Totaal Investeringsagenda Heerenveen 2021
Tekst van het document
INVESTERINGSAGENDA 2021
Toekomstbestendige keuzes in relatie tot maatschappelijke opgaven
Bijlage Perspectiefnota
INHOU D S O P GA V E Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningen-centrum 1 Stad van Sport - Exploitatie Thialf BV 5 2 Stad van Sport - Onrendabele top Gemeentelijk Sportcentrum BV en exploitatie Sportcentrum BV 7 3 Fonds Vitale kernen - Fonds Vitale kernen 9 4 Optimale verbindingen - Fietsplan/fietsgemeente en Fietssnelwegen en Regionale Fietsagenda in en tussen kernen 11 5 Slimme kernen - Toepassing en uitrol 5G 15 6 Restafval en kringlopen - Toepassing en verwerking circulaire grondstoffen/inkoop (beton- en asfaltketen) 17 7 Economische ontwikkeling - Voortzetten Economisch beleid algemeen 19 8 Duurzaamheid - Circulaire economie algemeen 23 9 Circulaire economie - Circulair ambachtscentrum 26 10 Europa, lobby en internationalisering - De Friese projectenmachine 28 11 Behouden en Beleefbaar maken Cultuurhistorie - Harmonisatie cultuurhistorische erfgoedbeleid 31 12 Veilige en duurzame leefomgeving - Realisatie bediening op afstand van de Poolsbrug in Gersloot (Hooivaart) 34 Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Bouwen aan toekomstbestendige woningen 13 Duurzaamheid - Energie: Transitievisie warmte 14 Energietransitie - Warmtenet kern Heerenveen op basis van restwarmte en geothermie 15 Duurzaamheid - Energie: Duurzaamheidsfonds/revolverend fonds Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Zorgen
voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen 16 Voortgezet Onderwijs - Toekomstperspectief huisvesting Voortgezet Onderwijs 17 Primair Onderwijs -Toekomstperspectief Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs/Evaluatie Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs 18 Sportaccommodaties -Versnipperd aanbod buitensportaccommodaties 19 Programma wijken en dorpen gezond en leefbaar maken - Groenstructuurvisie 20 Veilige en duurzame leefomgeving - Ondergrond, bodem en kabels & leidingen 21 Sportaccommodaties - Onderzoek naar eigendomsverhouding 22 Sportaccommodaties - Onderzoek upgrade Sportpark Skoatterwâld 23 Bereikbaarheid en mobiliteit - Herinrichting Burgemeester Falkenaweg 24 Optimale verbindingen - Verbeteren fietscomfort, het omvormen van fietspaden in klinker en tegelverharding naar asfalt- of betonverharding 25 Recreatie en toerisme - Recreatiegebied De Heide 26 Veilige en duurzame leefomgeving - Herinrichting Wjitteringswei 27 Optimale verbindingen - Duurzaam veilig subsidie Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030
37 40 43
47 49 51 53 55 57 59 61 64 66 68 70
28 Veilige en duurzame leefomgeving - Constructieve veiligheid bruggen in de gemeente Heerenveen 29 Duurzaamheid - Verduurzamen eigen gebouwen (uitgezonderd Crackstate, gemeentehuis; deze ambitie is opgenomen in format 42) 30 Veilige en duurzame leefomgeving - Teer uit de keten 31 Duurzaamheid - Doorontwikkelen Duurzaamheidsprogramma 32 Veilige en duurzame leefomgeving - Onderzoek klimaatadaptatiemaatregelen nabij eigen vastgoed (hitte, biodiversiteit en water) 33 Veilige en duurzame leefomgeving – Klimaatadaptatie-/biodiversiteit initiatieven derden 34 Veilige en duurzame leefomgeving - Beheersing dierplagen 35 Primair Onderwijs - Onderzoek huisvesting De Buitenkans 36 Openbare Orde en Veiligheid – Ontwikkeling domein Openbare orde en Veiligheid
73 75 79 81 84 86 88 91 93
37
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Staan voor de kwaliteit en veerkracht van een veranderend landelijk gebied Kwaliteit en Veerkracht van het Landelijk Gebied - Kwaliteitsimpuls Landschap 96
38
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Gezond en veilig op kunnen groeien en doorgroeien naar een fatsoenlijk verrijkt bestaan Subsidies - Indexering
39 40
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Passende ondersteuning geven om mee te doen in onze samenleving (ook als het even niet meer lukt) Sociaal Domein - Beschermd wonen Sociaal Domein – Beschut werk
41 42 43 44
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Een sterke en slagvaardige overheid die flexibel meebeweegt met de omgeving Betrokkenheid samenleving bij opgaven - Omgevingsgericht werken: participatie en samenwerking Duurzaamheid - Verduurzamen gemeentehuis en Crackstate op wettelijk niveau en/of in 2030 energieneutraal Digitalisering Werken vanuit de bedoeling - Ontwikkeling maatwerk conform Omgevingswet
99
102 103
105 107 110 112
BIJ L AG EN Bijlage 1 > Toekomstige ambities Bijlage 2 > Recapitulatie kapitaalgoederen en huisvesting onderwijs voor input Investeringsagenda Bijlage 3 > Financiële tabel Investeringsagenda
115 122 123
4
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum
5
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Thema Onderwerp Onderdeel Nummer
: Zorg en Welzijn : Stad van Sport : Exploitatie Thialf BV : 1
Beschrijving De exploitatie van Thialf BV staat onder druk. Bij ongewijzigde bedrijfsvoering loopt het tekort op tot € 1.100.000 structureel voor 2020-2021. Daarbij is nog geen rekening gehouden met het feit dat Thialf voorlopig onvoldoende middelen reserveert voor regulier onderhoud en vervangingsinvesteringen (dan loopt het tekort op met nog eens € 700.000 structureel). Thialf heeft inmiddels een herstelplan vastgesteld en een forse herstructurering in gang gezet. Thialf geeft aan zelf ongeveer € 550.000 structureel te kunnen bezuinigen door een reorganisatie (25% personeelsreductie, accent op facilitair), besparingen op overige kosten en een tariefsverhoging van 15%. Momenteel wordt onderzoek gedaan om de exploitatie verder te verbeteren. Dit richt zich op hogere bijdragen vanuit de topsport, energiemaatregelen en sponsoring etcetera. De effecten van het betreffende herstelplan leiden pas op termijn tot de benodigde effecten. Om te voorkomen dat Thialf in een faillissement terecht komt hebben de aandeelhouders een overbruggingskrediet voor de periode tot september 2022 beschikbaar gesteld. De gemeenteraad heeft op 22 juni 2020 ingestemd met het gemeentelijke aandeel daarin en een krediet beschikbaar gesteld van € 991.000 als bijdrage in deze overbrugging. Het totale structurele tekort inclusief beheer en onderhoud bedraagt na herstructurering maximaal € 550.000 + € 700.000.
