Totaal Investeringsagenda Heerenveen 2021

32

Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: Incidenteel: € 274.000 (uit te voeren in drie fasen) (Fase 1= € 94.000 / Fase 2= € 80.000/Fase 3= € 100.000) Fase/jaar

2022

Fase 1

€ 94.000

Fase 2

€ 40.000

Fase 3 € 134.000

2023

2024

totaal € 94.000

€ 40.000

€ 80.000

€ 50.000

€ 50.000

€ 100.000

€ 90.000

€ 50.000

€ 274.000

Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

134.000

90.000

50.000

2027

2028

2029

2030

2031

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

Financiering in euro’s

Lange termijndoelstelling De ambitie draagt bij aan de volgende lang termijndoelstellingen: 1. Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Het aanbod op het gebied van recreatie, cultuur en evenementen is aantrekkelijk. 2. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Een stevige regionale functie op het gebied van werk, zorg, cultuur, recreatie en detailhandel. 3. Staan voor de kwaliteit en veerkracht van een veranderend landelijk gebied. Onderdeel: De verschillende landschapstypen zijn herkenbaar en beleefbaar. Wat willen we bereiken met de investering 1. Een geharmoniseerd, eenduidig, cultuurhistorisch erfgoedbeleid in de hele gemeente. 2. Inhoudelijke voorbereiding op het omgevingsplan. 3. In beeld brengen en behouden van het cultuurhistorische erfgoed, wat bijdraagt om de culturele (historische) identiteit en aantrekkelijkheid van de gemeente Heerenveen voor de toekomst beleefbaar te houden en integraal als onderdeel van fysiek ruimtelijke ontwikkelingen mee te kunnen nemen. 4. Bewustwording bij eigenaren over het bezit van cultuurhistorisch erfgoed. Dit draagt bij aan het onderhoud van de panden.

33

Wat gaan we daarvoor doen Door de Nota cultuurhistorisch erfgoed uit 2010 nu uit te breiden voor de gebieden die bij de herindeling aan Heerenveen zijn toegevoegd, ontstaat een eenduidige beoordeling en bescherming waardevolle bebouwing in de gehele huidige gemeente Heerenveen. Ter voorbereiding hiervan vindt een inventarisatie en beoordeling plaats van waardevolle panden, waarbij de waarden van aan te wijzen panden, per pand worden beschreven. Dit gebeurt op dezelfde wijze als de beschrijving van panden in de oude gemeente Heerenveen, in 2010. Nadat de gemeenteraad de uitbreiding van de Nota cultuurhistorisch erfgoed heeft vastgesteld, vindt de formele aanwijzing en bescherming van gemeentelijke monumenten plaats, op grond van de Erfgoedverordening. Door de harmonisatie van het beleid wordt de bescherming voor de gehele gemeente op hetzelfde niveau gebracht. De bescherming kan vervolgens eenduidig worden geregeld in het Omgevingsplan. De harmonisatie van het erfgoedbeleid is opgedeeld in drie fasen: • Fase 1 Uitbreiding van ‘Het verhaal van Heerenveen’ zoals beschreven in deel 1 van de nota, waarbij de nieuwe gebieden van de gemeente Heerenveen (oud-Boarnsterhim en -Skarsterlân) onderdeel worden van de beschrijving.

• Fase 2 Beschrijving van de potentieel nieuwe gemeentelijk monumenten aan de hand van het in deel 2 vastgestelde waarderingskader en de actuele wijze van beschrijving van gemeentelijk monumenten in de gemeente Heerenveen. • Fase 3 Procedure aanwijzing nieuwe gemeentelijke monumenten. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Optie 1 Harmonisatie niet uitvoeren – verschil in beleid in oude gemeente Heerenveen ten opzichte van oude delen Boarnsterhim en Skarsterlân blijft bestaan. Optie 2 Harmonisatie wel uitvoeren, maar dan het oude beleid van Skarsterlân (= geen erfgoedbeleid) als uitgangspunt nemen in plaats van het beleid van de oude gemeente Heerenveen. 1. Cultuurhistorisch waardevolle gebouwen kunnen gesloopt worden zonder dat de gemeente dit kan tegenhouden. 2. Daardoor het risico op aantasting van één van onze kernkwaliteiten (en daarmee verslechtering van de culturele beleefbaarheid en aantrekkelijkheid van de gemeente). 3. Voortbestaan van gebrek aan eenduidige aanpak en gemotiveerd regeling (verschil in beleid). 4. Onvoldoende informatie om cultureel erfgoed in het omgevingsplan te regelen.

34

Lange termijndoelstelling uit Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Toekomstbestendig en duurzaam : Veilige en duurzame leefomgeving : Realisatie bediening op afstand van de Poolsbrug in Gersloot (Hooivaart) : 12

Beschrijving Met de aanleg van een glasvezelnetwerk van de provincie kan de gemeente Heerenveen meeliften om ook de Poolsbrug in de nabije toekomst op afstand te bedienen. Op 8 juli 2019 heeft de raad ingestemd met de aanleg van een glasvezelnetwerk door de provincie. Zo kunnen we in de nabije toekomst de Warrebrêge (provincie), de Hooivaartbrug (RWS) en de Poolsbrug (gemeente) op afstand bediend worden vanuit het Swettehuis in Leeuwarden. Het gaat om alle bruggen gelegen in de Hooivaart. Dit vergt een eenmalige investering voor de Poolsbrug van € 300.000 in 2023. Het betreft het aanbrengen van camerabewaking en verbetering van de technische installatie. Daarnaast is er jaarlijks € 15.000 structureel nodig voor de bediening vanuit het Swettehus > ophoging budget ‘Kunstwerken vanaf 2024. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Investering Investering: € 300.000 Structureel: € 15.000 Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

42.510

42.010

41.510

2027

2028

2029

2030

2031

41.009

40.509

40.009

39.509

39.008

2023

2024

2025

2026

2029

2030

2031

Financiering in euro’s 2022

300.000 2027

2028

Lange termijndoelstelling • Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Een stevige regionale functie op het gebied van werk, zorg, cultuur, recreatie en detailhandel (1.2). • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Het aanbod op het gebied van recreatie, cultuur en evenementen is aantrekkelijk (3.4). • Staan voor de kwaliteit en veerkracht van een veranderend landelijk gebied. Onderdeel: Boeren en (recreatie)ondernemers in het buitengebied hebben economisch perspectief (4.3).

35

Wat willen we bereiken met de investering Met deze investering zorgen we voor een efficiëntere, veilige en goedkopere wijze van brugbediening voor de Poolsbrug (Gersloot). Wat gaan we daarvoor doen De Poolsbrug wordt voorzien van camerabewaking en wordt aangesloten op het glasvezelnetwerk van de provincie Fryslân. Dit glasvezelnetwerk is in samenwerking gerealiseerd door RWS, provincie en gemeente. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Wanneer afgezien wordt van de investering in camerabewaking, dan wordt de Poolsbrug weer “handmatig” bediend. Dit betekent een uitzetting van een fte (brugwachter), de kosten per jaar bedragen € 80.900.

