Sportnota In_Heerenveen_Beweegt_het

Goed actuele voorbeeld in Heerenveen: Sportproject Heerenveen Via het sportproject Heerenveen (eerder sportproject De Beugel) doen jongeren zonder vaste dagstructuur via sport als middel werkervaring op om uiteindelijk door te stromen naar een opleiding, vrijwilligerswerk, re-integratietraject of een baan. Het werk is aangepast aan de wensen, talenten en mogelijkheden van de jongeren. Te denken valt aan bar- en keukenwerk, administratief werk, schoonmaken, magazijnbeheer, groenonderhoud, klussen, en het ondersteunen van evenementen. Ook stimuleren wij via dit project dat jongeren weer kunnen gaan deelnemen aan een opleiding of cursus. In Heerenveen zijn de verdere sportactiviteiten voor inwoners met een beperking op dit moment in ieder geval: Georganiseerd verband geestelijke beperking:  Badminton  Voetbal  Bowlen  Dansen  Schaatsen  Zwemmen  Fitness  Sport & Spel  Tennis  Zwemmen Georganiseerd verband lichamelijke beperking:  Schaatsen  Zwemmen  Goalball  Paardrijden  Basketbal  Tennis  Sport & Spel

29

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

30

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

5 Speerpunt III ‘Verbreden inzet buurtsportcoaches’ 5.1.

Wat gaan we doen?

Ambitie, actie en inzet Verbreden van de inzet van de Buurtsportcoaches

Om de nog niet- of weinig actieve Heerenvener te verleiden, het plezier en de voordelen van sport te laten ontdekken, zetten we breed in met de behulp van onze buurtsportcoaches. We willen nog consequenter de sterke verbindingen leggen met bijvoorbeeld onderwijs, zorg, gezondheid en welzijn en met de dorpen en wijken en sportaanbieders. Ook willen wij onze jongste inwoners uitdagen om een Nijntje Beweegdiploma8 te behalen. Dat moet, net zoals bij een zwemdiploma, de normaalste zaak van de wereld worden: een goed motorisch fundament is namelijk van sterke invloed op de fysieke en mentale gesteldheid. Ambitie In 2025…… Vervullen onze buursportcoaches woonservicezone gericht met succes en plezier de centrale rol binnen onze wereld van sport, onderwijs (basis en voortgezet), cultuur, welzijn, ouderen(zorg), jeugd(zorg), kinderopvang, dorps- en wijkbelangen en bedrijfsleven en zorgen zij voor verbinding tussen jong en oud (actielijn 7 en 8).

Actielijnen Actielijn 7

De centrale rol van de buurtsportcoaches

 Wij continueren de succesvolle inzet van onze buurtsportcoaches en zorgen samen met de stakeholders voor financiering, opleidingen en trainingen;  In 2017/2018 is duidelijk beschreven wat verwacht wordt van onze buursportcoaches en is uitgewerkt welke activiteiten concreet worden verwacht en op welke wijze zij de centrale rol gaan vervullen;  Onze buurtsportcoaches worden vanaf 2017 in ieder geval ingezet voor het stimuleren van sport- en beweegdeelname onder de doelgroep 12 – 18 jaar bij voorkeur in samenwerking met het voortgezet onderwijs, ouderen en kwetsbare inwoners en zoeken, v.w.b. de twee laatst genoemde doelgroepen, de verbinding en samenwerking met onze Meitinkers.

8

De Nijntje beweeglessen bestaan uit lessen waarin spelenderwijs veilig en verantwoord motorische vaardigheden van het kind geoefend worden. Er zijn twee lessenseries. Eén voor kinderen van 2 t/m 3 jaar en één voor kinderen van 4 t/m 6 jaar. De lesinhoud van zijn afgestemd op de motorisch vaardigheden die belangrijk zijn voor de ontwikkeling in de leeftijdsfase van het kind. 31

In Heerenveen

Actielijn 8

Beweegt het 2017 - 2025

Onze buurtsportcoaches stimuleren inwoners dagelijks te bewegen

 Samen met ALO-ers worden basisschoolleerlingen dagelijks uitgedaagd te bewegen, onder schooltijd via bewegingslessen en/of na schooltijd via naschoolse sportcompetities;  Onze kinderen op het speciaal onderwijs willen wij ook uitdagen en helpen, als ze dat willen, om lid te worden van een sportvereniging;  Aandacht blijft uitgaan naar peuters en kleuters om hen in beweging te krijgen en wij willen een breed aanbod verspreid over de woonservicezones aan peuter/kleutergym creëren door samenwerking tussen de gymnastiekverenigingen, buurtsportcoaches, onderwijs en kinderopvang;  We dagen onze jongste inwoners uit om het Nijntje Beweegdiploma te behalen en als er een motorische achterstand is wordt in overleg met de ouders, de GGD Jeugdarts betrokken. Sportclubs vervullen ook een rol, zij promoten hun sport door het geven van kennismakingslessen en zijn aanwezig bij de diploma uitreiking. Dit kan bijdragen bij het verkrijgen van meer leden.

5.2.

Waarom deze ambities, actie en inzet?

Sinds 2009 zetten wij de combinatiefunctionarissen in; de sportverbinding met het basisonderwijs en de sportverenigingen. Deze combinatiefunctionarissen gaan de rol van Buurtsportcoach vervullen. De opdracht is passend sport- en beweegaanbod in de buurt te organiseren en verbindingen te maken tussen sport- en beweegaanbieders en organisaties uit andere sectoren zoals zorg, welzijn, kinderopvang en het bedrijfsleven. Buurtsportcoaches worden in principe ingezet voor alle inwoners van de gemeente. In onze gemeente worden Buurtsportcoaches ingezet bij Scoren voor gezondheid, maar straks ook bij het verzorgingstehuis, binnen cultuur, het CTO en het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Het doel van de inzet van buurtsportcoaches is om het lokale sport- en beweegaanbod te verbreden, en veilig en toegankelijk te maken voor iedereen. Onderzoek naar de effecten van de Buurtsportcoach is nog schaars. Vanaf 2016 is het Mulier Instituut in opdracht van het ministerie van VWS bezig met het uitvoeren van een effectonderzoek bij Buurtsportcoaches. Voorstudies laten zien dat voor de inzet van Buurtsportcoaches een aantal opbrengsten te benoemen is (van der Lindert et al., 2014; Pulles et al., 2014). Deze opbrengsten zullen ook voor de inzet van Buurtsportcoaches in onze gemeente gelden.