Wij gaan er vanuit dat gebruikers en overige stakeholders een deel van dit tekort zullen ophoesten. Gebeurt dat niet en beide aandeelhouders willen Thialf in bedrijf houden, dan zou de maximale last 1/3e deel van het weergegeven tekort kunnen bedragen. Wij gaan er vanuit dat de gemeentelijke bijdrage uiteindelijk zal variëren van € 300.000 tot maximaal € 400.000 structureel. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Investering Investering: Structureel: € 400.000 met ingang van medio 2022 (1/3e van structureel tekort van € 550.000 + € 700.000) Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
200.000
400.000
400.000
400.000
400.000
2027
2028
2029
2030
2031
400.000
400.000
400.000
400.000
400.000
Financiering in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
6
Lange termijndoelstelling Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Een herkenbaar (top)sportprofiel. Wat willen we bereiken met de investering We willen bereiken dat het (top)sportprofiel van Heerenveen blijft bestaan, niet wordt aangetast en waar mogelijk wordt versterkt. Topsport levert Heerenveen en de regio jaarlijks een economische waarde van € 1,5 miljoen op. Wat gaan we daarvoor doen Met deze middelen stellen we Thialf in staat te overleven en - op termijn - de exploitatie duurzamer vorm te geven. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Zonder de betreffende middelen is Thialf niet in staat de exploitatie van het complex voort te zetten. Als de medeaandeelhouder een vergelijkbaar besluit neemt, betekent dat het einde van Thialf. Het topsportprofiel wordt dan in belangrijke mate beschadigd en de economische spin-off verdwijnt uit de regio.
7
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Thema Onderwerp Onderdeel Nummer
: Zorg en Welzijn : Stad van Sport :O nrendabele top Gemeentelijk Sportcentrum BV en exploitatie Sportcentrum BV : 2
Beschrijving In 2026 loopt de huurovereenkomst tussen het Gemeentelijke Sportcentrum BV en Sportstad BV af. Het lijkt aannemelijk dat een nieuwe huurovereenkomst gepaard gaat met de verplichting dat de gemeente (een deel van) de huidige onrendabele top op (met name) het zwembad richting Sportstad BV moet vergoeden. Op korte termijn spelen mogelijk al investeringen in onderhoud die de lengte van de huurovereenkomst overstijgen en voor Sportstad BV aanleiding zijn een beroep te doen op een gemeentelijke bijdrage. De omvang van de onrendabele top is onlangs in opdracht van gemeente en Sportstad BV door Synarchis onderzocht. Deze bedraagt jaarlijks (na tariefsmaatregelen en bezuinigingen) € 560.000 in 2022 oplopend tot € 660.000 in 2026. Dit tekort wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de exploitatie van het zwembad. Handhaving van de accommodatie na 2026 moet gepaard gaan met een exploitatiebijdrage. De vraag is of Sportstad BV zelf een deel van de onrendabele top wil/kan financieren (bijvoorbeeld omdat de gehele holding profiteert van de aanwezigheid van het gemeentelijke sportcentrum). Overigens kan een deel van deze bijdrage weer worden terugverdiend omdat Sportstad BV naar verwachting winstgevend blijft.
Als de risico’s bij andere huurders (sc Heerenveen, Friesland College, Tjongerschans etcetera) achterwege blijven, dan kan een dividenduitkering aan de gemeente als aandeelhouder ontstaan in de orde grootte van € 300.000 tot € 500.000 jaarlijks. Per saldo is er sprake van een structurele uitzetting van € 360.000, rekening houdend met een dividend van € 300.000. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: € 360.000 Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s (NETTO+divid) dividenduitkering 2022
2023
2024
2025
2026 360.000
2027
2028
2029
2030
2031
360.000
360.000
360.000
360.000
360.000
Financiering in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
8
Lange termijndoelstelling 1. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Een herkenbaar (top)sport profiel. 2. Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Het aanbod op het gebied van recreatie, cultuur en evenementen is aantrekkelijk. Ook draagt het zwembad bij aan het gezond opgroeien en aan de doelen in het sportbeleid “In Heerenveen Beweegt het”. Wat willen we bereiken met de investering Met de investering willen we de exploitatie van het zwembad ook na 2025 blijven voortzetten. Wat gaan we daarvoor doen Met de middelen willen we het zwembad in Heerenveen open houden en de exploitatie van Sportstad Heerenveen ontlasten. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Het niet beschikbaar stellen van middelen leidt er toe dat Sportstad Heerenveen geen nieuwe huurovereenkomst wil/kan sluiten met het Gemeentelijke Sportcentrum BV. Dat betekent dat het wordt gesloten en dat bijvoorbeeld kinderen en overige doelgroepen afhankelijk worden van initiatieven van marktpartijen. Een aanmerkelijk deel van de doelgroepen kan dan niet meer zwemmen.
9
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Thema Onderwerp Onderdeel Nummer
: Wonen en leven : Fonds Vitale kernen : Fonds Vitale kernen : 3
Beschrijving Het fonds is bedoeld om de vitaliteit van de centra in Heerenveen, Akkrum, Jubbega en Oldeboorn te versterken. Het fonds is ingesteld op verzoek van de raad in 2017. Het fonds is nodig om belangrijke doelen uit het Raadsakkoord/-agenda te kunnen realiseren. Het fonds dekt de kapitaallasten van de investeringen in de vitaliteit van de centra. Vanuit de verschillende participatietrajecten is inmiddels in beeld gebracht welke investeringen gewenst zijn om de vitaliteit te versterken. Daaruit blijkt dat met de huidige omvang van het fonds meer dan de helft van de wensen moet worden geschrapt. Daarmee wordt een kritische grens bereikt, zeker nu de centra extra onder druk staan vanwege leegstand en de noodzaak een structurele transitie teweeg te brengen in met name het centrum van Heerenveen. Gelet daarop is het zeer gewenst het fonds te vergroten tot een omvang van in totaal € 1.490.000. Dit betekent € 500.000 structureel meer dat de huidige middelen. In het huidige Meerjarenperspectief is rekening gehouden met de volgende middelen voor het fonds: - 2021: € 240.000 - 2022: € 490.000 - 2023: € 990.000 structureel Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Investering Investering: Structureel: € 500.000 Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
100.000
250.000
250.000
2027
2028
2029
2030
2031
500.000
500.000
500.000
500.000
500.000
Financiering in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
10
Lange termijndoelstelling 1. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Een stevige regionale functie op het gebied van werk, zorg, cultuur, recreatie en detailhandel. 2. Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: De openbare ruimte is klimaatbestendig ingericht en geeft optimaal ruimte aan biodiversiteit. 3. Staan voor de kwaliteit en veerkracht van een veranderd landelijk gebied. Onderdeel: De leefbaarheid op het platteland is toegenomen. Wat willen we bereiken met de investering De investeringen dragen bij aan de vitaliteit van de centra. Deze vitaliteit staat in toenemende mate onder druk als gevolg van trends in het retaillandschap en trends in de demografie. Zonder intensivering, waaronder een stimulerende en investerende overheid, neemt de leegstand toe en daalt de aantrekkelijkheid en het economisch functioneren van de centra en daarmee de leefbaarheid in bredere zin.
Wat gaan we daarvoor doen Met behulp van de aanvullende middelen voeren we samen met andere betrokken stakeholders de ambities uit zoals vastgesteld in interactief opgestelde (concept)visies: • Aantrekkelijker maken van de openbare ruimte • Compacter maken van de retailfunctie • Transitie van leegstaande panden naar andere functies (wonen etc.) • Verbeteren winkelstructuur • Versterken marketingstructuur en gastvrijheid • Verplaatsen van publieksfuncties naar het hart van de centra Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Zonder aanvullende middelen moeten we een deel van de ambities fors naar beneden bijstellen.