36

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Bouwen aan toekomstbestendige woningen

37

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Bouwen aan toekomstbestendige woningen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Toekomstbestendig en duurzaam : Duurzaamheid : Energie: Transitievisie warmte : 13

Beschrijving In 2050 moeten de meer dan 23.500 woningen in Heerenveen en 2.500 andere gebouwen goed geïsoleerd zijn en gebruik maken van duurzame warmte en schone elektriciteit. Om dit doel uiteindelijk te kunnen halen, zijn we in 2019 al begonnen met planvoorbereiding en kennis vergaren. Elke gemeente moet volgens de Klimaatwet eind 2021 een visie voor 2030 hebben: de Transitievisie Warmte (Aardgasvrij Heerenveen). Daarin staat welke duurzame warmteopties er zijn voor elk deelgebied (buurt, dorp, bedrijventerrein) en welke wijken/dorpen voor 2030 afgekoppeld worden. In 2030 moet namelijk 20% van de gebouwen afgekoppeld zijn van het aardgas. Gemeenten moeten actief de voortgang van de uitvoering van de transitievisie doorgeven via een nog te ontwikkelen online tool. Op deze manier kan het rijk checken of de nationale doelstellingen worden gehaald. De transitievisie warmte gaat over de grote lijnen in de gemeentelijke warmtetransitie. In de visie legt de gemeenteraad een realistisch tijdspad vast waarop wijken van het aardgas af gaan, samen met oplossingsrichtingen voor de wijken waarvan de transitie vóór 2030 gepland is. De transitievisie warmte wordt elke vijf jaar geactualiseerd, aangevuld met nieuwe wijken. Wijkuitvoeringsplannen volgen op de transitievisie.

Per wijk of dorp wordt één plan gemaakt; hierin wordt vastgelegd hoe de technische en economische uitvoering vorm krijgt en welke partijen betrokken zijn. De gemeente is de proces-regisseur. De gemeenteraad neemt een besluit over elk wijkuitvoeringsplan. De gebiedsindeling in onze gemeente ligt nog niet vast, en daarmee kan het aantal wijkuitvoeringsplannen ook variëren. Per gebied werken alle stakeholders (woningcorporaties, huurders, particuliere eigenaren, ondernemers, netbeheer, enzovoort) samen aan de wijkuitvoeringsplannen en de realisatie daarvan. In de plannen komt in ieder geval aan de orde: • Technische kenmerken (ouderdom gasnet, ouderdom en type woningen, keuze voor duurzame verwarmingsmogelijkheden) • Sociale aspecten (betaalbaarheid, aandeel woningbouwcorporatiebezit) • Tijdsplanning en verantwoordelijkheden De warmteoplossingen bestaan in onze gemeente ruwweg uit individuele oplossingen voor het buitengebied (vooral all electric en beperkt biogas) en mogelijk warmtenet(ten) voor de kern Heerenveen. De systeemkeuzes hebben invloed op de toekomstige elektriciteitsvraag, waarin we moeten voorzien. Dit wordt afgestemd in de Regionale Energie Strategie, waar een Regionale Warmte Structuur onderdeel van uitmaakt.

38

Het rijk heeft in december 2020 voor de visievorming (transitievisie warmte) éénmalig financiële compensatie aan de gemeenten overgemaakt. Voor de wijkuitvoeringsplannen is nog onbekend of het rijk éénmalig of vaker financiële middelen beschikbaar gaat stellen. De huidige inschatting in deze Investeringsagenda is daarom gebaseerd op geen financiële compensatie (no risk aanpak). Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: € 250.000, vanaf 2026 € 100.000 Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

250.000

250.000

250.000

250.000

100.000

2027

2028

2029

2030

2031

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

Financiering in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

Lange termijndoelstelling Mondiaal : Klimaatakkoord van Parijs Landelijk : Klimaatwet Provinciaal : Programma energietransitie, Regionale Energiestrategie Gemeente : Duurzaamheidsprogramma 2019-2022, Hoofdlijnenakkoord Duurzaam ontwikkelen 2018-2022 Ambitie 2050 Duurzaamheidsprogramma 2019-2022: • We zijn energieneutraal (95% CO2-reductie) en we voorkomen energiearmoede. Ambitie 2030 Duurzaamheidsprogramma: • We hebben 40% duurzame energie en 49% CO2 reductie bereikt o Aardgasvrij: 1 op de 5 wijken & dorpen is aardgasvrij waarbij we energiearmoede voorkomen. o Er is op grote schaal energie bespaard. o Er wordt op grote schaal energie opgewekt, met in ieder geval zon op dak én zonneparken.

39

Lange termijndoelstellingen voor Heerenveen (2040) Bouwen aan toekomstbestendige woningen 1. Het woningaanbod is van goede kwaliteit, divers en betaalbaar 2. We zijn energieneutraal, voorkomen energiearmoede en halen onze besparingsdoelstellingen

Wat willen we bereiken met het beleid en de ambitie De gebouwde omgeving is voor 20% aardgasvrij in 2030 en voor 100% in 2050. Dit is één van de meest belangrijke gemeentelijke taken binnen de energietransitie. • Het plan van aanpak Aardgasvrij Heerenveen (Transitievisie Warmte) is klaar, we zijn gestart met de eerste wijken of dorpen. • Inwoners, energiecoöperaties en lokale initiatieven ontwikkelen plannen en voeren deze uit. • Sportclubs, buurthuizen en andere maatschappelijke voorzieningen besparen energie. • We wekken duurzame energie zoveel mogelijk lokaal op, onder andere uit 75 ha aan zonnepark. • MKB-bedrijven besparen energie en wekken duurzame energie op. Wat gaan we daarvoor doen De gemeente heeft een centrale rol en is: • Verantwoordelijk voor de visies. Deze ontwikkelen we samen met stakeholders. • Trekker in de samenwerking met andere stakeholders (woningcorporaties/vastgoedeigenaren, bewoners, bedrijven en netbeheerder). • Verantwoordelijk voor de voortgang van de uitvoering in de samenwerking (onder andere door afspraken over verduurzaming van gebouwen). • Verantwoordelijk voor de afweging in maatschappelijke kosten en kosten voor bewoners/ gebouweigenaren. • Verantwoordelijk voor het tijdspad van de wijken die afgekoppeld worden.

• Een belangrijke objectieve voorlichter voor particuliere woningeigenaren en huurders en ondersteunt waar mogelijk met de uitvoering van de warmte transitie in hun buurt of wijk. • Ondersteunend aan mensen met weinig financieringsmogelijkheden. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? We hebben na 2021 geen incidentele en/of structurele budgetten beschikbaar. Wanneer dit niet georganiseerd wordt, heeft dit gevolgen op verschillende niveaus. De transitievisie warmte is namelijk een verplichting die voortvloeit uit de Klimaatwet. Belangrijkste gevolgen zijn het stilvallen van de warmtetransitie op gemeentelijk niveau en het niet halen van de klimaatdoelstellingen. De impact op onze inwoners is groot. Met het maken van de transitievisie warmte en wijkuitvoeringsplannen geven we duidelijkheid en helderheid aan onze inwoners en ondernemers. Na 2021 checkt het rijk op basis van alle plannen of de landelijke doelstellingen worden gehaald. Er moeten in de periode 2022 tot en met 2030 namelijk 1,5 miljoen gebouwen van het gas af worden gehaald (voor alle gemeenten opgeteld). Wanneer in 2021 alle transitievisies warmte beschikbaar zijn, is inzichtelijk of deze (tussen)doelstellingen gehaald kunnen worden. Het ligt in de verwachting dat het rijk actief gaat acteren naar de regio’s en gemeenten die achterblijven.

