Verslag informateur gemeente Heerenveen 2022

Een aantal constateringen  

     

In Heerenveen is niet echt één partij heel erg groot. Er is niet veel veranderd is qua percentages, minder in elk geval dan een zetel erbij voor PvdA en D66 doen vermoeden. o PvdA heeft iets meer stemmen (1,3%) en daarmee 7 ipv 6 zetels behaald. Als groene en sociale partij zijn wij zijn blij dat in onze gemeente een sociaal-democratische partij het grootst is. o Tijdens de TK2021 verkiezingen stond D66 op 14%, daarvan is een groot deel verdwenen. De partij heeft zelfs procentueel iets verloren ten opzichte van 4 jaar geleden, maar ondanks dat verlies, toch een zetel erbij, en groeit daardoor van 2 naar 3 zetels. Een andere partij die het goed heeft gedaan is HL, van 1 naar 3 zetels. Het verlies van CDA is het meest duidelijk: -4,3%, van 5 naar 3 zetels. Bij de VVD zou je kunnen spreken van consolidatie. Haalde deze partij vorige keer 4 zetels en een restzetel, ditmaal hebben ze, ondanks een klein verlies, wederom 4 zetels. Links/ progressief heeft het goed gedaan. ‘lokaal’: GBH, HL en FNP zijn samen van 7 naar 8 zetels gegaan. Verder valt vooral de verdeeldheid op. PvdA met 7 zetels, VVD met 4 en dan een CDA, D66, FNP, HL en GroenLinks met 3, SP en GBH met 2 en CU met 1

Interpretatie verkiezingsuitslag De kiezer heeft gekozen voor sociaal en duurzaam. Wij verwachten dan ook dat er een sociaal en duurzaam programma zal komen en een daarbij passend college om dat programma uit te voeren. Zoals verderop in deze inbreng verwoord streven wij een raadsprogramma met een raadscollege na, maar we verwachten een keuze voor een tussenvorm: een raadsprogramma met een hoofdlijnen/ coalitie akkoord en een college gevormd vanuit vier partijen, misschien wel vijf. 5

Op grond van de uitslag van de verkiezingen zijn de partijen die in onze ogen in aanmerking zouden kunnen komen voor een plek in het college: PvdA, VVD, FNP, HL, GroenLinks en D66.  PvdA omdat het de grootste partij is en een stabiele partij.  VVD, omdat het qua grootte toch duidelijk de tweede partij is in onze gemeente en een stabiele achterban heeft.  De FNP is gegroeid, kent een stabiele achterban en is de derde partij qua grootte.  HL als grootste winnaar. Met een N.B.: gezien de wijze waarop vanuit deze partij politiek wordt bedreven lijkt een samenwerking met deze partij niet erg eenvoudig.  GroenLinks, ook een partij met een bewezen stabiele achterban in Heerenveen, de vijfde partij qua grootte en als groene en linkse partij een natuurlijke partner voor de PvdA.  En tot slot D66, omdat deze partij met name waar het gaat om verduurzaming past bij PvdA en GroenLinks. Mogelijke samenwerkingen Mocht het komen tot een coalitie dan zijn dit de opties wat ons betreft: A optie: PvdA – FNP – D66 – GL (16 zetels) Deze combinatie is puur op inhoud gekozen. Met deze partijen zal het eenvoudig zijn om te komen tot een sociaal en duurzaam programma. Voorwaarde is wel dat we minimaal op dezelfde manier werken als afgelopen periode met veel ruimte voor de andere partijen. De kleinst mogelijke meerderheid van de collegepartijen zal daarbij helpen.

B opties: PvdA – VVD – D66 – GL (17 zetels) PvdA – VVD – FNP – GL (17 zetels) Deze combinatie komt voort uit de gedachte dat enige continuïteit verstandig is. De VVD is een betrouwbare partner en de tweede partij in Heerenveen. Deze samenwerkingen vergen meer onderhandeling en vertegenwoordigen tegelijkertijd de inwoners breder. C optie: PvdA – VVD – FNP – D66 – GL (20 zetels) Deze combinatie is een brede vertegenwoordiging van de inwoners, maar vergt veel afstemming. Het risico is dat we met een dergelijke, wat complexere samenwerking een te dichtgetimmerd akkoord moeten opstellen, waardoor alles wat we van vorige raadsperiode hebben geleerd weer teniet wordt gedaan.

Vormgeven van het proces met aandacht voor transparantie en openbaarheid. Wij houden het proces graag zo open en transparant mogelijk en willen zo veel mogelijk de hele raad betrekken. Bij de presentatie van het Periklesinstituut tijdens de heidagen van de raad op 1 en 2 april werd een in onze ogen heldere aanpak geschetst: 1. Onderscheid wat hoort bij ‘dagelijks werk’; 2. Maak een lijst van de verschillen; 3. Maak een lijst van de zaken die volgens elke partij aandacht verdienen; 4. Stel de urgentie vast van deze zaken, neem hierin financiële mogelijkheden mee; 5. Maak een agenda voor de komende 4 jaar; 6. Met ruimte voor actuele ontwikkelingen. Elke stap wordt besproken tijdens raadsvergaderingen, fracties kunnen amenderen etc.. Op deze manier stel je met de gehele raad een raadsprogramma op voor de komende vier jaren. Op grond van dit raadsprogramma worden vervolgens wethoudersprofielen opgesteld en kiest de raad de meest geschikte mensen om de komende vier jaar het beleid uit te voeren. De 6

wethouderskandidaten worden wat ons betreft voorgedragen vanuit de verschillende partijen. We beseffen dat dit voor veel partijen wellicht een stap te ver is, dat dit mogelijk meer iets is voor een volgende keer en dat we ook deze keer waarschijnlijk nog werken met coalitievorming. Dit moet dan wat ons betreft wel een coalitie zijn die breed gedragen wordt en waar de termen coalitie en oppositie zo weinig mogelijk lading hebben, nog minder dan de afgelopen 4 jaar. Waar de partijen in de raad politiek bedrijven met als doel het beste resultaat neer te zetten voor inwoners en waar alle partijen, en met hen natuurlijk de mensen die zij vertegenwoordigen, zich gehoord voelen.

Visie op het werken met een raadsakkoord/samenlevingsagenda raadsprogramma Allereerst moet hier gezegd dat we blij zijn dat we verder gaan op de vier jaar geleden ingezette route. De naam raadsakkoord is in onze ogen wat ongelukkig gekozen. Het suggereert een akkoord op inhoud, waardoor een aantal partijen het idee heeft dat ze geen politiek meer kunnen bedrijven en ze zichzelf als het ware op slot zetten. In onze ogen gaat het vooral om agendering: welke onderwerpen moeten in elk geval de komende vier jaren op de politieke agenda komen. Deze keuze wordt ingegeven door de programma’s en het stemgedrag van de kiezers, oftewel de mensen die in onze gemeente wonen. Wij opteren dan ook voor het begrip samenlevingsagenda of nog beter raadsprogramma, omdat dat in onze ogen de lading beter dekt. We moeten met elkaar goed afspreken wat we met hoofdlijnenakkoord bedoelen. Het hoofdlijnenakkoord wordt door een aantal raadsleden aangeduid met coalitieakkoord. Als we als raad graag willen dat er geen coalitie of oppositie is dan moeten we het woord coalitieakkoord niet gebruiken, maar dan moet het hoofdlijnenakkoord ook niet stiekem wel een coalitie akkoord zijn. Ons ideaal is toch wel de meest vergaande route: een raadsprogramma dat vrijwel één op één omgezet wordt in een hoofdlijnenakkoord.

In de huidige situatie kunnen wij ons een alternatieve route voorstellen, een soort olifantenpaadje. De fracties die zich het meest senang voelen bij het raadsprogramma dat voorligt, werken het hoofdlijnenakkoord in grote lijnen uit en leveren de wethouderskandidaten.

