Uitwerking Heerenveen Centrum Oost - Gouden Rand

‘n gouden rand stedenbouwkundige uitwerking van de gebiedsdeals E,F & G

[concept, april 2021]

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

Inhoud 1 Inleiding 1.1 Leeswijzer

4

2 Samenvatting centrumvisie 2.1 Centrum Heerenveen: ook ’n gouden plak!

3.1 Gebiedsdeals

9

3.2 Bouwstenen

10

3.3 Ruimtelijke opgaven

4.1 Historische analyse

13

4.2 Ruimtelijke analyse

16

4.3 Functionele analyse

25

5 Stedenbouwkundige uitwerking

13

28

29

5.2 Ontvangen & Ontmoeten 5.3 Bruisen en Beleven

9

12

4 Analyse van het plangebied

5.1 Compact & Compleet

5

6

3 Het plangebied

34

40

5.4 Klimaatadaptatie en biodiversiteit 5.5 Plankaart en verbeeldingen

41

43

6 Proces 6.1 Stimuleren & Samenwerken

50

50

7 Bijlagen 7.1 Bijlage 1: Plankaart stedenbouwkundige uitwerking 52

2

3

52

concept april 2021

1 Inleiding In december 2019 is de centrumvisie ‘Centrum Heerenveen: ook ’n gouden plak’ door de gemeenteraad vastgesteld. In dat visiedocument is de ambitie vastgelegd om van het centrum een plek te maken die sfeervol en gastvrij is en waar bezoekers langer blijven en vaker terug komen. Deze centrumvisie vormt de kapstok voor het toekomstbestendig maken van het centrum van Heerenveen. In deze centrumvisie is vastgesteld dat er voor de oostelijke rand van het centrum verscheidene opgaven, kansen en uitdagingen liggen. De grootste opgave is om deze gehele rand integraal te ontwikkelen zodat de ruimtelijke samenhang gewaarborgd blijft. Tegelijkertijd is dit ook de grootste uitdaging om met de verschillende belangen en actoren tot een plan te komen waarin de potentie van het gebied optimaal wordt benut. In 2018 heeft WoonFriesland aangegeven te willen investeren in het centrum door 90 woningen toe te voegen op de plek aan het Burgemeester Kuperusplein waar in het verleden het postkantoor was gevestigd. Deze locatie is in eigendom van WoonFriesland. Het pand waar het voormalig postkantoor in was gehuisvest, staat al geruime tijd (gedeeltelijk) leeg.

In samenspraak met WoonFriesland en andere stakeholders is een traject gestart waarin een verkenning is gedaan hoe de bereidheid van WoonFriesland om in deze plek te willen investeren, als vliegwiel kan dienen om de gehele oostelijke rand van het centrum te ontwikkelen. De resultaten van deze verkenning en de uitgangspunten van de centrumvisie en daarmee de bouwstenen die vanuit het G1000-proces zijn aangereikt, heeft dit geresulteerd in een stedenbouwkundig plan op hoofdlijnen. Dat stedenbouwkundig plan op hoofdlijnen wordt in dit document gepresenteerd. Het stedenbouwkundig plan is een uitwerking van de abstracte visiekaart die in de centrumvisie is gepresenteerd. Met dit stedenbouwkundig plan wordt de basis gelegd voor de verder uitwerking van de verschillende inrichtingsplannen die in een volgende fase gemaakt worden.

3

‘n gouden rand [werktitel]

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

1.1 Leeswijzer Het eerste hoofdstuk van deze uitwerking betreft een samenvatting van de centrumvisie. In dit hoofdstuk zijn kort de belangrijkste opgaven

1 1 inleiding

uiteengezet. Dit maakt dat dit document goed leesbaar is zonder de

In december 2019 is de centrumvisie ‘Centrum Heerenveen: ook ’n gouden

centrumvisie er naast te hoeven leggen.

plak’ vastgesteld.

De volledige centrumvisie en overige documenten die voortvloeien uit deze

Met dat document als voornaamste kapstok wordt het centrum van

centrumvisie, zijn terug te vinden op de projectpagina op de website van

Heerenveen toekomstbestendig gemaakt. In deze centrumvisie is

de gemeente Heerenveen. Kijk hiervoor op: https://www.heerenveen.nl/

vastgesteld dat er voor de oostelijke rand van het centrum verscheidene

actueel/programma-centrum-heerenveen/

opgaven en uitdagingen liggen. De grootste opgave is om deze gehele rand integraal te ontwikkelen zodat de ruimtelijke samenhang gewaarborgd

Hoofdstuk 3 gaat nader in op het plangebied en belicht de specifieke

blijft. Een versnippering van het centrum, zeker aan deze zijde, zou zijn

opgaven zoals die, voor dit specifieke deel van het Heerenveense centrum,

weerslag in negatieve op het centrum in zijn totaliteit hebben.

in de centrumvisie zijn benoemd.

In 2016 heeft WoonFriesland aangegeven te willen investeren in het centrum door 90 woningen toe te willen voegen. De beoogde locatie

Een analyse van het plangebied is ondergebracht in hoofdstuk 4. De

voor het toevoegen van deze woningen is de locatie waar voorheen het

ruimtelijke component staat centraal in dit hoofdstuk, maar er wordt

postkantoor was gevestigd. Dit pand staat al geruime tijd (gedeeltelijk)

ook een koppeling gemaakt met de overige beleidsvelden zoals het

leeg. In samenspraak met WoonFriesland en andere stakeholders is een

detailhandelbeleid, de woonvisie en het Gemeentelijk Verkeers- en

traject gestart waarin een verkenning is gedaan hoe de bereidheid van

Vervoersplan (GVVP).

WoonFriesland om in deze plek te willen investeren, als vliegwiel kan dienen om de gehele oostelijke rand van het centrum te ontwikkelen.

In het hoofdstuk 5 wordt aan de hand van de 3 opgaven (Compact

De resultaten van deze verkenning zijn gebundeld in dit document.

& Compleet, Ontvangen & Ontmoeten en Bruisen & Beleven) de

Deze hoofdstukken wordt vooraf gegaan door een samenvatting van de

stedenbouwkundige uitwerking gepresenteerd. Het afsluitende hoofdstuk

centrumvisie.

gaat in op het proces en de planning.

PM Haaije

Disclaimer: In de bijlage is een grote weergave van de plankaart opgenomen. Van

Heerenveen, juni 2020

deze plankaart zijn uitsnedes opgenomen in hoofdstuk 5. Deze plankaart betreft een verbeelding van een mogelijke toekomstige situatie. Het is een ruimtelijke vertaling van de ambities. De exacte vormgeving en inrichting van het openbaar gebied wordt in een volgende fase nader uitgewerkt. Dit zelfde geldt voor de artist impressions die in dit hoofdstuk zijn opgenomen. Ook dit geeft slechts een beeld van een toekomstige situatie en zijn geen definitieve ontwerpen.

De kaart op deze pagina, met een uitsnede van het Heerenveense centrum, is de basis voor de kaarten zoals die in deze visie zijn opgenomen. Op de kaart is alle bebouwing weergegeven en de belangrijkste water- en groenstructuren. Daarnaast zijn de belangrijkste wegen te herkennen en de spoorlijn met de locatie van het station. Op de kaartbeelden is de toekomstige situatie van de open afritten van de A32 weergegeven. Om de kaarten leesbaar te houden zijn de kaarten in het document niet voorzien van straatnamen. De belangrijkste straatnamen zijn op de kaart op deze pagina weergegeven.

In het document zijn een aantal hyperlinks opgenomen die verwijzen naar externe bronnen of naar pagina’s in dit visiedocument. Links onderaan iedere pagina staat boven het paginanummer een symbool waar op geklikt kan worden om terug te keren naar de inhoudsopgave van dit visiedocument.