Als eerste blijkt het aantal brede scholen door de inzet van Buurtsportcoaches de laatste jaren te zijn toegenomen, vooral in het primair onderwijs. Een groot deel van de Buurtsportcoaches wordt ingezet op de vier oorspronkelijke sectoren sport, basisonderwijs, cultuur en voortgezet onderwijs. Zo ook in onze gemeente. De laatste jaren worden steeds meer nieuwe sectoren betrokken zoals welzijn, ouderen(zorg), jeugd(zorg), zorg, kinderopvang en bedrijfsleven. Kinderen (4-12 jaar) en jongeren (1218 jaar) zijn nog steeds de belangrijkste doelgroepen, maar ook andere doelgroepen krijgen aandacht, zoals mensen in een aandachtswijk, mensen met overgewicht, buurt/wijkbewoners en jeugd in arme gezinnen en in mindere mate mensen met een beperking of chronische aandoening, inactieven en 65-plussers. Ten tweede, gezien onze actuele focus op de doelgroepen ouderen, mensen met een chronische aandoening en mensen met een lager opleidingsniveau, willen wij de bijdrage van de Buurtsportcoaches voor deze doelgroepen inzetten. Uit onderzoek blijkt tevens 32

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

dat scholen en sportorganisaties een toename in het aanbod en de kwaliteit van sporten beweegactiviteiten ervaren als gevolg van de inzet van Buurtsportcoaches. Ten derde is gebleken dat sportverenigingen waarbij een Buurtsportcoach betrokken is hoger scoren op de indicator maatschappelijke functie dan sportverenigingen zonder Buurtsportcoach. Niet duidelijk is of maatschappelijk sterke sportverenigingen Buurtsportcoaches aantrekken of dat de Buurtsportcoach invloed heeft op de ontwikkeling van de maatschappelijke functie van de vereniging. Tot slot wordt door Buurtsportcoaches en sportorganisaties aangegeven dat met de komst van de Buurtsportcoach het aantal leden van de sportvereniging is toegenomen. Voornamelijk de groepsleerkrachten met een bevoegdheid in het werkgebied worden in onze gemeente door buurtsportcoaches, samen met studenten van het CIOS en de ALO, ondersteund bij de lessen in het bewegingsonderwijs, waarin de groepsleerkrachten middelen krijgen aangereikt om hun eigen aanbod te verrijken. Ook stelt de buurtsportcoach een jaarprogramma op en wordt iedere les voorbereid. In sommige gevallen geeft de Buurtsportcoach samen met de leerkracht het bewegingsonderwijs, dat is bij ongeveer 50% het geval. Daarnaast wordt een Buurtsportcoach ingezet om 65plussers meer en georganiseerd te laten bewegen.

In onze gemeente wordt de Buurtsportcoach in veel gevallen ingezet als organisator of uitvoerder. Wij zitten nu in het proces van uitwerking hoe we deze activiteiten kunnen borgen, zodat de Buurtsportcoach zich op een ander terrein kan verbreden. Hierboven wordt gesproken over de rol van de Buurtsportcoach, maar in de bijeenkomsten met onze stakeholders wordt ook aangegeven dat de Meitinker een rol kan spelen bij het leggen van verbindingen. Iedere wijk en ieder dorp in onze gemeente heeft een meitinker waar inwoners met verschillende vragen terecht kunnen. Wij vinden het logisch als de Meitinker bijvoorbeeld een rol speelt bij het betrekken van inwoners met een beperking bij sportactiviteiten. Uit onderzoek komen een aantal adviezen voor het succesvol inzetten van de Buurtsportcoach naar voren (Pulles et al., 2015). Deze adviezen nemen wij mee. Het betreft: Communicatieve vaardigheden (met de doelgroep en betrokken partijen) zijn cruciaal voor het succesvol functioneren van de Buurtsportcoach; Voldoende opleiding en competenties van de Buurtsportcoach is ook een voorwaarde voor succes; Het succes van de inzet van de Buurtsportcoach wordt in sterke mate gekoppeld aan ‘de persoon zelf’: zijn of haar achtergrond en doorzettingsvermogen.

33

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

34

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

6 Speerpunt IV ‘Vitale verenigingen en hun maatschappelijke rol’ 6.1.

Wat gaan we doen?

Ambitie, actie en inzet Vitale verenigingen en hun maatschappelijke rol

Uit vitaliteitsonderzoeken blijkt dat 21% ‘goed’ scoort op de vitaliteitsmeter, 34% ‘voldoende’, 34% ‘matig’ en 11% ‘onvoldoende’. Vitale verenigingen die meer willen betekenen voor hun omgeving krijgen de ruimte. We stimuleren meer vernieuwend aanbod voor de wijk of andere maatschappelijke activiteiten. Sportverenigingen hebben een belangrijke rol en dat willen wij graag zo houden. Zij bedienen een grote groep Heerenveners, van jong tot oud en zorgen voor een sterke sociale binding. Ambitie In 2025…… Omarmen meer vitale sportverenigingen het sportief ondernemerschap en spelen in op flexibiliteit, modernisering en vernieuwing van hun aanbod, aansluitend bij de veranderende wensen en behoeftes van Heerenveners (actielijn 9). Vervullen meer sportverenigingen een maatschappelijke rol en scoort geen enkele verenigingen meer een onvoldoende op de vitaliteitsindex (actielijn 10).

Actielijnen Actielijn 9

Sportief ondernemerschap en ondersteuning

 We onderzoeken, samen met onze sportpartners, of een centraal ondersteuningspunt of een functionaris (een soort van meitinker voor sportverenigingen) voor de georganiseerde breedtesport toegevoegde waarde kan hebben. Een punt of persoon waar sportverenigingen en andere nonprofitsportaanbieders, zoals stichtingen, terecht kunnen voor ondersteuning op het gebied van organisatie, vrijwilligersbeleid, financiële kwesties etcetera;  We bieden sportverenigingen (gebruikers van gemeentelijke accommodaties) kosteloos een (digitaal) podium om zichzelf te promoten en op die manier een grotere naamsbekendheid te genereren onder onze inwoners. De website www.scorenvoorgezondheidheerenveen.nl is hierbij leidend en we onderzoeken of dit portaal in een app kan worden aangeboden;  Ondernemende verenigingen/clubs die meer willen betekenen voor hun omgeving9 krijgen de ruimte, waar nodig stimuleren we het vraaggericht vernieuwen van hun aanbod en begeleiden we hen daarbij. Er kan een aanvraag worden ingediend voor een ‘opstartsubsidie Maak Het!’, waarbij per activiteit maximaal € 20.000,- wordt verstrekt, passend binnen de door het college 9

Subsidie kan uitsluitend worden verstrekt voor projecten en (in principe structurele) activiteiten die de leefbaarheid en participatie in een wijk of dorp bevorderen, die bijdrage aan beheer en onderhoud van de openbare ruimte, die bijdragen aan de sociale cohesie en versterking eigen kracht, die bijdragen aan vrijwillige ondersteuning van inwoners met een ondersteuningsbehoefte waarmee taken van de gemeente deels of in het geheel worden overgenomen. 35

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

vastgestelde nadere regels;  Sportverenigingen die grotere maatschappelijke projecten op willen zetten, krijgen daarbij begeleiding. We promoten het uitwisselen van informatie door verengingen die dergelijke projecten al in huis hebben.

Actielijn 10

Maatschappelijke rol en vitaliteit

 Om te bepalen op welke wijze de sportverenigingen meer maatschappelijk actief en vitaal kunnen worden en hoe we elkaar meer kunnen helpen, willen wij frequenter gestructureerd met elkaar in overleg en wordt in 2018 een plan uitgewerkt om te komen tot een ‘Sportraad Heerenveen’;  Met de sportverenigingen (5) die op het onderdeel organisatiekracht goed scoren wordt een gesprek aangegaan over de mogelijkheid om als vereniging een maatschappelijke rol te (gaan) vervullen;  In 2020 en 2025 wordt een vitaliteitsonderzoek uitgevoerd onder de verenigingen, waarbij ook de maatschappelijke oriëntatie van de verenigingen wordt onderzocht.

6.2.

Waarom deze ambities, actie en inzet?