Betrokkenheid van de samenleving bij het bepalen en/of de prioritering van thema’s In maart hebben mensen op grond van verkiezingsprogramma’s gekozen voor een partij waardoor zij zich vertegenwoordigd voelen. Hiermee hebben ze al laten weten welke onderwerpen zij van belang vinden. Het is waardevol om inwoners op verschillende momenten wel te betrekken, maar dan moet het wel zinvol zijn en aantoonbaar effect hebben. Te denken valt aan een raadpleegmoment waar het gaat om de lijst met onderwerpen die aandacht verdienen: - Ontbreekt er iets? Waarbij ieder één onderwerp mag aandragen. - Welke vinden mensen het meest urgent, wederom noem één. De opbrengst wordt besproken in de raad en meegewogen in de volgende stap: urgentie en prioritering. Verder zou het goed zijn om het raadsprogramma minimaal eenmaal per jaar tegen het licht te houden. De context kan over een jaar volslagen anders zijn, dat hebben we wel geleerd van Corona en Oekraïne. Financiën en urgentie kunnen onder invloed van omstandigheden die we nu nog niet kunnen voorzien geheel anders zijn geworden. In onze ogen is dit een ideaal moment om de inwoners van Heerenveen om inbreng te vragen, door gesprekken te organiseren met verschillende mensen in de dorpen, wijken, scholen en experts.

Wederom moet dan wel helder zijn aan de voorkant wat de raad met deze informatie doet/ kan doen, terugkoppeling moet dan ook een onderdeel zijn van deze ‘raadpleging’.

7

(Kern)punten die GroenLinks Heerenveen van belang acht voor opname in een raadsprogramma/ hoofdlijnenakkoord GroenLinks wil een groene gemeente waarin mensen prettig met elkaar samenleven. We hebben een ambitieuze en enthousiaste fractie boordevol ideeën en vernieuwende inzichten. Wij willen onze idealen realiseren door bestuursverantwoordelijkheid te nemen in het nieuwe college van Heerenveen. In deze notitie verwoorden we kort en bondig onze uitgangspunten voor het nieuwe gemeentebestuur. Wij maken vooraleer geen onderscheid tussen een raadsprogramma en een hoofdlijnenakkoord. Zoals gezegd hopen we dat deze (vrijwel) hetzelfde zijn. Met een kleurcodering geven we aan welke punten volgens ons sowieso in aanmerking komen voor een plek in het raadsprogramma. We baseren ons hierbij op een globale vergelijking van de programma’s van de partijen die in de raad zijn vertegenwoordigd. De overige punten die voor ons van belang zijn staan in een blauw kader. Geel: Raadsprogramma

Organisatie en financiën Gemeentelijke organisatie De gemeentelijke organisatie werkt volgens de bedoeling. Dit is een andere manier van werken die vraagt om een andere mindset. Dat gaat niet vanzelf. Deze organisatieveranderingen moeten goed worden afgemaakt waar dat nog nodig is, ondersteund worden. De kennis, kunde en de inrichting van onze werkorganisatie moet in goed evenwicht zijn met de maatschappelijke opgaven. Waar nodig moet de organisatie blijven vernieuwen. Gemeentelijke financiën Heerenveen voerde altijd een solide financieel beleid. Afgelopen periode is er een fout gemaakt. Deze fout is hersteld, de oorzaken in kaart gebracht en doorgelicht en er zijn aanpassingen gedaan in het systeem erom heen en inde controle om een dergelijke situatie in de toekomst te voorkomen. Gemeenten hebben meer taken op hun bordje gekregen en lang niet altijd de financiering die daarbij hoort. Een sluitende begroting is voor GroenLinks een vanzelfsprekend uitgangspunt. Ook het meerjarenperspectief zou sluitend moeten zijn. Helaas krijgen gemeenten te weinig geld van het rijk om de aan haar toegewezen taken uit te voeren en kun je je afvragen of een sluitend meerjarenperspectief haalbaar is.

Een niet sluitend meerjarenperspectief zou in een uiterst geval ingezet kunnen worden om bij het rijk aan te geven dat er meer geld naar de gemeente moet om het beleid op het verwachte niveau uit te kunnen voeren. Voor ons is van belang dat de zorg voor kwetsbaren overeind blijft. De OZB houden we op hetzelfde niveau. We zetten niet in op gratis parkeren.

Democratische en bestuurlijke vernieuwing Naast een nieuwe route naar een raadsakkoord en het benoemen van wethouders op een meer transparante manier pleit GroenLinks voor beginspraak. Het is belangrijk om inwoners en maatschappelijke organisaties van Heerenveen in een zo vroeg mogelijk stadium te betrekken bij grote en klein(er)e veranderingen in hun woonomgeving. Dit zorgt voor betere plannen, die breder gedragen worden, met meer succes geïmplementeerd kunnen worden en minder weerstand achteraf. Bij elk participatietraject wordt aan de voorkant duidelijk gemaakt wat er wordt verwacht, wat de kaders zijn, waar de ruimte ligt van de inwoners en wat er met de participatie wordt gedaan. De participatie is inclusief, met aandacht voor laaggeletterdheid en mensen die meer visueel zijn ingesteld. Gemaakte keuzes worden uitgelegd.

Klimaat op 1! Heerenveen heeft in 2030 grote stappen gezet om klimaatneutraal te worden. We moeten fors inzetten op energiebesparing, opwekken van groene energie (ook met gebruikmaking van windenergie) en hergebruik en verduurzamen van de economie. We gaan dit samen doen met de 8

inwoners van onze gemeente, maatschappelijke organisaties, woningcoöperaties en het bedrijfsleven. Om de energietransitie te laten slagen moeten we luisteren naar de wensen en toekomstverwachtingen van inwoners en hen mee laten praten. We stellen groene en sociale voorwaarden aan wind- en zonneparken om de gemeenschap mee te laten profiteren. Inwoners met weinig financiële middelen krijgen de kans mee te doen in coöperatieve energieprojecten en te profiteren van de opbrengst. Investeren in duurzaamheid is ook goed voor de economie; het levert banen op. De gemeente geeft het goede voorbeeld. De energietransitie, circulaire economie, natuurpositief en klimaatadaptatie vormen de pijlers onder het Heerenveense duurzaamheidsbeleid. Nationaal én internationaal vormen dit ook belangrijke thema’s waardoor goede mogelijkheden voor samenwerking kunnen ontstaan: met het rijk maar ook op internationale schaal. Energiebesparing en duurzame opwekking We streven naar een geheel fossielvrije gemeente. Met de energietransitie kunnen niet alleen klimaatdoelstellingen worden bereikt maar ook sociale doelen. Wij willen dat de energietransitie duurzaam en eerlijk verloopt, samen met onze bewoners wordt vormgegeven en uitgevoerd, dat projecten natuurpositief worden ontwikkeld en dat de transitie leidt tot een economie zonder verspilling. Energiearmoede wordt bestreden.

De energielasten van de minima kunnen worden beperkt door koppelingen van het armoedebeleid aan het leggen van bijvoorbeeld zonnepanelen op huurwoningen. Wij zijn tegen gaswinning in onze gemeente en werken dat tegen waar we dat kunnen. Klimaat en duurzaamheid worden benaderd vanuit een integrale visie. De energietransitie kan problemen helpen oplossen en biedt kansen, zoals de nieuwe ‘groene banen’. De lokale democratie wordt versterkt door inwoners actief te betrekken bij de uitvoering van de transitie. De gemeente neemt de regierol in de lokale warmtetransitie. We willen het verduurzamen van de bebouwde omgeving versnellen, zoals de particuliere en de sociale woningvoorraad. Zo verlagen we bovendien de energielasten en stimuleren we duurzame warmte. Bij renovatie kiezen we voor verwarming zonder aardgas. We onderzoeken hoe we grote bedrijven in Heerenveen volledig gasloos laten functioneren. We maken een warmtevisie en maken afspraken met netbeheerders, woningcorporaties en overige relevante partijen. Ook de gemeente neemt met het verduurzamen van vastgoed haar verantwoordelijkheid. Initiatieven voor duurzame energieopwekking vanuit wijken en dorpen ondersteunen we van harte. Natuurpositief en circulaire economie De energietransitie is natuurpositief en gaat gepaard met verdere ontwikkeling van onze natuur.