40

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Bouwen aan toekomstbestendige woningen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Toekomstbestendig en Duurzaam : Energietransitie : Warmtenet kern Heerenveen op basis van restwarmte en geothermie : 14

Beschrijving In het door de raad in 2020 vastgestelde Plan van Aanpak “Heerenveen Aardgasvrij” is een aantal uit te voeren stappen omschreven. Stap 2 behelst het uitvoeren van (technische) verkenningen naar de alternatieve mogelijkheden voor verwarmen. Het rijk en de provincie Fryslân hebben technische analyses laten opstellen, waaruit blijkt dat “collectieve duurzame warmte opties” goedkoper zijn dan individuele opties voor de kern Heerenveen. We hebben dit door adviesbureau Greenvis laten verifiëren voor de specifieke situatie. Hierbij hebben we vooralsnog gefocust op de plaats Heerenveen en omgeving. Het rapport bevestigt dat er kansen zijn voor de aanleg van een robuust warmtenetwerk op een aantal plekken in de plaats Heerenveen. Doel is deze kansen nader te onderzoeken samen met externe stakeholders met als einddoel de realisatie van een of meerdere warmtenetwerken. Waarom alleen de kern Heerenveen? Voor de dorpen en het buitengebied bieden de analyses van het rijk en de provincie Fryslân globaal wel goede handvaten voor het gesprek over verduurzaming. Daar lijken individuele opties (warmtepompen, biogas, biomassa) financieel aantrekkelijk, maar in gesprek met de wijk kunnen ook kleinere warmtenetten onderwerp van gesprek zijn. Wanneer in een specifiek gebied blijkt dat ook daar een warmtenet mogelijk kansrijk is, zetten we daar op dat moment op in.

Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Nog niet inzichtelijk. In 2021/2022 waarschijnlijk beter in beeld. Structureel: Vanaf 2023/2024 inzichtelijk Incidenteel: € 300.000, 4 jaren gemiddeld € 75.000 per jaar als inzet vanuit gemeente. • Dit is procesgeld voor haalbaarheidsonderzoek en aanpak. • Dit moet aangevuld worden vanuit markt en (Europese) subsidies.

Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s

2022

2023

2024

2025

2026

75.000

75.000

75.000

75.000

2027

2028

2029

2030

2031

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

Financiering in euro’s

41

Lange termijndoelstelling Mondiaal : Klimaatakkoord van Parijs Landelijk : Klimaatwet Provinciaal : Programma energietransitie, Regionale Energiestrategie Gemeente : Duurzaamheidsprogramma 2019-2022, Hoofdlijnenakkoord Duurzaam ontwikkelen 2018-2022 Ambitie 2050 Duurzaamheidsprogramma 2019-2022: • We zijn energieneutraal (95% CO2-reductie) en we voorkomen energiearmoede. Ambitie 2030 Duurzaamheidsprogramma: • We hebben 40% duurzame energie en 49% CO2 reductie bereikt. o Aardgasvrij: 1 op de 5 wijken & dorpen is aardgasvrij waarbij we energiearmoede voorkomen. o Er is op grote schaal energie bespaard. o Er wordt op grote schaal energie opgewekt, met in ieder geval zon op dak én zonneparken. o We werken samen met andere overheden en partners aan de omschakeling van fossiel naar duurzame energie. Lange termijndoelstellingen voor Heerenveen (2040) Bouwen aan toekomstbestendige woningen 2. We zijn energieneutraal, voorkomen energiearmoede en halen onze besparingsdoelstellingen Wat willen we bereiken met de investering • De gebouwde omgeving is voor 20% aardgasvrij in 2030 en voor 100% in 2050. Dit is één van de meest belangrijke gemeentelijke taken binnen de energietransitie. • Betaalbare duurzame warmte. • Efficiënte benutting van de energie infrastructuur (elektriciteitsnet, warmtenet, groen gasnet) op basis van diverse duurzame warmtesystemen waar mogelijk.

• Koppeling met/spin-off naar duurzame bedrijfsprocessen. Wat gaan we daarvoor doen Vervolggesprekken met externe partijen, belanghebbenden en experts en nader onderzoek zijn nodig om de voorverkenning stap voor stap concreter in te kleuren. Er is geen garantie dat het lukt. Elke volgende stap hangt af van de uitkomsten van de vorige. De stappen die we nu overzien zijn: 2021 Vervolggesprekken met potentiele afnemers en producenten van warmte. Dit moet inzicht geven in randvoorwaarden voor vervolg en is daarmee de eerste vertaling ‘van papier naar praktijk’. • We richten ons daarbij enerzijds op maatschappelijke partners met een grote warmtevraag, zoals onder andere de woningcorporaties, het ziekenhuis Tjongerschans en het complex ‘Sportstad’ en kantooromgeving. In gesprekken met hen verwachten we een beeld te krijgen van hun wensen, randvoorwaarden of eventuele zorgen over een warmtenet. Dit inzicht kan kader en richting geven bij gesprekken met potentiële warmteproducenten, warmtenet-ontwikkelaars of andere warmteconsumenten. • Anderzijds gaan we in gesprek met mogelijke producenten van (rest)warmte, waarvoor verschillende marktpartijen in beeld kunnen komen. Uit deze oriëntatie verwachten we inzicht te krijgen in markttechnische haalbaarheid, technische uitvoerbaarheid en wet- en regelgeving.

Dit kan voorkomen dat een onrealistisch wensenpakket of onevenwichtige inkadering vanuit de warmtevraag ontstaat.

42

2021 Intenties vastleggen 2022 Samen vervolgonderzoek doen • Technisch: onder andere restwarmte en geologisch onderzoek geothermie, systeeminvesteringen, leveringszekerheid. • Financieel: totale kosten, verdeling kosten, financierbaarheid kosten. • Draagvlak/afnemers: betaalbaarheid, randvoorwaarden afname (ontwikkeling warmtewet). • Organisatorisch: passende vorm van publiek-private samenwerking (PPS) in relatie tot gemeentelijke (inwoners) belangen. • Juridische vertaling van taak-/rolverdeling (risico’s, lusten, lasten). 2023 Start voorbereiding van realisatie in praktijk • Restwarmte in centrum Heerenveen (middelgroot ruimtelijk cluster). • Geothermie waarschijnlijk langer onderzoek nodig. 2025 Voorbereiding gereed 2026 Start aanleg warmtenet (o.b.v. restwarmte) 2027 Aansluiting eerste gebouwen Invoeden geothermische warmte 2030 Afkoppeling aardgas eerste straten/wijken 2040 Warmtenet in werking in centrum Heerenveen (op basis van restwarmte en geothermie) 2050 Warmtenet in werking in hele kern Heerenveen (op basis van geothermie, restwarmte mogelijk uitfaseren) Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Als we niet inzetten op een warmtenet, moet een groot deel van de bebouwde omgeving in de kern Heerenveen elektrisch verwarmd worden.

Dat heeft dan grote nadelen: 1. De totale nationale kosten van duurzame verwarming met individuele warmtepompen zijn circa 25% hoger, blijkt uit de analyse van Greenvis. 2. De belasting van het elektriciteitsnet zal veel hoger zijn. 3. We hebben veel meer (duurzame) elektriciteit nodig.