De Verenigingsmonitor van het Mulier instituut werd afgenomen onder een representatieve groep sportverenigingen. De Verenigingsmonitor laat zien dat verenigingen in de afgelopen jaren anders zijn gaan denken over hun maatschappelijke rol in aansluiting op de veranderde maatschappelijke positie van de sport (Lucassen & Van Kalmthout, 2015). Steeds meer clubbestuurders zijn overtuigd dat sportverenigingen een maatschappelijke verantwoordelijkheid hebben en mensen zouden moeten stimuleren om meer te gaan bewegen. Clubs proberen tegenwoordig vaker nieuw aanbod te ontwikkelen en werken meer samen met andere lokale organisaties, zoals gemeente, scholen, opvangorganisaties, gezondheidszorg, buurt- en wijkorganisaties en bedrijven. Er zijn sportverenigingen die hier niet in mee gaan en van mening zijn dat sportverenigingen er zijn om hun leden te laten sporten en niet meer dan dat. Sport wordt meestal als doel gezien, maar inmiddels ook als middel beschouwd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ons Sportproject Heerenveen. Van verenigingen wordt geacht dat zij een bredere maatschappelijke functie (gaan) vervullen. De eerdere komst van het programma Sport en Bewegen in de Buurt en de Buurtsportcoach is een stimulans voor de rol van de sportvereniging naar een meer maatschappelijke rol in verbinding met andere sectoren en organisaties.

De verenigingen met een eigen clubhuis blijken vaker maatschappelijk actief. Hetzelfde geldt voor verenigingen die verenigingsondersteuning ontvangen. Tegengesteld blijkt een slechte financiële positie een negatief effect op maatschappelijke activiteiten te hebben, evenals een tekort aan vrijwilligers. Hoe minder vrijwilligers een vereniging heeft, hoe minder maatschappelijk actief ze zijn (De Groot, 2008). Het bepalen van de organisatiekracht van sportverenigingen geeft zicht op de interne dimensie van verenigingen. Een andere dimensie die van belang blijkt, is de maatschappelijke oriëntatie. Dit is de externe oriëntatie die wijst op de bijdrage die verenigingen kunnen en/of willen leveren aan beleidsdoelstellingen of maatschappelijke thema’s in de gemeente. Onder maatschappelijke oriëntatie vallen thema’s zoals samenwerking met andere organisaties, ontwikkeling van het sportbeleid, activiteiten in het kader van gezondheid, leefbaarheid sportstimulering en veilig sportklimaat.

36

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

Door beide dimensies met elkaar te combineren, ontstaat een vierveldenmodel met vier groepen verenigingen, te weten: Sportclubs die een geringe organisatiekracht hebben en weinig maatschappelijk gericht zijn (kwetsbare verenigingen); Sportclubs die wel krachtig zijn georganiseerd, maar weinig maatschappelijk gericht zijn (krachtige verenigingen); Sportclubs die niet krachtig zijn georganiseerd, maar desondanks wel maatschappelijk gericht (maatschappelijke clubs); Sportverenigingen die krachtig georganiseerd zijn en maatschappelijk georiënteerd (vitale verenigingen). Inzicht in de organisatiekracht en de maatschappelijke oriëntatie van sportverenigingen in Heerenveen geeft ons aanknopingspunten voor het sportbeleid. Om sportverenigingen in te kunnen zetten voor een bredere maatschappelijke rol, hebben wij vitale verenigingen nodig (die op organisatiekracht en maatschappelijke oriëntatie goed scoren, zie figuur hieronder). Wij willen de krachtige verenigingen (waar de organisatiekracht goed is) stimuleren om zich meer in te zetten voor maatschappelijke doelen en/of de maatschappelijke verenigingen (maatschappelijk goed) sterker maken met betrekking tot organisatiekracht.

Vierveldenmodel van verenigingen, ingedeeld o.b.v. organisatiekracht en maatschappelijke oriëntatie (Lucassen & Van Kalmthout, 2015)

In onze gemeente is in 2015 een Verenigingsmonitor uitgezet om de organisatiekracht van de sportverenigingen in de gemeente te bepalen (onder andere leden, kader, accommodatie, financiën en beleid)10. De maatschappelijke oriëntatie is daarbij niet meegenomen. Verenigingen die op organisatiekracht goed scoren kunnen gezien worden als krachtig. Vijf verenigingen blijken goed te scoren. Met deze verenigingen (Kruisboogvereniging De Knipe, AV Heerenveen, Roeivereniging Aengwirden, Heerenveense tennisvereniging Ten Woude en VV Aengwirden) kunnen wij een gesprek aangaan over de mogelijkheid om als vereniging een maatschappelijke rol te (gaan) vervullen (zie bijlage II). Omdat de Verenigingsmonitor niet door alle verenigingen is ingevuld, is aanvullend gekeken naar verenigingen in de gemeente Heerenveen die deel hebben genomen aan de Friese Verenigingsmonitor (zie ook bijlage II). Hieruit blijkt dat nog drie verenigingen 10

Opgemerkt moet worden dat de totaalscore op de organisatiekracht alleen een beeld van de actuele conditie van een vereniging geeft. Deze index heeft geen voorspellende kracht voor de toekomst van de vereniging. Hoge scores geven geen garantie op voorspoed, lage scores voorspellen niet zonder meer een moeizaam of bedreigd voortbestaan vijf jaar later. 37

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

goed scoren op organisatiekracht en daarmee mogelijk een maatschappelijke rol kunnen vervullen. Het gaat dan om watersportvereniging AWS Eendracht, bridgeclub De Toer en jeu de boules-vereniging De Blede Boulers. De verenigingen zijn zeer divers en kunnen een brede doelgroep bereiken van jong (voetbal, tennis) tot oud (jeu de boules, bridge). Het is voor onze gemeente belangrijk om de sportverenigingen die goed en voldoende scoren op organisatiekracht te ondersteunen om deze waarde te behouden. Met verenigingen die onvoldoende of matig scoren, gaan wij spreken over wij een bijdrage kunnen leveren aan de organisatiekracht van deze verenigingen. Uit de Verenigingsmonitor blijkt dat sportverenigingen in de toekomst graag ondersteuning vanuit de gemeente ontvangen op de thema’s financiën, accommodaties en kader. Om de organisatiekracht van verenigingen in Heerenveen te blijven monitoren, doen wij in 2020 weer een vitaliteitsonderzoek onder de verenigingen. Hierbij willen wij dan ook de maatschappelijke oriëntatie van de verenigingen onderzoeken.

38

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

39

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

7 Speerpunt V ‘Topsport en breedtesport en Stad van Sport’ 7.1.

Wat gaan we doen?

Ambitie, actie en inzet Topsport en breedtesport en branding Heerenveen als Stad van Sport

Het sportieve klimaat van Heerenveen wordt verstrekt door de topsport, Topsport Talent School en sportevenementen. Heerenveen brengt al jaren lang sporters op het hoogste niveau voort. Van voetballer Abe Lenstra tot turner Epke Zonderland. Van schaatser Sven Kramer tot turnster Sanne Wevers. In Heerenveen hebben wij het klimaat wat nodig is om prestaties van wereldniveau te leveren. Dat topsportklimaat staalt af op Heerenveen en levert ook wat op: een imago dat verbonden is met (top)sport, trots, nationale, internationale en Olympische medailles uitmondend in Sportstad van het Noorden en Stad van Sport. Iets om trots op te zijn. Maar ook rolmodellen en vele inspirerende momenten beleven wij. Al deze inzet heeft er toe geleid dat er in Heerenveen een topsportinfrastructuur is ontstaan waardoor er een Centrum voor Topsport en Onderwijs (CTO11) en Nationale TrainingsCentra (NTC’s) aanwezig zijn, onder regie van NOC*NSF en het CTO. Maar ook zijn er Regionale Trainings Centra (RTC’s) ontstaan, zoals in Sneek voor het zielen en in Drachten het zwemmen. Heerenveen draagt de topsport dan ook een warm hart toe. Topsport krijgt in Heerenveen de kans zich te ontwikkelen met een focus op de sporten die passen bij het huidige DNA van Heerenveen: schaatsen (ijssporten), voetbal, judo, turnen, rugby, hockey en skeeleren.

