de dynamiek waarmee wij te maken kregen vanaf 2018 werkte niet alleen in ons voordeel. Zo waren er een aantal grote financiële tegenvallers die de kop opstaken en die vooral van buiten onze invloedssfeer kwamen. Gemeenten worden de laatste jaren steeds vaker overgeleverd aan enerzijds onverwacht fluctuerende gemeentefondsbijdragen en anderzijds plotseling sterk oplopende autonome kosten. In 2018 kregen wij in alle hevigheid hiermee te maken hetgeen resulteerde in een financieel herstelplan. Feitelijk werden wij gedwongen om onze financiële vitaliteit weer van onderaf op te bouwen. Hiervoor waren forse stortingen in de algemene reserve nodig de afgelopen jaren met parallel hieraan een strakke begrotingsdiscipline zonder concessies. Met trots mogen we nu vaststellen dat het ons gelukt is om weer een stevige financiële basis onder onze eigen ambities te leggen en vooral ook onder de ambities van een nieuwe coalitie.

Met deze begroting komt onze algemene reserve weer volledig op peil, kunnen we zelfs over een extra vangnet beschikken in de vorm van een post ‘onvoorzien’ en ‘last but not least’ is het ons gelukt om u een sluitende meerjarige begroting voor te leggen. Het laat, volgens ons, zien dat het mogelijk is om tegelijkertijd zowel heel ambitieus te zijn als financieel verantwoord. Het zijn deze gecreëerde kansen die de basis leggen om onze diepste ambities, nl. het oppakken van de grote problemen en thema’s van onze stad, daadwerkelijk waar te maken. Tegelijkertijd weten we dat we dat we die ambities niet alleen kunnen realiseren. Alleen door samen te werken met partijen zowel buiten als binnen de stad, kunnen wij het verschil maken. Het smeden van coalities heeft onze hoogste prioriteit. Daarnaast stellen we vast dat juist deze kansen en ambities een grote druk leggen op onze cofinancieringscapaciteit en onze uitvoeringskracht. We zullen in 2022 in belangrijke mate onze aandacht hierop concentreren. In de Kadernota 2022 die u op 30 juni jl. vaststelde heeft u in algemene termen aangegeven binnen welke grenzen/kaders u wilt dat wij als college de begroting 2022 samenstellen. U heeft onder andere aangegeven dat de huidige koers de juiste is en dat we door kunnen gaan op de ingeslagen weg.

Met in achtneming van de opmerkingen, suggesties en ideeën die u ons heeft meegegeven bij de kadernota hebben wij deze begroting opgesteld.

Macro-Economisch Op het moment van schrijven van deze begroting was er nog geen nieuw kabinet en nog geen regeerakkoord. Het is belangrijk om te weten waar voor ons nieuwe accenten en mogelijkheden liggen binnen het nieuwe Rijksbeleid. Daar kunnen wij als stad en regio op inspelen met onze lobby en ons eigen beleid. In dat verband is het belangrijk dat de nieuwe regering er snel zal zijn zodat wij weten wat we niet, maar vooral wat we wel kunnen verwachten en hoe we daar op kunnen anticiperen en er ons voordeel mee kunnen doen. De laatste ramingen van het Centraal Planbureau blijven onveranderd optimistisch. In de ‘Augustusraming 2021-2022’ geeft het CPB aan dat er weliswaar onzekerheid blijft bestaan door de coronapandemie, maar dat de economie veerkracht laat zien en opvallend kwiek herstelt. De economie groeit in 2022 met 3% en de werkloosheid loopt na het wegvallen van de steunmaatregelen slechts licht op tot 3,6% in 2022. Daarmee blijft er sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Volgens de meest recente Macro Economische Verkenning (MEV), die gepubliceerd werd op Prinsjesdag, wordt zelfs aangegeven, ervan uitgaande dat er geen grootschalige nieuwe contactbeperkingen nodig zijn, dat de economie in 2022 zelfs met 3,5% zal groeien. In deze MEV is tevens een actualisatie van de Middellangetermijnverkenning (MLT) opgenomen.

Deze verkenning zal door het CPB gebruikt worden voor de doorrekening van het eventuele regeerakkoord.

Opgaven Naast de bestaande kaders heeft u in de kadernota 2022 het begrip ‘opgave gericht begroten’ geïntroduceerd. Door de begroting rondom opgaven te formuleren kan de uitvoering ook beter rondom die opgaven, en daarmee onze prioriteiten, georganiseerd worden. Hierdoor worden we als gemeente flexibeler om langskomende kansen op te pakken en op de steeds dynamisch wordende omgeving te anticiperen. Het streven daarbij is om dat zoveel mogelijk samen met betrokken bedrijven, instellingen en bewoners te doen. We benoemen in deze begroting, analoog aan de kadernota, een vijftal ‘opgaven’. Deze opgaven komen niet ‘uit de lucht vallen’. Soms bestaat het onderwerp of programma al, en zo niet dan sluit het aan op een fundamenteel, actueel Heerlens thema. Dit zijn deze vijf opgaven: Opgave Heerlen-Noord. Heerlen-Noord is het gebied ‘Achter het Spoor’ plus Eikenderveld waar ruim 50 duizend Heerlenaren wonen. Na jarenlange intensieve interventies, projecten, herstructureringsprogramma’s etc. moeten wij vaststellen dat het gebied achter blijft op de sociaal/maatschappelijk en economische gemiddelden in Limburg en Nederland. Als een van de zestien stedelijk vernieuwingsgebieden in Nederland wordt de mogelijkheid gecreëerd om een generatielange, integrale aanpak te ontwikkelen en uit te voeren samen met bewoners en organisaties/ondernemers in het gebied.