43

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Bouwen aan toekomstbestendige woningen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Toekomstbestendig en duurzaam : Duurzaamheid : Energie: Duurzaamheidsfonds/revolverend fonds : 15

Beschrijving De behoefte, of eigenlijk de kans, om een duurzaamheidsfonds te ontwikkelen, kent drie aanleidingen: 1. In december 2018 heeft de raad een motie aangenomen: ‘ontwikkelen van een revolverend energiefonds voor inwoners van Heerenveen’. 2. Dit is in het duurzaamheidsprogramma (mei 2019) breder getrokken naar een onderzoek naar een langjarig breed duurzaamheidsfonds voor inwoners, organisaties en/of lokale initiatieven. Dit sluit aan bij het concept van Nieuwe Democratie: het vanuit de maatschappij stimuleren van ontwikkeling en verandering. Het doel is het realiseren van lokale projecten op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulaire economie. 3. Van de exploitanten van zonneparken in onze gemeente ontvangen we in de toekomst éénmalige en/of periodieke bijdragen in een gebiedsfonds. Ook ontvangen we erfpachtvergoedingen voor zonneparken op onze eigen gronden (Omweg, Zandwinplas etcetera). Met deze aanpak ervaren onze inwoners niet alleen de lasten, maar ook de lusten van de zonneparken in onze gemeente. Hierover is de raad in maart 2020 tijdens een informeel overleg bijgepraat. In 2020 maken we een analyse en voorkeurscenario van de mogelijkheden en kansen van een overkoepelend duurzaamheidsfonds. Op basis van een in 2021 te nemen raadsbesluit werken we dit fonds uit en stellen dit vanaf medio 2021 open.

In het jaar 2021-2022 is al financiële dekking georganiseerd via de Perspectiefnota 2019. De benodigde budgetten voor 2023 en verder zijn opgenomen in dit document. De inkomsten vanuit de zonneparken zullen niet voldoende zijn voor een voldoende jaarlijkse vulling van het fonds, daarom is een jaarlijkse basisbijdrage vanuit de gemeente vereist. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: € 200.000 Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

200.000

200.000

200.000

200.000

2027

2028

2029

2030

2031

200.000

200.000

200.000

200.000

200.000

Financiering in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

44

Lange termijndoelstelling Mondiaal : Klimaatakkoord van Parijs Landelijk : Klimaatwet Provinciaal : Programma energietransitie, Regionale Energiestrategie Gemeente : Duurzaamheidsprogramma 2019-2022, Hoofdlijnenakkoord Duurzaam ontwikkelen 2018-2022 Ambitie 2050 Duurzaamheidsprogramma 2019-2022: • We zijn energieneutraal (95% CO2-reductie) en we voorkomen energiearmoede. • We zijn klimaatadaptief met een optimale biodiversiteit. • We leven in een circulaire economie. Strategische Agenda: Lange termijndoelstellingen voor Heerenveen (2040) Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum 3. We leven in een circulaire economie, waar afvalstoffen als grondstof worden ingezet Bouwen aan toekomstbestendige woningen 1. Het woningaanbod is van goede kwaliteit, divers en betaalbaar 2. We zijn energieneutraal, voorkomen energiearmoede en halen onze besparingsdoelstellingen Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen 2. De openbare ruimte is klimaatbestendig ingericht en geeft optimaal ruimte aan biodiversiteit Staan voor de kwaliteit en veerkracht van een veranderend landelijk gebied 2. Ecosystemen zijn veerkrachtiger en de soortenrijkdom is toegenomen

Wat willen we bereiken met de investering Vooralsnog gaan we ervan uit dat het duurzaamheidsfonds ingezet wordt voor duurzame projecten in de volle breedte. Hiermee raken we de resultaatsgebieden uit het duurzaamheids­ programma, namelijk: Energietransitie: • Inwoners, energiecoöperaties en lokale initiatieven ontwikkelen plannen en voeren deze uit. • Sportclubs, buurthuizen en andere maatschappelijke voorzieningen besparen energie. • We wekken duurzame energie zoveel mogelijk lokaal op, waaronder 75 ha zonnepark. • MKB bedrijven besparen energie en wekken duurzame energie op. Klimaatadaptatie en biodiversiteit: • De eerste projecten zijn in uitvoering, samen met inwoners, bedrijven en organisaties. • Er zijn pilots met natuurinclusieve landbouw. • We weten welke schakels in ons natuurnetwerk ontbreken en de eerste acties zijn in uitvoering. Circulaire economie: • Inwoners en maatschappelijke organisaties bedenken initiatieven en voeren deze uit. • MKB bedrijven passen circulaire producten en materialen toe in de bedrijfsvoering.

45

Wat gaan we daarvoor doen De middelen worden grotendeels ingezet als subsidie, te besteden door de nader uit te werken doelgroepen. Vooralsnog streven we hierbij naar een breed fonds dat gebruikt kan worden door collectieven van inwoners, lokale initiatieven, maatschappelijke organisaties en MKB-bedrijven. We kijken daarbij met name naar initiatieven waarvoor geen of onvoldoende bestaande subsidies beschikbaar zijn. Een klein deel van de middelen wordt ingezet ten behoeve van het proces en de communicatie. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen Wanneer wordt afgezien van deze ambitie, is het voor een groot aantal van de hierboven genoemde resultaatsgebieden niet mogelijk om daadwerkelijke resultaten in en vanuit de lokale samenleving te halen. Omdat het fonds deels gevoed gaat worden door de inkomsten die we uit zonneparken genereren (denk hierbij aan inkomsten uit erfpacht en andere inkomsten), betekent dit dat we als gemeente wel de lasten van de zonneparken samen met onze lokale samenleving dragen, maar de lusten niet lokaal terug laten vloeien. Daarnaast verdwijnt een belangrijke gemeentelijke tool om nieuwe democratie van onderop te stimuleren en te faciliteren.

46

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen

47

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Zorg en Welzijn : Voortgezet Onderwijs : Toekomstperspectief huisvesting Voortgezet Onderwijs : 16

Beschrijving Het is een wettelijke taak voor de gemeente om te zorgen voor passende huisvesting voor het voortgezet onderwijs (VO). Evenals voor het Primair Onderwijs (PO), heeft de raad aangegeven inzicht te willen in de (middel)langetermijn investeringsbehoefte van het VO. Het VO heeft als gevolg van krimp te maken met leegstand, ook is een aantal schoolgebouwen sterk verouderd. De beide VO-schoolbesturen hebben een huisvestingsstrategie ontwikkeld en willen gezamenlijk optrekken met de gemeente om de kwaliteit van het VO in Heerenveen te borgen. Zij willen daarvoor een vergaande samenwerkingsvorm aangaan. Ook willen ze de VO-huisvesting bundelen. Dit betekent enerzijds dat een deel van de huisvesting leeg komt te staan en terugkomt naar de gemeente. Anderzijds vraagt het veel investering om die bundeling tot stand te brengen. Volgens het regime van bekostiging zijn nog niet alle gebouwen aan de beurt voor vervanging of renovatie. Leegstand kost echter geld en bundeling leidt tot meer kwaliteit. Eind 2018 heeft de raad het college de opdracht gegeven om huisvestingsstrategie ‘scenario 1’ nader uit te werken. Hierbij is aangegeven dat het om een te verwachten investering gaat van in totaal € 27.000.000.