4

‘n gouden rand [werktitel]

concept december 2020

2 Samenvatting centrumvisie Hoe de toekomst er over pakweg 10 jaar uit ziet is moeilijk te voorspellen. Het is wel zeker dat de tijd veranderingen met zich mee gaat brengen en dat we flexibel moeten zijn om in te kunnen spelen op deze veranderingen. In een intensief en boeiend proces hebben bewoners en ondernemers het voortouw genomen om met concrete voorstellen voor ons centrum te komen. Deze voorstellen zijn tot stand gekomen onder begeleiding van het ‘Platform G1000.nu’. Parallel aan het G1000 proces is een groep uit de Heerenveense Ondernemers Vereniging (HOV), de horeca, Heerenveen ’n Gouden Plak, cultuur, vastgoedeigenaren en ontwikkelaars, een aantal keren bijeen geweest: de G20. Vanuit het G1000 en G20 proces zijn vele voorstellen gedaan om ons centrum toekomstbestendig te maken. Deze voorstellen zijn zeer uiteenlopend van aard. Stuk voor stuk worden er interessante onderwerpen aangesneden. De meeste voorstellen komen voort uit de 10 werkplaatsen van het G1000 proces. •

Werkplaats 2: Faciliteiten

•

Werkplaats 3: Historisch waterverbindend Heerenveen

•

Werkplaats 4: Ontmoeten

•

Werkplaats 5: Cultuur verbindt

•

Werkplaats 6: Groen

•

Werkplaats 7.1: Toegankelijkheid

•

Werkplaats 7.2: Verkeer

•

Werkplaats 8: Activiteiten

•

Werkplaats 9: Verbinden

•

Werkplaats 10: Winkels

Primair richten de voorstellen zich op het kernwinkelgebied, het stationsgebied en in mindere mate op het gebied ten noorden van het Abe Lenstra stadion.

AANPAKKEN LEEGSTAND

COMPACT WINKELGEBIED

ONTMOETING

De voorstellen die vanuit het G20 proces naar voren zijn gekomen zijn gekoppeld aan 8 deelgebieden. Deze 8 deelgebieden omvatten het kernwinkelgebied en het horecacluster van ons centrum.

FACILITEITEN VOOR FIETSERS VERSTERKEN

HERINRICHTING PARKEERTERREINEN

VERBETEREN VAN DE SFEER

CULTUREEL KWARTIER

De opbrengst die uit deze 2 processen is een goede eerste stap op weg naar een nieuw centrum. De meeste voorstellen zijn uitsluitend voortgekomen uit het thema van de eigen werkplaats. De samenhang met tussen de verschillende voorstellen is nog onvoldoende om tot een vitale centrum ontwikkeling te komen.

AANPAKKEN VAN DE STEGEN

VERVANGEN BESTRATING

VERGROENEN

VERSTERKEN WATERBELEVING

EEN SFEERVOL EN GASTVRIJ CENTRUM VOOR BEZOEKERS DIE LANGER BLIJVEN EN VAKER KOMEN!

5

‘n gouden rand [werktitel]

concept december 2020

2.1 Centrum Heerenveen: ook ’n gouden plak! De gezamenlijke ambitie voor ons centrum is te komen tot een sfeervol en

AMBITIE

CENTRUM HEERENVEEN: OOK ‘N GOUDEN PLAK!

gastvrij centrum voor bezoekers die langer blijven en vaker komen. Dit willen we bereiken door opgaven aan te pakken aan de hand van 3 opgaven: 1.

Compact & Compleet.

2.

Ontvangen & Ontmoeten

3.

Bruisen & Beleven

COMPACT & COMPLEET

OPGAVEN

ONTVANGEN & ONTMOETEN

BRUISEN & BELEVEN

Aan de hand van de 3 opgaven en met een gebiedsgerichte benadering (gebiedsdeal) willen we de gezamenlijke ambitie realiseren. Voor alle voorstellen een plek

STRATEGISCH DOEL

Een toekomstbestendig centrum waarin het aanbod past bij de

Een gastvrij en gezellig centrum.

regionale positie.

De voorstellen vanuit het G1000 en het G20 proces kunnen onder de 3 opgaven worden geschaard. Een aantal voorstellen hebben geen directe betrekking op fysieke aanpassingen van ons centrum, maar zijn gericht op de strategie om voorstellen tot een succes te maken. Zoals uit het schema op deze pagina blijkt zijn deze ondergebracht onder het kopje ‘Strategie’. Deze visie geeft richting aan de ontwikkeling van ons centrum voor de

STRATEGIE

komende jaren. Gebiedsgerichte benadering De komende jaren zal ons centrum in fases worden ontwikkeld. Per deelgebied wordt bekeken hoe een initiatief daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Voor het op gang brengen van een ontwikkeling wordt een overeenkomst gesloten met alle betrokken partijen, een zogenaamde gebiedsdeal.

6

VOORSTELLEN

10.5

X.1 H1

X.2 H2

X.3 H3

X.4

STIMULEREN & SAMENWERKEN

Bezoekers komen graag en vaker in het centrum en blijven langer.

concept december 2020

Fysieke randvoorwaarden Om in de toekomst om te kunnen gaan met de vragen die vanuit de markt komen en om in te kunnen spelen op (maatschappelijke) veranderingen, wordt er in de centrumvisie geen uitgewerkt stedenbouwkundig plan gepresenteerd. De focus richt zich op het ontwerp van een sterke ruimtelijke hoofdstructuur dat nodig is om de gewenste en noodzakelijke samenhang te borgen. Deze ruimtelijke hoofdstructuur, we noemen het in het vervolg het ‘Raamwerk’, is de basis voor nieuwe ontwikkelingen. Het ‘Raamwerk’ wordt gevormd door de belangrijkste ruimtelijke structuurdragers van ons centrum: •

Beeldbepalende en structuur bepalende bebouwing;

•

Groene en blauwe structuurdragers;

•

Belangrijkste infrastructuur.

Het zijn deze structuurdragers die ons centrum een eigen identiteit geven. De structuurdragers zijn op de meeste plaatsen met elkaar verbonden en vormt hierdoor een netwerk. Een aantal van deze bestaande structuren heeft een kwaliteitsimpuls nodig. De opgaven die hier betrekking op hebben richten zich bijvoorbeeld op de herinrichting van de openbare ruimte of op het opknappen van gebouwen. Op een aantal plaatsen blijkt dat het netwerk meer nodig heeft dan het opknappen van bestaande structuren. Hier zullen nieuwe structuren gerealiseerd moeten worden om het netwerk te versterken. Een voorbeeld hiervan is het realiseren van nieuwe voetgangersverbindingen tussen het Sportstad gebied en het winkelgebied. Een aantal voorstellen vanuit het G1000 en G20 proces versterken het ‘Raamwerk’ van ons centrum en een aantal voorstellen kunnen pas uitgevoerd worden zodra het ‘Raamwerk’ gereed is. Op deze manier worden de fysieke randvoorwaarden gecreëerd om (op termijn) alle voorstellen een plaats te kunnen geven zonder dat dit ten koste gaat van de ruimtelijke samenhang van ons centrum.

7

‘n gouden rand [werktitel]

concept december 2020

Uiteindelijk bepaalt het kostenplaatje en de bereidwilligheid van partners om mee te financieren, voor een groot deel welke voorstellen binnen welke termijn gerealiseerd kunnen worden. Voor wat betreft de inzet van de Gemeente Heerenveen is een investeringsagenda onderdeel van de visie.

8

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

‘n gouden rand [werktitel]

3 Het plangebied 3.1 Gebiedsdeals De komende jaren zal het centrum in fases worden ontwikkeld. Per deelgebied wordt bekeken hoe een initiatief daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Voor het op gang brengen van een ontwikkeling wordt een overeenkomst gesloten met alle betrokken partijen, een zogenaamde gebiedsdeal. Een gebiedsdeal is een overeenkomst waarin alle belanghebbende partijen binnen het betreffende deelgebied vastleggen gezamenlijk tot een ontwikkeling te komen. De visie zoals die in hoofdstuk 5 van de centrumvisie ‘Centrum Heerenveen: ook ’n gouden plak’ is uiteengezet is hiervoor leidend. De locatie van het voormalig postkantoor ligt binnen gebiedsdeal G: het Burgemeester Kuperusplein. Een herontwikkeling van deze locatie met het gewenste programma van circa 90 appartementen biedt kansen om andere opgaven in de directe omgeving van deze locatie integraal op te pakken. Deze integrale aanpak heeft direct betrekking op 3 gebiedsdeals: •

Deelgebied E: Cultureel Kwartier In zowel het G1000 als het G20 proces wordt deze locatie gezien als de locatie voor de clustering van culturele functies. Tevens is het een gedeelde wens om de buitenruimte groener in te richten om de ontmoetingsfunctie van deze ruimte te vergroten.

•

Deelgebied F: ABC Complex, Gashoudersplein Het aantal parkeerplaatsen dichtbij de voorzieningen wordt als een kwaliteit gezien, maar de uitstraling van het gebied is geen visitekaartje van het centrum. Tevens is de bevoorrading van de winkels, met name de supermarkt, een punt van aandacht.