11
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Thema Onderwerp Onderdeel Nummer
: Wonen en leven : Optimale verbindingen : Fietsplan/fietsgemeente en Fietssnelwegen en Regionale Fietsagenda in en tussen kernen :4
Beschrijving In het Hoofdlijnenakkoord 2018-2022 van gemeente Heerenveen heeft de gemeente zich als doel gesteld om een fietsvriendelijke gemeente te worden. Daarnaast is op 8 november 2018 in de raad van de gemeente Heerenveen de motie ‘Fietsplan’ aangenomen. In deze motie wordt de ambitie uitgesproken om ‘Fietsgemeente van het Noorden’ te worden. Om het Hoofdlijnenakkoord en de motie een passend vervolg te geven, wil de gemeente een Fietsplan opstellen dat het fietsbeleid voor de komende jaren moet vormgeven. Verder is in 2019 is de ‘Fietsagenda Zuidoost Fryslân 2019-2023’ opgesteld. Deze ‘Fietsagenda’ is een samenwerkingsverband van de vijf gemeenten in Zuidoost Fryslân (Ooststellingwerf, Opsterland, Smallingerland, Weststellingwerf en Heerenveen). Fietsen is een duurzame manier van verplaatsen, wat bijdraagt aan duurzaamheid en de gezondheid en vitaliteit van de inwoners van de regio. In het najaar van 2019 zijn twee projecten uitgevoerd in het kader van de ‘Fietsagenda Zuidoost Fryslân 2019-2023’. In Zuidoost wordt gezamenlijk ingezet op de aanleg van regionale snelfietsroutes. Prioriteit ligt hierbij op de snelfietsroute Heerenveen-Drachten. Daarnaast wordt ingezet op een kwaliteitsverbetering van de regionale hoofdfietsroutes in Zuidoost Fryslân. Er is samenwerking gezocht met de provincie Fryslân om de ambities de komende jaren te realiseren.
Ten behoeve van het Fietsplan Gemeente Heerenveen is op basis van de bestaande informatie en inbreng van stakeholders het ‘Koersdocument Fietsplan gemeente Heerenveen’ opgesteld. Dit is besproken in de commissie ROM. De vastgestelde ambitie wordt vertaald in het uiteindelijke Fietsplan. In het ‘Koersdocument Fietsplan Gemeente Heerenveen’ worden drie verschillende ambitieniveaus (Goud, Zilver en Brons) voorgelegd. Goud zou nodig zijn om de ambitie ‘Fietsgemeente van het Noorden’ uit de motie waar te maken. Gelet op hoogte van de daarvoor benodigde investeringen gaat de voorkeur van het college uit naar ambitieniveau ‘Zilver’. De benodigde middelen per scenario – dit betreft een indicatie, in de uitwerking volgend de exacte kosten - zijn als volgt: 1. 2. 3. 4.
Brons: € 200.000 Zilver: € 2.200.000 -> brons € 200.000 + zilver € 2.000.000 Goud: € 12.200.000 -> brons € 200.000 + zilver € 2.000.000 + goud € 10.000.000 Zilver met een gouden randje: PM -> brons € 200.000 + zilver € 2.000.000 + gouden randje PM
Onderstaand bij benodigde financiën is een uitwerking van zilver. In de commissie ROM van april is gesproken over zilver met een gouden randje. Het “gouden randje” vormt nog een PM bedrag. Hieronder valt ook het omvormen van fietspaden naar asfalt of beton.
12
In april 2020 is het Koersdocument Fietsplan Gemeente Heerenveen in de raad geweest. Komend voorjaar wordt het Fietsplan aan de raad aangeboden met uitvoeringsprogramma. Vanaf 2022 zijn middelen nodig voor de uitvoering van de maatregelen. Met betrekking tot de Fietsagenda en de verdere uitwerking van de twee projecten is een uitvoeringsinvestering benodigd in nieuwe infrastructuur (snelfietsroute Heerenveen – Drachten) en daarnaast structurele uitzetting voor verbetering bestaande (regionale) fietsverbindingen. Hiervoor is de benodigde investering geraamd op € 1.000.000 (structurele kapitaallasten € 100.000). Om deze ontwikkeling verder uit te werken op haalbaarheid en voorbereidend op planvorming is een eenmalige investering beschikbaar gesteld van € 50.000. De voornoemde investering van € 1.000.000 met structurele kapitaallast van € 100.000 is nu niet meegenomen in onderstaande benodigde financiën. Het vraagt daarom binnen beide agenda’s (fietsplan en regionale fietsagenda) om integrale keuzes en prioritering van maatregelen, mede in het licht van de nog te maken uitwerking. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Investering Investering: € 1.970.000 + PM Structureel: € 190.000 + PM Incidenteel: PM Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
190.000
272.203
288.520
302.253
300.615
2027
2028
2029
2030
2031
298.974
297.334
295.693
294.055
292.413
Financiering in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
1.410.000
300.000
260.000
pm
pm
2027
2028
2029
2030
2031
pm
pm
pm
pm
pm
Lange termijndoelstelling • Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Goede verbindingen naar andere economische kerngebieden. • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Inwoners leven zo lang mogelijk gezond en vitaal. • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Onze mobiliteit is duurzamer en gezonder geworden. • Gezond en veilig op kunnen groeien en doorgroeien naar een fatsoenlijk verrijkt bestaan. Onderdeel: De ervaren gezondheid van inwoners is toegenomen. Wat willen we bereiken met de investering Binnen ambitieniveau ‘Zilver’ gaat de gemeente zich actief inzetten om de fiets te promoten. Fietsen dient hierbij ook andere aspecten binnen de gemeente, zoals duurzaamheid, gezondheid en een aantrekkelijker centrum. Op deze manier stimuleert de gemeente niet alleen een betere leefbaarheid door de hele gemeente, maar ook een transitie in de richting van meer gebruik van duurzame mobiliteit.
13
In de Fietsagenda Zuidoost wordt vanaf 2019 (na de bestuurlijke ondertekening door de 5 gemeenten) ingezet op de aanleg van regionale snelfietsroutes en de kwaliteitsverbetering van de regionale hoofdfietsroutes in Zuidoost Fryslân. Het doel is een snelfietsroute te realiseren, die voorziet in een zo direct mogelijke verbinding tussen Drachten en Heerenveen voor woon-werken woon-schoolverplaatsingen. De snelfietsroute moet de positie van de fiets, als vervoersalternatief ten opzichte van de auto, op deze verbinding versterken. De kwaliteitsverbetering van de regionale hoofdfietsroutes heeft als doel om in de regio extra prioriteit te geven aan het stimuleren van het fietsgebruik door het comfortabeler, sneller en aantrekkelijker maken van het regionaal fietsnetwerk. Wat gaan we daarvoor doen Met de middelen worden de maatregelen uit het uitvoeringsprogramma op de thema’s ‘infrastructuur, gedrag en recreatie/sport’ uitgevoerd. Het op te stellen uitvoeringsprogramma geeft aan welke maatregelen op de korte termijn moeten worden uitgevoerd en welke maatregelen pas over een paar jaar worden uitgevoerd. De nut/noodzaak, kosten en koppelkansen met lopende projecten zijn van belang. Immers is het budgettechnisch van groot belang om de nieuwe maatregelen te koppelen aan onderhoudsplanningen en lopende projecten zoals de regionale Fietsagenda Zuidoost Fryslân 2019-2023.
Ook wordt in het uitvoeringsprogramma expliciet rekening gehouden met rijks, provinciale en regionale subsidiemogelijkheden. Tijdens het prioriteren van de maatregelen vormt het hoofdfietsnetwerk de basis. Infrastructurele maatregelen die het fietsen op het hoofdnetwerk verbeteren, hebben namelijk een grotere impact op de kwaliteit van het fietsen. Vanuit de Fietsagenda Zuidoost vindt realisatie van de snelfietsroute tussen Heerenveen-Drachten plaats. Uit de tracéstudie ligt de voorkeur bij een tracé ten noorden van Heerenveen met de aanlanding via de Saturnus naar de Pastorielaan/K.R. Poststraat. Dit voorkeurstracé heeft een hoge potentie (trekt meer en nieuwe fietsers). Dit tracé scoort goed op directheid, aantrekkelijkheid, landschap en potentie en heeft een beperkte negatieve impact op de omgeving (landschap, landbouw en grondeigendommen). Daarnaast wordt vanuit de Fietsagenda Zuidoost Fryslân ingezet op een kwaliteitsverbetering van de regionale hoofdfietsroutes in Zuidoost Fryslân. In Heerenveen is het uitgangspunt de komende jaren deze fietsroutes vooral in combinatie met beheer en onderhoudsprojecten (werk met werk). Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? • Dan wordt niet voldaan aan de doelstelling uit het hoofdlijnenakkoord: Alle wijken, dorpen en voorzieningen moeten veilig en goed bereikbaar zijn door wegen en fietspaden.