De verdere uitwerking met als basis het eerder afgesproken ‘scenario 1’ laat zien dat de gemeentelijke investering circa € 21.000.000 bedraagt (verdeeld over een aantal jaren, tot en met 2028). Het is nu nog voorbarig, maar om te kunnen bepalen of dit reëel is, is het noodzakelijk naar de toekomst te kijken en te bepalen of en welke investeringen dan naar voren worden gehaald. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Investering Investering: € 21.300.000 (huisvesting VO scholen) Structureel: Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

182.000

179.000

510.000

504.000

2027

2028

2029

2030

2031

873.000

861.000

1.025.000

1.012.000

999.000

2024

2025

2026

Financiering in euro’s 2022

2023

3.630.000 2027

6.670.000 2028 3.500.000

2029

7.500.000 2030

2031

48

De investeringsbedragen zijn overgenomen uit de Investeringsagenda 2020. De kapitaallasten zijn aangepast naar de huidige afschrijvingstabel. Wij zijn volop in gesprek met de VO-schoolbesturen over de toekomstvisie. Het kan zijn dat de komende maanden het bedrag wordt aangepast. Ook wordt er vanuit financiën gekeken naar de afschrijftermijn van de schoolgebouwen die invloed heeft op de kapitaalslasten. Lange termijndoelstelling 1. Voorzieningen zijn bereikbaar. Onderdeel: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. 2. Ontwikkelingskansen voor kinderen zijn vergroot. Onderdeel: Gezond en veilig op kunnen groeien en doorgroeien naar een fatsoenlijk en verrijkt bestaan. Wat willen we bereiken met de investering Een toekomstbestendig huisvestingsplan, om de kwaliteit van (de huisvesting van) het VO te waarborgen en daar waar mogelijk te versterken, waardoor we de ontwikkelkansen van de kinderen vergroten. Ook heeft een goede kwaliteit van het voorgezet onderwijs een positieve invloed op de aantrekkelijkheid van de gemeente als vestigingsplaats. Wat gaan we daarvoor doen Er vinden al langer gesprekken plaats met de VO-schoolbesturen. Op dit moment zijn de VO-schoolbesturen onderling in overleg. Daarna komen zij terug bij de gemeente om vervolgens gezamenlijk een toekomstvisie te maken. Vanuit een toekomstvisie zal er een scenario worden gekozen.

Dit scenario zal worden uitgewerkt tot een concreet huisvestingsplan voor het VO, waarin ook de investeringen worden aangegeven. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen Als de VO-gebouwen niet als één geheel worden benaderd, zal ieder gebouw los van elkaar moeten worden beoordeeld; dit gebeurt dan aan de hand van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs. De huidige ambitie om samen te werken zal op termijn juist kostenbesparing opleveren. Zonder deze ambitie/investering komen we niet tegemoet aan de wensen van de VO-besturen. Op termijn kan dit negatieve gevolgen hebben voor de kwaliteit van het voortgezet onderwijs. Dit heeft ook invloed op eerdergenoemde terreinen zoals de ontwikkelingskansen en de aantrekkelijkheid van de gemeente als vestigingsplaats.

49

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Zorg en Welzijn : Primair Onderwijs :T  oekomstperspectief Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs/Evaluatie Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs : 17

Beschrijving Het is een wettelijke taak voor de gemeente om voor passende huisvesting te zorgen voor het Primair Onderwijs. Om inzicht te krijgen in de investeringsbehoefte op de (middel)lange termijn, is in 2016 het Integraal Huisvestingsplan Basisonderwijs (IHP PO) vastgesteld door de raad. Het gaat hier om nieuwbouw of renovatie voor 10 scholen. In de Perspectiefnota van 2016 zijn vervolgens de budgetten aangevraagd voor nieuwbouw van deze scholen. De VNG-normbedragen bij het bouwen, verbouwen en/of uitbreiden van schoolgebouwen blijken de afgelopen jaren niet voldoende. De werkelijke kosten komen dan ook hoger uit dan de norm voorschrijft. Dit heeft vooral te maken met de stijging van de bouwkosten. Voor het eventueel vervangen of vernieuwen van de gymnastiekzalen is geen budget gereserveerd. Ook is er geen of onvoldoende budget gereserveerd voor een eventuele IKC-vorming, het herinrichten van de buitenruimte, stedenbouwkundige randvoorwaarden en de sloop van de huidige schoolgebouwen. Het vastgestelde IHP BO uit 2016 wordt - samen met de schoolbesturen – vanaf 2021 geëvalueerd en geactualiseerd, zoals aangegeven bij de Begroting 2021. Hierbij wordt gekeken naar alle externe ontwikkelingen zoals verwoord in de Strategische Agenda, alsmede de huidige budgetten voor de komende huisvestingsprojecten en het indexeren van deze budgetten.

De bestaande budgetten zijn vanaf 2019 niet geïndexeerd. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: pm Structureel: pm Incidenteel: pm Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

pm

pm

pm

pm

2027

2028

2029

2030

2031

pm

pm

pm

pm

pm

2022

2023

2024

2025

2026

pm

pm

pm

pm

pm

2027

2028

2029

2030

2031

pm

pm

pm

pm

pm

Financiering in euro’s

50

Lange termijndoelstelling 1. Voorzieningen zijn bereikbaar. Onderdeel: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. 2. Ontwikkelingskansen voor kinderen zijn vergroot. Onderdeel: Gezond en veilig op kunnen groeien en doorgroeien naar een fatsoenlijk en verrijkt bestaan. Wat willen we bereiken met de investering Uitvoering van de afspraken die in 2016 met de schoolbesturen zijn gemaakt en waarover de gemeenteraad ondertussen ook heeft besloten. Deze afspraken in 2021 te actualiseren op basis van de huidige ontwikkelingen en cijfers. We willen bereiken dat de scholen passend zijn gehuisvest. Wat gaan we daarvoor doen Het realiseren van de voorzieningen in de huisvesting zoals beschreven in het IHP BO 2016. Het IHP BO 2016 in 2021 actualiseren. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen De afgelopen 4 jaar zijn er veel ontwikkelingen geweest die invloed hebben op het IHP BO 2016 (bijvoorbeeld krimp, samenvoegen van basisscholen). Het niet actualiseren van het IHP BO 2016 heeft tot gevolg dat er niet uitgegaan wordt van huidige ontwikkelingen en cijfers. Dit heeft invloed op de samenwerking met de schoolbesturen van het PO en de kwaliteit van het basisonderwijs. Niet indexeren heeft tot gevolg dat er een tekort kan komen op de nieuwbouw/renovatie budgetten. De indexering voor de komende jaren is nog niet bekend.

Verwacht mag worden dat er sprake zal zijn van een stijgende index.

51

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Wonen en leven : Sportaccommodaties : Versnipperd aanbod buitensportaccommodaties : 18

Beschrijving In 2021 doen we onderzoek naar het versnipperde aanbod van buitensportaccommodaties inclusief playgrounds. We bekijken of dit op de langere termijn in stand kan worden gehouden. Of dat het noodzakelijk is toe te werken naar een efficiënter ruimtegebruik en efficiënter gebruik van de financiële middelen die passen bij de demografische ontwikkelingen. Dit hebben we opgenomen in ons actuele sportbeleid (speerpunt VI, actielijn 17). Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: pm Structureel: pm Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

pm

pm

pm

pm

pm

2027

2028

2029

2030

2031

pm

pm

pm

pm

pm

2022

2023

2024

2025

2026

pm

pm

pm

pm

pm

2027

2028

2029

2030

2031

pm

pm

pm

pm

pm

Financiering in euro’s

Lange termijndoelstelling 1. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Een herkenbaar (top)sportprofiel. 2. Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Inwoners leven zo lang mogelijk gezond en vitaal. Het gaat hier om: Investeringen en ambities waarover de raad gesproken of besloten heeft (sporten beweegnota 2017). Wat willen we bereiken met de investering Er wordt inzichtelijk gemaakt of het versnipperde aanbod aan buitensportaccommodaties op de lange termijn in stand kan worden gehouden en zo nee welke stappen wij moeten zetten voor efficiënter gebruik van ruimte en van financiële middelen.

52

Wat gaan we daarvoor doen Een onderzoek uitvoeren of het versnipperde aanbod in stand kan worden gehouden. Na het onderzoek aanbevelingen doen die op langere termijn houdbaar zijn. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen Er kan op dit moment nog niet gekozen worden voor een ambitie of investering. Na afronding van het onderzoek worden de uitkomsten aan de raad kenbaar gemaakt. De verwachting is dat dit in kwartaal drie van 2021 is.