•

Deelgebied G: Burgemeester Kuperusplein In het G1000 proces worden er voor deze plek geen concrete voorstellen gedaan. Wel is er een groot aantal thematische voorstellen die van toepassing zijn op deze plek. Vanuit het G20 proces komen wel een aantal concrete voorstellen voor het bestaande parkeerterrein. De plek zou zich sterker kunnen profileren als ontmoetingsplek aan de zuidzijde van het centrum. Een voorstel is om een ondergrondse parkeergelegenheid te realiseren zodat het bestaande plein een groener karakter kan krijgen en de verblijfskwaliteit een impuls krijgt. Ook is het idee geopperd om hier een medalplaza te realiseren.

Daarnaast hebben de ontwikkelingen direct invloed deelgebied L (Verbinding Sportstad) en in mindere mate ook op gebiedsdeal K (Sportstad). Dit heeft te maken met het op orde brengen van de parkeerbalans. Het onverharde terrein aan de Veldschans (ten noorden van P2) leent zich het beste om de parkeercapaciteit voor het centrum te vergroten. Naast de herinrichting van dit terrein is een goede (voetgangers)

9

Kaart met de verschillende deelgebieden waarvoor een gebiedsdeal gesloten moet worden.

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

verbinding tussen dit parkeerterrein en het winkelcentrum een vereiste. Op dit moment is er geen sprake van een goede directe voetgangersverbinding tussen het parkeerterrein aan de Veldschans, via de Thorbeckestraat, en het noordelijk deel van het winkelgebied.

WERKPLAATS 2 FACILITEITEN

WERKPLAATS 6 GROEN

WERKPLAATS 7.2 VERKEER

Het plangebied voor deze uitwerkingsopgave behelst zodoende de gehele oostelijke rand van het centrum.

3.2 Bouwstenen Aan de 3 deelgebieden zoals die in de vorige paragraaf zijn benoemend

2.1 2.2

Overdekte fietsenstallingen

Laadvoorzieningen fietsen

6.1 6.2

Groenvisie

Groen paragraaf in plannen

7.2.1 7.2.2

Fietsroute centrum

Vrij parkeren

zijn vele bouwstenen gekoppeld. Het zijn niet uitsluitend thematische bouwstenen, maar ook een aantal concrete voorstellen voor transformaties

2.3

van bepaalde plekken. Bijna 63% van het totaal aantal bouwstenen (83) is gekoppeld aan de oostelijke rand van het centrum. Op deze pagina een overzicht van de bouwstenen die betrekking hebben op het plangebied. Voor de inhoudelijke beschrijvingen van de werkplaatsen en de bouwstenen

2.4 2.5

wordt verwezen naar de centrumvisie pagina’s 10-16.

2.6 2.7 2.8 2.9

Uitnodigende speelplekken

Multifunctionele objecten

Zitplek om te ontmoeten

Vormgeving bankjes

6.3 6.4 6.5 6.6

Hogenood App

Aan de slag!

WERKPLAATS 4 ONTMOETEN

Vergroenen daken en gevels

Investeer in groen

WERKPLAATS 7.1 TOEGANKELIJKHEID 7.1.1

Aanpassingen Ernst van Harenplein

7.1.4 7.1.5 7.1.6

WERKPLAATS 5 CULTUUR VERBINDT 5.1

Groene uitstraling centrum

WERKPLAATS 8 ACTVITEITEN 8.1 8.2

Budget activiteiten

Cultuurhuis, -bureau en -park

7.1.7 7.1.8

Veilig lopen

Veilig fietsen

WERKPLAATS 9 VERBINDEN 9.4 9.8

Cultuurpark/plein

Wandelroutes centrum

Laden en lossen

Aantrekkelijk winkelgebied

Bewegwijzering

Uitvoering/onderhoud

Handhaaf

WERKPLAATS 10 WINKELS 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5

10

Budget promotie

Drinkwater tappunten

7.1.2

4.7

Budget ‘Centrumgroen’

Bovenstaand de bouwstenen die betrekking hebben op het plangebied.

Compact centrum

Tijdelijke invulling leegstaande panden

Promotie centrum

Zaterdagmarkt

Centrumoverleg

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

Met betrekking tot de concrete voorstellen zijn er in meerdere werkplaatsen voorstellen gedaan om het Ernst van Harenplein te vergroenen. Samen met een clustering van een culturele voorzieningen wordt deze plek binnen het centrum gezien als een plek waar ontmoeting centraal staat en daar past de huidige inrichting van het plein niet bij. Volgens de werkplaatsen liggen hier kansen om het plein om te toveren in een groene ruimte waar ontmoeting centraal staat en waar een sterke relaties is tussen de culturele voorzieningen in de directe omgeving. Op deze pagina zijn verbeeldingen voor het Ernst van Harenplein die door de werkplaatsen zijn gemaakt weergegeven. Werkplaats 5: Cultuur over het Ernst van Harenplein: “Het Cultuurpark is een groene parkachtige omgeving en heeft als locatie het Ernst van Harenplein. In het Cultuurpark is er ruimte voor cultuurbeleving in de breedste zin van het woord. Het gaat hier om ontmoeten en beleven. Iedereen kan hier actief deelnemen aan cultuur en iedereen heeft hier een podium. En er is ruimte voor culturele evenementen en festivals.” Werkplaats 6: Groen over het Ernst van Harenplein: “De parkeerplaatsen op dit plein zijn, met uitzondering van enkele invalideparkeerplaatsen, verdwenen en vervangen door groen, kunst en beelden en gezellige zitjes. Met de aanwezigheid van het Museum ademt het geheel een sfeer van groen, rust en cultuur.”

11

Een verbeelding van het Ernst van Harenplein. Bron: G1000 werkplaats 5

concept april 2021

‘n gouden rand [werktitel]

3.3 Ruimtelijke opgaven Heerenveen en haar centrum kennen een aantal kenmerkende elementen. Elementen die het centrum haar unieke identiteit geven. Denk hierbij aan beeldbepalende (historische) bebouwing, belangrijke infrastructuur en belangrijke groen en water structuren. Al deze structuurdragers samen vormen een raamwerk. Binnen het plangebied liggen een aantal opgaven om het raamwerk te versterken. Deze opgaven richten zich op: -

het transformeren van divers vastgoed. Dit draagt bij aan het compacter maken van het centrum – de juiste voorzieningen op de juiste plaats- en het toevoegen van woningen dragen bij aan een levendig(er) centrum,

-

het versterken van de groenstructuur,

-

het creëren van plekken waar ontmoeting gestimuleerd wordt. In het bijzonder de omgeving van he Burgemeester Kuperusplein,

-

het verbeteren van de toegankelijkheid door doorgaand fietsverkeer tijdens winkeltijden te weren in de Sieversstraat,

-

het verbeteren van de route(s) voor het bevoorradingsverkeer,

-

het behouden van de goede bereikbaarheid per auto en openbaar vervoer,

12

-

het vergroten van het aantal stalplaatsen voor fietsen,

-

het aantrekkelijk inrichten van de openbare ruimte.

Kaart met het nieuwe raamwerk van het centrum. Bron: Centrum Heerenveen: Ook ‘n gouden plak.

concept december 2020

‘n gouden rand [werktitel]

4 Analyse van het plangebied 4.1 Historische analyse Al sinds de tijd van de turfhandel was Heerenveen goed bereikbaar en kreeg de plaats een streekfunctie. Eén van de voorbeelden hiervan was de bouw van de Heerenveense school aan het huidige Ernst van Harenplein. De school werd gebouwd achter de bebouwing aan de Compagnonsvaart, aangrenzend aan het toen nog onbebouwde landschap. Tot 1980 was het gebouw als school in gebruik. Sindsdien heeft het gebouw verschillende andere functies gehuisvest. Momenteel is onder andere het Museum Heerenveen hier gevestigd. In de tweede helft van de 20e eeuw nam het autobezit explosief toe. Het centrum van Heerenveen ging op de schop om ruimte te maken voor wegen en parkeerterreinen. De Koornbeursweg werd aangelegd als belangrijke oost-west verkeersader. Waar nodig werd hiervoor bebouwing gesloopt. Met de Koornbeursweg werd het centrum van Heerenveen Midden gescheiden. Het eerste grote parkeerterrein, het Burgemeester Kuperusplein, werd tussen de Koornbeursweg en de gasfabriek aangelegd. Aan de zuidzijde van de Koornbeursweg verscheen de herkenbare kantoorbebouwing, waar de banken en de bibliotheek gehuisvest werden. In de laatste decennia werd het parkeerterrein verkleind door de bouw van de woon- en kantoorgebouwen aan de noord- en oostzijde.