Ons doel is om de volgende generatie jongeren in Heerlen-Noord dezelfde kansen te geven als andere Nederlanders. Daarvoor gaan we allianties aan met andere partijen en gaan we de komende jaren focussen op structurele verbeteringen op thema’s als jeugd, wonen, werken, gezondheid en veiligheid. Belangrijke voorwaarde is dat de nieuwe regering ook daadwerkelijk budgetten opneemt in haar begrotingen ten behoeve van deze stedelijke vernieuwingsgebieden. Dan kunnen we vanaf 2022 een start maken met de inhoudelijke invulling. Opgave Onderwijs naar de binnenstad. De ontwikkeling van ons centrum hebben we gestructureerd in een programma. Tal van projecten, zowel fysiek als niet-fysiek, zijn afgesloten, lopen of worden opgepakt. Een nieuwe kans is het verwezenlijken van een oude wens om het onderwijs (Zuyd Hogeschool, Open Universiteit en middelbaar onderwijs) met honderden werknemers en ruim tienduizend studenten te huisvesten in

het centrum. Dat zal resulteren in een grensverleggend effect voor de dynamiek in het centrum. We hopen in 2022 hiervoor al de eerste stappen te kunnen zetten.

Opgave Omgevingswet. De Omgevingswet treedt naar verwachting op 1 juli 2022 in werking. Deze wet bundelt en moderniseert de bestaande wetten voor de leefomgeving. Dit betekent dat wij als gemeente tal van processen en structuren moeten aanpassen. Maar er is ook een cultuurverandering nodig over de manier waarop de interactie tussen gemeente en inwoners vorm wordt gegeven. Opgave Dienstverlening / Digitalisering. Als continu ontwikkelende organisatie zullen wij in 2022 de dienstverlening / digitalisering als opgave centraal stellen. Binnen de opgave stellen we onszelf de vraag ‘hoe kunnen we de dingen slimmer voor onze inwoners organiseren?’, ‘hoe kunnen we onze organisatie slimmer organiseren?’ en ‘hoe pakken we via digitalisering economische kansen?’ Voor onze dienstverlening naar de burger speelt digitalisering een belangrijke rol. Digitalisering kan onze dienstverlening aan de burger naar een hoger niveau tillen. We werken hierbij bijvoorbeeld toe naar een dienstverlening waarbij snelheid, toegankelijkheid, betrouwbaarheid en zorgvuldigheid de vereiste uitgangspunten zijn. Digitalisering is ook van meerwaarde op tal van andere thema’s zoals: retail, smart services / AI (Artificial Intelligence) Netwerk en de sociaaleconomische opgave tot circulair bouwen. Ook op deze vlakken beschouwen wij digitalisering in 2022 als een rode draad in onze agenda.

Opgave Aanscherpen rode draden duurzaamheid en burgerbetrokkenheid/lokale democratie. Deze beide thema’s hebben een plek in ons coalitieakkoord en daarmee in onze begroting. Echter, door steeds weer nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen worden deze thema’s steeds belangrijker. Duurzaamheid Deze opgave is in Heerlen vertaald naar drie doelen:  De samenleving in Heerlen woont, vervoert en werkt energieneutraal in 2040;  We hebben in 2050 een groene, gezonde, klimaat bestendige en water robuuste stad;  We hebben in 2050 een circulaire economie. We realiseren ons dat deze opgave de capaciteiten en middelen van de gemeente te boven gaat. We zoeken daarom allianties (burgers, bedrijven, woningcoöperaties en andere overheden) om vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid hierin op te trekken. Burgerbetrokkenheid/Lokale democratie Als je doet wat je deed krijg je wat je kreeg. We komen er achter dat de manier waarop we traditioneel met onze sociale, maatschappelijke en economische thema’s omgaan op onderdelen niet meer goed werkt. We hebben vernieuwing nodig in ons denken en doen. Dat is de reden waarom we steeds vaker projecten starten die niet in een kantoor zijn bedacht maar op straat en in de huiskamer. Oftewel een aanpak waarbij de overheid niet bepaalt wat de samenleving nodig heeft, maar een aanpak waarbij de samenleving zelf bepaalt wat nodig is.