Breedtesport en topsport verbinden we op zoveel mogelijk punten, zodat ze optimaal van elkaar kunnen profiteren. Een jaarlijkse evenementenkalender met breedte, multi- en (top)sportevenementen geeft de economie een forse stimulans. Door een sterke focus te leggen op dat wat past bij Heerenveen, verwachten we meer rendement te halen en verbinding te leggen tussen onze topsport en breedtesport. Een nauwe samenwerking met onze topsportorganisaties, CTO, Thialf, Sportstad BV, SC Heerenveen, is gewenst. Maar we willen topsport niet alleen gemeentelijk benaderen, maar ook provinciaal en in samenwerking met andere gemeenten. Want samen zijn we op dit gebied sterker. Fryslân is namelijk een vitale provincie waar veel mensen sporten, bewegen en buitenleven. Op basis van alle topsportprestaties is in Fryslân een topsportfocus ontstaan. Hierbij heeft het schaatsen, met twee mooie accommodaties als Thialf en de Elfstedenhal, een belangrijke katalyserende rol gespeeld. Maar ook in andere sporten wordt er in Fryslân op topniveau sport beoefend. Het gaat dan vooral om turnen, judo, zwemmen en zeilen. Natuurlijk mogen in dit rijtje de typische Friese sporten niet ontbreken: kaatsen, fierljeppen en skûtsjesilen. Ambitie In 2025…… Hebben we, samen met de provincie Fryslân en de drie andere gemeenten, een 11

Talentvolle sporters kunnen op één locatie fulltime wonen, studeren en trainen waardoor reistijden naar school of training voor de sporters minimaal zijn. 40

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

gezamenlijk gedragen Fries topsportbeleid, inclusief topsportevenementen (actielijn 11); Hebben we een Friese topsportorganisatie of –platform en een Fries topsportloket (actielijn 11); Hebben we een sterke verbinding van topsport met breedtesport, bedrijfsleven, overheid, onderwijs en gezondheidszorg tot stand gebracht (actielijn 11); Hebben we een breed draagvlak bij de inwoners en organisaties die zich herkennen in dit beleid en de ambities (actielijn 11); Participeren de Heerenveense topsporters als ambassadeur volop in de projecten Scoren voor Gezondheid en JOGG, zodat zij de schoolgaande jeugd bijvoorbeeld het belang van het behalen van een diploma duidelijk maken en het belang van een gezonde en sportieve levensstijl uitleggen (actielijn 12); Worden er in Heerenveen volop (breedte)sportevenementen georganiseerd die passen bij onze sportcultuur en is Heerenveen als Stad van Sport nationaal toonaangevend bij het organiseren van vernieuwende sportevenementen voor jong en oud en voor topsport en breedtesport (actielijn 13); Zijn er in Heerenveen minimaal drie beweegvriendelijke wijken of dorpen aanwezig waarbij de buitenomgeving inwoners uitnodigt te gaan sporten (actielijn 14); Is er volop samenwerking tussen de lokale topsport- en breedtesportwereld (en daarbinnen) en gebruiken zij elkaars kennis en kunde (actielijn 15); Is Heerenveen in ieder geval één keer als

sportgemeente van het jaar aangewezen of heeft minimaal één keer ‘het beste sportinitiatief van het jaar’ gewonnen (actielijn 16). Actielijnen Actielijn 11

Naar een breed gedragen, eenduidig en integraal Fries topsportbeleid

 Samen met de provincie Fryslân en de drie gemeenten sluiten we een convenant om onze gezamenlijke ambities te realiseren;  Hierbij zetten wij in op talentontwikkeling in het algemeen, als inspiratiebron voor sportparticipatie in de gehele breedte, voor het versterken van de vitaliteit en het vitale imago van Fryslân, het aanjagen van verbindingen in de Friese samenleving en haken hiermee beter aan bij het landelijke NOC*NSF beleid.

Actielijn 12

Topsporters als ambassadeur gezonde leefstijl

 Om de band tussen de lokale topsport en breedtesport verder te versterken zetten we, onder de vlag van Scoren voor Gezondheid en JOGG, in op het maken van afspraken met SC Heerenveen, Stichting Vrouwenvoetbal Heerenveen en het CTO ten behoeve van de inzet van topsportambassadeurs voor onze schoolgaande jeugd en bij sportieve evenementen.

Actielijn 13

Spin-off sportevenementen

 In het kader van Culturele Hoofdstad 2018 worden er in Heerenveen sportevenementen georganiseerd in samenwerking met de partners;  Wij zetten in op het organiseren van jaarlijks terugkerende sportevenementen voor de breedtesporters en of topsporters die te classificeren zijn als ‘buitengewoon’. Bijvoorbeeld een Feanster ultratriatlon met een combinatie van hardlopen, fierljeppen en skeeleren; 41

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

 We verkennen samen met ‘Heerenveen ’n Gouden Plak’ de mogelijkheden om in samenwerking met verschillende sportpartners tot een speciaal fonds te komen waarmee we financiële ondersteuning van sportevenementen, anders dan topsport, mogelijk kunnen maken;  We maken uiterlijk in 2018 samen met ‘Heerenveen ’n Gouden Plak’ en/of centrummanager een wensen sportevenementenkalender waarop, naast de bekende sporten, ook plaats is voor ‘nieuwe’ sporten zoals urbansports of spektakelsporten en te ontwikkelen buitengewone sportevenementen en brengen wij in kaart welk beslag dergelijke sportevenementen gaat doen op de gemeentelijke middelen en via welke criteria sportevenementen dan wel of niet in aanmerking kunnen komen voor subsidie;  We nodigen Heerenveners, ondernemers, het onderwijs en andere organisaties ook uit om zelf met initiatieven te komen voor sportevenementen met impact;  We vragen daarbij de verbinding te leggen met onze culturele wereld en lokale instellingen.

Actielijn 14

Beweegvriendelijke wijken of dorpen

 Vanuit een integrale benadering (Wmo, Gezondheid, Sport) wordt in 2017 een start gemaakt met het creëren van beweegtoestellen in de buitenruimte voor jong en oud. Op basis van deze ervaring wordt verder uitgewerkt of bepaalde wijken of dorpen specifiek een beweegvriendelijke typering kunnen ontvangen.

Actielijn 15

Verbinding tussen lokale topsport en breedtesport

 Om verbinding tot stand te brengen tussen de Heerenveense Topsport- en de breedtesportwereld en te bevorderen dat zij van elkaar weten wat zij voor elkaar kunnen betekenen, is het nodig dat men elkaar goed kent en op gestructureerde momenten overleg hebben. Daarom organiseren wij terugkerende overlegvormen om informatie met elkaar uit te wisselen en de elkaar op die wijze te versterken.