Zo vragen we van projectontwikkelaars de natuur te versterken en biodiversiteit maximaal te stimuleren. Circulair betekent dat we ons sterk maken voor een economie die grondstoffen in de kringloop houdt. De gemeente zet in op korte ketens en hergebruik van grondstoffen, geeft in haar inkoopbeleid het goede voorbeeld en neemt maatregelen om de hoeveelheid restafval te verminderen. De afval van het ene bedrijf is de grondstof voor het volgende bedrijf. In een circulaire economie bestaat geen afval meer en is geen sprake meer van onnodige verspilling van grondstoffen. Circulaire economie vraagt om samenwerking. Bijvoorbeeld als het gaat om het delen van innovatieve kennis. Met de vereniging Circulair Fryslân, verschillende kennisinstellingen en het publieke bedrijf Omrin kan de gemeente Heerenveen belangrijke stappen zeten. De gemeente gebruikt haar inkoopkracht om innovaties te stimuleren en te ondersteunen op weg naar de nieuwe circulaire economie. Met behulp van afvalscheiding verhogen we hergebruik van afval. Zolang nog afval bestaat wil GroenLinks de afvalinzameling op basis van gewicht afrekenen in combinatie met het voorkomen en 9

opruimen van zwerfafval. GroenLinks wil samen met kennisinstellingen en bedrijven innovaties ondersteunen die bijdragen aan de transitie naar de circulaire economie. Dit vormt een nieuwe pijler onder de Heerenveense economie. Bovendien dragen lokale innovaties bij aan oplossingen voor wereldwijde problemen. We pakken onze rol als aanjager en opdrachtgever. We bevorderen de samenwerking tussen bedrijven, instellingen en burgerinitiatieven. We zoeken naar mogelijkheden proeftuinprojecten in te richten. Klimaatadaptatie Klimaatverandering leidt tot extremere weertypes: bijvoorbeeld heftiger buien en hittegolven. Bij de inrichting van de openbare ruimte moeten we daar veel meer rekening mee gaan houden. Uitrol van de operatie Steenbreek (steen eruit, plant erin) wordt met veel energie ten uitvoer gebracht. Het in samenwerking met bedrijven en burgers aanleggen van groene daken vormt hierbij een belangrijk initiatief. Hierin past ook het bomenbeleid van de gemeente Heerenveen.

Heerenveen: groen en gezond! Een groene en gezonde gemeente Iedere inwoner in de gemeente Heerenveen heeft een groene openbare omgeving binnen loopafstand. We planten 10.000 bomen, onder meer in Tiny Forests, het kapbeleid wordt strenger en voor elke toch gekapte boom komen minimaal twee terug. Bouwen mag alleen natuurinclusief en de inzet bij elke aanpassing in de openbare ruimte moet zijn dat het méér groen, biodiversiteit en klimaatbestendigheid oplevert. We geven fietsers, voetgangers en groen de ruimte. Er komen meer wandelpaden, de maximumsnelheid binnen de bebouwde kom wordt 30 en de auto is te gast. Duurzame landbouw wordt gestimuleerd en de gemeente weert bio-industrie en het grootschalig houden van vee. Heerenveen fietst – fietsstad van het noorden! Heerenveen wordt de fietsstad van het noorden. Het versterkt Heerenveen als sportstad en het ondersteunt het streven naar een duurzame gemeente. Tegelijkertijd zijn er volop synergiekansen met een belangrijke fietsenproducenten in Heerenveen en andere fietsinitiatieven. We investeren in de fietsinfrastructuur en voltooien het Fietsplan Heerenveen met een dikke gouden rand. Scholen, winkelcentra, sportlocaties en openbare voorzieningen zijn goed en veilig bereikbaar voor fietsers. Het bevorderen van de verkeersveiligheid wordt een belangrijk speerpunt waarbij de fiets letterlijk voorrang krijgt.

Ook op de rotondes in de gemeente Heerenveen. Zo maken we fietsen veilig en aantrekkelijk en laten onze inwoners vaker hun vervuilende auto staan. Er komen snelfietspaden die alle wijken en dorpskernen met de belangrijkste voorzieningen verbinden. De hoofdfietsroutes uit het Gemeentelijk vervoersplan worden gerealiseerd. Er zijn voldoende fietsenstallingen m.n. in de dorpskernen, bij winkelcentra en bij de stations, die worden betaald uit de parkeergelden. Bewoners krijgen de mogelijkheid om autoparkeerplekken om te zetten in fietsparkeerplekken. De gemeente, onderwijsinstellingen en bedrijven stimuleren inwoners de fiets te pakken, thuis te werken of buiten de spits te reizen naar het werk.

Sociaal Heerenveen Heerenveen: sociaal, vanuit vertrouwen Heerenveen is een sociale en tolerante gemeente, waarin vertrouwen de basis is. Iedereen krijgt de kans om mee te doen. We leggen het accent op het creëren van kansen voor mensen met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt. Het armoedebeleid zetten we voort. Evenals het beleid voor mensen die dak- en thuisloos zijn, asielzoekers en vluchtelingen, en ‘agenda 22’. We gaan voor een effectief, activerend en emanciperend welzijnsbeleid. Ook het LHBTQ+ emancipatiebeleid zetten we voort. We besteden extra aandacht aan ouderenbeleid. Discriminatie en stigmatisering pakken we aan. Evenals taalachterstand. Stop armoede in Heerenveen 10

Het uitbannen van alle vormen van (extreme) armoede is een herkenbaar en integraal speerpunt van het nieuwe college. Daarbij geldt ook dat je mensen het best helpt door hun sociaaleconomische positie te versterken. Het kunnen voorzien in het eigen levensonderhoud blijft uiteraard een belangrijk streven. Dat kan worden bereikt door mensen met een uitkering beroepskwalificerende opleidingen aan te bieden, niet door mensen tegenprestaties te laten verrichten die doen denken aan de werkverschaffing in de jaren ‘30 van de vorige eeuw. Volwaardige arbeid voor iedereen blijft daarom een belangrijk uitgangspunt. Zinloze en kwetsende sollicitatieplicht voor bijvoorbeeld 50plussers heeft een negatief effect op de motivatie van mensen. Geen overbodige bureaucratische regels dus, die bovendien uitgaan van het slechte in de mens. In plaats daarvan leveren we maatwerk en kijken in elke situatie wat echt nodig is. Heerenveen geeft het goede voorbeeld door het door de FNV bepleite verhoging van het wettelijk minimum uurloon van € 10 naar € 14 door te voeren en uit te dragen. Wij vinden het belangrijk om de meest kwetsbaren in onze samenleving een solide basis voor bestaanszekerheid te blijven bieden. Daarom zorgen we voor een stevig en blijvend vangnet op alle gebieden zoals schuldhulpverlening, jeugdzorg en Wmo.

Voor kinderen in armoede wordt deelname een zowel sport als cultuurdeelname mogelijk gemaakt. Zo kunnen zij meedoen op school en aan sport en culturele activiteiten. Uit de schulden Ook de toenemende schuldenproblematiek vormt een speerpunt van het nieuwe college. Door vroegtijdig signaleren moeten het ontstaan van schulden zoveel mogelijk voorkomen worden. Regels voor schuldsanering zijn richtinggevend, met nadrukkelijk ruimte voor uitzonderingen. Regelgeving van gemeente en rijk/ provincie, maar ook van de onderlinge gemeentelijke afdelingen moet zo op elkaar zijn afgestemd dat mensen hierdoor niet nog meer in de schulden raken. Schuldsanering gaat middels een schuldopkoopprogramma. De gemeente betaalt de schuldeisers 10% en neemt de schuld over. GroenLinks wil de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden voor alle Heerenveeners die dat nodig hebben. We maken de toegang tot zorg en ondersteuning eenvoudiger. De gemeente zet in op goede voor- en vroegschoolse educatie. Dit voorkomt dat kinderen op de basisschool beginnen met een achterstand. Ruime mogelijkheden voor kinderopvang horen daar ook bij.