53

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Wonen en leven : Programma wijken en dorpen gezond en leefbaar maken : Groenstructuurvisie : 19

Beschrijving Het groen is van groot belang voor de aantrekkelijkheid en gezondheid in onze wijken en dorpen. Het doel van een groenstructuurvisie (op kaart) is om de hoofdgroenstructuur en het natuurnetwerk beter in beeld te hebben, zodat hier bij ruimtelijke ontwikkelingen optimaal rekening mee wordt gehouden en koppelkansen worden benut. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: Incidenteel: € 70.000 Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

2028

2029

2030

2031

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

70.000 2027

Financiering in euro’s

Lange termijndoelstelling Deze investering draagt bij aan de volgende lange termijndoelstellingen uit de Strategische Agenda: 1. Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Inwoners leven zo lang mogelijk gezond en vitaal. 2. Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: De openbare ruimte is klimaatbestendig ingericht en geeft optimaal ruimte aan biodiversiteit. Wat willen we bereiken met de investering Met de groenstructuurvisie bakenen we concreter af welke groen-gebieden we willen beschermen, waar een aangepast gebruik mogelijk is en waar ontbrekende schakels zijn.

54

Met een groenstructuurvisie willen we in kaart brengen waar de ontbrekende schakels van het natuurnetwerk liggen. En willen we bepalen waar het onderscheid zit in waardevolle groenstructuur (hoofdstructuur) en de nevenstructuur. Daarmee waarborgen we dat de groenstructuur als kernkwaliteit van Heerenveen wordt versterkt en dat deze volop wordt benut voor ambities op het gebied van biodiversiteit, klimaatadaptatie, gezondheid en recreatie. Wat gaan we daarvoor doen Met deze middelen kunnen we een groenstructuurvisie maken. Dit bestaat uit het maken van kaartmateriaal en het schrijven van een visie. Ook is er ruimte voor participatie vanuit wijken en dorpen. Na afronding wordt de groenstructuurvisie vertaald/opgenomen in de Omgevingsvisie, zodat deze deel uitmaakt van ons integrale beleid voor de fysieke leefomgeving. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen Wanneer deze investering niet doorgaat, kan de status van groene gebieden die niet door Rijk of Provincie worden beschermd onduidelijk zijn. Dit kan leiden tot een invulling die achteraf ongewenst is. Daarnaast is minder goed inzichtelijk waar koppelkansen liggen voor het versterken van de groenstructuur.

55

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Wonen en leven : Veilige en duurzame leefomgeving : Ondergrond, bodem en kabels & leidingen : 20

Beschrijving Het afgelopen jaar zijn wij geconfronteerd met de PFAS-problematiek. PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Dit zijn door de mens gemaakte stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen. Er is sprake van een diffuse verontreiniging van de bodem. Dat is verontreiniging die overal aanwezig is. Naast PFAS zijn er vanuit Europa meer zogenaamde ZZS (Zeer Zorgwekkende Stoffen). Daarop moeten wij anticiperen. Voor PFAS geldt naast de diffuse verontreiniging dat er puntbronnen zijn waar hoge concentraties van deze stof in de bodem aanwezig zijn. Naar verwachting komt op korte termijn hiervoor een handelingskader, waarbij inventarisatie van (historische) puntbronnen en onderzoek naar de mate van verontreiniging nodig is. Op basis daarvan moet worden bepaald of, en zo ja waar, sprake is van een saneringsopgave. Voor nu zijn er middelen benodigd voor inventarisatie en onderzoek. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: Incidenteel: € 50.000 Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

2028

2029

2030

2031

50.000 2027

Financiering in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

2031

Lange termijndoelstelling Dit betreft de zorg voor de Zeer Zorgwekkende Stoffen en daarmee de volksgezondheid. Lange termijndoelstelling uit Strategische Agenda: • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Inwoners leven zo lang mogelijk veilig, gezond en vitaal. Wat willen we bereiken met de investering Inzicht in de mate waarin puntbronnen binnen onze gemeente aanwezig zijn en inzicht in de eventuele opgave voor sanering.

56

Wat gaan we daarvoor doen Onderzoek en inventarisatie. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen Niet voldoen aan landelijke en Europese opgaven.

57

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Wonen en leven : Sportaccommodaties : Onderzoek naar eigendomsverhouding : 21

Beschrijving Het eigendom van de opstallen bij gemeentelijke sportcomplexen, zoals lichtmasten (40 stuks plus armaturen), scoreborden en vlaggenmasten, is nu niet juridisch afgedekt. Er zijn bijvoorbeeld geen rechten van opstal gevestigd. Alle gebouwen op de buitensportaccommodaties zijn al overgedragen aan de betreffende verenigingen. Onderzoek naar de eigendomsverhouding is noodzakelijk en hiermee is in kwartaal vier van 2020 gestart. Afhankelijk van uitkomsten zijn naar verwachting verdere investeringen noodzakelijk. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: pm Structureel: pm Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

pm

pm

pm

pm

pm

2027

2028

2029

2030

2031

pm

pm

pm

pm

pm

Financiering in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

pm

pm

pm

pm

pm

2027

2028

2029

2030

2031

pm

pm

pm

pm

pm

Lange termijndoelstelling • Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Herkenbaar (top)sportprofiel. • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Inwoners leven zo lang mogelijk gezond en vitaal. Het gaat hier om: investeringen en ambities die voortkomen uit het belang van een betrouwbare overheid.

58

Wat willen we bereiken met de investering Het doel is dat het uit te voeren onderzoek antwoord geeft op vragen als ‘op welke wijze kunnen wij de eigendomsverhouding van de opstallen juridisch vastleggen’ en ‘welke verdere investeringen vergt dat van onze gemeente’. Het resultaat moet zijn dat de eigendomsverhouding juridisch juist is geregeld, zodat daarmee geen discussie ontstaat over wie verantwoordelijk is voor vervanging of als er incidenten plaatsvinden door omgevallen opstallen. Wat gaan we daarvoor doen Met deze middelen kunnen we het juridisch onderzoek laten uitvoeren, waarna we op basis van de adviezen besluiten kunnen nemen. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen De uitkomsten van het onderzoek zijn nog niet bekend en daardoor de ambitie of investering ook niet.

59

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Wonen en leven : Sportaccommodaties : Onderzoek upgrade Sportpark Skoatterwâld : 22

Beschrijving Sinds geruime tijd zijn er gesprekken tussen de partijen gemeente Heerenveen, SC Heerenveen en vv Heerenveen over Sportpark Skoatterwâld. Tijdens deze gesprekken is uitgesproken – en vastgelegd met een intentieverklaring - om een gezamenlijk traject te starten, om zo een gedeeld beeld te hebben wat betreft de toekomst van het sportpark. Er worden verschillende scenario’s geschetst ten aanzien van het gewenst eindbeeld. De uitkomsten van het onderzoek worden verwacht in het eerste of tweede kwartaal van 2021. We streven naar een budgettair neutrale operatie voor de gemeente, al kan het mogelijk zijn dat extra gemeentelijke investeringen gewenst zijn afhankelijk van de ambities en maatschappelijke meerwaarde. De kosten van het onderzoek zijn gedekt uit bestaande middelen. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: pm Structureel: pm Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

pm

pm

pm

pm

pm

2027

2028

2029

2030

2031

pm

pm

pm

pm

pm

2025

2026

Financiering in euro’s 2022

2023

2024

pm

pm

pm

pm

pm

2027

2028

2029

2030

2031

pm

pm

pm

pm

pm

Lange termijndoelstelling • Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Herkenbaar (top)sportprofiel. • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Inwoners leven zo lang mogelijk gezond en vitaal. Wat willen we bereiken met de investering Een duurzame oplossing vinden voor alle partijen, waardoor sportpark Skoatterwâld kwalitatief en kwantitatief voldoet en top- en breedtesporters zich verder kunnen ontplooien.