We krijgen zo niet alleen betere plannen maar daarmee is de betrokkenheid van onze inwoners bij het gemeentebestuur sterker. Dat gaan we in 2022 nog meer uitbouwen.

Verdere agenda 2022 De opgaven, hierboven genoemd, bepalen in grote mate onze inhoudelijke agenda in het nieuwe begrotingsjaar 2022. Maar er zijn ook nog andere highlights met urgentie die een belangrijk onderdeel van onze aandacht vragen. Sociaal Domein De sociaal-maatschappelijke problematiek in onze stad en regio heeft grootstedelijke aspecten en de hulp vanuit het Rijk ten behoeve van Heerlen-Noord is hoognodig en noodzakelijk. We zijn blij

met die hulp. Maar we hebben zelf als stad de afgelopen jaren niet stil gezeten. We zijn de problemen niet uit de weg gegaan. Ons beleid op het thema Sociaal Domein heeft steeds in het centrum van onze aandacht gestaan. Dat verandert niet. Ook niet de komende jaren in combinatie met de aandacht en hulp die we vanuit het Rijk verwachten. Preventie is bij de aanpak binnen het Sociaal Domein een sleutelbegrip. Een goed voorbeeld is ons project ‘Kansrijk van Start’ waarbij wij aanstaande en jonge ouders al begeleiden voordat de kinderen geboren zijn en vervolgens tijdens de eerste 1000 levensdagen van hun kind. Hierdoor kunnen we de levensstart van kinderen verbeteren waardoor de kansen en mogelijkheden voor deze kinderen toenemen. Een belangrijke bijvangst is dat we hierdoor het beroep op zorg in de toekomst kunnen verminderen. In deze lijn willen wij in 2022 verder gaan. In 2022 realiseren we de eerste Skaeve Huse en gaan we ervaring opdoen in twee proeftuinen met huisvesting voor jongeren die nog niet volledig zelfstandig kunnen wonen. Onze ambitie voor ouderen is een stad waar mensen gelukkig en gezond ouder worden in een veilige omgeving. Waar mensen zolang als mogelijk regie houden over hun eigen leven. Als het gaat om lokale inclusie is onze ambitie dat iedereen in Heerlen ‘tot zijn recht komt’.

En op het gebied van schuldhulpverlening verwachten we dat de positieve effecten van nieuwe én tijdelijke wet- en regelgeving in 2022 zichtbaar gaan worden. Centrum In 2016 hebben we een bidboek gemaakt met de bedoeling in het centrum nog een tandje bij te zetten na een periode waarbij we van een miserabele staat van de stad gingen naar een stad die zichzelf opnieuw uitvond (het project Hartslag, de renovatie van het theater en Schunck en natuurlijk de realisatie van het Maankwartier). We kregen hulp vanuit de provincie, het Rijk, IBA en andere partners. Het lukte ons een transformatie in gang te zetten door retail- en kantoormeters uit de markt te halen, het winkelaanbod te verkleinen en kwalitatief de woningvoorraad te verbeteren. Hiermee gaan we door de komende jaren. Daarnaast leveren we een nieuwe Nieuwe Nor op, een nieuw stadskantoor, een gerestaureerd stadhuis, een nieuw Romeins Museum, de aanpak van de beide Schinkelkwartieren en het van Grunsvenplein. Dat is nog maar een gedeeltelijke opsomming. Maar onze grootste droom of ambitie zou de verhuizing van de onderwijsinstellingen Open Universiteit, Herle en Zuyd Hogeschool naar het centrum zijn. Veiligheid De leefbaarheid en veiligheid in Heerlen staat onder druk. We hebben te maken met grootstedelijke problematiek, waar we een antwoord op moeten hebben.

De aanpak van georganiseerde criminaliteit, ondermijning en digitale veiligheid vraagt steeds meer aandacht. In 2022 willen we deze negatieve tendens een halt toe roepen. Daarom gaan we extra capaciteit inzetten bij het Flexteam voor het uitvoeren van meer integrale controles. Verder wordt het HAP-project, dat per 1 juli 2022 eindigt, met eigen middelen voortgezet in een nieuwe opzet met bredere taken, gericht op controle, preventie, toezicht en interventie. In Heerlen-Noord krijgen we de kans om dit langjarig integraal aan te pakken. De gebiedsgerichte integrale projectaanpak ‘Sociaal veilig’ is in 2021 in twee wijken gestart. In 2022 gaan we deze aanpak verder uitrollen. We realiseren ons dat de ene wijk niet de andere is. We werken daarom steeds intensief samen met partners en inwoners. IBA IBA Parkstad heeft de afgelopen jaren in de regio 50 grote projecten in gang gezet, van de herbestemming van een watertoren in Schimmert, de realisatie van de Nieuwe Nor, tot een geheel nieuw regionaal gezondheidscentrum in Kerkrade. Daarnaast konden Parkstedelingen een beroep doen op ‘Bewoners Maken Parkstad’ om initiatieven in hun buurt van de grond te trekken. Ook hier is de opbrengst bijna 50. Dit traject eindigt met een climax nl. het IBA Expojaar. Het jaar is gestart in augustus 2021 en loopt tot en met augustus 2022. Gedurende dat jaar laat IBA aan heel