Wonen in Heerenveen De wijken en de dorpen Voor elk dorp en elke wijk komt een actueel dorps- of wijkplan. Deze wordt samen met de bewoners opgesteld. In het plan wordt een analyse gemaakt van verbeterpunten die worden opgenomen in een actieplan. Het actieplan wordt door de gemeente samen met de bewoners uitgevoerd. Het plan bevat tevens een financiële paragraaf waarin middelen worden opgenomen die door de wijk of het dorp naar eigen inzichten besteed kunnen worden. Woningbouw Er is meer behoefte aan goedkope en energiezuinige huurwoningen, met name voor jongeren, starters en ouderen. Met de woningbouwcoöperaties worden verhoogde prestatieafspraken gemaakt. Om ervoor te zorgen dat wonen betaalbaar blijft, bestaat alle nieuwbouw uit een vast percentage sociale huurwoningen en een vast percentage woningen in het middensegment (koop en huur). Bij nieuwbouw is de verhouding tussen sociale huur, middenhuur/-koop en duurdere huur/koop 40-40-20. Voor de koopwoningen geldt een zelfbewoningsplicht. Verder wordt een huurplafond ingesteld en een maximale huurstijging voor nieuwe huurwoningen. Om groene ruimte en biodiversiteit te sparen bouwen we zoveel mogelijk binnen de huidige gebouwde omgeving. Naast nieuwbouw gaat de rode loper uit voor creatief gebruikmaken van reeds bestaande gebouwen. Denk aan het verbouwen/ aanpassen van leegstaande (kantoor)panden, het

11

splitsen van bestaande woningen, het aanleggen van knarrenhofjes, de bouw van tiny houses en het gebruiken van boerderijgebouwen in geval een boer stopt. Tot slot speelt wonen een belangrijke rol in de transitie naar een duurzame samenleving. Dat betekent dat het oplossen van het woningtekort niet zorgt voor hogere CO2-uitstoot en niet ten koste gaat van onze schaarse natuur. Slim bouwen doen we dan ook energieneutraal en zoveel mogelijk circulair en klimaatadaptief.

Cultuurstad Heerenveen GroenLinks wil het cultuuraanbod in de gemeente Heerenveen verstevigen en een goede spreiding van alle culturele voorzieningen bewerkstelligen. Er moet een duidelijke visie komen op cultuur in Heerenveen en op grond van deze visie worden keuzes gemaakt. De oprichting van een cultuurhuis is hier geen verplicht onderdeel van.

Wethouders profiel Een wethouder moet kunnen functioneren in uiteenlopende rollen en situaties. Het opstellen van ee profiel zou door de raad in gezamenlijkheid dienen moeten gebeuren. Hieronder een lijst van eigenschappen en competenties die geïnspireerd zijn op het profiel dat we via GroenLinks hebben ontvangen. De volgorde is willekeurig en zegt niet iets over de mate van belangrijkheid. Een wethouder moet:  politiek sensitief zijn; in staat zijn om te gaan met tegengestelde belangen;  zich snel nieuwe inhoud eigen maken;  stressbestendig en besluitvaardig zijn;  leidinggevende capaciteiten hebben;  een ambtelijke organisatie kunnen aansturen;  uithoudingsvermogen hebben en kunnen incasseren;  strategisch inzicht hebben, kunnen onderhandelen en doelen voor de langere en kortere termijn realiseren.  een goede relatie opbouwen met de gemeenteraad;  een goede relatie met de andere leden van het college hebben;  een goede relatie met de fractie hebben;  een brede belangstelling hebben, weten wat er speelt in de samenleving;  een visie kunnen delen en mensen kunnen enthousiasmeren;  beschikken over overtuigingskracht;  snel kunnen schakelen tussen verschillende inhoudelijke onderwerpen en tussen grote lijnen en noodzakelijke details.

 samenwerken -ook met mensen die andere opvattingen hebben-;  de belangen van inwoners kunnen vertegenwoordigen in de regio en bij het Rijk.  wonen in Heerenveen of bereid zijn om op korte termijn naar Heerenveen te verhuizen.  midden in de samenleving te staan en benaderbaar zijn;  praten met de verschillende mensen op een laagdrempelige, inclusieve manier;  overtuigend over komen en inzicht hebben in werking van de media inclusief sociale media.

Het college (aantal wethouders, full- of parttime) Het toekomstige college bestaat uit vier wethouders met elk een aanstelling van 1.0 Fte of, als er een college komt van vijf partijen, vijf wethouders, met een aanstelling van 0.8 Fte. In totaal gaat het dus telkens om 4.0 Fte.

12

Wij zijn geen voorstander van deeltijd wethouders, 0.8 Fte is wat ons betreft een minimum aanstelling.

Kandidaat voor wethouderschap Gerrie Rozema is kandidaat wethouder voor GroenLinks Heerenveen

Mogelijke breekpunten Geen breekpunten

Overige informatie Werken we nog vanuit de gedachte van coalitie of oppositie of laten we dat los? Welke wethouders kandidaten zijn er? Kunnen zij samenwerken? Inbreng GroenLinks (kern)punten Onderwerp

Subonderwerp

Organisatie en financiën

Gemeentelijke organisatie

Raadsprogramma

De gemeentelijke organisatie werkt volgens de bedoeling. Dit is een andere manier van werken die vraagt om een andere mindset. Dat gaat niet vanzelf. Deze organisatieveranderingen moeten goed worden afgemaakt waar dat nog nodig is, ondersteund worden. De kennis, kunde en de inrichting van onze werkorganisatie moet in goed evenwicht zijn met de maatschappelijke opgaven. Waar nodig moet de organisatie blijven vernieuwen.

Organisatie en financiën

Gemeentelijke financiën

Heerenveen voerde altijd een solide financieel beleid. Afgelopen periode is er een fout gemaakt. Deze fout is hersteld, de oorzaken in kaart gebracht en doorgelicht en er zijn aanpassingen gedaan in het systeem erom heen en inde controle om een dergelijke situatie in de toekomst te voorkomen. Gemeenten hebben meer taken op hun bordje gekregen en lang niet altijd de financiering die daarbij hoort. Een sluitende begroting is voor GroenLinks een vanzelfsprekend uitgangspunt. Ook het meerjarenperspectief zou sluitend moeten zijn. Helaas krijgen gemeenten te weinig geld van het rijk om de aan haar toegewezen taken uit te voeren en kun je je afvragen of een sluitend meerjarenperspectief haalbaar is. Een niet sluitend meerjarenperspectief zou in een uiterst geval ingezet kunnen worden om bij het rijk aan te geven dat er meer geld naar de gemeente moet om het beleid op het verwachte niveau uit te kunnen voeren. Voor ons is van belang dat de zorg voor kwetsbaren overeind blijft. De OZB houden we op hetzelfde niveau. We zetten niet in op gratis parkeren.

13

Hoofdlijnenakkoord

Democratische en bestuurlijke vernieuwing

Klimaat op 1!

Klimaatneutrale gemeente

Naast een nieuwe route naar een raadsakkoord en het benoemen van wethouders op een meer transparante manier pleit GroenLinks voor beginspraak. Het is belangrijk om inwoners en maatschappelijke organisaties van Heerenveen in een zo vroeg mogelijk stadium te betrekken bij grote en klein(er)e veranderingen in hun woonomgeving. Dit zorgt voor betere plannen, die breder gedragen worden, met meer succes geïmplementeerd kunnen worden en minder weerstand achteraf. Bij elk participatietraject wordt aan de voorkant duidelijk gemaakt wat er wordt verwacht, wat de kaders zijn, waar de ruimte ligt van de inwoners en wat er met de participatie wordt gedaan. De participatie is inclusief, met aandacht voor laaggeletterdheid en mensen die meer visueel zijn ingesteld. Gemaakte keuzes worden uitgelegd. Heerenveen heeft in 2030 grote stappen gezet om klimaatneutraal te worden. We moeten fors inzetten op energiebesparing, opwekken van groene energie (ook met gebruikmaking van windenergie) en hergebruik en verduurzamen van de economie. We gaan dit samen doen met de inwoners van onze gemeente, maatschappelijke organisaties, woningcoöperaties en het bedrijfsleven. Om de energietransitie te laten slagen moeten we luisteren naar de wensen en toekomstverwachtingen van inwoners en hen mee laten praten.

We stellen groene en sociale voorwaarden aan wind- en zonneparken om de gemeenschap mee te laten profiteren. Inwoners met weinig financiële middelen krijgen de kans mee te doen in coöperatieve energieprojecten en te profiteren van de opbrengst. Investeren in duurzaamheid is ook goed voor de economie; het levert banen op. De gemeente geeft het goede voorbeeld. De energietransitie, circulaire economie, natuurpositief en klimaatadaptatie vormen de pijlers onder het Heerenveense duurzaamheidsbeleid. Nationaal én internationaal vormen dit ook belangrijke thema’s waardoor goede mogelijkheden voor samenwerking kunnen ontstaan: met het rijk maar ook op internationale schaal.

14

Klimaat op 1!