60

Wat gaan we daarvoor doen Met een externe en neutrale projectleider trachten we om meerdere scenario’s uit te werken. Hierna stellen we een voorkeursscenario voor, dat nader uitgewerkt wordt. De haalbaarheid van het voorkeursscenario en de financiële consequentie voor ieder partij speelt hierbij een grote rol. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Bij het niet upgraden van sportpark Skoatterwâld blijft een langdurige discussie niet opgelost, waardoor de gemeente een verouderd sportpark blijft houden en de gebruikers ontevreden blijven over de faciliteiten. Ook wordt de juridische onduidelijkheid op het sportpark in stand gehouden en niet opgelost.

61

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Wonen en leven : Bereikbaarheid en mobiliteit : Herinrichting Burgemeester Falkenaweg : 23

Beschrijving De Burgemeester Falkenaweg Noord en Zuid beslaat circa 2 kilometer en vormt met name voor fietsers de belangrijkste route in Noord-Zuid richting binnen Heerenveen (circa 2600 fietsbewegingen per werkdag). De (fiets)route wordt veel gebruikt door zowel woon-werk- als woon-schoolverkeer, afkomstig uit zowel Heerenveen als uit de regio (in verband met de regiofunctie van Heerenveen). Op de fietsroute bevinden zich een aantal fietsoversteken die onoverzichtelijk zijn én voor onveilige situaties zorgen. Daarnaast zijn de wegcondities (hobbelige en onregelmatige klinkerverharding en gedeeld gebruik met gemotoriseerd verkeer) onder de maat voor deze belangrijke fietsverbinding. De gemeente Heerenveen vindt het stimuleren van fietsgebruik belangrijk. Daarom is het belangrijk om deze veelgebruikte fietsverbinding op te waarderen én knelpunten voor de fiets te verbeteren. Tot slot kent de Burgemeester Falkenaweg relatief veel verharding. Bij de herinrichting wordt tevens gezocht naar koppelkansen om het gebied te vergroenen, veiliger te maken, te verduurzamen en meer klimaatadaptief in te richten. Reconstructie kruispunt Sallandlaan/Burgemeester Falkenaweg Specifiek voor het kruispunt Sallandlaan/Burgemeester Falkenaweg geldt dat meer nodig is dan een opwaardering.

Er is een reconstructie van het kruispunt nodig om de verkeersveiligheid op dit punt te verbeteren, met name voor fietsers. Aanpassing van dit kruispunt is opgenomen in het GVVP (Gemeentelijk Verkeers- en Vervoerplan). Regionaal De fietsverbinding vormt een belangrijke schakel in de regio en verbindt belangrijke functies in Heerenveen (winkelgebied centrum, bedrijvigheid, voortgezet onderwijsinstellingen) met andere (woon)locaties in de regio. Om ook in de toekomst de fiets op deze routes aantrekkelijk te houden is nu investeren in een vlotte en veilige fietsverbinding noodzakelijk. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Investering Investering: € 2,841 miljoen, als volgt verdeeld: • € 2 miljoen voor het duurzaam veilig maken van de Burgemeester Falkenaweg. • Minus € 159.000 rijkssubsidie voor het duurzaam veilig maken van de Burgemeester Falkenaweg. • € 1 miljoen reconstructie kruispunt Sallandlaan/Burgemeester Falkenaweg. Structureel: Incidenteel:

62

Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

0

165.630

163.265

160.900

158.535

2027

2028

2029

2030

2031

156.170

153.805

151.439

149.075

146.709

Financiering in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

2028

2029

2030

2031

2.841.000 2027

Lange termijndoelstelling • Werken aan Heerenveen als banenmonitor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Goede verbindingen naar andere economische kerngebieden. • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Onze mobiliteit is duurzamer en gezonder geworden. • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Voorzieningen zijn bereikbaar. • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Inwoners leven zo lang mogelijk veilig, gezond en vitaal. • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: De openbare ruimte is klimaatbestendig ingericht en geeft optimaal ruimte aan biodiversiteit. Wat willen we bereiken met de investering • Veiligheid: een veilige verbinding voor de fietser. • Toekomstgericht: een vlotte en aantrekkelijke verbinding voor de (elektrische) fiets. • Verduurzamen: vergroenen route (inclusief klimaatadaptie) vergroot aantrekkelijkheid voor fietsers én inwoners. • Gezond: stimulans bewegen, aantrekkelijk alternatief autoverkeer. Wat gaan we daarvoor doen We starten met een verkenning en onderzoek, waarin verschillende opties worden verkend: • Transformeren van de ventwegen tot fietsstraten; de automobilist is te gast. • Fietsoversteken veilig(er), op gelijk maaiveld én logischer ingericht.

• Parkeren clusteren: overzichtelijk en meer ruimte voor de fiets. • Klimaatadaptief herinrichten van de ventwegen, vergroenen daar waar mogelijk. Na deze verkennende fase kunnen de plannen worden uitgewerkt en gerealiseerd in lijn met werkzaamheden op en rondom de rotonde Heerenveen-Midden (breder Heerenveen Beter Bereikbaar). Wij zijn daarnaast in gesprek met provincie en rijk (subsidieprogramma) om aanvullende middelen beschikbaar te stellen. Het rijk heeft inmiddels een subsidie toegekend van € 159.000. Het betreft een rijkssubsidie voor het duurzaam veilig maken van de Burgemeester Falkenaweg.

63

Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? • Er is door het rijk een subsidie van € 159.000 toegekend. Indien geen geld beschikbaar gesteld wordt, lopen we ook deze subsidie mis, in het kader van een cofinancieringsplicht. • Eén van de belangrijkste fietsverbindingen in de kern Heerenveen blijft onaantrekkelijk, waarbij de veiligheid niet is geborgd door onoverzichtelijke oversteken. • Reconstructie van het kruispunt Sallandlaan/Burgemeester Falkenaweg is in het GVVP opgenomen. Dit heeft verwachtingen gecreëerd. • Het voorgaande punt wordt versterkt door de ontvangen klachten en vragen vanuit omwonenden om, conform GVVP, aan de slag te gaan met de Burgemeester Falkenaweg. • Het staat haaks op de ambities in het Fietsplan. • Koppelkansen om de hoeveelheid verharding te reduceren worden gemist.

64

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Wonen en leven : Optimale verbindingen : Verbeteren fietscomfort, het omvormen van fietspaden in klinker- en tegelverharding naar asfalt- of betonverharding : 24

Beschrijving Met het nieuwe fietsplan wordt een forse stap gezet in de ambitie om het gebruik van de fiets te stimuleren. Deze ’fietsambitie’ is ook een speerpunt in de opzet van onze Strategische Agenda en bovendien een onderdeel van het toekomstige ‘Beleidsplan Wegen’ Om deze ambitie kracht bij te zetten. willen we het fietscomfort op huidige fietspaden verbeteren. Dit houdt in dat wij alle fietspaden, die nu voorzien zijn van een tegel- of klinkerverharding, willen omvormen naar een asfalt- of betonverharding. Een klinker of tegelverharding is veel gevoeliger voor wortelopdruk van bomen en er ontstaan veel eerder oneffenheden wat het comfort van fietsers niet ten goede komt. Als voorbeeld kunnen we noemen: fietspad langs de Prins Bernhardweg en het fietspad Koornbeursweg. Ook de parallelwegen en fietspaden langs de Burgemeester Falkenaweg en Tolhuisweg mogen niet vergeten worden. Deze fietsverbinding vormt een belangrijke schakel in de regio en verbindt belangrijke functies in Heerenveen (winkelgebied en centrum, bedrijvigheid, voortgezet onderwijsinstellingen) met andere (woon)locaties in de regio. De verbetering van deze fietsverbinding is opgenomen in de ’herinrichting Burgemeester Falkenaweg’ (format nummer 23). En daarom niet opgenomen in deze aanvraag. Per situatie moeten we kijken naar een optimalisatie om het comfort voor de fietsers te verbeteren.