Tot halverwege de 20e eeuw was het gebied tussen de Sieversstraat en het Gashoudersplein nog nagenoeg onbebouwd. Het Gashoudersplein dankt zijn naam aan de gasfabriek die hier naast de begraafplaats stond. In de decennia die volgden werd de weinige bebouwing die er stond gesloopt en verrees de bebouwing aan weerszijden van de Sieversstraat. Met de bouw van het ABC-complex eind jaren 80 van de vorige eeuw was deze nieuwe winkelstraat af. Daarna werden zowel ten noorden van de begraafplaats als ten zuiden van de parkeerplaats de woongebouwen gebouwd.

13

Voor de aanleg van de Koornbeursweg moet bebouwing wijken. Aan de linkerzijde is het Burgemeester Kuperusplein zichtbaar. Rechts op de foto het gebouw waar de op dit moment de bibliotheek in is gevestigd.

‘n gouden rand [werktitel]

concept december 2020

14

Kaartbeeld situatie 1900 (Bron: topotijdreis.nl)

Kaartbeeld situatie 1940 (Bron: topotijdreis.nl)

Kaartbeeld situatie 1970 (Bron: topotijdreis.nl)

Kaartbeeld situatie 2000 (Bron: topotijdreis.nl)

Kaartbeeld situatie 2019 (Bron: topotijdreis.nl)

Luchtfoto situatie 2019 (Bron: topotijdreis.nl)

concept april 2021

15

Beeld van de Sieversstraat in 1989. Bron: Gemeente Heerenveen De Sieversstraat met rechts het Burgemeester Kuperusplein rond het jaar 19.. Bron: PM

‘n gouden rand [werktitel]

Zicht op de oostelijke rand van het Heerenveense centrum. Duidelijk herkenbaar is de Heerenveense School en de gasfabriek. Bron: ‘Oud Heerenveen vanuit de lucht’

concept april 2021

4.2 Ruimtelijke analyse 4.2.1

Bebouwing

De bebouwing binnen het plangebied is over het algemeen vrij grootschalig van opzet. Dit in groot contrast met bijvoorbeeld de panden aan de Dracht. Dit is in het kaartbeeld op deze bladzijde duidelijk zichtbaar. Langs de historische routes zoals de Dracht, Lindegracht, Fok en Herenwal, is de bebouwing kleinschalig van opzet. De bebouwing die vanaf de jaren ’60 van de vorige eeuw is toegevoegd is aanmerkelijk grootschaliger van opzet. Voorbeelden hiervan is de bebouwing van de Vlinderbuurt, de woonbuurt ten oosten van de Van Kleffenslaan, en de bebouwing rondom het Burgemeester Kuperusplein, het Gashoudersplein en in de Sieversstraat. In het vervolg van deze paragraaf wordt per straat/ plek de belangrijkste kenmerken van de bebouwing beschreven. De beschrijvingen beginnen bij het Ernst van Harenplan om vervolgens de straten en pleinen die ten zuiden van het Ernst van Harenplein liggen te beschrijven.

16

‘n gouden rand [werktitel]

‘n gouden rand [werktitel]

concept december 2020

Ernst van Harenplein Beeldbepalend voor deze plek en voor het centrum is de voormalige Heerenveense School. Het gebouw heeft door zijn symmetrische verdeling van volumes en gevelopeningen een monumentale uitstraling en vormt de volledige noordelijk wand van het plein. Met de uitbreiding op de verdieping in 1954 krijgt de school zijn huidige aanzien. Grote raampartijen zijn in een heldere ritmiek geplaatst in een fraai gedetailleerde gemetselde gevel. Het metselwerk van de gevel laat zich kenmerken door de toepassing van 2 kleuren baksteen: donkerbruin (in kruisverband toegepast) en oranje. De oranje baksteen is toegepast bij de dorpels en voor de diverse speklagen die het gevelbeeld een horizontaal karakter geeft. De zuidelijke wand van het plein wordt gevormd door het in 1991 opgeleverde ‘Minckelersstate’. Het betreft een gebouw waarin in de plint verscheidene functies zijn ondergebracht en waar de centrale entree van de bovenliggende appartementen is gelegen. Ten opzichte van de gevel van de plint liggen de gevels van de appartementen meer naar achteren. De appartementen oriënteren zich voornamelijk op het groen aan de zijde van het Gashoudersplein. Boven op de 3 woonlagen met appartementen is in een 4e bouwlaag nog een aantal penthouses gelegen.

De gevel van de plint, met een zeer sterke horizontale geleding, wijkt in materiaal en kleur sterk af van de gevels van de appartementen. De gevels van de appartementen zijn opgetrokken in een licht gele baksteen.

17

Bebouwing rondom het Ernst van Harenplein

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

Gashoudersplein Het Gashoudersplein is een belangrijk bronpunt voor het centrum. Het is optimaal ingericht voor het parkeren van auto’s en dit vertaalt zich direct in de minimale interactie tussen de gebouwen die aan het plein staan en het openbaar gebied. Het straatbeeld wordt met name gedomineerd door achterzijde van de winkels die aan de Sieversstraat zijn geadresseerd. Deze gevels zijn volledig gesloten op een enkele (magazijn)deur na. De appartementen van ‘Minckelersstate’ (zie vorige pagina) zijn weliswaar op deze ruimte georiënteerd, maar de grote monumentale bomen op de begraafplaats zorgen er voor dat deze appartementen grotendeels aan het zicht worden onttrokken. Aan de zuidzijde van het plein staat een woongebouw, van 5 bouwlagen, waarvan de appartementen zich volledig oriënteren op het Gashoudersplein. De buitenruimte van de appartementen is aan deze zijde van het gebouw gelegen. In de plint zijn enkele voorzieningen ondergebracht. Doordat de gevel op de begane grond iets terug ligt ten opzichte van de bovenliggende gevel en de beperkte breedte van het trottoir en het aangrenzende parkeerterrein is er geen sprake van een goede overgang van het gebouw naar het openbaar gebied.

18

Bebouwing rondom het Gashoudersplein.

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

Sieversstraat Het straatbeeld van de Sieversstraat staat in groot contrast met het straatbeeld van de Dracht. Daar waar de Dracht de historische winkelstraat is, is de Sieversstraat pas in een veel later stadium ontstaan en onderdeel geworden van de zogenaamde winkelacht. De gevelwand aan de oostzijde van de Sieversstraat is het resultaat van een grootschalige vernieuwing die heeft plaats gevonden in het laatste decennium van de vorige eeuw. Bij deze vernieuwing zijn er vele vierkante meters commercieel vloeroppervlak toegevoegd aan het centrum. Daarnaast zijn er, op het meest zuidelijk deel van het complex, verdeeld over 3 woonlagen, appartementen gerealiseerd. Het contrast met de bebouwing aan de Dracht, waar de bebouwing kleinschaliger van karakter is, is groot. De voorzieningen in de plint hebben geen sterke relatie met ‘het straatleven’. Een arcade, die smal is vormgegeven en in veel gevallen wordt gebruikt voor verscheidene uitstallingen, zorgt er voor dat er geen sterke relatie is tussen de winkels en de winkelstraat.

19

Bebouwing rondom het Gashoudersplein.

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

Burgemeester Kuperusplein De bebouwing is, zeker in vergelijking met andere delen in het centrum, grootschalig van opzet. Gebouwen met een brede korrelmaat en een gemiddelde hoogte van 4 á 5 bouwlagen bepalen het straatbeeld. Zeker aan de westzijde van het plein is de gevelwand opgebouwd uit individuele panden. Deze korrelmaat is door vertaald naar de oostelijke gevelwand. Staande op een doorlopende plint zijn hier 3 woontorens gelegen. In de plint is ruimte voor commerciële activiteiten, echter is ook hier de leegstand zichtbaar. Enige vorm van ruimtelijke samenhang in de noordelijk gevelwand is er nauwelijks. Vele meters blinde gevel verstopt onder grote overstekken of overkappingen grenzen aan een relatief breed voetpad. In de noordwesthoek van het plein staat een kiosk waarin een slijterij en een groenteboer zijn gehuisvest. In het algemeen kan worden geconcludeerd dat de interactie tussen de gebouwen en het openbaar gebied minimaal is. Dit wordt versterkt doordat het openbaar gebied vooral op een verkeerskundige wijze is ingericht: de auto staat centraal en er is nauwelijks ruimte voor de voetganger.