Parkstad de gerealiseerde projecten zien, gaan we de kennis over én de trots op ons gebied vergroten, en gaan we het gesprek aan over de toekomst van onze regio na IBA. Naast deze highlights zijn er nog tal van thema’s die we op deze plek zouden willen noemen. Denk aan het ‘Schoon en Heel’ houden van onze stad, de lobby voor een intercity naar Aken, het op peil houden van de dienstverlening in de wijken, het optimaliseren van onze cultuur en sport agenda, de vernieuwing van onze scholen. Op deze plek verwijzen wij naar de inleidingen van de verschillende programma’s in de begroting waar deze thema’s zijn opgenomen en natuurlijk naar de kernthema’s waarin dat op een meer gedetailleerde manier is gebeurd.

De financiële situatie Het is ook dit jaar weer gelukt om u een sluitende begroting voor te leggen. Het is ons ook gelukt om aan de financiële eisen die wij onszelf opgelegd hebben in het herstelplan, te voldoen. Dat betekent dat we vanaf 2022, na 4 jaar, weer kunnen beschikken over een gezonde begroting met een algemene reserve die op peil is, een ingebouwde post ‘onvoorzien’ ter hoogte van € 1,5 miljoen en een weerstandsratio die zich weer beweegt binnen de door u als raad aan ons opgelegde marges nl. 0,93. In deze nieuwe, sluitende begroting die wij nu aan u voorleggen, hebben wij forse investeringen opgenomen ten behoeve van de opgaven zoals we die hierboven hebben benoemd en tegelijkertijd hebben we de begroting op onderdelen geactualiseerd en bijgesteld. Hierdoor lukt het ons om enerzijds financieel invulling te geven aan onze belangrijkste ambities en anderzijds om de begroting kwalitatief en reëel op peil te houden. Ten aanzien van de opgaven willen wij in 2022 extra investeringen doen van bijna € 3 miljoen die vooralsnog in de jaren daarna teruglopen naar € 1,7 miljoen in 2023 en bijna € 1,5 miljoen in de jaren daarna. Zo willen wij in Heerlen-Noord niet de mogelijke rijkssubsidies afwachten maar al een begin maken met een aanpak en een financiële impuls realiseren van € 710.000 in 2022 en € 460.000 structureel in de jaren daarna.

Hiermee geven we ook uiting aan onze opvatting dat de aanpak van Heerlen-Noord ook urgent is zonder het mogelijke stedelijke vernieuwingsgeld van het Rijk. Met de investeringen in de andere opgaven denken wij onze ambities binnen die thema’s daadwerkelijk gestalte te kunnen geven. Naast oog voor onze ambities hebben wij in deze begroting ook net zoveel aandacht gehad voor het zo realistisch mogelijk samenstellen van de begrotingsonderdelen. Dat resulteerde in extra middelen voor onder andere de openbare ruimte (€ 925.000 structureel), voor meer blauw op straat (€ 220.000 structureel), ondermijning en sociale veiligheid (€ 300.000 in 2022 en € 600.000 daarna structureel). Ook zagen we dat extra impulsen nodig waren voor thema’s als eenzaamheid, jeugd, stadsmarketing, cultuur en vastgoed om zodoende de afspraken die wij met u als raad maakten daadwerkelijk te kunnen nakomen. Om al deze investeringen ook goed te laten renderen moesten wij ook onze uitvoeringskracht op peil brengen. Dat gaan we doen door de extra belasting op de uitvoering in onze eigen organisatie op te vangen en op regionale schaal het programmamanagement op peil te brengen. De financiering van deze investeringen konden wij met name vinden in de meevallers binnen het gemeentefonds (extra rijksmiddelen jeugd en de septembercirculaire).

Ook kozen wij er voor om een bedrag van € 1,7 miljoen euro te halen uit de ‘bestemmingsreserve corona’. Tot slot was het nodig om op een beperkt aantal onderdelen bezuinigingen door te voeren ter hoogte van bijna € 2 miljoen. Deze bezuinigingen wisten we over het algemeen te beperken tot versoberingen zoals bijvoorbeeld een incidentele verlaging van het opleidingsbudget en alternatieve financiering zoals bijvoorbeeld de financiering van het peuterspeelzaalwerk in 2022 uit rijksgelden. Het resterend saldo van de begroting jaarschijf 2022 is toegevoegd aan de algemene reserve.

Een en ander resulteert in de volgende meerjarige saldo’s:

Begroting 2022

2022

2023

2024

2025

-2.173

-3.041

1.233

TOTAAL Bedragen x € 1.000

Slot en verder proces Op 3 november, tijdens de algemene beschouwingen, wordt deze meerjarige begroting 2022-2025 aan u voorgelegd ter vaststelling.