Er is verbinding nodig tussen de dorpen en wijken, maar ook binnen de dorpen en wijken. De gemeente is fietsvriendelijk en extra faciliteiten voor fietsers staan centraal. • Dan wordt geen uitvoering gegeven aan de motie ‘fietsplan’ (8 november 2018): Uit deze motie komt naar voren dat Heerenveen zich wil gaan profileren als Fietsgemeente van het Noorden. Door deze titel wil de gemeente onder andere haar groene, economische en sportieve ambities gaan realiseren. In de motie is ook beschreven dat Heerenveen alle mogelijke ingrediënten heeft die de groei naar deze titel kunnen bewerkstelligen. Naast een gevarieerd landschap en een aantrekkelijke omgeving, ziet de raad volop synergiekansen door de titel ‘Fietsstad van het Noorden’ te koppelen aan het concept Sportstad Heerenveen.
14
• Gemiste kans om integrale doelstellingen uit diverse beleidsthema’s te bewerkstelligen: De fiets verbindt verschillende beleidsdisciplines. Wanneer mensen meer gaan fietsen heeft dit een positieve uitwerking op de omgeving waar ze fietsen. De fiets geeft mensen dus niet alleen een manier van voortbewegen. Wanneer mensen fietsen heeft dit een positieve invloed op gezondheid, economie, bereikbaarheid onderwijs, duurzaamheid/klimaat, recreatie/toerisme etcetera. Het plan sluit integraal aan op de bestaande beleidsplannen binnen verkeer en vervoer en daarbuiten zoals bijvoorbeeld de centrumvisie. • Geen toekomst vast beleid op mobiliteit: De landelijke trend is dat gemeenten en provincies ‘fietsen’ hoog op de agenda hebben staan. Fietsen draagt bij aan doelstellingen zoals hiervoor beschreven. Toename gebruik van de fiets, actieradius elektrische fietsen neemt toe, de bekende ‘OV-fiets’ wordt doorontwikkeld. Opkomst ‘MaaS’: Mobility as a Service staat voor een transitie in mobiliteit, waarbij de consument mobiliteit inkoopt, in plaats van te investeren in transportmiddelen (deelfiets/leenfiets). • Missen subsidies: Landelijk en provinciaal worden subsidies beschikbaar gesteld. • Een gemiste kans om in regioverband met de andere gemeenten en met de provincie het fietsgebruik in Zuidoost Fryslân te vergroten. Er wordt vanuit andere thema’s ingezet op duurzaamheid.
Juist fietsen is een duurzame manier van verplaatsen, wat bijdraagt aan de gezondheid en vitaliteit van de inwoners van de regio. • Voor de realisatie is cofinanciering vanuit het provinciaal project ‘Snelfietsroutes’ te verwachten. De provincie heeft de route al op een prioriteitenlijst opgenomen. • Voor de kwaliteitsverbetering van de regionale hoofdfietsroutes in Zuidoost Fryslân is cofinanciering te verwachten vanuit het provinciaal project ‘Fyts!Impuls’, maar dit bevindt zich nog in de inventarisatieronde.
15
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Thema Onderwerp Onderdeel Nummer
: Wonen en leven : Slimme kernen : Toepassing en uitrol 5G : 5
Beschrijving Het huidige 4G netwerk voor mobiele dataoverdracht wordt fasegewijs vervangen door een 5G-netwerk. Dit 5G-netwerk is onder meer geschikt om meer en sneller data te verwerken. Er zijn landelijke en gemeentelijke kaders nodig waar binnen dit plaatsvindt. Daar moeten we ons op voorbereiden en waar nodig lokale kaders stellen. Ook moeten we daarbij in gesprek gaan met inwoners. Het 5G-netwerk biedt kansen om te komen tot zogenaamde slimme kernen. Op dit moment volgen wij nog de ontwikkelingen. Zodra er (meer) actie van ons gevraagd wordt, komen wij met een voorstel/advies hiervoor. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: Incidenteel: pm Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
pm
pm
pm
pm
pm
2027
2028
2029
2030
2031
pm
pm
pm
pm
pm
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
Financiering in euro’s
Lange termijndoelstelling Goed en snel internet en beschikking over data kan het welzijn verbeteren. Denk aan zorg op afstand, maar ook aan slimme technieken als zelfrijdende auto’s of slimme systemen rondom energieverbruik of technieken. Daarnaast kan 5G ook een positieve bijdrage leveren aan economische ontwikkelingen en kan dit gunstig zijn voor bedrijven in het buitengebied die nu niet de beschikking hebben over snel internet (snel en veel data).
16
Lange termijndoelstellingen uit Strategische Agenda: • Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Een stevige regionale functie op het gebied van werk, zorg, cultuur, recreatie en detailhandel (1.2). • Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Inwoners leven zo lang mogelijk veilig, gezond en vitaal (3.1). • Staan voor de kwaliteit en veerkracht van een veranderend landelijk gebied. Onderdeel: De leefbaarheid op het platteland is toegenomen (4.4). Wat willen we bereiken met de investering Op dit moment is er nog geen investering geraamd. Wat gaan we daarvoor doen Ontwikkelingen volgen en waar nodig hierop anticiperen. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Nu niet van toepassing.
17
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Thema Onderwerp Onderdeel Nummer
: Wonen en leven : Restafval en kringlopen :T oepassing en verwerking circulaire grondstoffen/inkoop (beton- en asfaltketen) :6
Beschrijving Om op termijn ook circulariteit binnen de betonketen en binnen de asfaltketen te kunnen realiseren is aanvullend budget nodig. Dit budget wordt ingezet voor de toepassing van circulaire bouwstoffen bij civiele projecten en bouwgerelateerde projecten. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: € 100.000 Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
100.000
100.000
100.000
100.000
100.000
2027
2028
2029
2030
2031
100.000
100.000
100.000
100.000
100.000
Financiering in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
Lange termijndoelstelling Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: We leven in een circulaire economie, waar afvalstoffen als grondstof worden ingezet (1.3). Bouwcirculair Alle belanghebbenden in de bouw zijn direct of indirect vertegenwoordigd in Bouwcirculair. De keten is opgebouwd uit een matrix met vertegenwoordigers van de grondstofproducenten, leveranciers en de bouwpartners (constructeurs, slopers, architecten, bouwers, opdrachtgevers). Dit alles kruist door organisaties als keur- en kennisinstellingen en brancheorganisaties. De betrokken organisaties geven mede invulling aan de agenda en de te ontwikkelen instrumenten. Voor een deel wordt dat gedaan binnen de operationele ketens, voor een ander deel wordt dat gedaan vanuit de gehele keten. Bouwcirculair streeft naar duurzame materialen in bouwprojecten, door het reduceren van CO2 en het gebruik van circulaire grondstoffen. Transparant wordt gewerkt aan de speerpunten die de leden gezamenlijk agenderen. De beweging is gericht op doen. Het netwerk verbindt alle schakels in de keten en organiseert bijeenkomsten, verzorgt cursussen, initieert projecten en ontwikkelt praktische toepasbare instrumenten.