20

Bebouwing rondom het Burgemeester Kuperusplein.

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

4.2.2

Routes en bronpunten

De infrastructurele structuurdragers zijn opgesplitst in routes voor gemotoriseerd verkeer, langzaam verkeer en bronpunten. De bronpunten zijn de plekken in het centrum waar bezoekers aankomen met een vervoersmiddel en vanaf waar zij lopend hun weg vervolgen. Binnen dit plangebied zijn dit de parkeerterreinen, de fietsenstallingen en de halteplaatsen voor het openbaar vervoer.

Van Maasdijkstraat

Routes en bronpunten gemotoriseerd verkeer Het centrum van Heerenveen is per auto goed bereikbaar. Via de Van Kleffenslaan en de Koornbeursweg/Atalantastraat verspreidt het verkeer zich snel over het wegennetwerk van Heerenveen. Het grootste gedeelte van de wegen binnen het centrum kent een 30 km/u

KR Poststraat

regime. Uitzonderingen hierop zijn oost-west assen die het centrum aan de noord- en zuidzijde begrenzen. Dit is de KR Poststraat aan de noordzijde van het centrum en de Atalantastraat/ Koornbeursweg aan de zuidzijde van het centrum. Hier geldt een maximum snelheid van 50 km/u. In 2020 is begonnen met het aanpassen van de op- en afritten van de A32 ter hoogte van Heerenveen centrum en Heerenveen/ Oranjewoud. Deze aanpassingen hebben ook gevolgen voor de dynamiek rondom het centrum. Het verkeer komend vanuit oostelijke richting (A32/ De Knipe) zal meer gestuurd worden om via de Stadionweg en vervolgens via de Atalantastraat het

Van Kleffenslaan

centrum te benaderen. Op deze manier wordt de verkeersdruk op de KR Poststraat verminderd. Dit zal ook gevolgen hebben voor de intensiteit op de Van Kleffenslaan. Deze zal iets afnemen. Verdeeld over 3 parkeerterreinen telt het plangebied 620 parkeerplaatsen. Het grootste parkeerterrein is het Burgemeester Kuperusplein, het meest zuidelijk gelegen parkeerterrein. Het Gashoudersplein (194 parkeerplaatsen) is vooral in trek bij bezoekers van de supermarkt die ook aan de zijde van het Gashoudersplein een entree heeft. Het meest noordelijke parkeerterrein, het Ernst van Harenplein, is aanmerkelijker

Atalantastraat

kleiner in omvang, maar ligt zeer gunstig nabij de kern van de winkelacht. Het parkeerterrein heeft een capaciteit van 79 parkeerplaatsen. Alle parkeerplaatsen binnen het plangebied vallen binnen het parkeerregime ‘betaald parkeren centrum’. In de huidige situatie is het centrum goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Ter hoogte van het Burgemeester Kuperusplein halteren verschillende buslijnen. In de ochtend en avondspits gebeurt dit meerdere keren per uur.

Koornbeursweg Burgemeester Falkenaweg

21

Kaartbeeld van de bestaande bronpunten (parkeerterreinen en bushaltes) en de belangrijkste wegen.

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

Routes en bronpunten langzaam verkeer De as Koornbeursweg/Atalantastraat is ook voor fietsverkeer een belangrijke schakel in het netwerk van fietsroutes. Deze as is een directe verbinding tussen het centrum en woonwijken als De Greiden en Skoatterwâld. Deze verbinding is ook belangrijk voor scholieren die naar de diverse middelbare scholen gaan. Het profiel van deze as is niet consequent vormgegeven. Op het ene

Van Maasdijkstraat

moment is er sprake van een tweezijdig fietspad en op een volgend moment een smal fietspad in één richting. Een consequente inrichting van dit profiel zal het comfort voor de fietser sterk verbeteren. Bij de verschillende rotondes die in deze as liggen is er te weinig ruimte om een goede ruimte voor de fietser in te richten. Onderzoek heeft in het verleden aangetoond dat niet alle rotondes voldoende ruimte hebben deze dusdanig

KR Poststraat

in te richten dat fietsers voorrang op de rotondes kunnen krijgen. De Sieversstraat, de winkelstraat die parallel loop aan de hoofdwinkelstraat de Dracht, is een belangrijke route voor fietsverkeer dat van noord naar zuid, of vice versa, wil. Het druk bereden fietspad staat, mede door het gebrek aan ruimte, op gespannen voet met het comfort om te kunnen winkelen in deze straat. Op zaterdagen tijdens de weekmarkt is de Sieversstraat niet toegankelijk voor fietsers en wordt het doorgaande fietsverkeer om het winkelgebied heen geleid.

Van Kleffenslaan

Fietsers kunnen op een aantal plekken de fiets stallen. Er is, aan deze zijde van het centrum, geen grote centrale plek waar de fiets gestald kan worden. Een aantal panden hebben een (grote) overkapping. Dit zijn populaire plaatsen om de fiets te parkeren tijdens een bezoek aan het centrum. Op het niveau van het gehele centrum bekeken zijn er onvoldoende kwalitatieve stallingsplaatsen voor fietsen. Op de Dracht zijn geen mogelijkheden om de fiets te stallen. Bezoekers worden verzocht de fiets in de omliggende straten te stallen en de weg te voet te vervolgen naar de hoofdwinkelstraat. Dit resulteert in veel geparkeerde fietsen in de

Atalantastraat

Sieversstraat, ook op plekken die hier niet voor zijn ingericht. Met name rondom de entrees van de supermarkten leidt dit in veel gevallen tot situaties waarbij de toegankelijkheid van de winkels onder druk komt te staan. Het ontbreekt ook aan een goede fietsenstalling aan de zijde van het Gashoudersplein in de directe omgeving van de entree van de supermarkt. De ruimte die nodig is voor de bevoorrading van de supermarkt en de ruimte die is ingericht voor de auto, maakt dat er voor de fietser onvoldoende ruimte is om de fiets een goede plek te kunnen geven.

Koornbeursweg Burgemeester Falkenaweg

22

Kaartbeeld van de belangrijkste fietsroutes door en rondom het centrum van Heerenveen.

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

4.2.3

Groen en water

Kenmerkend voor Heerenveen is het aantal groenstructuren dat in noordzuid richting door de plaats loopt. Een voorbeeld hiervan zijn de tuinen van Le Roy ten zuiden van het centrum. Ook het aangrenzende Tellepark wordt gekenmerkt door het groene karakter. Beide groenstructuren hebben de potentie om verder uitgebreid te worden in noordelijke richting om op die manier in verbinding te komen met het groen in het centrum. Binnen het plangebied zijn een aantal locaties die het straatbeeld een groene aanblik geven. De sterkste groenstructuur is de Van Kleffenslaan, maar ook de boomstructuren langs de Koornbeursweg, het Burgemeester Kuperusplein, Van Kleffenslaan en Lindegracht zijn van belang. Een verbinding daartussen ontbreekt echter. De Van Kleffenslaan wordt aan weerszijden geflankeerd door een groenstrook met hoge zuilvormige eiken. Grenzend aan de Van Kleffenslaan ligt een groenplantsoen. Het plantsoen betreft de oorspronkelijke begraafplaats van Heerenveen. Ook staat hier Indië monument. Op dit monument staan de vijf Heerenveeners vermeld die tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven zijn gekomen. Het aanwezige groen en water heeft geen duidelijke relatie met de huidige ontmoetingsplekken zoals de horeca en pleinen. Of duidelijke meerwaarde. Onlangs is er op een aantal plekken verharding verwijderd en vervangen door groen.

Binnen het plangebied liggen nog meerdere kansen om de hoeveelheid verharding te verminderen. Binnen het plangebied is geen openbaar water aanwezig. Ten noorden van het plangebied ligt de Compagnonsvaart als historische structuurdrager van het centrum. De (nieuwe) verbinding(en) tussen het centrum en het Sportstad gebied, kruisen een watergang die de Vlinderbuurt scheidt van het Sportstadgebied. Op momenten van grote hoeveelheden neerslag wordt een deel van het regenwater via het maaiveld afgevoerd richting de Compagnonsvaart. Het tracé dat het regenwater in zo’n situatie volgt wordt een stroombaan genoemd. Aan de zuidzijde van het centrum ligt ook een dergelijke stroombaan. Overtollig regenwater wordt hier via het Burgemeester Kuperusplein, de Van Kleffenslaan en uiteindelijk de Atalantastraat afgevoerd richting de watergang die tussen het centrum en het Sportstad gebied ligt.