Actielijn 16

Sportgemeente van het jaar

 Jaarlijks wordt vanuit de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) de ‘sportgemeente van het jaar’ of ‘beste sportinitiatief van jaar’ georganiseerd. Met ingang van 2017 zetten wij volop in op het ‘winnen’ van deze prijzen en schrijven wij ons actief hiervoor in.

7.2.

Waarom deze ambities, actie en inzet?

Relatie topsport en breedtesport Volgens de zogenaamde ‘double pyramid theory’ kan de topsport niet bestaan zonder de aanwas en ontwikkeling van nieuw talent binnen verenigingen uit de breedtesport (trickle-up effect). Omgekeerd heeft de breedtesport behoefte aan topsport, vooral vanwege de aantrekkingskracht van topprestaties op de jeugd (trickle-down effect). Gemeenten besteden aandacht aan zowel breedtesport als topsport vanuit de gedachte dat beide onlosmakelijk verbonden zijn en elkaar onderling versterken.

42

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

Ten aanzien van de ‘double pyramid theory’ kan geconcludeerd worden dat er geen sprake is van een gelijke mate van beïnvloeding tussen topsport en breedtesport. De topsport kan niet zonder breedtesport, maar andersom is dit in veel mindere mate het geval. Breedtesporters ontlenen vooral als publiek veel plezier aan de topsport, maar een groot deel van de sportbeoefenaars, vooral buiten verenigingsverband, zal in hun sportbeoefening nauwelijks een relatie met de topsport ervaren. Slechts een beperkt aantal studies heeft empirisch aangetoond dat topsportprestaties daadwerkelijk een stimulerend effect hebben op de omvang van het aantal sportbeoefenaars. Voor zover dit empirische bewijs wordt geleverd, betreft het overwegend korte termijneffecten (van Bottenburg et al., 2003, 2012). Hier moet opgemerkt worden dat topsportprestaties in nieuwe en onbekende sporten wel eerder leiden tot verhoogde sportparticipatie (van Bottenburg et al., 2003). Binnen de sportverenigingen bewegen breedtesport en topsport ook vaak langs elkaar heen. De topsport genereert vaak inkomsten voor de sportvereniging in de vorm van bijvoorbeeld sponsoring, waarmee ook de breedtesport gefinancierd kan worden. Sportverenigingen kunnen een aantal stappen ondernemen om hun inkomstenstroom zodanig te vergroten en te spreiden dat hun financiële kwetsbaarheid vermindert (Van Nistelrooy, 2010).

Hierbij moeten de verenigingen zich continu bewust zijn van het feit dat ze tijd en energie moeten investeren om alle belanghebbenden aan zich te blijven binden. Voorbeelden om nieuwe inkomsten te genereren zijn bijvoorbeeld het opstarten van kinderopvang in het clubhuis om een nieuwe doelgroep aan te trekken en een bestaande doelgroep steviger te binden aan de vereniging. Daarnaast kunnen sportverenigingen kijken naar moderne mogelijkheden van sponsoring, zoals bijvoorbeeld digitale sponsoring en crowdfunding voor clubs. Een andere mogelijkheid is het door sportverenigingen gezamenlijk binnenhalen van sponsors. Een goed landelijk voorbeeld is waarbij zes voetbalverenigingen de handen ineen sloegen om gezamenlijk sponsoren te werven. Het bereik is door de samenwerking een stuk groter (de websites van de zes sportverenigingen trekken gemiddeld 12.000 bezoekers per week) en dus aantrekkelijker voor sponsoren. Een laatste gebied waar breedtesport en topsport samen komen is binnen de Topsport Talent Scholen. In onze gemeente is een Topsport Talent School (OSG Sevenwolden) voor topsportleerlingen. Naast de toptalenten heeft de school ook leerlingen via de integrale en regionale talentcentra. Om niet alleen op topsport te focussen en ook de breedtesport te betrekken, heeft de school ook mogelijkheden voor leerlingen die affiniteit hebben met sport.

Leerlingen kunnen zich aanmelden voor de opleiding Sportlifestyle. Het aantal leerlingen op deze school is in het afgelopen jaar flink gestegen. Op de school is met name veel vraag naar de SportLifestyle-richting. Het eerste jaar (2014/2015) begon met 55 leerlingen, het jaar daarna (2015/2016) hadden 222 leerlingen zich ingeschreven. Met de Topsport Talent School kan de gemeente zich profileren op het terrein van sport, bewegen en school. De Topsport Talent School trekt jongeren uit de gehele omgeving. Naast de Topsport Talent School in Heerenveen zijn in de noordelijke regio alleen in Zwolle en Groningen nog andere Topsport Talentscholen. Deze scholen hebben geen speciaal aanbod voor de breedtesport zoals dit er wel is in Heerenveen. Topsport samen doen Naast provinciale focus is er voor topsport nog iets nodig, een breed draagvlak en vele schouders die topprestaties mogelijk maken. In de provincie samenwerken dus. Dat is de reden waarom de provincie Fryslân en vier Friese gemeenten (Heerenveen, Smallingerland, Súdwest Fryslân en Leeuwarden) van plan zijn de handen ineen te slaan om de voorwaarden voor topsport nog beter mogelijk te maken en verder te ontwikkelen. Het gaat daarbij niet om alle sporten, er moeten keuzes worden gemaakt. Keuzes die bij 43

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

Fryslân passen, sterker, waar Fryslân zich ook mee profileert en verder kan profileren. Maar wel op een zodanige wijze dat die topsport stimulerend werkt op de breedtesport, economie, het onderwijs, de gezondheid en de leefbaarheid van onze provincie en haar gemeenten. Waarbij we onder topsport verstaan, het ontwikkelen van talent, het ondersteunen van topsporters, -teams en –clubs en het realiseren en handhaven van (top)sportevenementen en –accommodaties. Een totaal pakket van initiatieven en ondersteuning met een centrale regie en een breed draagvlak. Sport als branding van Heerenveen als Stad van Sport Als men aan Heerenveen denkt, denkt men meteen aan het Abe Lenstra Stadion, Sportstad en Thialf waar op topniveau wordt gevoetbald, geturnd en geschaatst. In de branding van Heerenveen als sportstad willen wij ook de breedtesport meenemen. Onder branding wordt verstaan dat door de gemeente systematisch wordt gewerkt aan het imago: het totaal aan denkbeelden, opinies en gevoelens dat bij publieksgroepen over de gemeente bestaat. De sporten die met name in de gemeente Heerenveen worden beoefend zijn voetbal, hardlopen, wielrennen, fitness en schaatsen. Uit onderzoek naar de imago’s van vijftien sporttakken volgens de Nederlandse bevolking blijkt dat voetbal en wielrennen als mannensport bij uitstek worden gezien.