Daarnaast zet Bouwcirculair zich in voor het realiseren van innovaties, door partijen in de keten met elkaar te verbinden, proeftuinen op te zetten en door scholen en studenten bij projecten te betrekken.
18
Wat willen we bereiken met de investering Binnen de betonketen en de asfaltketen wordt doorgaans het lineaire principe toegepast: bij de bouw/aanleg worden nieuwe grondstoffen ingezet; bij sloop wordt het oude materiaal vernietigd. Doel is om bij bouw/aanleg het bij sloop vrijkomende materiaal na opwerking weer toe te passen om zo circulariteit te realiseren. Wat gaan we daarvoor doen De reguliere budgetten voor civiele projecten en bouwgerelateerde projecten zijn niet toereikend om circulariteit toe te passen. De meerkosten moeten worden gemaakt voor het opwerken van vrijkomend materiaal. Dit is een relatief nieuwe techniek met relatief weinig schaalgrootte. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Dan wordt bij civiele projecten en bouwgerelateerde projecten om financiële redenen gekozen voor de traditionele variant: De lineaire economie.
19
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Thema Onderwerp Onderdeel Nummer
: Werken en ondernemen : Economische ontwikkeling : Voortzetten Economisch beleid algemeen : 7
Beschrijving Het nieuwe economisch beleid dat eind 2019 is vastgesteld in de gemeenteraad loopt tot 2030. Onze ambitie is dat we in 2030 leven in een economie die duurzaam en vitaal is. Ondernemers zijn in staat zich aan te passen aan de eisen van de tijd en in te spelen op kansen die zich voordoen. Onderwijs, ondernemers en overheden werken samen aan maatschappelijke opgaven en voegen waarde toe aan de samenleving. De werkgelegenheid sluit aan bij onze kracht en de behoefte van de samenleving. De Heerenveense economie is klaar voor de toekomst. We hebben 10 speerpunten geformuleerd waarmee we aan de slag gaan. De accenten in deze speerpunten worden het komende jaar waarschijnlijk bepaald door corona en wat dat betekent voor onze ondernemers. Daarvoor gaan we met hen in gesprek en zetten we onze kennis, ons netwerk en onze middelen in.
We gaan aan de slag met: Inspelen op de kracht van Heerenveen • Een toekomstbestendig duurzaam logistiek knooppunt • Inspelen op de economische kansen voor sport, vitaliteit en voeding • Versterken van de circulaire economie Faciliteren en stimuleren van ons MKB • Vergroten van de concurrentiekracht van het MKB • Het stimuleren van impact gedreven ondernemerschap Versterken van het vestigingsklimaat • Toekomstbestendige werklocaties • Vrijetijdseconomie die werkt voor de regio • Bruisende, vitale kernen, ondernemend buitengebied • Onderwijs en arbeidsmarkt klaar voor de toekomst • Profilering en marketing Om samen met onze partners (onderwijs, ondernemers, organisatie van de arbeid en andere overheden) te kunnen werken aan deze ambitie, heeft de gemeenteraad voor 2 jaar budget beschikbaar gesteld (2020 en 2021). Omdat we deze ontwikkeling willen continueren is er een structurele aanvulling van € 130.000 nodig.
20
Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: € 130.000 Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
130.000
130.000
130.000
130.000
130.000
2027
2028
2029
2030
2031
130.000
130.000
130.000
130.000
130.000
Financiering in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
Lange termijndoelstelling Vanuit de Strategische Agenda: 1. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Onderdeel: Een herkenbaar (top)sportprofiel. 2. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Onderdeel: Een stevige regionale functie op het gebied van werk, zorg, cultuur, recreatie en detailhandel. 3. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Onderdeel: We leven in een circulaire economie, waar afvalstoffen als grondstof worden ingezet. 4. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Onderdeel: Goede verbindingen naar andere economische kerngebieden. 5. Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Het aanbod op het gebied van recreatie, cultuur en evenementen is aantrekkelijk. 6. Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Voorzieningen zijn bereikbaar. 7. Staan voor de kwaliteit en veerkracht van een veranderend landelijk gebied. Onderdeel: Boeren en (recreatie)ondernemers in het buitengebied hebben economisch perspectief. 8. Staan voor de kwaliteit en veerkracht van een veranderend landelijk gebied. Onderdeel: De leefbaarheid op het platteland is toegenomen.
Vanuit het economisch beleid leggen we de komende tijd accent op: Versterken MKB (weten wat er leeft en oplossingsgericht samen aan de slag).
21
Wat willen we bereiken met de investering De volgende doelen zijn opgenomen in het economisch beleid 2020-2030 Werken voor Heerenveen. a. Heerenveen ontwikkelt en profileert zich met krachtige stuwende sectoren: Duurzame logistiek; Circulaire economie; Sport, vitaliteit en voeding. • Circular Valley krijgt vorm, de eerste kansrijke projecten worden gerealiseerd. • MKB bedrijven passen circulaire producten en materialen toe in de bedrijfsvoering en zien vergroenen en verduurzamen als kans. • Logistieke bedrijven werken samen aan verduurzaming van de mobiliteit. • Logistieke bedrijven werken samen op het gebied van arbeidsmarkt, opleiding en kennisontwikkeling. • We hebben in beeld welke economische kansen er liggen voor (de ontwikkeling van een cluster rondom) sport, gezondheid/vitaliteit, voeding en blue zone. • We hebben financiële instrumenten om gewenste ontwikkelingen te stimuleren. • Ons strategisch accountmanagement verbindt, faciliteert en innoveert. b. Heerenveen heeft een sterk en goed draaiend MKB, waar kansen ontstaan door innovatie, kennisuitwisseling en cross-sectorale samenwerking. • De werkgelegenheid blijft zich positief ontwikkelen. • Het aantal innoverende en exporterende bedrijven is toegenomen. • We kennen de behoeftes en vragen van een groot deel van ons MKB en kunnen hier op inspelen.
• Ons MKB kent de ondersteuningsmogelijkheden en faciliteiten die in Fryslân beschikbaar zijn. Dit netwerk en deze kennis is voor hen toegankelijk en bereikbaar. • Onze dienstverlening en accountmanagement is verder geprofessionaliseerd. • We hebben een aanpak om impact-ondernemen en ondernemen vanuit de global goals te stimuleren. c. Heerenveen is aantrekkelijk om te wonen, werken en recreëren. We werken samen met onderwijs en ondernemers. Onze trots dragen we gezamenlijk uit. • Bedrijventerreinen worden duurzamer en kennen minder leegstand. • KNO is (bijna) uitgeefbaar. • Onze economische samenwerking met de F4 gemeenten is slagvaardig en effectief. • Ondernemers in Heerenveen en de regio profiteren van de algemene groei in toerisme. • We vermarkten Heerenveen samen met ondernemers en onze partners en doen dat professioneel. • Ondernemers zijn actief betrokken bij de plannen om de kernen Heerenveen, Akkrum en Jubbega te versterken. • Ons accountmanagement voor toeristische en centrumondernemers is versterkt. • We hebben samen met ondernemers en onderwijs een aantal projecten gerealiseerd. Wat gaan we daarvoor doen Corona heeft een enorme impact op ons MKB.
We willen veel meer bij onze ondernemers (MKB, ZZP, starters, maar ook grootbedrijf) gaan ophalen waar de behoefte ligt en hoe de gemeente kan bijdragen aan een duurzame en toekomstbestendige ondernemerschap, bedrijfsvoering en werkgelegenheid. We willen met hen, met het onderwijs en onze partners innovatie stimuleren en kansen verzilveren.