Energiebesparing en duurzame opwekking

We streven naar een geheel fossielvrije gemeente. Met de energietransitie kunnen niet alleen klimaatdoelstellingen worden bereikt maar ook sociale doelen. Wij willen dat de energietransitie duurzaam en eerlijk verloopt, samen met onze bewoners wordt vormgegeven en uitgevoerd, dat projecten natuurpositief worden ontwikkeld en dat de transitie leidt tot een economie zonder verspilling. Energiearmoede wordt bestreden. De energielasten van de minima kunnen worden beperkt door koppelingen van het armoedebeleid aan het leggen van bijvoorbeeld zonnepanelen op huurwoningen. Wij zijn tegen gaswinning in onze gemeente en werken dat tegen waar we dat kunnen. Klimaat en duurzaamheid worden benaderd vanuit een integrale visie. De energietransitie kan problemen helpen oplossen en biedt kansen, zoals de nieuwe ‘groene banen’. De lokale democratie wordt versterkt door inwoners actief te betrekken bij de uitvoering van de transitie. De gemeente neemt de regierol in de lokale warmtetransitie. We willen het verduurzamen van de bebouwde omgeving versnellen, zoals de particuliere en de sociale woningvoorraad. Zo verlagen we bovendien de energielasten en stimuleren we duurzame warmte. Bij renovatie kiezen we voor verwarming zonder aardgas. We onderzoeken hoe we grote bedrijven in Heerenveen volledig gasloos laten functioneren.

We maken een warmtevisie en maken afspraken met netbeheerders, woningcorporaties en overige relevante partijen. Ook de gemeente neemt met het verduurzamen van vastgoed haar verantwoordelijkheid. Initiatieven voor duurzame energieopwekking vanuit wijken en dorpen ondersteunen we van harte.

15

Klimaat op 1!

Natuurpositief en circulaire economie

De energietransitie is natuurpositief en gaat gepaard met verdere ontwikkeling van onze natuur. Zo vragen we van projectontwikkelaars de natuur te versterken en biodiversiteit maximaal te stimuleren. Circulair betekent dat we ons sterk maken voor een economie die grondstoffen in de kringloop houdt. De gemeente zet in op korte ketens en hergebruik van grondstoffen, geeft in haar inkoopbeleid het goede voorbeeld en neemt maatregelen om de hoeveelheid restafval te verminderen. De afval van het ene bedrijf is de grondstof voor het volgende bedrijf. In een circulaire economie bestaat geen afval meer en is geen sprake meer van onnodige verspilling van grondstoffen. Circulaire economie vraagt om samenwerking. Bijvoorbeeld als het gaat om het delen van innovatieve kennis. Met de vereniging Circulair Fryslân, verschillende kennisinstellingen en het publieke bedrijf Omrin kan de gemeente Heerenveen belangrijke stappen zeten. De gemeente gebruikt haar inkoopkracht om innovaties te stimuleren en te ondersteunen op weg naar de nieuwe circulaire economie. Met behulp van afvalscheiding verhogen we hergebruik van afval. Zolang nog afval bestaat wil GroenLinks de afvalinzameling op basis van gewicht afrekenen in combinatie met het voorkomen en opruimen van zwerfafval.

GroenLinks wil samen met kennisinstellingen en bedrijven innovaties ondersteunen die bijdragen aan de transitie naar de circulaire economie. Dit vormt een nieuwe pijler onder de Heerenveense economie. Bovendien dragen lokale innovaties bij aan oplossingen voor wereldwijde problemen. We pakken onze rol als aanjager en opdrachtgever. We bevorderen de samenwerking tussen bedrijven, instellingen en burgerinitiatieven. We zoeken naar mogelijkheden proeftuinprojecten in te richten.

Klimaat op 1!

Klimaatadaptatie

Klimaatverandering leidt tot extremere weertypes: bijvoorbeeld heftiger buien en hittegolven. Bij de inrichting van de openbare ruimte moeten we daar veel meer rekening mee gaan houden. Uitrol van de operatie Steenbreek (steen eruit, plant erin) wordt met veel energie ten uitvoer gebracht. Het in samenwerking met bedrijven en burgers aanleggen van groene daken vormt hierbij een belangrijk initiatief. Hierin past ook het bomenbeleid van de gemeente Heerenveen.

16

Heerenveen: groen en gezond!

Een groene en gezonde gemeente

Iedere inwoner in de gemeente Heerenveen heeft een groene openbare omgeving binnen loopafstand. We planten 10.000 bomen, onder meer in Tiny Forests, het kapbeleid wordt strenger en voor elke toch gekapte boom komen minimaal twee terug. Bouwen mag alleen natuurinclusief en de inzet bij elke aanpassing in de openbare ruimte moet zijn dat het méér groen, biodiversiteit en klimaatbestendigheid oplevert. We geven fietsers, voetgangers en groen de ruimte. Er komen meer wandelpaden, de maximumsnelheid binnen de bebouwde kom wordt 30 en de auto is te gast. Duurzame landbouw wordt gestimuleerd en de gemeente weert bio-industrie en het grootschalig houden van vee.

Heerenveen: groen en gezond!

Heerenveen fietst – fietsstad van het noorden!

Heerenveen wordt de fietsstad van het noorden. Het versterkt Heerenveen als sportstad en het ondersteunt het streven naar een duurzame gemeente. Tegelijkertijd zijn er volop synergiekansen met een belangrijke fietsenproducenten in Heerenveen en andere fietsinitiatieven. We investeren in de fietsinfrastructuur en voltooien het Fietsplan Heerenveen met een dikke gouden rand. Scholen, winkelcentra, sportlocaties en openbare voorzieningen zijn goed en veilig bereikbaar voor fietsers. Het bevorderen van de verkeersveiligheid wordt een belangrijk speerpunt waarbij de fiets letterlijk voorrang krijgt. Ook op de rotondes in de gemeente Heerenveen. Zo maken we fietsen veilig en aantrekkelijk en laten onze inwoners vaker hun vervuilende auto staan. Er komen snelfietspaden die alle wijken en dorpskernen met de belangrijkste voorzieningen verbinden. De hoofdfietsroutes uit het Gemeentelijk vervoersplan worden gerealiseerd. Er zijn voldoende fietsenstallingen m.n. in de dorpskernen, bij winkelcentra en bij de stations, die worden betaald uit de parkeergelden. Bewoners krijgen de mogelijkheid om autoparkeerplekken om te zetten in fietsparkeerplekken. De gemeente, onderwijsinstellingen en bedrijven stimuleren inwoners de fiets te pakken, thuis te werken of buiten de spits te reizen naar het werk.

Sociaal Heerenveen

Heerenveen: sociaal, vanuit vertrouwen

Heerenveen is een sociale en tolerante gemeente. Waarin vertrouwen de basis is in plaats van wantrouwen. Iedereen krijgt de kans om mee te doen. We leggen het accent op het creëren van kansen voor mensen met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt. Het armoedebeleid zetten we voort. Evenals het beleid voor mensen die dak- en thuisloos zijn, asielzoekers en vluchtelingen, en ‘agenda 22’. We gaan voor een effectief, activerend en emanciperend welzijnsbeleid. Ook het LHBTQ+ emancipatiebeleid zetten we voort. We besteden extra aandacht aan

17

ouderenbeleid. Discriminatie en stigmatisering pakken we aan. Evenals taalachterstand.

Sociaal Heerenveen

Stop armoede in Heerenveen

Sociaal Heerenveen

Uit de schulden

Het uitbannen van alle vormen van (extreme) armoede is een herkenbaar en integraal speerpunt van het nieuwe college. Daarbij geldt ook dat je mensen het best helpt door hun sociaal economische positie te versterken. Het kunnen voorzien in het eigen levensonderhoud blijft uiteraard een belangrijk streven. Dat kan worden bereikt door mensen met een uitkering beroepskwalifiserende opleidingen aan te bieden. Niet door mensen tegenprestaties te laten verrichten die doen denken aan de werkverschaffing in de jaren ‘’30 van de vorige eeuw. Volwaardige arbeid voor iedereen blijft een daarom een belangrijk uitgangspunt. Zinloze en kwetsende sollicitatieplicht voor bijvoorbeeld 50plussers heeft een negatief effect op de motivatie van mensen. Geen overbodige bureaucratische regels dus, die bovendien uitgaan van het slechte van de mens. In plaats daarvan leveren we maatwerk en kijken in elke situatie wat echt nodig is. Wij vinden het belangrijk om de meest kwetsbaren in onze samenleving een solide basis voor bestaanszekerheid te blijven bieden. Daarom zorgen we voor een stevig en blijvend vangnet op alle gebieden zoals schuldhulpverlening, jeugdzorg en Wmo. Voor kinderen in armoede wordt deelname een zowel sport als cultuurdeelname mogelijk gemaakt. Zo kunnen zij meedoen op school en aan sport en culturele activiteiten.