23

Kaart van de bestaande groene en blauwe hoofdstructuren.

concept april 2021

4.2.4

‘n gouden rand [werktitel]

Ontmoetingsplekken

Binnen het plangebied staat de inrichting van de openbare ruimte vooral in het teken van de verkeersfunctie zoals dat op de voorgaande pagina’s al is belicht. Deze inrichting zorgt ervoor dat de voorzieningen goed bereikbaar zijn en de locaties van de parkeerterreinen zorgen voor veel ‘loop’ in dit deel van het centrum. Deze ‘loop’ zorgt voor een levendig straatbeeld. Het doorgaande fietsverkeer via de Sieversstraat draagt daar in die zin ook een steentje aan bij, maar zorgt er tevens voor dat de ruimte voor de voetganger in het gedrang komt. Op zaterdagen is er geen doorgaand fietsverkeer via de Sieversstraat mogelijk doordat de weekmarkt in de straat staat opgesteld. Mede door de markt is er op zaterdagen sprake van een levendig straatbeeld. De Sieversstraat is dan ook volledig het domein van de voetganger en dient hierdoor als een belangrijke ontmoetingsplek. De ontmoetingsfunctie van het openbaar groen is binnen het plangebied gering. Centraal op het plantsoen aan het Gashoudersplein zijn wel enkele bankjes geplaats onder de hoge bomen.

24

Kaart van de bestaande openbare plekken waar ontmoeting eeen belangrijke rol speelt.

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

4.3 Functionele analyse Uit een recent uitgevoerde cijfermatige analyse (t.b.v. actualisatie van ons horeca- en detailhandelsbeleid 2011) blijkt duidelijk de regionale functie van het centrum van Heerenveen, als aankoop- en ontmoetingsplaats. Gelet op de cijfers (met name de leegstand) doet het centrum van Heerenveen het relatief gezien goed. In algemene zin is er in het centrum van Heerenveen sprake van een toename van de leegstand. In 2007 bedroeg het leegstandspercentage (aantal verkooppunten) 3%. In 2020 is dit gestegen naar 11,9% (bron: Locatus 2007, 2020). De leegstand ligt redelijk verspreid over het centrum. Tegelijkertijd is het centrum wel het gebied waar Corona naar verwachting zijn grootste weerslag gaat krijgen. Naast vraaguitval voor de detailhandel betekent dit ook vraaguitval voor de daghoreca, omdat het aantal bezoekers sterk is afgenomen. Het is dan ook te verwachten dat de leegstand (nog) verder zal toenemen; dit vraagt om nog meer aandacht voor verplaatsing en/of transformatie in het centrum van Heerenveen. Voor het behoud van het centrum zal het nog belangrijker worden dat duidelijk is wat in het centrum kan worden gekocht en wat erbuiten. Uit onderzoek is gebleken dat met name kleding en mode bepalend zijn voor het functioneren van een centrumgebied.

Voor een kern met de omvang van Heerenveen is daarnaast de detailhandel in dagelijkse goederen een belangrijke trekker (de supermarkten en aanvullende versspecialisten). Ten opzichte van 2011 (moment van vaststelling van de Detailhandelsvisie) heeft hier een versterking plaatsgevonden door de realisatie van Jumbo en Aldi op het Molenplein. De verplaatsing en modernisering van de AH kan hier eveneens een bijdrage aan leveren en daarmee ook voor de toekomst een trekker vormen voor het centrum. De huidige markt laat zien dat er minder winkelruimte nodig is. Transformatie van winkel of kantoorruimte naar woningen biedt een kans. Op een aantal plekken heeft al een transformatie naar woningen plaatsgevonden. Ook daar waar inbreidingsplekken zijn worden de kansen voor woningbouw zoveel mogelijk benut.

25

Kaartbeeld van de voorzieningen in het centrum.

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

Binnen het plangebied is het aanbod divers en er zijn een aantal trekkers die bezoekers naar het centrum weet te trekken. De grote supermarkt en de bibliotheek zijn de voornaamste trekkers in dit plangebied. De bibliotheek staat aan de zuidzijde van het Burgemeester Kuperusplein. De bibliotheek trekt (overdag) veel bezoekers. Ten opzichte van de overige voorzieningen ligt de bibliotheek enigszins afgelegen. Aan weerszijden van de bibliotheek staat een bankgebouw. Het voormalig bankgebouw op de hoek bij de rotonde van de Atalantastraat/ Europalaan is onlangs getransformeerd tot een gebouw waarin wordt gewoond en gewerkt. De westelijke gevelwand van het Burgemeester Kuperusplein wordt gekenmerkt door divers en uiteenlopend voorzieningenaanbod. De bioscoop is op deze plek de grootste trekker. Op de verdiepingen zijn op een aantal plaatsen appartementen gelegen. In het Pinksterweekend wordt het volledige Burgemeester Kuperusplein gebruikt voor de opstelling van de kermis. Aan het Ernst van Harenplein zijn in het gebouw van de voormalige Heerenveense School enkele culturele voorzieningen gehuisvest. Ook het archief dat door de Werkgroep Oud Heerenveen wordt beheerd, is ondergebracht in dit pand. In het algemeen kan worden geconcludeerd dat de interactie tussen de voorzieningen en het openbaar gebied te wensen over laat.

De locatie van de bibliotheek is hiervan het beste voorbeeld, maar ook de winkels aan de oostzijde van de Sieversstraat liggen enigszins verscholen achter een arcade. De afstand tussen winkel en openbaar gebied wordt versterkt door de hoeveelheid uitstallingen en de beperkte ruimte die er hierdoor is voor de voetganger.

26

Bioscoop aan het Burgemeester Kuperusplein.

Winkels in de Sieversstraat.

concept april 2021

4.3.1

‘n gouden rand [werktitel]

Wonen in het centrum

In vergelijking tot de overige delen in het centrum zijn er in dit gedeelte van het centrum een groot aantal woningen gelegen. Rondom het Burgemeester Kuperusplein staan een aantal appartementen gebouwen in zowel de koop als huursector. De appartementen variëren in grootte en prijs. Kantoorpanden zoals het voormalige Rabobankpand zijn (recentelijk) getransformeerd naar woningen in combinatie met een commerciële/kantoor functie. In Minckelersstate aan het Ernst van Harenplein zijn ruime koopappartementen gelegen. Deze appartementen zijn ca. 30 jaar oud. In de Sieversstraat, en in het verlengde van deze straat, zijn boven de winkels een groot aantal (huur) appartementen gesitueerd. Boven de Wibra zijn recentelijk 14 kleine huurappartementen gerealiseerd. Het woningaanbod versterkt de levendigheid van het centrum. Sommige gebouwen/appartementen zijn gedateerd. Hier liggen kansen voor verbetering en (deel) transformatie. Het wonen in dit plandeel is gewild vanwege de directe nabijheid van voorzieningen. Het woningaanbod is eenzijdig en richt zich voor een groot deel op de lagere inkomensgroepen. Er is meer uitgesprokenheid in woonconcepten gewenst waarmee het wonen in een stedelijke setting wordt benadrukt. Meer diversiteit in uitstraling, woningtypen en doelgroepen zou de levendigheid en diversiteit nog meer ten goede komen.