22
We hopen dat na het coronajaar 2020 en het “overgangsjaar” 2021 de ondernemers weer opveren, willen innoveren en ontwikkelen. Daar willen we hen graag in faciliteren. In ons economisch beleid en ons accountplan hebben we een aantal speerpunten geformuleerd. • We gaan veel meer aandacht besteden aan ons MKB. Wat hebben zij nodig om te ontwikkelen, te verduurzamen, te innoveren. Zeker in deze periode van corona een belangrijk aandachtspunt. • We willen het ondersteunende netwerk in Fryslân voor hen in stand en toegankelijk houden (Sterk Fries ondernemerschap, Innovatie Pact Fryslân, Yn Business en dergelijke). • We willen de logistieke sector stimuleren samen te werken aan verduurzaming van de mobiliteit, arbeidsmarkt, opleiding en kennisontwikkeling. Dit doen we door in gesprek te gaan en gerichte themabijeenkomsten te organiseren. • We brengen in beeld welke economische kansen er liggen voor (de ontwikkeling van een cluster rondom) sport, gezondheid/vitaliteit, voeding en blue zone. • We organiseren thema- en gebiedsbijeenkomsten voor onze ondernemers. • We ontwikkelen een aanpak om impact-ondernemen en ondernemen vanuit de global goals te stimuleren. • We werken samen met de F4 gemeenten (als krachtige economische kernen) aan onze speerpunten.
• We ontwikkelen samen met ondernemers en het onderwijs projecten die bijdragen aan de aansluiting op de onderwijs-arbeidsmarkt. • We versterken samen met ondernemers de toeristische infrastructuur (fietsen, ATB, wandelen) en de toeristische en regiomarketing toeristisch netwerk “Het andere Friesland” en Merk Fryslân. • We dragen net als de Heerenveense ondernemers bij aan regiomarketing Heerenveen ’n Gouden Plak. • Circulaire economie is één van de belangrijke speerpunten. Hiervoor wordt afzonderlijk budget gevraagd (duurzaamheid). Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Als de gevraagde middelen voor 2022 en verder niet beschikbaar komen, dan is het budget voor economische ontwikkeling meer dan gehalveerd. De doelstellingen in het recent door de raad vastgestelde economische beleid kunnen dan niet behaald worden. Dit beleid is in samenspraak met ondernemers, onderwijs, andere overheden en andere stakeholders tot stand gekomen. Het niet meer kunnen werken aan deze gezamenlijke ambitie doet geen recht aan de afspraken die met deze partijen zijn gemaakt en de verwachtingen die zijn gewekt. Onze bijdrage en inzet is vaak aanvullend op die van ondernemers of andere samenwerkingspartners. Het heeft dus een spinoff.
Daarbij komt dat met het inzetten van het gevraagde relatief beperkte bedrag, er een forse bijdrage wordt geleverd aan een groot aantal ambities uit de Strategische Agenda.
23
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Thema Onderwerp Onderdeel Nummer
: Toekomstbestendig en duurzaam : Duurzaamheid : Circulaire economie algemeen : 8
Beschrijving Heerenveen duurzaam door ontwikkelen! In zowel het duurzaamheidsbeleid als het economisch beleid is circulaire economie ons speerpunt. Dit als uitwerking van het hoofdlijnenakkoord. Heerenveen wordt dé plek in Fryslân (Circular Valley) voor bedrijven en instellingen die innoveren op het gebied van circulaire economie. Maar ook breder willen we Fryslân op de kaart zetten als circulaire regio. De ambitie is om vanuit een gezamenlijke visie op circulaire economie met ondernemers, onderwijs- en kennisinstellingen en overheden aan de economie van de toekomst te werken. We zetten stevig in op Circular Plastics via een actieve lobby in Europa, met als doel Heerenveen (en Noord-Nederland) op de kaart te zetten als de plek waar op innovatieve wijze gewerkt wordt aan het circulair maken van plastics. Deze ambitie pakken we op samen met diverse ondernemers, onderwijs- en kennisinstellingen, gemeenten en de 3 noordelijke provincies onder de titel Het Schone Noorden. Want hoe meer body we hier hebben, hoe steviger we circulaire plastics kunnen neerzetten als cluster. En dat is goed voor de samenwerking hier én weer goed voor de zichtbaarheid naar Brussel (en eventuele subsidies). Circulaire plastics (of circulaire kunststoffen) is uitgeroepen tot icoon project van de drie noordelijke provincies. Eén van de projecten waar ze vol op in willen zetten.
Het is nu het momentum om deze inzet daadwerkelijk om te zetten in projecten voor Heerenveen. Ondertussen heeft de provincie Fryslân circulaire plastics opgenomen in het uitvoeringsprogramma van de provincie (onderdeel van de beleidsbrief Europa). Zij hebben als doel flinke budgetten uit Europa naar de provincie te halen. We werken op Heerenveens niveau samen met externe stakeholders aan een visie Heerenveen Circular Valley en circulaire econome. De visie moet inzicht geven in de huidige stand van zaken van de circulaire economie in Heerenveen. We willen vooral weten op welke kansrijke ontwikkelingen we als gemeente (of regio) samen met bedrijfsleven, kennisinstellingen en andere organisaties kunnen inspelen. Dit ronden we in 2021 af. De visie moet het wenkend perspectief van Circulair Valley voor de korte termijn concretiseren, aangeven welke spelers een belangijke rol hebben en welke inzet/middelen van de gemeente nodig zijn. Naast bestaande en bekende parels zoals Nationaal Testcentrum Circular Plastics en Aware-Fonterra moet de visie ook handvatten bieden aan andere, lokale bedrijven. Ook werken we aan een ‘grondstofstromenbalans’. Deze balans maakt concreet welke grond- en reststromen in onze gemeente/regio belangrijk zijn, in welke sectoren/industrieën deze vrijkomen en/of worden toegepast. Op basis van deze balans kunnen we kansen zo concreet mogelijk maken.
Dit sluit aan bij het provinciale proces rond de ontwikkeling van een ‘grondstoffenbank’. Op basis van alle informatie die we verzamelen en analyses die we (laten) uitvoeren, willen we aan de slag met de eerste kansrijke projecten in of rond onze gemeente.
24
Een aansprekend project is het circulaire ambachtscentrum. In 2021 werken we dit concept uit naar een concreet voorstel met business case. We merken dat circulaire economie niet alleen bij ons, maar ook bij onze partners een hot item is. Om zelf goed aan het stuur te zitten én aandacht te geven aan interessante initiatieven van onze partners is het nodig een aanjager/projectleider circulaire economie aan te trekken. In de huidige formatie is hier onvoldoende capaciteit voor. We hebben voor deze formatie een budget van € 100.000 nodig, aangevuld met een projectontwikkelbudget van € 100.000. De beweging van een lineaire economie naar een circulaire economie is één van de lange adem. Daarom stellen we in de Investeringsagenda voor hier structureel budget voor vrij te maken. Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: € 200.000 Incidenteel: Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
200.000
200.000
200.000
200.000
200.000
2027
2028
2029
2030
2031
200.000
200.000
200.000
200.000
200.000
Financiering in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
Lange termijndoelstelling Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: We leven in een circulaire economie, waar afvalstoffen als grondstof worden ingezet. Wat willen we bereiken met de investering We willen kansrijke projecten in onze gemeente die een duwtje in de rug nodig hebben, kunnen stimuleren en faciliteren. Deze acties dragen bij aan onze doelstellingen uit het duurzaamheidsprogramma. Tegelijk maken we een begin met de verplichtingen die vanuit het rijk voor de langere termijn zijn gesteld (Klimaatakkoord – 100% circulair in 2050). In relatie tot het door de raad vastgestelde duurzaamheidsprogramma ligt de focus op het thema circulaire economie, namelijk: • Inwoners, organisaties en gemeente hebben meer kennis over het principe van circulair. • Circular Valley krijgt vorm, de eerste kansrijke projecten zijn gestart. • MKB bedrijven passen circulaire producten en materialen toe in de bedrijfsvoering. • De gemeente geeft het goede voorbeeld.