2. Opgaves 2.1

Heerlen-Noord

Maatschappelijk effect, doel, tijdsscope Aanleiding: Heerlen-Noord heeft te maken met sociaal-economische achterstanden en leefbaarheidsproblematiek. De ernst van de situatie is erkend door meerdere Ministeries en daarom is Heerlen-Noord één van de 16 stedelijke vernieuwingsgebieden van het programma Leefbaarheid en Veiligheid van Nederland. Heerlen-Noord is een gebied waar sprake is van een combinatie en cumulatie van opgaven op het gebied van onderwijs, werk/armoede/inclusie, veiligheid/ondermijning, wonen en gezondheid. Doel: Om de volgende generatie jongeren in Heerlen-Noord nieuw perspectief te bieden gelijk aan andere Nederlanders, gaan we als gemeente in een brede alliantie met andere partijen, de komende jaren inzetten voor structurele verbeteringen op de leefgebieden leren, werken, gezondheid, wonen en veiligheid. Met onze opgave gaan we aantoonbaar bijdragen aan de ambitie, de beoogde resultaten en de na te streven effecten van het programma Heerlen-Noord om de sociaal-economische achterstanden en leefbaarheidsproblematiek in 1-generatie (25 jaar) integraal en structureel te verbeteren. Onze focus ligt bij de jeugd. We zetten in op een trendbreuk en een structurele verandering voor Heerlen-Noord.

Indicatoren: Het Heerlen-Noord programma gaan we monitoren aan de hand van een nog vast te stellen set aan indicatoren op de terreinen leren, werken, gezondheid, wonen en veiligheid. Doelstelling is om toe te werken naar het Nederlands gemiddelde op die indicatoren. Omgeving De aandacht voor Heerlen-Noord is niet nieuw. Er wordt door gemeente, rijk, provincie, regio en maatschappelijke partners al jaren samen opgetrokken. Bijvoorbeeld in de vorm van regiodeal projecten. Duidelijk is geworden dat de aanpak steviger, nog meer integraal en langduriger moet zijn om de hardnekkige problematiek aan te pakken. Een nationaal erkende opgave van hoge complexiteit en urgentie. Om de ambitie voor Heerlen-Noord te kunnen realiseren zijn we afhankelijk van een meerjarig financieel en inhoudelijk commitment vanuit het Rijk. De 16 Stedelijke Vernieuwingsgebieden zijn tezamen in gesprek met het Rijk voor een extra bijdrage. Lokaal is de kracht van de Alliantie Heerlen-Noord medebepalend voor ons succes. In HeerlenNoord werken we samen met de partners van corporaties, onderwijs, welzijn, zorg, veiligheid, bedrijfsleven en burgers die samen het verschil willen maken in Heerlen-Noord.

Opdrachten Het uitvoeringsprogramma Heerlen-Noord is in ontwikkeling. Voor de aanpak van Heerlen-Noord spelen activiteiten vanuit nagenoeg alle Heerlense begrotingsprogramma’s een rol van betekenis. Soms in de vorm van een activiteit waarin wij voorop lopen (bijvoorbeeld werken, veiligheid en openbare ruimte) maar waarschijnlijk vaker daar waar wij de activiteiten van onze alliantiepartners ondersteunen (bijvoorbeeld gezondheid en onderwijs). Waar we als gemeente prioriteit aan geven binnen Heerlen-Noord in deze begroting zijn de leefgebieden leren, werken, gezondheid, wonen en veiligheid. Omdat het uitvoeringsprogramma van de alliantie nog niet gereed is en omdat nog niet zeker is welke rijksbijdrage op welke termijn beschikbaar komt, kan er nog niet worden aangegeven welke opdrachten wij met de extra rijksmiddelen de komende jaren gaan uitvoeren. Omdat Heerlen-Noord niet kan wachten zijn de alliantie-partners al bezig om bestaande acties te bundelen en te versnellen. Vanuit de gemeente brengen wij in dit kader alvast voor 2021/2022 de vakschool, het project ‘sociaal veilig’, de projecten in het kader van de regiodeal (verschillende woonprojecten en werk in de wijk) en kansrijk van start in als nieuwe/geïntensiveerde zaken die het verschil kunnen maken.

In 2022 gaan we in Heerlen-Noord aan de slag met een burgerparticipatieproject openbare ruimte en de uitvoering van het volkshuisvestingsfonds en een vergroeningsprogramma. Naast de hierboven genoemde acties in Heerlen-Noord zullen wij begin 2022 werken aan het samen met alliantiepartners neerzetten van een programmabureau. Dat bureau gaat zorgen voor een goed afgestemde uitvoering van de verschillende programma’s en projecten. Daarnaast werkt het bureau samen met partners aan het aangaan van meerjarig partnerschap met lokale, (boven)regionale, nationale en Europese partijen die onze doelen delen en in onze aanpak geloven of daar iets aan kunnen toevoegen. In deze begroting zijn middelen opgenomen om onze eigen acties zoals afgesproken met de alliantie in 2021 in 2022 te continueren in afwachting van een toezegging van een rijksbijdrage medio 2022. Risico’s Het niet kunnen invullen van de belangrijkste voorwaarden om de opgaves tot resultaat te brengen is het grootste risico. De voornaamste zijn: voldoende capaciteit en (m.n. externe) middelen in relatie tot ambitie en gestelde doelen, duurzame samenwerkingskracht, organisatiekracht, resultaatgerichtheid en draagvlak.