Heerenveen geeft het goede voorbeeld door het door de FNV bepleite verhoging van het wettelijk minimum uurloon van € 10 naar € 14 door te voeren en uit te dragen.

Ook de toenemende schuldenproblematiek vormt een speerpunt van het nieuwe college. Door vroegtijdig signaleren moeten het ontstaan van schulden zoveel mogelijk voorkomen worden. Regels voor schuldsanering zijn richtinggevend, met nadrukkelijk ruimte voor uitzonderingen. Regelgeving van gemeente en rijk/ provincie, maar ook van de onderlinge gemeentelijke afdelingen moet zo op elkaar zijn afgestemd dat mensen hierdoor niet nog meer in de schulden raken. Schuldsanering gaat middels een schuldopkoopprogramma. De gemeente betaalt de schuldeisers 10% en neemt de schuld over. GroenLinks wil de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden

18

voor alle Heerenveeners die dat nodig hebben. We gaan de toegang tot zorg en ondersteuning waar mogelijk eenvoudiger maken. De gemeente zet in op goede voor- en vroegschoolse educatie. Dit voorkomt dat kinderen op de basisschool beginnen met een achterstand. Ruime mogelijkheden voor kinderopvang horen daar ook bij.

Wonen in Heerenveen

De wijken en de dorpen

Wonen in Heerenveen

Woningbouw

Voor elk dorp en elke wijk komt een actueel dorps- of wijkplan. Deze wordt samen met de bewoners opgesteld. In het plan wordt een analyse gemaakt van verbeterpunten die worden opgenomen in een actieplan. Het actieplan wordt door de gemeente samen met de bewoners uitgevoerd. Het plan bevat tevens een financiële paragraaf waarin middelen worden opgenomen die door de wijk of het dorp naar eigen inzichten besteed kunnen worden. Er is meer behoefte aan goedkope en energiezuinige huurwoningen, met name voor jongeren, starters en ouderen. Met de woningbouwcoöperaties worden verhoogde prestatieafspraken gemaakt. Om ervoor te zorgen dat wonen betaalbaar blijft, bestaat alle nieuwbouw uit een vast percentage sociale huurwoningen en een vast percentage woningen in het middensegment (koop en huur). Bij nieuwbouw is de verhouding tussen sociale huur, middenhuur/-koop en duurdere huur/koop 40-40-20. Voor de koopwoningen geldt een zelfbewoningsplicht. Verder wordt een huurplafond ingesteld en een maximale huurstijging voor nieuwe huurwoningen. Om groene ruimte en biodiversiteit te sparen bouwen we zoveel mogelijk binnen de huidige gebouwde omgeving. Naast nieuwbouw gaat de rode loper uit voor creatief gebruik maken van reeds bestaande gebouwen.

Denk aan het verbouwen/ aanpassen van leegstaande (kantoor)panden, het splitsen van bestaande woningen, het aanleggen van knarrenhofjes, de bouw van tiny houses en het gebruiken van boerderijgebouwen in geval een boer stopt. Tot slot speelt wonen een belangrijke rol in de transitie naar een duurzame samenleving. Dat betekent dat het oplossen van het woningtekort niet zorgt voor hogere CO2-uitstoot en niet ten koste gaat van onze schaarse natuur. Slim bouwen doen we dan ook energieneutraal en zoveel mogelijk circulair en klimaatadaptief.

19

Cultuurstad Heerenveen

GroenLinks wil het cultuuraanbod in de gemeente Heerenveen verstevigen en een goede spreiding van alle culturele voorzieningen bewerkstelligen. Er moet een duidelijke visie komen op cultuur in Heerenveen en op grond van deze visie worden keuzes gemaakt. De oprichting van een cultuurhuis is geen verplicht onderdeel hiervan wat GroenLinks betreft.

Gesprek met ChristenUnie Datum Tijdstip Locatie

: 4 april : 9.45 uur : Hof van de Koning, Heerenveen

Aanwezig

: Ard van der Tuuk, informateur Lia de Heij, fractievoorzitter ChristenUnie Klazina Bontekoe, commissielid ChristenUnie Lammy Roest, griffier Betske van Henten, raadsadviseur (verslag)

Welkom, korte voorstelronde en toelichting opdracht Alle partijen worden uitgenodigd voor een afzonderlijk gesprek. Van het gesprek wordt een verslag gemaakt. Dit verslag wordt ter goedkeuring voorgelegd. Afgesproken wordt dat het gespreksverslag openbaar is en als bijlage wordt bijgevoegd bij het rapport van de informateur. Het bespreken van vertrouwelijke zaken is mogelijk, die worden niet in het openbare verslag vermeld. Mocht er na afloop van het gesprek nog iets zijn dat men vergeten is en wil delen met de informateur, dan kan dat. Het gesprek vindt plaats aan de hand van de vragen door de raad opgesteld met een enkele toegevoegde vraag vanuit informateur of via hem van Avelien Haan (procesbegeleider raadsakkoord). Deze vragen worden aan elke partij voorgelegd. Proces 1. Vormgeven van het proces met aandacht voor transparantie en openbaarheid. 2. Visie op het werken met een raadsakkoord/samenlevingsagenda. Wat verstaat men daaronder? 2b. Na deze ronde raadsakkoord en hoofdlijnenakkoord. Hoe brengen we die bij elkaar? Het Raadsakkoord is een goed middel om samen te werken aan doelstellingen. We zijn eigenlijk nog niet klaar met drie thema’s. Daarop kunnen we doorborduren. Of het drie moeten blijven, is aan raad. Het kunnen er ook 5 zijn. We hebben 5 thema’s in de gemeente. Daardoor doelgericht bezig. Samenleving meer betrekken: opnemen in een akkoord.

Term: raadswerkakkoord. Het is levend document, waar aan gewerkt wordt. Als de raad niet eerst de kaders stelt wordt het voor de burger rommelig. Het raadplegen van burgers is al een afspraak. Het is belangrijk om af te wegen welke vorm van participatie ingezet wordt en maak duidelijk wat burgers kunnen verwachten. Blijf communiceren en houdt tussendoor contact. Leg uit waarom het lang duurt. Mooi dat mensen nog steeds betrokken zijn zoals bij G1000 en G20. Lastig dat het steeds dezelfde mensen zijn. Deze worden al gezien. In hoeverre zijn zij representatief? Hoe bereik je alle burgers? Het Raadswerkakkoord kan in lijn lopen met het hoofdlijnenakkoord. Niet ineens andere dingen hierin. Ga met alle fracties bij elkaar bepalen waar je je op gaat richten. Wees wel flexibel, i.v.m. zaken als energiecrisis en inflatie. Regeren is vooruitzien, neem de geschiedenis mee. 20

Inhoud 3. a. Een lijst met maximaal tien (kern)punten, die men van belang acht voor opname in een raadsakkoord/samenlevingsagenda met bijbehorende argumentatie. b. Een lijst met maximaal tien (kern)punten, die men van belang acht voor opname in een hoofdlijnenakkoord met bijbehorende argumentatie. Belangrijke onderwerpen: - veiligheid - gezonde leefstijl : komt in heel veel thema’s terug. zorg en kosten - mantelzorg en vrijwilligers - duurzaamheid: begin met woningen die slecht geïsoleerd zijn - vergrijzing - aandacht sterkere gezinnen, kijk ook naar preventieve kant (ook ouders begeleiden) - armoede - leefomgeving: onderhoud wegen/straten/pleinen - wonen: diversiteit in woonvormen (kangoeroe woningen) - fietsen: Heerenveen als fietsgemeente - sterke ondernemers - financiën: spaarzaamheid en behoudende financiële koers - vluchtelingen: meenemen in wonen, werken, gezondheid en duurzaamheid Zelfde lijst voor zowel raadsakkoord als collegeakkoord. c. Wat moet er bestuurlijk gebeuren de komende vier jaar voor strategie Heerenveen over 30 jaar:. Wat is concreet nodig, poort van Noorden? - Goede verkeersroutes, rondweg om Heerenveen - meer samenwerken met andere gemeenten - Lelylijn: positief. Alleen waar traject is onduidelijk? Heerenveen moet geen forensendorp worden en de werkgelegenheid behouden. Kanttekening: veenweiden en wil je dat Heerenveen een 100.000 inwonersdorp wordt.