25
Aanvullende en concrete doelen: • Het Schone Noorden ontwikkelt zich naar hét circulaire kunststoffen cluster in Europa. • Een concreet voorstel met business case voor een circulair ambachtscentrum. Wat gaan we daarvoor doen Eén van de concrete resultaten van de visie Circular Valley is het zichtbaar maken van kansen en kansrijke projecten. Dit doen we samen met de stakeholders. De vervolgstap is deze kansrijke projecten ook daadwerkelijk op te starten. Het is daarbij belangrijk te bepalen welke rol de gemeente in het proces heeft. Wij verwachten op dit moment dat dit vooral een stimulerende en/of faciliterende rol zal zijn, de ondernemers zijn uiteindelijk degenen die daadwerkelijk aan de slag gaan. In de noordelijke samenwerking Het Schone Noorden proberen we als overheden innovatie te bevorderen en de randvoorwaarden te realiseren waardoor bedrijven zich kunnen ontwikkelen. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Het lijkt alsof we nog een hele lange tijd hebben om onze (en de rijks-)ambities te realiseren. Feit is dat nu het momentum is Heerenveen op de kaart te zetten als Circular Valley. Een belangrijk aspect is hierbij de ontwikkelingen op Haskerveen rond het thema plastics. Door het thema ‘circulair’ breder aan te pakken en vorm te geven, vormt dit ook een springplank voor bedrijven in andere sectoren en op andere bedrijventerreinen.
We hebben ons de afgelopen periode ingezet bij de juiste partijen aan tafel te komen. Dit heeft er toe geleid dat Heerenveen in Fryslân en Noord-Nederland wordt gezien als belangrijke samenwerkingspartner op het gebied van circulaire plastics en de lobby richting Europa. Om nu deze inzet te verzilveren is het noodzakelijk een projectleider aan te trekken die aan de slag gaat met de projecten.
26
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Thema Onderwerp Onderdeel Nummer
: Toekomstbestendig en duurzaam : Circulaire economie : Circulair ambachtscentrum : 9
Beschrijving Een circulair ambachtscentrum is een locatie binnen Circular Valley waar een verzameling van bestaande (of nieuwe) initiatieven slim ten opzichte van elkaar gesitueerd en georganiseerd zijn, om hoogwaardig product- en materiaalhergebruik te realiseren. Waar Circulair Valley zich hoofdzakelijk richt op grondstofstromen afkomstig uit het bedrijfsleven, is het circulair ambachtscentrum vooral op afval/grondstoffen afkomstig van huishoudens gericht. Producten of materialen afkomstig van huishoudens die nog herbruikbaar zijn, belanden regelmatig onterecht als afval op de milieustraat waardoor deze onnodig worden verbrand of gerecycled. Door een samenwerking tussen bijvoorbeeld een milieustraat, een kringloopwinkel en maak-/reparatiewerkplaatsen in samenwerking met onderwijsinstellingen te stimuleren, blijven producten en grondstoffen langer in gebruik. Dit verlaagt de uitstoot van CO² en draagt bij aan de VANG-HHA-ambitie (Van Afval Naar Grondstof – Huishoudelijk Afval) om de hoeveelheid restafval te verminderen. Het circulair ambachtscentrum biedt werkplekken aan mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Dit betreft niet alleen mensen met een uitkering, maar ook mensen die een soort dagbesteding of vrijwilligerswerk zoeken om te participeren in de maatschappij. Hierbij staan we tevens open voor inburgeringstrajecten, laaggeletterden, etcetera.
Mogelijk ook afkomstig uit omliggende gemeenten. Het ontwikkelen van circulaire ambachtscentra werd in 2019 en 2020 door Rijkswaterstaat gestimuleerd door middel van een prijsvraag waarbij gemeenten kans maakten op financiële ondersteuning voor het uitwerken van hun plan op het gebied van circulaire ambachtscentra. Gemeente Heerenveen is in 2020 één van de prijswinnaars en kan een bijdrage van € 50.000 (inclusief BTW) tegemoet zien. Gemeente Heerenveen en Omrin dragen ieder eveneens € 25.000 bij aan de planvorming. Het plan wordt in 2021 opgeleverd. Daarna volgt de bestuurlijke besluitvorming.
27
Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: pm Incidenteel: pm Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
pm
pm
pm
pm
pm
2027
2028
2029
2030
2031
pm
pm
pm
pm
pm
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
Financiering in euro’s
De exploitatie van het circulair ambachtscentrum komt in handen van Omrin. De incidentele kosten die de gemeente in 2022 naar verwachting gaat maken betreffen een ‘staartje’ van de ontwikkelings- en voorbereidingskosten. Het merendeel van de ontwikkelings- en voorbereidingskosten wordt in 2021 al gemaakt. De structurele kosten vanaf 2022 hebben betrekking op de kosten die we als gemeente gaan maken voor het circulair ambachtscentrum. Deze kosten kunnen onder andere bestaan uit: • Bijdrage aan de grondkosten/huisvesting • Kosten voor de extra werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt • Beheerkosten gemeente Lange termijndoelstelling Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: We leven in een circulaire economie, waar afvalstoffen als grondstof worden ingezet. Wat willen we bereiken met de investering 1. Realisatie (benadering) van de VANG-doelstellingen (minder te verbranden afval, meer producten/grondstoffen in de keten behouden). 2. Werkplekken bieden aan mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. 3. Leer/werkplekken bieden aan scholieren. Wat gaan we daarvoor doen Realisatie van een circulair ambachtscentrum. Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? • Geen realisatie (benadering) van de VANG-doelstellingen. • Geen extra werkplekken voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt.
• Geen extra leer-/werkplekken voor scholieren.
28
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Thema Onderwerp Onderdeel Nummer
: Financiën en organisatie : Europa, lobby en internationalisering : De Friese projectenmachine : 10
Beschrijving Het college heeft de ambitie om als gemeente Heerenveen meer te profiteren van kennis, netwerken en financiële middelen die bij de provincie, in Den Haag en Brussel beschikbaar zijn. Daarvoor is het nodig actiever en meer zichtbaar te zijn in deze netwerken, een inhoudelijke propositie te ontwikkelen en inzet te plegen op de kennisontwikkeling in de eigen organisatie. Dit zijn ingewikkelde, langdurige, politiek gevoelige zaken. Op dit moment is hier vanuit de organisatie onvoldoende tijd voor terwijl er wel kansen liggen. Friesland (en dat zijn de provincie, gemeenten, ondernemers en kennisinstellingen) profiteert relatief weinig van Europese middelen. De provincie heeft daarom in samenwerking met partners vanuit onderwijs, ondernemers en gemeenten een ontwerp gemaakt voor “De Friese projectenmachine (FPM)”. Deze FPM gaat aan de slag met de uitwerking van de ambities voor de gezamenlijke Friese inzet op Europa. Concreet: meer en betere projecten ontwikkelen die bijdragen aan de brede welvaart in Fryslân. De visie is dat FPM gaat werken voor en met alle Friese partners (uit de 3O’s, onderwijs, ondernemers en overheid ) die aan de slag willen met Friese EU-projecten, rekening houdend met de verschillen tussen organisaties als het gaat om ervaring met Europese projecten.