2.2

Onderwijs naar de binnenstad

Maatschappelijk effect, doel, tijdsscope De ambitie om onderwijs te huisvesten in de binnenstad draagt nadrukkelijk bij aan het versterken van het centrum van Heerlen voor de regionale concentratie van stedelijke voorzieningen, alsook als economische motor. Het betreft zowel het voortgezet onderwijs (Herle College, Grotius College en Vrijeschool Parkstad) en het hoger beroepsonderwijs (Zuyd Hogeschool) en het wetenschappelijk onderwijs (Open Universiteit (OU)). Leerlingen en studenten alsook medewerkers vormen immers een belangrijke doelgroep om een centrum aantrekkelijker te maken. Zij nemen deel aan het culturele leven en maken gebruik van de centrumvoorzieningen. Het draagvlak zal daarmee toenemen, waardoor het profiel van het centrum sterker wordt. Deze ontwikkeling vormt zo een echte gamechanger voor het creëren van meer levendigheid. Anderzijds willen OU en Zuyd Hogeschool hun programma’s op het gebied van onderwijs en onderzoek verder verbinden met regionale transitie-opgaven en activiteiten vanuit het economisch en maatschappelijk middenveld. OU en Zuyd Hogeschool vormen immers samen met Maastricht University en de scholen van Zuyd Hogeschool in Maastricht en Sittard het fundament voor het hoger en wetenschappelijk onderwijs op Zuid-Limburgse schaal.

Op deze wijze wordt een sterke spin-off gecreëerd voor een verdere ruimtelijke en economische structuurversterking van de stad en regio. Vanuit de opgave van huisvesting in de binnenstad van Heerlen willen OU en Zuyd invulling geven aan de behoefte aan een moderne onderwijsinfrastructuur op een aantrekkelijke ontmoetingsplek en streven met de gemeente samen in 2022 onomkeerbare besluitvorming hierover na. De herbestemming van vrijkomende locaties vormt een belangrijke aanvullende opgave die hierin wordt meegenomen.

Omgeving Heerlen en de besturen van het Herle College, Grotius College en Vrijeschool Parkstad hebben gezamenlijk vanuit een stuurgroep de scenario’s voor de herhuisvesting van de scholen onderzocht. Vanuit deze samenwerking zal de verdere ruimtelijke en financiële uitwerking van het scenario voor verplaatsing naar de binnenstad plaatsvinden. De Open Universiteit en Zuyd Hogeschool willen de binding met het centrum zowel programmatisch als ruimtelijk verder concretiseren en werken hierin samen met Heerlen.

Opdrachten  Verplaatsing Herle College, Grotius College en Vrijeschool Parkstad naar het centrum. In het kader van het Integraal huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs heeft een haalbaarheidsonderzoek plaatsgevonden voor deze 3 scholen, waarbij verschillende toekomstscenario’s zijn onderzocht. Geconcludeerd werd dat vanuit het oogpunt van onderwijsinhoud, duurzaamheid en verantwoord investeren een verplaatsing van het Grotius College en Vrijeschool Parkstad naar één unilocatie, alsook de verplaatsing van het Herle College naar het centrum, het beste scenario vormt. Op basis hiervan heeft de Raad besloten om aan de hand van een uitwerking van het programma van eisen alternatieve locaties nader te onderzoeken en daarbij tevens de herbestemming van de vrijkomende locaties aan te geven. In 2022 zullen de ruimtelijke en financiële randvoorwaarden nader worden uitgewerkt.  Verplaatsing Open Universiteit en Zuyd naar de binnenstad. Op basis van de afspraken die dit jaar tussen gemeente, Open Universiteit en Zuyd Hogeschool worden gemaakt over de programmatische samenwerking alsook over de mogelijkheden tot verplaatsing naar het centrum en eventuele herbestemming van de huidige locaties zal het vervolgproces voor 2022 nader worden geconcretiseerd. In 2022 is het streven om tot onomkeerbare besluitvorming te komen.

Risico’s Onvoldoende focus op de kansen die vanuit de opgave worden geboden en teveel nadruk op kostenaspect en verantwoordelijkheden. De totale opgave zal leiden tot financiële en ruimtelijke dilemma’s, waarover gemeente en onderwijsinstellingen het eens moeten worden. Er ontstaat bij deze strategische ontwikkeling veelal externe druk, waardoor polarisatie dreigt te ontstaan. De focus moet worden gelegd op gezamenlijke belangen en een gedragen procesverloop stap voor stap met oog voor de lange termijn.