Daarnaast worden hardlopen, wielrennen, schaatsen vooral beschouwd als sporten die goed zijn voor het doorzettingsvermogen. De sporten die populair zijn in onze gemeente zijn met name sporten die als individualistische sport worden beschouwd zoals schaatsen, wielrennen, hardlopen en fitness. Fitness wordt in vergelijking met andere sporten door een groot deel van de bevolking aangemerkt als goed voor de gezondheid (Hover & De Jong, 2011). In de branding van Heerenveen wordt verteld waarom de gemeente aantrekkelijk is. Het heeft als doel om bewoners aan te trekken en vast te houden. Dat zou niet alleen in slogans en advertenties moeten gebeuren, maar ook betrekking moeten hebben op het hele beleid van een gemeente waaronder bijvoorbeeld ook de inrichting van de wijken en de sportmogelijkheden. Sport en bewegen in de eigen buurt is voor jongeren, ouderen en mensen met een chronische aandoening belangrijk. Een mogelijkheid om de breedtesport in de branding van Heerenveen als sportstad mee te nemen, is het inrichten van een aantal wijken tot beweegvriendelijke wijken. Daarnaast kan gedacht worden aan het organiseren van breedtesportevenementen in de sporten die in de gemeente Heerenveen populair zijn zoals wielrennen en hardlopen. Evenementen voor de breedtesport kunnen ook georganiseerd worden voor specifiek Friese sporten zoals kaatsen, fierljeppen en schaatsen.

Hierbij kan gebruik worden gemaakt van de faciliteiten die beschikbaar zijn bij Heerenveen sportstad. Sportevenementen hebben niet direct effect op de sportdeelname. Zij zorgen er met name voor dat de al actieve inwoners meer gaan sporten of met een nieuwe sport beginnen. Evenementen alleen zijn niet voldoende om inactieve mensen te stimuleren tot sport. Wel is gebleken dat sportevenementen een positief effect hebben op sociale cohesie, met name de sportevenementen die georganiseerd zijn voor een breder publiek (Hover et al., 2016). Omdat in onze gemeente vooral sporten worden beoefend die het imago hebben goed te zijn voor het doorzettingsvermogen, is het een mogelijkheid te denken aan een soort Friese ultratriatlon waarbij mensen gaan hardlopen, fierljeppen en skeeleren en of wielrennen. Branding van een stad of gemeente is een complex fenomeen dat in samenwerking met verschillende doelgroepen, belanghebbenden en stakeholders dient te worden opgepakt. Uit onderzoek onder gemeenten in Nederland blijkt dat stadsmarketing hoog op de beleidsagenda staat. Steeds meer steden en gemeenten ontwikkelen beleid om doelgroepen te behouden of aan te trekken. Een groot deel van de gemeenten beschikt inmiddels over een beleidsnota citymarketing. 44

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

45

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

8 Speerpunt VI ‘Efficiënt gebruik van sportaccommodaties’

8.1.

Wat gaan we doen?

Ambitie, actie en inzet Efficiënt gebruik maken van sportaccommodaties

De komende 15 jaar zullen wij te maken krijgen met de vergrijzing, wat tot gevolg zal hebben dat er minder gebruik wordt gemaakt van de gemeentelijke sportaccommodaties. Op dit moment is het niet duidelijk of het versnipperde aanbod van buitensportaccommodaties op de langere termijn in stand kan worden gehouden of dat het noodzakelijk is toe te werken naar een efficiënter gebruik van de ruimte en de financiële middelen. Ook moeten we helder krijgen welke mogelijkheden voor optimalisering van gebruik en bezetting van in ieder geval de binnensportaccommodaties aanwezig zijn. Ambitie In 2025…… Beschikt Heerenveen over voldoende, kwalitatief goede en betaalbare binnen- en buitensportvoorzieningen voor de breedte- en topsport verspreid over de gemeente (actielijn 17); Is het aanbod van buitensportaccommodaties minder versnipperd en passend bij de demografische ontwikkelingen (actielijn 17); Is de bezettingsgraad van de binnensportaccommodaties hoger door intensief gebruik en multifunctionele inzet (actielijn 18); Beschikken de dorpskernen over een sportvereniging(en), waarbij op de meest efficiënte manier wordt samengewerkt binnen de sportverenigingen op het gebied van de accommodaties (ruimtebeheer) en financiële middelen (actielijn 19); Zijn de gemeentelijke sportaccommodaties zoveel als mogelijk duurzaam op het gebied van energieverbruik (bijvoorbeeld ‘0 op de meter’,

LED-verlichting, opwekken energie (actielijn 20)).

Actielijnen Actielijn 17 Kwaliteit en betaalbaarheid accommodaties passend bij demografie  Uit de in 2017 ontwikkelde scenario’s voor de te betalen huur van gemeentelijke sportaccommodaties blijkt welk tarief betaalbaar is om de bereikbaarheid van sport voor zoveel mogelijk Heerenveners te waarborgen. Via de Perspectiefnota 2017 is voorgesteld de bestaande tarieven te halveren;  In 2020/2021 wordt onderzocht of een versnipperd aanbod van buitensportaccommodaties (inclusief onze playgrounds) op de langere termijn in stand kan worden gehouden of dat het noodzakelijk is toe te werken naar een efficiënter gebruik van de ruimte en van de financiële middelen passend bij de demografische ontwikkelingen;

46

In Heerenveen

Actielijn 18

Beweegt het 2017 - 2025

Optimalisering gebruik en bezetting binnensportaccommodaties

 In 2020/2021 wordt onderzocht welke mogelijkheden voor optimalisering van gebruik en bezetting van in ieder geval de binnensportaccommodaties aanwezig zijn. Om aanbod en vraag meer in balans te brengen is het noodzakelijk om mogelijkheden van optimaliseren van gebruik en bezetting van in ieder geval de binnensportaccommodaties van de gemeente te onderzoeken. Dat kan naast sluiting ook zelfbeheer inhouden (beheer door één of meer verenigingen) of een bepaalde vorm van privatisering. Bij het bepalen van welke binnensportlocaties zouden kunnen worden opgeheven, zal rekening gehouden moeten worden met de bereikbaarheid van deze locaties voor bewegingsonderwijs in perspectief van het Huisvestingsplan basisonderwijs dat de gemeenteraad eveneens op 23 juni 2016 heeft vastgesteld (‘Herijking Toekomstperspectief Huisvesting Basisonderwijs gemeente Heerenveen, 2016).

Actielijn 19

Efficiënte samenwerking sportverenigingen in de dorpen

 Het maatschappelijke belang van een sportvereniging in een dorp kan worden toegeschreven aan drie verschillende waarden: gezondheid, ontmoeting en identiteit. Het behouden van sportverenigingen in dorpskernen is gedurende de periode tot 2025 daarom het uitgangspunt, waarbij wel efficiënter kan worden samengewerkt binnen de verschillende sportverenigingen op het gebied van accommodaties. De gemeente kan kansrijke maatregelen treffen om vraag en aanbod meer op elkaar af te stemmen zodat de bezetting van de sportverenigingen, met name binnensport, wordt verhoogd (gedacht kan worden aan nieuw sportaanbod, maar ook aan samenwerking met een toneelvereniging of dagtarieven aanpassen om de bezitting te verhogen).

Actielijn 20

Duurzame gemeentelijke sportaccommodaties en verenigingen

 Vanaf het tweede half jaar van 2017 gaan wij onderzoeken op welke wijze wij sportverenigingen, die gebruik maken van gemeentelijke sportaccommodaties, ondersteuning kunnen bieden op het gebied van energiebesparing en het al dan niet opwekken van duurzame energie.