27

Kaartbeeld van waar de woningen in het centrum zijn gelegen. Tevens inzichtelijk op welke plekken er initiatieven zijn om woningen toe te voegen.

concept april 2021

‘n gouden rand [werktitel]

5 Stedenbouwkundige uitwerking De opgave om de kwaliteit van dit deel van het centrum naar een hoger niveau te tillen is zeer divers van aard. Van cruciaal belang voor een levendig centrum is een gevarieerd aanbod (winkels, woningen en culturele instellingen) en een goede bereikbaarheid van dit aanbod. Het compacter maken van het centrum is daarbij van belang omdat dit voor een concentratie van stedelijke activiteit zorgt. Het is daarom niet alleen van belang om voorzieningen van de randen naar het hart van het centrum te verplaatsten, maar ook door woningen toe te voegen aan het centrum. Op deze manier ontstaat er meer draagvlak voor het bestaan van de voorzieningen en blijft de levendigheid van het straatbeeld niet beperkt tot de openingstijden van de voorzieningen. De inrichting van de buitenruimte zal voor zowel bezoeker, ondernemer als bewoner prettig en functioneel moeten zijn. Op deze pagina is schematisch de ontwikkelrichting van het centrum weergegeven. Op de volgende pagina’s zal aan de hand van de 3 opgaven zoals die in de centrumvisie zijn benoemd (Compact & Compleet, Ontvangen & Ontmoeten en Bruisen & Beleven) de stedenbouwkundige uitwerking verder worden verbeeld. In de afsluitende paragraaf van dit hoofdstuk zijn de verbeeldingen in de vorm van een plankaart en 3D impressies opgenomen.

28

Conceptuele schets van de ontwikkelrichting voor de oostzijde van het Heerenveense centrum.

concept april 2021

‘n gouden rand [werktitel]

5.1 Compact & Compleet Strategisch doel van deze opgave: Een toekomstbestendig centrum waarin het aanbod past bij de regionale positie.

5.1.1

Voorzieningen op de juiste plek

Een belangrijke opgave om het centrum vitaal te maken en te houden is door het centrum compacter te maken. Door het concentreren van voorzieningen en door meer woningen toe te voegen aan het centrum wordt de synergie tussen de verschillende functies versterkt. Het centrum moet aantrekkelijk blijven voor de consument. Uitdragen waar je als centrum, als individuele ondernemers en als collectief sterk in bent: sfeer, beleving, service. Elementen die internet niet biedt. Dat is een gezamenlijk doel van ondernemers in alle branches, vastgoedeigenaren, de gemeente en maatschappelijke stakeholders. Gezamenlijk bepalen welke functies in het centrum thuishoren. Waar die nu zitten en waar die het beste kunnen zitten om elkaar en het centrum te versterken Het gaat daarbij ook om dienstverlening, kunst en cultuur en wonen. Kortom, een goede mix van maatregelen is van belang waarin alle betrokken partners een bijdrage leveren. We willen ons naast de lagere inkomensgroepen in het bijzonder richten op de groep mensen met de middeninkomens. Dit doen we door ook woningaanbod te stimuleren in de vrije sector huur- en koop. Dit kunnen bijvoorbeeld appartementen zijn voor ouderen die gelijkvloers in het centrum willen wonen. We denken ook aan andere doelgroepen zoals jonge mensen en gezinnen die eigentijds willen wonen in een stedelijke setting.

De bedoeling is om een goede mix van doelgroepen te bedienen.

29

Door meer woningen toe te voegen aan het centrum en om aantrekkelijke voorzieningen in het hart van het centrum te concentreren, zal de leefbaarheid van het centrum een impuls krijgen en wordt het draagvlak voor het in stand houden van het voorzieiningenniveau vergroot.

concept april 2021

‘n gouden rand [werktitel]

Verplaatsen van de supermarkt Het verplaatsen van de Albert Heijn van het Gashoudersplein naar het Burgemeester Kuperusplein biedt veel kansen om verschillende opgaven aan te pakken en zal hiermee het centrum een boost geven. Het verplaatsen van de supermarkt richting het Burgemeester Kuperusplein biedt een oplossing om leegstaand vastgoed uit de markt te nemen, woningbouw te realiseren op de plaats van de bestaande supermarkt en om een veilige bevoorrading van de supermarkt te organiseren. Om deze verplaatsing mogelijk te maken zal bestaand (deels leegstaand) vastgoed aan het Burgemeester Kuperusplein worden getransformeerd. Voor bestaande winkeliers zal, in overleg met hen, een oplossing worden gevonden binnen de totale herontwikkeling van dit gebied, dan wel in de directe omgeving binnen bestaand leegstaand vastgoed. Per saldo zal er minder winkelvloeroppervlak worden gerealiseerd. Op de plaats van de huidige supermarkt ontstaat ruimte voor het toevoegen van stadswoningen. Cultureel kwartier Een belangrijke bouwsteen uit de centrumvisie is het clusteren van culturele instellingen in en rondom de Heerenveense School aan het Ernst van Harenplein. Op dit moment onderzoekt de bibliotheek op welke manier er invulling gegeven kan worden aan een toekomstbestendige bibliotheek en welke ruimtevraag dit met zich meebrengt.

Met een herontwikkeling van het ABC-complex ontstaat de potentie om aan deze ruimtevraag te voldoen. Deze locatie, in het hart van de winkelacht, leent zich bij uitstek voor het vestigen van een publieke functie die overdag een groot aantal bezoekers weet te trekken.

30

Verdichten van de oostelijke centrum rand in beeld gebracht. Links de bestaande situatie, rechts de toekomstige situatie.

concept april 2021

5.1.2

‘n gouden rand [werktitel]

Wonen in het centrum

In het nieuwe woonbeleid wordt ingezet op het toevoegen van woningen aan het centrum. Voor de invulling van deze opgave wordt met name gekeken naar de transformatie van bestaand (leegstand) vastgoed. De ambitie van WoonFriesland om circa 90 woningen te realiseren op de plaats van het oude postkantoor past in de visie: leegstand vastgoed wordt getransformeerd tot woningbouw. De herontwikkeling van deze locatie met dit programma kan het gewenste vliegwiel zijn voor de ontwikkeling van de gehele oostzijde van het centrum. Ook de gewenste verplaatsing van, in een latere fase, de bibliotheek naar het hart van het centrum zal de dynamiek in het centrum een impuls geven. Met een verplaatsing van de bibliotheek naar het hart van het centrum, de herontwikkeling van de oude postkantoorlocatie en het achterliggende ABC complex, ontstaan er in het hart van het centrum locaties waar een groot aantal woningen kunnen worden gerealiseerd. Hoewel de vraag naar appartementen voor starters en senioren groot is, is het niet verstandig uitsluitend voor deze doelgroep te bouwen. Het centrum heeft behoefte een gevarieerd woningaanbod. Bij een herontwikkeling van het ABC complex liggen er kansen om woningen/appartementen in een luxer segment, die zich oriënteren op het plantsoen, toe te voegen aan het woningaanbod.

Tevens is er nog ruimte om ook aan de zijde van de Sieversstraat, boven de nieuwe winkels, appartementen te realiseren.

31

Transformatie van bestaand vastgoed zal het straatbeeld een impuls geven. Op specifieke plekken zullen beeldbepalende gebouwen, in combinatie met de voorzieningen, het centrum meer karakter gaan geven.

‘n gouden rand [werktitel]

concept december 2020

Verdichtingsopgave Het toevoegen van woningen aan het centrum betekent dat er een verdichtingsopgave gaat plaatsvinden. Een

is de conclusie dat deze torens allemaal gebouwd zijn langs de belangrijkste routes van Heerenveen. Tevens valt op

verdichtingsopgave betekent dat open ruimtes (gedeeltelijk) bebouwd gaan worden en dat bestaand vastgoed

dat de verschillende hoogteaccenten allen grenzen aan een open ruimte. Hierdoor geven de gebouwen betekenis aan

getransformeerd kan worden met in veel gevallen als resultaat dat het nieuwe bouwvolume groter is dan het

een specifieke plek en bepalen zij het silhouet van Heerenveen. Ze dragen op die manier bij aan de herkenbaarheid

huidige bouwvolume.

van Heerenveen en dienen als baken ter oriëntatie. Van oudsher zijn dit de kerktoren, de molen en in het verleden ook de watertoren. Uit een recenter verleden dateert de station toren en het cluster van hogere bebouwing langs de

Een verdichtingsopgave is niet nieuw voor Heerenveen. De wens om in stedelijk gebied in de nabijheid van

A32.

voorzieningen te willen wonen is een mondiale ontwikkeling die al enige tijd gaande is. In Heerenveen is vanaf de jaren ’70 van de vorige eeuw de woningvoorraad sterk toegenomen. Dit heeft zich vertaald in de aanleg

Zichtlijnen

van de woonwijken ‘De Akkers’ en ‘De Greiden’. Met de aanleg van ‘De Greiden’ werd de sprong over de