De FPM biedt overheden, kennisinstellingen en ondernemers een laagdrempelig standaardpakket voor ondersteuning in de breedte, én maatwerk rondom kernthema’s en speerpunten met internationale concurrentiepositie (excellente top/potentials). Hieronder valt bijvoorbeeld het thema circulaire kunststoffen, waar in Heerenveen volop kansen liggen. Momenteel loopt al een programma Europe Ready Fryslân. Dat is een aanpak voor onderwijsinstellingen, ondernemers en overheden die Fryslân helpt om slagvaardig in het Europese veld te opereren. Bijvoorbeeld hoe Friesland projecten kan ontwikkelen, coalities sluit en aansluit op de agenda van de Europese Commissie. Een geïntegreerde aanpak met Onderwijsinstellingen, Ondernemers en Overheden. Ook deze activiteiten worden opgenomen in de FPM. Voor het volledig operationele FPM (te bereiken na twee jaar) zal een jaarlijkse opbrengst aan Europese middelen van zeker € 15 miljoen haalbaar moet zijn en op termijn in totaal € 130 miljoen. De FPM wordt naar verwachting ondergebracht bij één organisatie. Het ligt het meest voor de hand om daarbij te kiezen voor het Innovatieplatform Friesland (IPF) (en niet voor een aparte stichting of voor de provincie).
29
Benodigde financiën Investering of beleidsambitie: Beleidsambitie Investering: Structureel: Incidenteel: € 690.000, dat is € 115.000 per jaar over de periode 2022 tot en met 2027 (evaluatie) Kapitaallasten, structurele lasten en incidentele lasten in euro’s 2022
2023
2024
2025
2026
115.000
115.000
115.000
115.000
115.000
2027
2028
2029
2030
2031
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
2031
115.000 Financiering in euro’s
Lange termijndoelstelling Heerenveen kan mede door de lobby richting provincie, Den Haag en EU en financiering vanuit die partijen: • Uitgroeien tot innovatief cluster circulair valley. • Volwaardig meedraaien in de samenwerkingsverbanden tussen ondernemers, onderwijs en overheden. • Meer projecten financieren dan alleen het geval is (op een breed gebied: sociaal domein én fysiek domein). Daarmee wordt bijgedragen aan de doelen uit Strategische Agenda: 1. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Een herkenbaar (top)sportprofiel. 2. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Een stevige regionale functie op het gebied van werk, zorg, cultuur, recreatie en detailhandel. 3. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: We leven in een circulaire economie, waar afvalstoffen als grondstof worden ingezet. 4. Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum. Onderdeel: Goede verbindingen naar andere economische kerngebieden. 5. Zorgen voor gezonde, klimaatbestendige en leefbare wijken en dorpen. Onderdeel: Het aanbod op het gebied van recreatie, cultuur en evenementen is aantrekkelijk.
En daarnaast het economisch beleid: • Ondernemers innoveren en ontwikkelen • Meer samenwerking tussen de 3O’s Wat willen we bereiken met de investering 1. De gemeente Heerenveen weet beter welke kansen er liggen in Europa en is beter aangehaakt bij de Europese Programma’s. 2. De gemeente Heerenveen en haar partners (ondernemers en onderwijs) zijn beter in staat Europese middelen aan te trekken voor projecten.
30
Wat gaan we daarvoor doen Het gevraagde budget is nodig voor: • € 50.000 per jaar voor de organisatie van de Friese projectenmachine (alle Friese gemeenten wordt gevraagd € 1 per inwoner beschikbaar te stellen, de provincie draagt fors bij). • € 65.000 voor een interne lobby coördinator (0,5 fte). De provincie vraagt de grotere gemeenten 1 tot 1,5 fte beschikbaar te stellen. Dit lijkt ons niet haalbaar. • Deze interne lobbycoördinator heeft de volgende taken: o Deelname aan Stuurgroep en/of Regiegroep (delegatie van partners) o Makel-/schakelfunctie ten aanzien van eigen projecten/netwerken o Informatie ontsluiten voor de eigen organisatie o Deelname interne medewerkers aan Europe Ready organiseren o Intern aanspreekpunt voor Europese projecten organiseren o Deelname aan trajecten voor kennisuitwisseling organiseren o Scouten en intake van projecten verzorgen o Aanbod FPM promoten o Meedenken en meedoen rondom communicatie en events o Inzet van lobbyisten uit eigen kring Wat is de impact als niet voor de ambitie of investering wordt gekozen? Heerenveen (als organisatie en de economie) profiteert niet of minder van de Friese projectenmachine en de kansen die er in Europa zijn. De kansen liggen zowel op het fysieke als sociale domein.
31
Lange termijndoelstelling Strategische Agenda: Werken aan Heerenveen als banenmotor en regionaal voorzieningencentrum Thema Onderwerp Onderdeel Nummer
: Wonen en Leven : Behouden en Beleefbaar maken Cultuurhistorie : Harmonisatie cultuurhistorische erfgoedbeleid : 11
Beschrijving In 2010 is de Nota Cultuurhistorisch Erfgoed vastgesteld. Op basis van de nota worden gemeentelijke gebouwde monumenten aangewezen en beschermd op basis van de Erfgoedverordening. Om diverse redenen is het beleid voor erfgoed na de gemeentelijke herindeling van 1 januari 2014 nog niet geharmoniseerd. Belangijkste redenen hiervoor waren het ontbreken van tijd en geld en de relatie met de inwerkingtreding van de Omgevingswet (die toen nog werd verwacht in 2018). De Erfgoedverordening werd wel geharmoniseerd (raadsbesluit 21 december 2015). Hierdoor bestaat nu de situatie dat het juridische instrumentarium (Erfgoedverordening) om monumentale panden te beschermen wel op orde is, maar dat de beleidsmatige onderbouwing, de inventarisatie en de aanwijzing van monumenten in de gebiedsdelen voormalig Boarnsterhim en voormalig Skarsterlân nog niet heeft plaatsgevonden. Dit betekent dat er een verschil in de aanwijzing en bescherming van gebouwd cultureel erfgoed is in de verschillende delen van de gemeente Heerenveen. In de gemeenten Boarnsterhim en Skarsterlân zijn geen gemeentelijke monumenten aangewezen. Hierdoor is het beschermingsniveau voor diverse panden en objecten niet optimaal en kan voor panden een sloopvergunning worden aangevraagd, waar dat die op basis van de huidige inzichten over cultuurhistorie wellicht niet meer wenselijk is.
In het gebiedsdeel dat voorheen tot Skarsterlân behoorde, wordt waardevolle bebouwing op dit moment in het geheel niet beschermd. Doel van de Omgevingswet (inwerking 1 januari 2022) is het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Goede omgevingskwaliteit gaat over de belevingswaarde en de intrinsieke waarde van de fysieke leefomgeving. De Omgevingswet beschouwt cultureel erfgoed als onderdeel van de fysieke leefomgeving. De bescherming van cultureel erfgoed moet een plaats krijgen in het omgevingsplan. In de vastgestelde beleidskoers fysieke leefomgeving (22-06-2020) wordt aangegeven dat de ‘De historie van de (veen)ontginningsgeschiedenis, zichtbaar in de bebouwing en het landschap’ wordt gezien als één van de kernkwaliteiten van de gemeente en dat we goed willen beschermen wat we karakteristiek vinden. Daartoe is het aanvullen van de Nota cultuurhistorisch erfgoed noodzakelijk.’