8.2. Waarom deze ambities, actie en inzet?

Uit het onderzoek naar Ruimte voor sport in Heerenveen (2016) blijkt dat in onze gemeente meer dan voldoende buiten- en binnensportaccommodaties zijn voor nu en in de toekomst. Het zijn met name kleinschalige accommodaties die in hoge mate versnipperd zijn. Dit leidt tot een suboptimaal gebruik van de accommodaties (Wezenberg- Hoenderkamp, 2016). Naast het berekenen van de ruimte voor sport, is ook bij de sportverenigingen zelf nagegaan hoe zij tegen de accommodatie aankijken. In de Verenigingsmonitor is gevraagd of zij met de huidige locatie in de toekomst vooruit kunnen en of de accommodatie in goede staat is. Daarnaast is gevraagd of de vereniging op elk gewenst moment over de accommodatie kan beschikken en of zaken als financiering, huur, onderhoud, beheer et cetera naar wens verlopen. 47

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

De uitkomsten van het onderzoek naar Ruimte voor Sport in Heerenveen zijn vervolgens naast de uitkomsten van de Verenigingsmonitor gelegd. Hierbij zien we bij de meeste sportverenigingen dat de resultaten overeenkomen. Zo blijkt uit het ruimteonderzoek dat bijvoorbeeld AV Heerenveen voldoende ruimte heeft. In de verenigingsmonitor scoort deze vereniging ook 100 punten bij het onderdeel accommodatie. Eenzelfde beeld, alleen dan omgekeerd, werd waargenomen bij voetbalvereniging Akkrum en hockeyvereniging Quick Stick. Uit het ruimteonderzoek bleek een tekort aan velden wat ook terugkomt in de score op het onderdeel accommodaties van beide verenigingen (score respectievelijk 25 en 0), waarop de gemeente inmiddels actie heeft ondernomen. Opvallend bij de vergelijking van de resultaten van beide onderzoeken is dat bij een viertal verenigingen volgens het ruimteonderzoek voldoende capaciteit zou moeten zijn. Toch scoren deze sportverenigingen laag met betrekking tot de vitaliteitsindex op het onderdeel accommodaties. Het betreft VV Heerenveen, korfbalvereniging Heerenveen, korfbalvereniging Wordt Kwiek Jubbega en VV Nieuweschoot. Wij gaan met deze verenigingen in gesprek met betrekking tot de vraag waarom zij aangeven belemmeringen te zien bij de accommodatie.

Omdat sportverenigingen van belang zijn voor de leefbaarheid in kleine kernen, is het nodig de sportverenigingen in onze gemeente te behouden en efficiënter te gebruiken. De afgelopen jaren is beleidsmatig veel aandacht uitgegaan naar sport en bewegen dicht(er)bij. De achterliggende gedachte is dat zo meer mensen in beweging komen. Om dit te bereiken is het belangrijk dat een vereniging aan weet te sluiten bij de wensen van de inwoners en diverse groepen samen weet te brengen. Uit landelijk onderzoek naar sportverenigingen in krimpkernen blijkt dat in een kleine kern voorzieningen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten (zoals sportverenigingen) van groot belang zijn voor de leefbaarheid (Hoekman et al., 2015). Het maatschappelijke belang van een sportvereniging in een dorp kan worden toegeschreven aan drie verschillende waarden: gezondheid, ontmoeting en identiteit. De mogelijkheid om in een dorp te sporten is belangrijk voor de gezondheid van de bevolking. Of dat via een vereniging gebeurt of via andere sportaanbieders speelt daarbij minder een rol. Wel draagt het sporten bij een vereniging bij kinderen er aan bij dat zij samen sporten en daardoor leren samen te werken. En een sportvereniging in een dorp kent een grote sociale waarde: het is een mogelijkheid voor ontmoeting. Daarnaast zorgt het voor een stuk dorpsidentiteit, een trots ‘wij-gevoel’.

Vandaar dat wij in het Wmo-beleid al aangegeven hebben dat het bestaande sportaanbod in onze gemeente van waarde is voor het elkaar kunnen ontmoeten en dat wij dat zoveel als mogelijk in stand willen houden. Uit het onderzoek blijkt ook dat het voor bewoners belangrijk is om in de eigen kern te kunnen sporten. Mensen hechten aan hun eigen (dorps)identiteit en het ‘karakteristieke’ dat zij in de vereniging terugvinden. Maar, als een bepaalde sport niet in het dorp wordt aangeboden, dan lijken inwoners het geen probleem te vinden om naar een andere kern te rijden om hun sport te beoefenen. In 2014 heeft het SCP samen met het Mulier instituut onderzoek gedaan naar welke afstand dorpsbewoners voor de sport willen overbruggen. Zowel jongeren als ouderen sporten in het algemeen minder naarmate sportaccommodaties verder weg zijn (Vermeij et al., 2014). Opgemerkt moet worden dat steeds meer mensen in de openbare ruimte sporten en dat een steeds kleiner aandeel van de bevolking gebruik maakt van gemeentelijke buiten- en binnensportaccommodaties. Kortom; sportvoorzieningen in de buurt hoeven niet per se gerelateerd te zijn aan de gemeentelijke sportaccommodaties. Veel sportaccommodaties in onze gemeente hebben een lage bezetting. De sportverenigingen zouden in het kader van het maatschappelijke belang niet moeten 48

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

verdwijnen. Wel willen wij in de periode 2017 – 2025 kijken naar mogelijkheden om de bezetting van de sportaccommodaties te verhogen. Stakeholders geven aan dat voorzieningen in de kleinere kernen gezamenlijk gebruikt moeten worden. Verenigingen staan open om samen te werken. Belangrijk hierbij is dat de eigen identiteit van de club behouden moet blijven. Uit onderzoek naar de ervaringen om sportaccommodaties efficiënter te gebruiken, komen de volgende kansrijke maatregelen naar voren (L'abée, 2015). Om ervoor te zorgen dat de accommodatie zeven dagen per week zestien uur per dag gebruikt wordt, is het belangrijk om samenwerking aan te gaan tussen gemeente, sportverenigingen en ‘nieuwe’ organisaties zoals bedrijfsleven (bedrijfssport), onderwijs (gymlessen, sportdagen, toernooien), kinderopvang, toneelvereniging, zorg en welzijn (aanbod overdag). Daarnaast kan de samenwerking tussen sportvereniging en ongeorganiseerde sporters worden gestimuleerd. Een andere kansrijke maatregel is om het tarievenbeleid aan te passen door bijvoorbeeld een gunstig tarief voor het gebruik in de daluren te rekenen. Ook kan er gedacht worden aan het verruimen van het bestemmingsplan van ‘sport’ naar ‘maatschappelijke voorziening’.

Er zijn belemmeringen te noemen die het verhogen van de bezetting op sportverenigingen bemoeilijken, zoals beperkte beschikbaarheid van het vrijwilligerskader overdag, beperkte kennis van omgaan met de doelgroep en het ontbreken van ondernemerschap bij sportverenigingen. De gemeente zal de sportverenigingen hierbij moeten ondersteunen. Bij de actualisatie van het Accommodatieplan Sport (gemeenteraad 23 juni 2016) in Heerenveen zijn een tweetal conclusies getrokken, die beleidsmatig nog nader moeten worden uitgewerkt. Het gaat hierbij om: Gegeven de huidige realiteit met demografische verschuivingen moet worden onderzocht of een versnipperd aanbod van buitensportaccommodaties op lange termijn in stand kan worden gehouden of dat het noodzakelijk is toe te werken naar een efficiënter gebruik van de ruimte en van de financiële middelen. Op dit moment is er nog geen noodzaak om gehele buitensportcomplexen af te stoten. Om aanbod en vraag meer in balans te brengen is het noodzakelijk om mogelijkheden van optimaliseren van gebruik en bezetting van in ieder geval de binnensportaccommodaties van de gemeente te onderzoeken. Dat kan naast sluiting ook zelfbeheer inhouden (beheer door één of meer verenigingen) of een bepaalde vorm van privatisering.