Doel is om de combinatie te zoeken met onderhoud. Veel fietspaden in klinker- of tegelverharding staan voor de komende jaren op de planning voor groot onderhoud/renovatie. De kosten voor een renovatie bedragen € 40,-/m2. De kosten voor het omvormen naar asfalt of beton bedragen gemiddeld € 80,-/m2. Dit houdt in dat de helft vanuit onderhoud bijgedragen kan worden en de overige helft als een investering gezien moet worden. Er is gekeken naar het totaal aan areaal aan fietspaden in klinker- tegelverharding, exclusief de Burgemeester Falkenaweg. Alles bij elkaar opgeteld komen we op een totale investering van € 1.520.000 waarvan dus de helft (€ 760.000) gedekt wordt uit het onderhoudsbudget Verhardingen. De uit te voeren werkzaamheden willen we opnemen in de onderhoudsplanning voor de komende vier jaar. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Investering Investering: € 760.000 Structureel: Incidenteel:

65

Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

0

11.077

21.996

32.757

43.359

2027

2028

2029

2030

2031

42.726

42.093

41.460

40.828

40.196

2026

Financiering in euro’s 2022

2023

2024

2025

190.000

190.000

190.000

190.000

2027

2028

2029

2030

2031

Lange termijndoelstelling • Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Goede verbindingen naar andere economische kerngebieden. • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Inwoners leven zo lang mogelijk gezond en vitaal. • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Onze mobiliteit is duurzamer en gezonder geworden. Wat willen we bereiken met de investering Met de investering geven we een extra impuls voor de ambitie om het gebruik van de fiets te stimuleren. Het comfort voor fietsers staat voorop. Op deze wijze wordt het aantrekkelijk om de fiets te pakken en gebruik te maken van de fietspaden in de gemeente Heerenveen. Wat gaan we daarvoor doen In de komende vier jaar, ingaande 2022, worden fietspaden die nu voorzien zijn van een klinkerof tegelverharding omgeturnd naar een fietspad in asfalt- of betonverharding. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen • De huidige fietspaden in klinker- of tegelverharding worden op de gebruikelijke wijze onderhouden > herstraten van de bestaande verharding. • Het fietscomfort op fietspaden met klinker- of tegelverharding blijft zorgelijk. • De factor ‘aansprakelijkheid’ op fietspaden met klinker- of tegelverharding is aanmerkelijk hoger dan bij fietspaden in asfalt- betonverharding.

66

Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen Thema Onderwerp Onderdeel Nummer

: Wonen en leven : Recreatie en toerisme : Recreatiegebied De Heide : 25

Beschrijving Op basis van eerste analyses is geconstateerd dat de potentie van recreatiegebied De Heide beter kan worden benut. In het gebied liggen onder meer kansen voor het verbreden van de recreatieve functie (onder andere met een horecagelegenheid), het versterken van de sociale functie van het gebied (verbreding doelgroepen) en het vergroten van de ecologische waarde. In samenhang hiermee kan overlast die nu ervaren wordt beter worden tegengegaan. Vanuit de Regiodeal is € 200.000 beschikbaar gesteld, waarbij geldt dat uiterlijk 2023 gebruik gemaakt moet zijn van deze middelen. Een minimaal vergelijkbare investering door de gemeente ligt hiermee voor de hand. Afhankelijk van de concretisering van doelen en maatregelen kan de gevraagde incidentele en/of structurele investering hoger zijn. Welk deel van deze investeringen voor rekening van de gemeente kan komen, is mede afhankelijk van de aard van de te treffen maatregelen en de rol die de gemeente daarin neemt. In de loop van 2021 vragen we het college en de gemeenteraad richting te geven voor de ontwikkeling van De Heide. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Investering Maatregelen ter bevordering van de te formuleren doelstellingen voor het recreatiegebied. De concrete maatregelen worden verder uitgewerkt.

Er is voorlopig uitgegaan van een totale investering van € 400.000 waarvan € 200.000 wordt gedekt vanuit de Regiodeal. De investering wordt voorlopig afgeschreven in 20 jaren. Dit is opgenomen als structurele last. Investering: € 200.000 Structureel: pm Incidenteel:

Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022

2023

2024

2025

2026

2.500

15.000

14.750

14.500

2027

2028

2029

2030

2031

14.250

14.000

13.750

13.500

13.250

2024

2025

2026

2029

2030

2031

Financiering in euro’s 2022

2023

100.000

100.000

2027

2028

67

Lange termijndoelstelling Doelen dienen nog geconcretiseerd te worden. Het gebied heeft de potentie om te beantwoorden aan verschillende strategische doelen. In zijn algemeenheid is het een investering in gezonde, klimaatbestendige en leefbare dorpen en wijken. Afhankelijk van de concretisering van de doelen kan bijvoorbeeld invulling gegeven worden aan doelstellingen op het gebied van gastvrijheid, recreatie en toerisme, leefbaarheid, gezondheid, jongeren en biodiversiteit. Lange termijn doel Strategische Agenda: Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Het aanbod op het gebied van recreatie, cultuur en evenementen is aantrekkelijk. Wat willen we bereiken met de investering In algemene zin het benutten van de kansen die het gebied biedt om invulling te geven aan verschillende strategische doelen. De gemeentelijke investering is hierin supplementair aan de beschikbare middelen uit de Regiodeal en eventueel investeringen door derden. De Heide is de enige officiële zwemplek in de gemeente Heerenveen. Hierbij passen ook voorzieningen als (kleinschalige) horeca en sanitair (koppelkans met ligplaatsen Van Engelenvaart). Wat gaan we daarvoor doen Op welke maatregelen we inzetten is nog niet besloten. Deze volgen uit de doelstellingen en een gewogen analyse van de daarbij passende maatregelen.

Voorbeelden van ideeën die nu leven zijn onder meer het ontwikkelen van een volwaardig horecaconcept al dan niet in combinatie met sport/spelactiviteiten, het verder faciliteren van aanlegplaatsen in de Van Engelenvaart, het realiseren van een TOP (toeristisch overstappunt), sanitaire voorzieningen, ingrepen om de beleefwaarde van het gebied en de natuurwaarden te vergroten, etc. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? De potentie van het gebied wordt daarmee niet verzilverd. Hierdoor wordt de kans om strategische doelen te behalen gemist. De (potentiële) kwaliteit van het gebied wordt niet ten volle benut. Dit is een gemiste kans voor de bewoners van De Heide, Heerenveen en zelfs daarbuiten. Een ander gevolg is dat overlast die nu ervaren wordt niet structureel aangepakt kan worden. Het afgelopen jaar is dit met incidentele maatregelen zoveel mogelijk beperkt. Om hier structureel iets aan te doen, zijn structurele maatregelen en daarmee investeringen nodig.