Waar bouwen? Richting Joure en waar verder? Heerenveen moet ook een landelijke gemeente blijven. Een landelijke gemeente met stadse allure. Versterk de dorpen ook nu al. Industrie: meer variatie, zelfvoorzienend qua energie, ook voertuigen. Bewegen op woningmarkt, toekomstgericht. 4. Of, en zo ja hoe en wanneer de samenleving betrokken moet worden bij het bepalen van de thema’s en/of de prioritering van thema’s. De raad moet zijn positie nemen, het zijn gekozen volksvertegenwoordigers en de raad moet staan voor die verantwoordelijkheid. College ook. Wel de samenleving betrekken. Duiding en collegevorming 5. Wat de interpretatie is van de verkiezingsuitslag. 6. Wat men belangrijk vindt voor het profiel van wethouders. Wethouders van buiten, woonplaats?) 7. Hoe het college er kwantitatief uit zou kunnen zien (aantal wethouders, full- of parttime). Hoe college er kwalitatief uit zou kunnen zien. Hebt u beeld? 8. Of men kandidaten wil voordragen voor wethouderschap? Duiding: PvdA is de grootste. Dat wil niet zeggen dat zij ook 2 wethouders moeten leveren. Bestaande coalitie prettig, maar niet meer meerderheid. GL erbij, heel duidelijk duurzaamheid, dan 16. Goede mix. Kan gezien ervaringen afgelopen vier jaar. CDA constructief. VVD ook. Alle vier kunnen een wethouder leveren. 21

Profiel: Oog voor verleden, heden toekomst. Openhartig en betrouwbaar. Enige diplomatie: beheersen emoties. Charismatisch ideeën overbrengen, die hij/zij zelf begrijpt. Bevlogen. Teamplayer. Verhouding man/vrouw belangrijk. Diversiteit: mag ook iemand met beperking zijn. Eigen deelname: Altijd bereid te praten. We kennen onze positie, verwachten niet, omdat we maar 1 zetel hebben. Kunnen dan ook kandidaat voordragen. Wethouder van buiten: Voorkeur voor wethouders uit eigen gemeente, tenzij het niet anders kan (inhoud en capaciteiten). Mooist als de wethouder uit deze gemeenschap komt. De wethouder moet de gemeente kennen. Het heeft de voorkeur als de wethouder hier woont of gaat wonen. Inhoud en capaciteiten gaan voor, dan mag de wethouder buiten blijven wonen. Aantal wethouders: 4 fulltime wethouders, burgemeester geen inhoudelijke portefeuille. 3 fulltime en 2 parttime, kan eventueel ook. 9. Wat mogelijke breekpunten zijn. Geen echte breekpunten. Wel vragen bij rotonde burg. Falkenaweg en Van der Valk. Is er sprake van verkeerde voorlichting? Betrouwbare overheid is belangrijk. 10. Overige informatie die men voor het vervolgproces van belang acht. Blijf open, geen achterkamertjes. Hoe houd je de burger erbij? Doe de communicatie goed richting de burger over het proces. Aandacht voor vraag: hoe houdt je als raad contact met de samenleving.

Zorg dat ervaring in de raad blijft, het collectief geheugen van de raad is belangrijk.

Gesprek met GemeenteBelangen Datum Tijdstip Locatie

: 4 april : 11.00 uur : Hof van de Koning, Heerenveen

Aanwezig

: Ard van der Tuuk, informateur Tino van der Ven, fractievoorzitter Ankie Speel , raadslid Lammy Roest, griffier Betske van Henten, raadsadviseur (verslag)

Welkom, korte voorstelronde en toelichting opdracht Alle partijen worden uitgenodigd voor een afzonderlijk gesprek. Van het gesprek wordt een verslag gemaakt. Dit verslag wordt ter goedkeuring voorgelegd. Afgesproken wordt dat het gespreksverslag openbaar is en als bijlage wordt bijgevoegd bij het rapport van de informateur. Het bespreken van vertrouwelijke zaken is mogelijk, die worden niet in het openbare verslag vermeld. Mocht er na afloop van het gesprek nog iets zijn dat men vergeten is en wil delen met de informateur, dan kan dat. Het gesprek vindt plaats aan de hand van de vragen door de raad opgesteld met een enkele toegevoegde vraag vanuit informateur of via hem van Avelien Haan (procesbegeleider raadsakkoord). Deze vragen worden aan elke partij voorgelegd. Proces 1. Vormgeven van het proces met aandacht voor transparantie en openbaarheid. 2. Visie op het werken met een raadsakkoord/samenlevingsagenda. Wat verstaat men daaronder? 2b. Na deze ronde raadsakkoord en hoofdlijnenakkoord. Hoe brengen we die bij elkaar? Maximale transparantie nastreven en achterkamertjes vermijden. Zorg voor goede verantwoording naar inwoners. Wil graag verdere stappen zetten in het raadsakkoord. Zijn niet bang klemgezet te

22

worden. Het is altijd mogelijk eigen DNA in te brengen en ook om dingen opnieuw ter discussie te stellen, als sprake is van voortschrijdend inzicht. Er zijn veel partijen met 3, 2 of 1 zetel. Graag zo breed mogelijk alle partijen horen. Mooi als er eerst een raadsakkoord is en in ander akkoord daar waar mogelijk samen optrekken. Wil zo breed mogelijk. Er zijn onderwerpen die iedereen belangrijk vindt. De manier waarop, het hoe, daar denkt men verschillend over. Als er echt iets is, een grote hobbel, dan van tevoren uitspreken. Zorg voor heldere taal en communicatie en zorg dat iedereen dezelfde taal spreekt. Wat bedoelen we met raadsakkoord. Wat met samenlevingsagenda? Inhoud belangrijk. Samenlevingsagenda impliceert meer participatie. Zorg ook voor goede definitie naar inwoners. Met samenleving starten zou ideaal zijn, maar leg niet teveel vragen bij burger neer. Hoe participatie hangt ook van het onderwerp af. Enquêtes zijn mooi, binnen dorpen en wijken via plaatselijk belang werkt ook goed. Betrekken samenleving kost ook tijd, dan ontstaat mogelijk tijdsklem. Inhoud 3. a. Een lijst met maximaal tien (kern)punten, die men van belang acht voor opname in een raadsakkoord/samenlevingsagenda met bijbehorende argumentatie. b. Een lijst met maximaal tien (kern)punten, die men van belang acht voor opname in een hoofdlijnenakkoord met bijbehorende argumentatie.

Veel onderwerpen horen in beide thuis. - jeugdzorg: klem tussen wat wil en wat kan. Structureel geld en misschien efficiënter. Nieuw pad, integraal, normaliseren. Nog stapje verder gaan: kijk ook naar financiering, wat voor budget komt daar bij kijken. - kansengelijkheid en bestaanszekerheid: stukje sociale agenda. Armoedebeleid, maximaal faciliteren dat iedereen meedoet. Mensen echt begeleiden en aan het werk. - zorg en welzijn: dubbele vergrijzing. Ook aandacht bij oudere doelgroep voor welzijn, passende zorg en ondersteuning. - energiearmoede: subsidieloketten op inzetten samen met landelijke overheid en provincie. Veel meer geld gemeente binnen trekken voor verbetering woningen. Kans en niet bedreiging. Denk ook aan multifunctionele en sportaccommodaties. - wonen: duurzame en nieuwe woonvormen. Maximaal inzetten naar aard en schaal dorp, zoveel mogelijk mensen huisvesten. Smalle beurs en middenklasse. Flexwonen: tijdelijke woningen/woonvormen. Modulaire bouw. Gemeente te traag. Generatiewoningen. Vrijkomende agrarische gebouwen. - banenmotor van het noorden: ondernemersloket om ondernemers te ontzorgen - maatschappelijke organisaties: vrijwilligers faciliteren, vrijwilligersloket om te ontzorgen en geef gevoel dat meegedacht wordt. Aandacht voor dorps- en buurthuizen.