De hoogte accenten staan vaak in de zichtlijnen over belangrijke infrastructuur en of stedelijke ruimte. Een

spoorlijn gemaakt. Deze sprong is geaccentueerd met de bouw van de Muntflats. Uit de recente Heerenveense

voorbeeld hiervan is de stationstoren die een baken vormt aan het Stationsplein, maar ook goed zichtbaar is vanaf

geschiedenis is de ontwikkeling van het stationsgebied het beste voorbeeld en in zekere zin ook de ontwikkeling

de KR Poststraat en over de spoorlijn. Ter ondersteuning van onderstaand kaartbeeld zijn op de volgende pagina een

van het Tellepark. Ook hier zijn functies verdwenen en zijn er woningen, in een ander bouwvolume ten opzichte

aantal hoogteaccenten in beeld gebracht.

van de oorspronkelijke situaties, voor in de plaats gekomen. De wens om circa 90 appartementen te realiseren op de plek van het voormalig postkantoor is alleen mogelijk als

32

Een verdichtingsopgave betekent echter niet dat er op willekeurige plaatsen ongelimiteerd torens kunnen

hier een hoger bouwvolume gerealiseerd wordt. Conform de stedenbouwkundige positionering van de toren is een

verrijzen. Een nieuw initiatief zal ten alle tijde moeten passen in de bestaande (gebouwde) omgeving.

hoger bouwvolume aan het Burgemeester Kuperusplein passend, met dien verstande dat de toren zich oriënteert op

Heerenveen kent een aantal torens in en rondom het centrum. Kijkend naar deze torens binnen Heerenveen dan

het Burgemeester Kuperusplein en dat de bebouwing aan de zijde van de Van Kleffenslaan laag blijft.

Locaties van bestaande torens in en rondom het centrum. De open ruimte van het Burgemeester Kuperus is exact zo groot als de ruimte voor de toren bij het station.

De bestaande torens dragen bij aan de herkenbaarheid van het Heerenveens silhouet en vormen de beëindiging van diverse zichtlijnen.

concept december 2020

Het Burgemeester Kuperusplein fungeert als de open ruimte aan de voet van de toren en de Koornbeursweg/Atalantastraat is de stedelijke as waar de toren zich direct op oriënteert. Ook is een toren op deze plek een herkenbaar element als schakel in de verbinding tussen Sportstad en het centrum. Daarnaast is de verdichtingsopgave op deze plek van het centrum gewenst om de leefbaarheid in dit deel van het centrum een impuls te geven. Voor een goede stedenbouwkundige en architectonische inpassing van de woontoren wordt een beeldkwaliteitsplan opgesteld. In dat document worden de criteria beschreven waaraan de woontoren dient te voldoen.

33

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

‘n gouden rand [werktitel]

5.2 Ontvangen & Ontmoeten Strategisch doel van deze opgave: Een gastvrij en gezellig centrum. De invulling van deze opgave heeft betrekking op de gastvrijheid in de breedste zin van het woord. Het behelst niet uitsluitend het creëren van juiste de ruimtelijke randvoorwaarden, maar hier ligt ook een opgave voor ondernemers en inwoners van het centrum. Met betrekking tot de ruimtelijke randvoorwaarden betekent dit onder meer dat er voldoende bronpunten (parkeerterreinen, fietsenstallingen en bushaltes) zijn en dat deze op de juiste plaats zijn gelegen. Voor het openbaar gebied geldt in zijn algemeenheid dat deze aantrekkelijk is vormgegeven en dat deze schoon en veilig is. Daarnaast ligt er voor de ondernemer/winkelier de opgave om een bezoek aan het centrum aantrekkelijk te maken door onder meer:

34

-

zorgt te dragen voor een goed gastheerschap,

-

te zorgen voor een aantrekkelijk en divers aanbod van producten,

-

een toegankelijke en uitnodigende inrichting van de winkel,

-

het pand goed te onderhouden.

Het versterken van de ontmoetingsfunctie van het centrum is een complexe opgave en raakt aan veel aspecten. Een aantrekkelijk openbare ruimte is daar 1 van, maar mag niet ten koste gaan van de bereikbaarheid van de voorzieningen.

concept april 2021

5.2.1

‘n gouden rand [werktitel]

Routes en bronpunten

Routes en bronpunten gemotoriseerd verkeer Met de nieuwe situatie rondom de op- en afritten van de A32 zal de verkeerssituatie rondom het centrum ook veranderen. Verkeer komend vanaf de A32 met als bestemming het centrum zal meer gestuurd worden om het centrum via de Stadionweg en vervolgens via de Atalantastraat te benaderen. De druk op de KR Poststraat en daarmee ook de Nieuwstraat/ Van Kleffenslaan zal hierdoor verminderen. Omgekeerd betekent dit dat de as Atalantastraat/Koornbeursweg nog belangrijker zal worden. Komend vanuit het oosten vanaf de Stadionweg is het in de bestaande situatie niet helder wanneer het centrum van Heerenveen wordt binnengereden. Dit komt mede door het grote open terrein ten noorden van het Abe Lenstra stadion dat nog niet is ontwikkeld. Tegelijkertijd is er de opgave om het Sportstad gebied sterker aan het centrum te koppelen. Dit kan enerzijds door het versterken van fysieke verbindingen, anderzijds door in te spelen op de beleving en de inrichting van de ruimte. Het aanleggen van een rotonde daar waar de Abe Lenstra Boulevard de Atalantastraat kruist laat het auto verkeer afremmen, verbetert hierdoor de oversteekbaarheid voor fietsers en voetgangers, verbetert de verkeersafwikkeling tijdens evenementen en vormt door de inrichting een poort tot het centrum van Heerenveen.

Over de noodzaak van de herinrichting van het profiel van de Atalantastraat wordt op de volgende pagina’s nader ingegaan. Parkeerfonds Met de vraag naar meer woningen in bestaand stedelijk gebied werken we toe naar een verdichting van het centrum. Met de ambitie om het openbaar gebied aantrekkelijker in te richten door het onder andere te vergroenen, zal de druk op het openbaar gebied toe nemen. Deze druk op het openbaar gebied vertaalt zich vooral in een logistieke opgave. Hoe blijft het centrum goed bereikbaar? Met een toename van het aantal woningen zal het aantal auto’s in het centrum ook toenemen. Om ontwikkelingen niet te vertragen, de bereikbaarheid van de voorzieningen in de toekomst te garanderen en om (nieuwe) inwoners van het centrum ook een parkeerplaats te kunnen bieden, is een parkeerfonds ingesteld. Nieuwe ontwikkelingen moeten, zodra de parkeerbehoefte niet op eigen terrein kan worden opgelost, een bijdrage leveren aan het parkeerfonds zodat met deze middelen nieuwe openbare parkeerplaatsen kunnen worden aangelegd.

35

Bronpunten op de juiste plek en aantrekkelijke routes vanaf deze bronpunten naar de voorzieningen is van cruciaal belang.

‘n gouden rand [werktitel]

concept april 2021

Parkeergarage Om het maaiveld te vergroenen door parkeerplaatsen te verwijderen en om tegelijkertijd het aantal parkeerplaatsen in de directe nabijheid van de

Parkeergarage op de juiste plek

voorzieningen op niveau te houden, is een ondergrondse parkeergarage

Een goede ontsluiting van de parkeergarage is cruciaal om een goede

een vereiste. Het inpassen van een ondergrondse parkeergarage in

doorstroming op het wegennetwerk en daarmee een goede bereikbaarheid

bestaand stedelijk gebied is een complexe opgave.

te borgen. Gezien de geringe ruimte die beschikbaar is om een goede gecombineerde in- en uitgang van de parkeergarage is een ontsluiting via

Stedenbouwkundig en verkeerskundig zijn er een aantal uitgangspunten

de Van Kleffenslaan buiten beschouwing gelaten.

die op voorhand een paar locaties uitsluiten. Een gecombineerde in- en uitgang bestaande uit 3 rijstroken heeft de voorkeur om in geval van

Een toegang aan de oostzijde van het Burgemeester Kuperusplein (plan

piekmomenten een goede doorstroming te kunnen borgen. Bij drukte

A) betekent dat een ingang/ invoegstrook kort op de kruising van de

kunnen er 2 rijstroken worden benut voor het in dan wel uitrijden van de

Van Kleffenslaan met de Atalantastraat komt te liggen. Een moeizame

garage.

doorstroming tijdens piekmomenten ligt op de loer. Daarnaast is een toegang (en uitgang) van de parkeergarage op deze plek moeilijk te

Verkeerskundig gezien is het niet wenselijk om een nieuwe parkeergarage