Bij het bepalen van welke binnensportlocaties zouden kunnen worden opgeheven, zal rekening gehouden moeten worden met de bereikbaarheid van deze locaties voor bewegingsonderwijs in perspectief van het Huisvestingsplan basisonderwijs dat de gemeenteraad eveneens op 23 juni 2016 heeft vastgesteld (‘Herijking Toekomstperspectief Huisvesting Basisonderwijs gemeente Heerenveen, 2016). Goed voorbeeld: Sportpark ONA gemeente Gouda Sportpark ONA in de gemeente Gouda werd geteisterd door terugloop van leden. Besloten werd om de club een centrale rol in de wijk te geven. Verschillende organisaties (wijkpolitie, welzijnsorganisaties, woningstichting en onderwijs) gingen samen werken om (sport)aanbod te organiseren op de vereniging zoals wandelactiviteiten, biljarten, ouderengymnastiek/valpreventie, yoga, fysiotraining, en veteranenvoetbal. Ook werd de keuken gebruikt door (arbeidsongeschikte) vrouwen die kookten voor mensen die dat niet meer zelf kunnen. De levendigheid op het sportpark is van positieve invloed op het behoud van leden, nieuwe leden, meer inkomsten en verbetering van de leefbaarheid in de wijk.

49

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

Aangenomen motie gemeenteraad Heerenveen Tijdens de begrotingsbehandeling 2017 (10 november 2016) heeft de gemeenteraad een motie aangenomen die het college van burgemeester en wethouders de opdracht heeft gegeven scenario’s uit te werken voor het verlagen van de tarieven voor (breedte)sportaccommodaties. Via de Perspectiefnota 17 (behandeling gemeenteraad juni 2017) is voorgesteld de bestaande tarieven te halveren.

50

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

51

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

9 Financiën, organisaties en communicatie 9.1.

Stand van zaken financiën sportstimulering

De begroting 2017 en de perspectiefnota 2017 laten op het onderdeel sportstimulering het volgende beeld zien. Hierbij merken wij op dat de hier genoemde bedragen nog kunnen veranderen, omdat op het moment van schrijven de Perspectiefnota 2017 nog behandeld moet worden door de gemeenteraad in de vergadering van 22 juni 2017. De (concept) beschikbare structurele middelen voor sport- en beweegstimulering zijn: Jaar

2017

2018

2019

2020

2021

€ 534.192,-

€ 534.192,-

€ 534.192,-

€ 534.192,-

€ 534.192,-

Perspectiefnota ‘17

--

€ 97.000,-

€ 112.000,-

€ 112.000,-

€ 112.000,-

Totaal begroot12

€ 534.192,-

€ 631.192,-

€ 646.192,-

€ 646.192,-

€ 646.192,-

Begroting

Bovengenoemde bedragen worden jaarlijks geïndexeerd met de gemeentebrede index

Uit het totaal beschikbare budget worden bijvoorbeeld de kosten van de jaarlijkse snuffelperiodes van kinderen aan sport (2) betaald, onze bijdrage aan het Sportgala, de waarderingssubsidie voor de twee Heerenveense Skûtsjes, de jaarlijkse subsidie voor de talentontwikkeling bij het CTO en de kosten van de inzet van onze buurtsportcoaches. De in deze nota genoemde voortzetting van bestaande sport- en beweeginterventies worden dan ook bekostigd vanuit bovengenoemd budget. Er is op dit moment geen structurele uitzetting nodig van financiële middelen. Overigens, de middelen die te maken hebben met het beheer en onderhoud van onze gemeentelijke sportaccommodaties vallen niet onder het boven genoemde bedrag. De verhoging via Perspectiefnota 2017 heeft te maken met de inzet van de Buurtsportcoaches. 9.2.

Te verwachten incidentele uitgaven als gevolg van

Beweegt het

Acties die, na vaststelling door de gemeenteraad en binnen de bestaande Sport- en preventieve sociaal domein begroting, meteen kunnen worden opgestart zijn: Onderzoek beweeg- en sportdeelname, inclusief specifieke doelgroepen (handicap/ chronische aandoeningen); Driejarige pilot (met ingang van 2018) in de vorm van een stimuleringssubsidie voor sportverenigingen die actief aan de slag gaan met een vernieuwend sport- en beweegaanbod voor inwoners met een beperking. Na aanvraag kunnen zij per activiteit een eenmalige subsidie ontvangen van maximaal € 1.500,- met een jaarlijks subsidieplafond van € 15.000,-. Wordt uitgewerkt in een nadere subsidieregel passend bij de ASV.

12

Onder voorbehoud begrotingsbehandeling gemeenteraad Heerenveen 52

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

Ondersteuning bieden aan sportverenigingen en –aanbieders voor het creëren van een pedagogisch en sociaal veilig klimaat. Dit geldt ook voor de doelgroep die anders geaard of transgender (LHBT) is. Ondersteuning via de Veilig Sport Klimaat (VSK) trajecten. De verdere actiepunten en subacties worden eerst uitgewerkt. Vervolgens wordt beoordeeld of ze bijdragen aan de gestelde ambities. Eventuele benodigde structurele financiële middelen kunnen dan aan de gemeenteraad worden voorgesteld via de betreffende Perspectiefnota.

9.3. Organisatie

Uit de voorgaande hoofdstukken blijkt wel dat het spelersveld als het gaat om sporten en bewegen omvangrijk is. Partners op het gebied van sport en bewegen, waarmee wij nauw samenwerken, zijn bijvoorbeeld (niet-limitatief) Al onze sportverenigingen CTO Noord Vereniging Sport en Gemeenten Scoren voor Gezondheid Gecontracteerde zorgaanbieders Heerenveen Vitaal

Sportstad B.V. SC Heerenveen Sport Fryslân Centrummanager Caleidoscoop ’n Gouden Plak

Thialf B.V. Sportaanbieders Basis- en voorgezet onderwijs JOGG Dorps- en wijkbelangen JC-Foundation

9.4. Communicatie

Aan de hand van een nog nader uit te werken communicatieplan, worden de inwoners, de sportaanbieders, de dorps- en wijkbelangen, de onderwijswereld en overige instellingen geïnformeerd over het sport- en beweegbeleid 2017 – 2025.

53

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

54

In Heerenveen

Bijlage I

Beweegt het 2017 - 2025

Factsheet Breedtesport in Heerenveen

55

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

56

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

57

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

58

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

59

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

60

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

61

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

Bijlage II Vitaliteitsindex Heerenveen en Friesland

Vitaliteitsindex Heerenveen (verenigingsmonitor 2016)

62

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

Vitaliteitsindex Friese Verenigingsmonitor

63

In Heerenveen

Bijlage III

Beweegt het 2017 - 2025

Kernpunten bijeenkomsten sportbeleid

64

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

65

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

66

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

67

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

68

In Heerenveen

Beweegt het 2017 - 2025

Colofon Opdrachtgever: Versie: Omvang rapport:

Gemeente Heerenveen Definitief 69

69