- betrouwbare gemeente: als er afspraken gemaakt zijn, als democratisch besluit is genomen, blijf daar achter staan. Delen analyse Jelle Zoetendal op uitslagenavond: sta als raad voor besluiten! Goed luisteren naar andere perspectieven. Opdracht aan raad zelf: meer uitleggen aan inwoners en elkaar meer daarop aanspreken. - sport: hoog in vaandel houden. Iedereen moet kunnen sporten (armoede), breedtesport niet vergeten, is taak gemeente. - voorzieningen aanpassen van vergrijzende samenleving. - veilige fiets en wandelpaden c. Wat moet er bestuurlijk gebeuren de komende vier jaar voor strategie Heerenveen over 30 jaar:. Wat is concreet nodig, poort van Noorden? - Openbare ruimte en groen bewaken, niet alles vol bouwen. Voorzichtig met zonnepanelen in buitengebied. Alles naar aard en schaal. Landschap gaat er anders uitzien door energietransitie. 23

- Banenmotor Noorden. Fit en vitaal en krachtig centrum Heerenveen. Plek waar prettig (op orde), wonnen werken en leven. Parkeren. Vooruitdenken over 20 jaar. Is het dan nog goed. - Lelylijn: niet te bang voor zijn, ook niet voor veel mensen van buiten, maar niet verkwanselen. Milieuvriendelijk. Wat brengt het Heerenveen? Hoe staan ondernemers, inwoners erin? Wat betekent voor groen, leefbare buitengebieden. Mooi ook voor tegengaan vergrijzing . Over 20 jaar is er andere bevolkingsopbouw. Zijn we dan ook nog blij? Woningen waar zet je ze neer? Betaalbaar? Alle argumenten nog wegen binnen fractie. 4. Of, en zo ja hoe en wanneer de samenleving betrokken moet worden bij het bepalen van de thema’s en/of de prioritering van thema’s. zie boven Duiding en collegevorming 5. Wat de interpretatie is van de verkiezingsuitslag. 6. Wat men belangrijk vindt voor het profiel van wethouders. Wethouders van buiten, woonplaats?) 7. Hoe het college er kwantitatief uit zou kunnen zien (aantal wethouders, full- of parttime). Hoe college er kwalitatief uit zou kunnen zien. Hebt u beeld? 8. Of men kandidaten wil voordragen voor wethouderschap? Duiding: Continuïteit belangrijk. PvdA en D66 gewonnen. Verliezers: VVD en CDA. Er moeten ook winnende partij bij. Vier of vijf partijen. Voorkeur voor D66 als vierde partij. GL of FNP kan ook. GB: zetel verloren.

Past ons niet, maar geen problemen om bestuursverantwoordelijkheid te nemen. Deur is niet dicht. Kunnen wethouderskandidaat leveren, maar willen ook wel steunen zonder wethouderskandidaat. Aantal wethouders: Voorstander van 4 wethouders, 3 is te weinig. Moet wel betaalbaar blijven. Beeld naar de samenleving is belangrijk. 5 van 80%. Als de burgemeester geen portefeuilles heeft, dan is 5 verklaarbaar. We kunnen ons ook 5 voorstellen, gezien de uitslag PvdA. Profiel: Stabiel bestuur belangrijk: team moet goed kunnen samenwerken. Voor een open procedure bij keuze wethouderskandidaten. Gesprek als raad met kandidaten zou mooi zijn. Transparant. Je zoekt bestuurders, geen afgevaardigden politieke partijen. Kandidaten moeten goed in de groep passen, goed kunnen samenwerken en stappen kunnen maken. Er moet onderlinge chemie zijn. Wethouders van buiten: als het iets toevoegt, waarom niet. Niet zoveel moeite met buiten blijven wonen. Moet juiste man op juiste plek zijn. 9. Wat mogelijke breekpunten zijn. Inhoudelijk geen breekpunten. 10. Overige informatie die men voor het vervolgproces van belang acht. Ambities zijn heel groot, niet alles zal haalbaar/betaalbaar zijn. Realisme! Zorg voor goede uitleg/communicatie naar inwoners voor proces.

Gesprek met CDA Datum Tijdstip Locatie

: 5 april : 12.00 uur : Hof van de Koning, Heerenveen

Aanwezig

: Ard van der Tuuk, informateur Hedwich Rinkes, raadslid en huidige wethouder Bernhard Hoekstra, fractievoorzitter 24

Lammy Roest, griffier Betske van Henten, raadsadviseur (verslag) Welkom, korte voorstelronde en toelichting opdracht Alle partijen worden uitgenodigd voor een afzonderlijk gesprek. Van het gesprek wordt een verslag gemaakt. Dit verslag wordt ter goedkeuring voorgelegd. Afgesproken wordt dat het gespreksverslag openbaar is en als bijlage wordt bijgevoegd bij het rapport van de informateur. Het bespreken van vertrouwelijke zaken is mogelijk, die worden niet in het openbare verslag vermeld. Mocht er na afloop van het gesprek nog iets zijn dat men vergeten is en wil delen met de informateur, dan kan dat. Het gesprek vindt plaats aan de hand van de vragen door de raad opgesteld met een enkele toegevoegde vraag vanuit informateur of via hem van Avelien Haan (procesbegeleider raadsakkoord). Deze vragen worden aan elke partij voorgelegd. Proces 1. Vormgeven van het proces met aandacht voor transparantie en openbaarheid. 2. Visie op het werken met een raadsakkoord/samenlevingsagenda. Wat verstaat men daaronder? 2b. Na deze ronde raadsakkoord en hoofdlijnenakkoord. Hoe brengen we die bij elkaar? CDA kijkt positief terug op het raadsakkoord. Het was een andere manier van werken, waardoor er als raad meer verbondenheid en commitment ontstond. De raad heeft het omarmt. Tegelijkertijd was er een interpretatieverschil. Men wilde ook de handen vrij houden.

Belangrijk is dat het beeld van allemaal hetzelfde is. Je zou de strategische abstracte doelen kunnen opnemen in het raadsakkoord. Akkoord ziet op opgaves waar we het over eens zijn en het hoe (politieke verschil) komt gedurende de periode. De definitie is belangrijk en dat men het daar over eens is. Wat is het nu? De strategische agenda bevat de opgaven voor de toekomst zoals bouwen, klimaatontwikkeling. Liever vanuit deze bestaande opgaven uitgaan en actualiseren. Het moet wel behapbaar zijn. Overstijgende doelen benoemen, waarvan we weten dat we ze met elkaar op moeten pakken. Dan kun je de politieke kleur daarin nog loslaten. We zijn positief over de vernieuwende lokale democratie onderdelen. Vraag hoe we ordenen naar raadsakkoord en naar coalitieakkoord. Er zijn verschillende dwarsverbanden. Mooist is als je openheid hebt aan beide tafels om onderwerpen te bespreken. Dat iedereen zijn zegje kan doen. Wat zijn belangrijke thema’s voor onze gemeente? Waar willen we heen als gemeente en wat is dan komende 4 jaar nodig? En dan waar hoort het onderwerp thuis, een aanzet voor ordening. Beide werkelijkheden kunnen samengebracht worden in twee akkoorden. Niet als gescheiden werelden. Hoe ga je samenwerken om doelen te realiseren? Verschillende samenwerkingsniveaus, raadsbreed en als coalitie. Wel fijn als er een coalitieakkoord is. Dat biedt stabiliteit, rust en helderheid.

Je weet van elkaar waar je aan toe bent. Rol raad is ook waar we naar toe willen met Heerenveen de komende 20 jaar. Een pad waar de raad aangeeft waar hij kaders wil stellen. Daarin zou je stapjes kunnen zetten. Met welke onderwerpen naar de samenleving en hoe doe je dat. Kijk op een andere manier naar participatie, voer het goede gesprek (deep democracy). Benoem dat ook in raadsakkoord. Inhoud 3. a. Een lijst met maximaal tien (kern)punten, die men van belang acht voor opname in een raadsakkoord/samenlevingsagenda met bijbehorende argumentatie. b. Een lijst met maximaal tien (kern)punten, die men van belang acht voor opname in een hoofdlijnenakkoord met bijbehorende argumentatie. - Wonen: zowel kwantitatief en kwalitatief. Doelgroepen, accent: sociaal netwerk ouderen, door veranderende woonbehoefte gaan ouderen nu bijvoorbeeld naar een ander dorp. Zorg dat je de 25