2.3

Omgevingswet

Maatschappelijk effect, doel, tijdsscope Het motto van de wet is: 'ruimte voor ontwikkeling, waarborgen voor kwaliteit'. Het motto is vertaald in twee maatschappelijke doelen:  Een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit bereiken en in stand houden.  De fysieke leefomgeving doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen om er maatschappelijke behoeften mee te vervullen. De gemeente wil de leefomgeving meer centraal stellen door beter in te spelen op maatschappelijke signalen, transparant te werken, regels te stroomlijnen en te vereenvoudigen en door gebiedsgericht maatwerk te bieden. Daarbij staat klantgerichtheid voorop, maar niet zonder de omgeving daarin te kennen. Ondanks het denken in mogelijkheden, mag het algemeen belang niet genegeerd worden. De doelen en uitgangspunten van de Omgevingswet vragen een andere manier van werken dan tot nog toe onder de Wabo. De Omgevingswet vergt een cultuuromslag in denken en werken van overheden, burgers en bedrijven. De gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een evenwichtige en gezonde fysieke leefomgeving vraagt, binnen de nieuwe wettelijke kaders, vertrouwen van alle deelnemers in die fysieke leefomgeving. - ingangsdatum omgevingswet: 01-07-2022 - uiterlijke datum omgevingsvisie 31-12-2024 - uiterlijke datum overgang omgevingsplan met afronding invoering omgevingswet 31-12-2028

Omgeving  Bewoners, ondernemers, instellingen, verenigingen en stichtingen in Heerlen  Het Rijk  Provincie Limburg  Samenwerkingsverband Gemeenschappelijke Informatievoorziening Vergunning, Toezicht en Handhaving met deelnemende partners.  Softwareleveranciers

Opdrachten Vergunningen Om te voldoen aan juridische eisen passen wij de techniek en de procesinrichting aan zodat een intake, de beoordeling en afhandeling van vergunningaanvragen en meldingen mogelijk is. Medewerkers leiden wij op over de inhoudelijke wijzigingen die de Omgevingswet en aanverwante wetgeving met zich meebrengen. Concreet betekent dit dat de volgende zaken vanaf 01-07-2022 zijn geïmplementeerd:  Het kunnen ontvangen van aanvragen en meldingen;  Het proces behandelen vergunningaanvragen en meldingen is ingericht;  Het kunnen beoordelen van vergunningaanvragen;  Het kunnen aanleveren van indieningsvereisten;  Een gemeentelijke adviescommissie ruimtelijke kwaliteit is ingesteld;  Vergunningverlening is aangepast op de Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb). Toezicht & Handhaving Het toezicht- en handhavingsbeleid aanpassen voor correcte afhandeling van:  Bodemmeldingen;  Toezicht op verleende vergunningen en meldingen voor bodem, milieu, bouw- en ruimtelijke ordening activiteiten;  Handhaving op bodem, milieu, ruimtelijke ordening en bouwovertredingen;  Behandelen van klachten en handhavingsverzoeken bodem, milieu, ruimtelijke ordening en bouwovertredingen. Omgevingsplan Wij stellen een ‘casco omgevingsplan’ op als sjabloon. Dit sjabloon is de basis voor de Heerlense omgevingsplannen.

Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet voldoet het casco omgevingsplan aan de juridische eisen. Daarnaast is er een vertaling van onze huidige regels naar nieuwe regels van het omgevingsplan. Vervolgens integreren wij onderdelen (bijvoorbeeld gemeentelijke verordeningen) stapsgewijs. Omgevingsvisie Het opstellen van een Omgevingsvisie pakken wij weer op ná inwerkingtreding van de Omgevingswet. Juridische aspecten Wij passen de legesverordening, mandaatregeling en verordening planschade (wordt nadeelcompensatie) aan. Bij de Grondaanvullingswet ligt de nadruk op het borgen van kostenverhaal door de gemeente. Techniek Om de Omgevingswet te ondersteunen wordt sterk ingezet op ondersteuning door digitalisering, applicaties en zaakgericht werken. Met de deelname aan het Samenwerkingsverband Gemeenschappelijke Informatievoorziening Vergunning, Toezicht en Handhaving (VTH) van de Provincie Limburg (BWV-20000257) wordt voorzien in benodigde nieuwe software voor VTH. Nieuwe plansoftware is nodig voor het opstellen en wijzigen van beleidsdocumenten omgevingsvisie en

omgevingsplannen. Ook de installatie van software, met het maken van een koppeling met het landelijk Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), voor het raadplegen van Toepasbare Regels is vereist. Tenslotte is een koppeling vereist tussen het Heerlense zaaksysteem en het VTH-systeem. Toepasbare regels Wij stellen toepasbare regels op voor de vergunning check en leveren die aan de landelijke voorziening van het DSO (DSO-LV). Per 1-7-22 tenminste voor die activiteiten waarvoor het uitvoeren van een vergunning check nu ook al mogelijk is (gelijkblijvend dienstverleningsniveau). Processen Ten minste de onderstaande processen met hoogste prioriteit (opgave VNG) herinrichten naar werkende processen:  Beleidsproces;  Wijzigen omgevingsplan;  Verkennen en begeleiden initiatieven;  Werkwijze voor participatie bij initiatieven;  Behandelen aanvraag vergunning en behandeling melding activiteit;  Toezicht en handhaving. Opleiding Medewerkers opleiden om kennis en expertise op te bouwen over de inhoudelijke wijzigingen die de Omgevingswet en aanverwante wetgeving met zich meebrengt én in het werken met nieuwe programma’s en processen.

Risico’s 1. De komende maanden moeten de laatste voorbereidingen voor de implementatie van de omgevingswet worden geregeld. Dat is deels een opgave op Zuid Limburgse schaal en deels een opgave voor de gemeente zelf. Belangrijkste knelpunten hierbij zijn de procesaanpassingen en de kennisontwikkeling. Beide zijn zeer tijdsintensieve elementen die een beroep doen op onze mensen, mensen die ook nodig zijn om de winkel open te houden. Bekeken moet worden welke mensen en middelen nodig zijn om zowel de invoering van de wet als de (wellicht op punten versoberde) uitvoering van reguliere taken vorm te geven. 2. De structurele effecten van de stelselwijziging zijn nog ver weg, van veel factoren afhankelijk (zowel binnen als buiten de invloed van de gemeente), en worden niet verwacht voldoende positief te zijn om de invoeringskosten te compenseren binnen 10 jaar. 3. De invoeringskosten leggen grote druk op de gemeentelijke financiën. Verlichting van de financiële druk door het Rijk is op termijn noodzakelijk is om de invoering van de Omgevingswet te accommoderen. 4. De verwachting is dat de kosten voor VTH zullen toenemen, leges zijn dan wellicht niet of minder kostendekkend.

2.4

Dienstverlening / Digitalisering

Maatschappelijk effect, doel, tijdsscope Onze gehele gemeentelijke organisatie is betrokken bij de opgave dienstverlening. Veel gaat op het vlak van dienstverlening al goed, maar er zijn ook onderdelen waar wij tekort schieten en wij onze dienstverlening moeten verbeteren. Ook uw raad heeft daarover signalen afgegeven (bijvoorbeeld de motie verbetering vergunning dienstverlening en de meldingenapp). Als continu ontwikkelende organisatie zullen wij in 2022 de dienstverlening als opgave centraal stellen. We weten op een aantal fronten waar de schoen wringt en wat anders en beter moet. We werken hierbij toe naar een dienstverlening waarbij snelheid, toegankelijkheid, creativiteit waar mogelijk, maar ook zeker betrouwbaarheid en zorgvuldigheid de vereiste uitgangspunten zijn. Hieraan koppelen wij een concreet uitvoeringsprogramma met heldere doelstellingen en randvoorwaarden. Voor onze organisatie én voor onze dienstverlening speelt digitalisering een belangrijke rol. We willen efficiënter, gebruiksvriendelijker, pro-actiever en persoonlijker werken. Digitalisering kan onze dienstverlening naar een hoger niveau tillen. We doen digitaal wat kan en we houden hierbij rekening met mensen die minder (digi)taalvaardig zijn. Zo kan iedereen gebruik maken van onze dienstverlening.

Om deze dienstverlening voor burgers, ondernemers en instellingen mogelijk te maken, moet de digitale inrichting van onze organisatie op orde zijn, zodat we ‘klaar zijn voor morgen’ en kunnen beantwoorden aan de vraag en de behoefte die er ligt. We denken hierbij van buiten naar binnen. Digitalisering raakt de fundamenten van de samenleving. Technologie wordt steeds gewoner in ons privéleven: van slimme koelkasten tot pratende auto’s. Het biedt ons snel en veel informatie. We wisselen makkelijk kennis uit. Dezelfde snelheid en creativiteit verwacht de afnemer van onze dienstverlening ook van ons als overheid. Zorgvuldigheid en betrouwbaarheid zijn hierbij noodzakelijke vereisten. Die verandering biedt nieuwe mogelijkheden. Informatie (data) is – naast mensen, middelen en kennis – de belangrijkste grondstof voor onze dienstverlening en daarmee essentieel voor ons functioneren. Gemeente Heerlen stelt zich daarom de volgende vragen: 1. Hoe kunnen we een optimale dienstverlening leveren aan onze burgers? 2. Wat houdt deze optimale dienstverlening in? 3. Hoe kunnen we de zaken die digitaal kunnen, slimmer organiseren. 4. Welke kansen kunnen we verzilveren met digitalisering?

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Heerlen&id=e47490d4-3bd7-4dc6-806d-f3cf626844fe